장음표시 사용
41쪽
eum sit praecipuum operis caput, multis sita
rationibus prosequar. Faxit Deus, ut haec opera nostra ad rem Catholicam, diuinumque cultum promouendum non nihilconferrensiit, ac euentus meis multorumquctvotis respondeat: hoