장음표시 사용
71쪽
detur recepta legis naturalis notio existentia deinde assereri
da tum de nandus ejusdem inor.
6 l. 'Uostumque veterum, seu Philosophorum, seu Patrum consulas , omnibus Legis naturae nomine venit lex illa, quae cum natura ipsa est homini indita. Tullio certe in Orat pro Nil est non scripta, sed nata lex quam non did, Cimus, accepimus, legimus; verum ex antra ipsa arriPutiniis λιusimus, expressimus ad quam non docti, sdfasi non insι- tuti, sed imbuti sumus. D. Ambrosius L. f. p. I. Voca ι gem non scriptam, sed innatam : quae non aliqua percipitur secti ne sed profluvio quodam naturae fonte in fingulis exprimitur G humanis tingeniis hauritur. Eadem palsim legas apud alios. Sed in eo si paucos eteres, quosdam e modernis Pseud, politicos, ad ipsum naturae lunas n caecutientes M, piam consentiunt legem hanc, ita nobi cum natura indi tam esse 'sum rationis Uuralis amen, quo in genere moris dirigimur obligamur ad agenda quaedam, ut bona ad Omit unda item aliqua, ut mesa. Audiatur rursum ullius L. II.
de Leg. est quidem vera lex, inquit, rena ratio natura congrua, musa per omnes, constans, sempiterna, quae vocer . 4 fcium jubemto, vitando a fraude deterreat S c Clarius adhuc Seneca Ep. 63 ad Lucilium es ergo a Deo tamquam auctor naturae impressum , istatumque cordibus nostris , per quod secun dum rictamen rationis practicae actus humanos liberos ad bonum
Hoc igitur dictamen dicitur Lex Naturae: Lex quidem, quia est norma obligans Natura , quia a Deo, tanquam au Gre naturae, proficiscitur, simulque per rationem natura lam
72쪽
lem homini innotescit. Idem communiter vocatur etiam usNam uer legis enim est obligare jubendo, Ius autem juben do nuncupatum existimatur hinc quidam cum Festo veteres jura Iussa vel Iussa dicebant. Caeterum Iuras vocabulum est aequivocum quamvis enim apud JCtos saepe significet Regulam Iusti, seu Legem ipsam eodem nihilominus perinde crebro designatur etiam instas aliquid agensi, alterum obligania, i is obligatio, dominium rei dee propterea tua hic, tum dei ceps de Legibus positivis acturi, malumus uti quam Iuris vocabulo.
ΙΙ. Legi naturali, hoc communi sensu acceptae pecvillarium instar proprietatum attribuuntur unitas, uniformitas, universalitas , evidentia, n cessitas, immutabilitas. Unitas quidem propterea, quia, licet plures sint particulares Leges
naturales, omnes attamen reducuntur ad unum principium,
nempe bonum est prosequendum malum fugiendum ad unum item finem, gloriam nimirum Dei extrinsecam, Chominis beatitudinem perfectam demum ad auctorem unum , Deum videlicet, a quo uno ex naturalis lata est, mulque per rationis limen nobis intimata. Ouformitas, universalitas consistit in eo, quod lege hac universim omnes quidem uniformiter obligentur ita, ut hominum nullus ab ea eximatur ratione status, loci, temporis c. videntia Inde repetitur, quod ex natoralis homini applicetur per vir: en rationis ut adeo, quoad prima saltem principia, a nemine ignorari possit. Necessuatis ratio est quia ex hypothes conditae naturae rati natis uti Deus necessario illi se ipsum in finem praefixit, ita Pariter constituere debuit certam normam, cujus ductu homo in actionibus suis regeretur, suumque finem subinde O tineret haec jam autem norma s limites naturae non egrediamur in ipsa Lex naturalis porro necessitate,
73쪽
haec clariora fient ex iis, tua tota hac illari disputabun-.tur; nunc satis fuerit ammua advertisse ad Principia superius,
Vel his autem proprietatibus attentis pronum conjicere, quae sit legis naturalis a tuo vis alio uti vel Lege differentia Cerae a ciuibusdam male confunditur cum ure Genrium cum enim hoc per ustinianuna . . de . . Gent usu exigenteis humanis neeelsitatibus, gentes p e sibi
pactione tacita vel exprella conlii tuerint, satis patet, luod tametsi a Iure naturali suam ducat originem, cum eo tamen omnia non habeat communia, ut rem expendenti facile erit
assequi. Multo etiam certius est legem naturalem inter posui vam discrimen illa enim es cum natura homini indita, est necessari S c. haec extrinsecus supervenit, libera Legisl toris voluntate fertur S c. 64 III. Caeterem, quamvis ex naturalis generatim sumpta in sensu supra exposito sit una, speetata nihilominus materia illi subjecta divisionem disserentias admittit. Ita multis alia est ab iura, alia conditionata illa immediate obligat independenter ab omni praevio statu, consensu, vel conditione, e. ad colendum Deum, non mentiendum &o haec nonnisi mediate Macha suppositione aliqua, e g. ad solvendum debitum, si Creditor rationabiliter petat, nisi remittat sec. Quidam interim legis hujus conditionatae nomen non sustinent cum universim Jus naturae sit invariabile nos, quia controversia haec est de nomine, in re autem omnes consentiunt, in usu vocabuli facile aliorum arbitrio quiescemus. Dicitur item affirmativa , quae aliquid faciendum praecipit, e g. cultum Dei, parentum c. iram , seu probibens actum
74쪽
DE AEna Inus. 69siquem e blasphemiam, mendacium c. haec ad omne tempus obligat secus illa, cum ali ionem praecipiat, cujus o casa aut materia saepe deficit. Quod si per legem naturalem amis aliquis non tantum sit illicitus, sed jure etiam naturiuiri itus, dicitur Lex naturae irritans. Addunt alii legem com coram, seu permittentem vi cujus videlicet liberum sitio nere vel omittere actiones, quae lege naturali nec sunt pro ceptae, nec prohibitae, sed indifferente, actiones id gemis esse dicunt cόmmunionem rerum concessam, perinissam rerum divisionem, servitutem dec. Quia interim concessi, permisso congrue reducuntur ad legem praecipientem, ut colligit test ex . I . multi eos permissus nomen universim expunitimi volunt Lis haec ut nemo non videt ruraim est de nomine tricari proinde vix operae fuerit pretium. Illud vero pro indubitato habendum divisonem Iuris naturae in primarium, quod communis sit brutis Chominibus, ac secumdarium, quod solis hominibus si proprium , esse nullam, quia
aequivocam; brutis enim nec ratio, nec lex aut jus conveniunt. Inde impropria est Iuris acceptio apud Iustinianum, cum in Instit de J. N. &m jus naturae pro instinctu naturaesensitivo sumens, desinit esse illud, quod natura milia an, milia docuit.
LEgem aliquam naturalem existere, adeo certum ac evidensus
est, ut a nemine, nisi quem sana mens destituerit, in dubium vocari possit. Ipsum nimirum rationis lumen nobis con- genitum citra omnem revelationem legem positivam inicuique dicta discrimen, quod inter actiones bonas & malas in
genere moris intercedit eodem lumine naturali edocemur oblisationem faciendi binia, vitandi malacerso lumne naturali a nobis
75쪽
evidens sit, quod Lumen rationis naturale omnes edocet, certum pariter est eadem evidentia Legem naturalem existere. Atque hinc est ille hominum, jus naturale tacito in i et confitentium, communis consensus qui quidem ad reni praesentem maximi esse debet momenti quando impudenti, ne dicam insani foret animi id negare velle , in quod commus ni omnium sensus conspirat Mus ero testimonium per
hibent Gentes omnes, tametsi aevo, religione, vivendique histituto dis entes ut adeo Apostolus ad Rom. a. non bitauerit gener atim asserere: Gentes , quae legem positi Pam Divinamo non habent , naturesiter ea quae legis naturalis Ius sciunt, Iusmodi legem postivam non iubentes, pini
Abibunt ex qui ostendunt opus legis naturalis scriptum cortius sus, is momum illis reddenti consurauia Eserum
Tolione Legis naturalis exposita, adsertaque etiam epis, existentia , ipso demum Legislator designandus est. Quis vero hic, nisi Deus, ut naturae auctor Agnoverunt . id vel Gentiles lync seneca in apra cit. p. s. dictamen illud, in quo legem naturae repossit, esse ait a Deo tanquam auctore itura impressum orsibus nostis is Cicero L. r. de Leg. universim assimat, sopien simorum fui Mumum, quod lex haec sit aeternum quoddam, quod universum mundum regeret imperarissi prohibendisiu sapientia quod si autem tale, alium utique, praeter Deum, auctorem habere non potuiti Consentiunt Patres cum Augustino in sci' dicente manu
formatoris nostri in ipsis o susiscinis veritas scripsit quod ii, mon vis feri mixtus astui . . est lex naturalis. Nee
76쪽
II. Sed nimirum haud opus externis eam in rem testimoniis, cujus unusquisque in se ipso habet argumentum, re ictam rationem. Sola haec prosecto tametsi absint caeter docet, absque peccato legem naturalem violari non posse; unde Apostolus ad Rom. a. de Gentilibus, hujus unius legis ductum sequentibus, ostendunt, inquit, opus lagis scriptum in cordibus suis, tesimonium reddente illis conscientia ipsorum, sister se invicem cogitationibus accusantistys, aut etiam defendem tibi ς c. atqui peccatum esse non potest, nisi sit contra L gem Dei neque enim it ait Augustin. L. a. de Pec &meri C. 1 6. peccatum erit, s quid erit, si non divinitus jubeatur ut non si lex igitur naturalis est ex Dei , hoc est, Deo auctore lata. Quid quod legis hujus nomine nihil aliud veniat, quam lex cum natura ipsa hominibus omnibus impres, si , omnesque obligans, etiam pro eo statu, in quo homo ultra naturae conditionem nihil haheat ergo prosecta est ab eo, qui naturae humanae legem hanc imprimere, simulque Ο tam in hoc statu obligare potuit at certe hic alius non est, quam Deus naturae auctor, ad hunc igitur unum, ceu aucto' rem, Lex naturalis est referenda.
proprie ac complate eo a Lex num
Ex naturalis complete sumpta virtutem in assu secundo o ligandi involvit; vade ad plenam ejus notitiam modus smul,
77쪽
6U 'miliare est Patribus legem naturalem dicere lument' rationis, legem natam, a --laminis nosis impressum, gis mem participationem in . Consormiter ad quae ipse Doctor Ang. I. a. u. 91. Art. a. in .super illa Psalrru, Ignotum s super nos c. quas lumen, inquit, rationis naturam, quo di ernimus, quid sit bonum, inquid ullam,
quo pertinet ad irruralem legem , nihil aliud si, quam impressio Frini luminis in nobis unde pater, quod is naturalis nihil aliud est, quam participatio ext aterna in rationalii creatura. Haec interim nondum uniciunt ad integre explicandam legis hujus naturam complete sumptam quo nomine, ni lex naturalis, non ut praecise in Legislatore est, sed ut
illam in nobis descriptam habemus, utque eadem in actu δε--cundo obligamur. Atque
ε II. Hoc sensu acceptam quidam cum Vasqueetio putant esse ipsam naturam rationalem , prout hae videlicet fundamentum est convenientiae, vel disconvenientiae actionum hu-ntanarum. Alii cum Abutensiis Soto eam constituunt in illa naturae rationalis vi, quam habet ad discernendum inter operationes rationi consormes vel dita es. At hos ipsos inter non convenit, num vis hae rationalis reponenda sit in actu potius, quam habitu actum esse vult Cajetanus cum plerisei ve Ihomistis pro habitu contra lentis pugnat. Unde rurs)im alia opinionum arietas i cum videlicet hi egem naturalem a rhitrantur consiliere in solo alionis judicio, quidam in imperio voluntati S c. alii in Inderesi, in conscie tia
78쪽
6 asi . Quas Doctorii sententias reserens suum in Traει de Leo L. a. c. s. recte obsera at quaesitanen hanc esse de modo lota tendi unde α,qbis. h- cum aliisse e convenimus modus hic duntaxat peculiari Mertione planius explicandus erit ad cuius ipsius uberiorem notitiam conseret Asserito altera, qua ob andi emaciam legi iraturali
I Ex naturalis proprie V complete sumpta es ipsa Dei v
luntas necessaria, natura humana promulgata, per rectum, idemque practicum rationis dictamen, quo rigimur, obligamur ad agensini, vel mittendum ea, qua solo naturali lumina cognosiuntur esse Praecepta uri prohibita. In his porro, quae Assertione hac complectimur, egema naturalem integre consistere, tria vincunt Etenim destrisptione hac
imo declin- mild la naturalis si in Legislatore Dinnatat nimi rivi illa Dei mnias, qua, pectauo eluui -- turae ordine, necessario aliqua omni praecipit, prohibet
alia. Necessario inquam secus enim in hoc statu naturi vanam sapienter ac provide non gubemaret in ordine ad Mem in praestitutum. Nimirum, postquam Deus libere mcidit naturam rationalem, sicut necessam illi semetipstinxpro fine constituit ita non potuit non velle ea , quae homi ni ad hunc finem obtinendum sint necessaria debuit igitur illi certam agendi normam designare, cujus ductu ad finem suum perveniat. Haec jam vero in statu naturae norma , seu . lex
79쪽
I. lex naturalis, quid aliud est nisi ordinatio necessiti taprohibentis ea, quae hominem a suo ne avertunt necessorio item praecipientis illa, sine quibus hic finis obtineri ne ad declarabir quid in eadem si in nobis metamen rationis imus practicum, quod praeconis instar nobis an . nuntiat ea, ad quae, vel in statu naturae, ex voluntate M imperio Dei agenta aut omittenda obligemur. Certe di his me erusinodi naturale est nobis non tantum re se, sed, ut o ου cum per lumen naturale non tantum oecula- iiiiis ostendat honum mahim; sed prisce simul edoceat hoc vitandum, illi, vero pro uendum esse, a prppria sint legis, mi r mla obligantis. Ex quo in facile colli gas, cur lex nati iratis, prout in nobis est, dicatur naturae rationali initia hoc quippe dictamen est nobis ab in b,rena tivm Deo cum ration ipsa congenitum.
suo destriptione eadem id continetur tesum, quod im si naturali in amιμwido obliganti convenit, quodque illam a legibia aliis differentem reddit id quot cine patebit verba Assertionis expendenti ac ea, quae paulo ante dula sint, legesque ipsas invicem conserunti. 4 sed 'in assequi pronum erit eu legem naturalem minamus reponendam potius in memorato rationis Mita,
seu dictamine, voluntat- 'necessistam nobis per nati res rationis lumen imperii instar proponente quam 4 symderes tantum, vel conscientia, ut . quidam volunt. Nimirum synderes nomine non aliuo venit, quam habitus intellectum. dirigens circa principia practica . g. bonum esse iaciendum, malum vitandum quis autem legem, natura sua in actu ii in
80쪽
imperante consistentem dicat habitam , hoc in m vim militatem Cinclinationem ad agendum sedis comicientiae ratio legis naturalis attribui nequit generatim quippe impia potest esse dictamen rectum, vel erroneum;
eodem praeterea proponuntur quaedam instar praecepti, alia per modum consilii cum inierim lex naturalis si natura sua actus tantum in rans, idemque ab errore immunis. Cum igitur aurumque hoc dictamini, quod in Assertione tuemur, conveniat: hocque ipsimi etiam sit pari patio Legis aete
nae in .su alias exposto, potiori iure illi legis naturalis praerogativi est destrenda. Ac omnino opinioni hula savere videtur ipse Augusti et 'am L. et . de Trin. c. s. ubi de impiis mulis recte represimi denubus, recteque laudantibus agens, Quibus ea, inquit, Midem regulis iustarii ni in uicus urat, quae dinminum quisque vivere debeat, etiam nee si eodem modo iis varit ira eas idem Neque enam in a natura, cum Pro
- disis mense ista videantur, eorumque mentis constet O mu'-es, has in remias immutabiles vliaret, quisquis in eis, hoc uere potuerit. Ne in habitu sua mentis eum illa m da sint i a. mentes vero eorum conset se mulas insenam sunt ista is regula scriptae nisi in Ebro lucis si,
us, qua eritas scitur , unde mmc is jus desscribitur. Finitrum isthic S. octo de generali hac impiorum regu la, quae est ipsa naturalis lex, tria insinuat. Primum ait eam mente videri deinde proponi cum obligatione, quem admodum quisque vivire debeat demum regulam hanc quam inmutabilem vocat, in Deo ipso esse pronuntiat. Quae omnia congruunt cum dictamine practico voluntatem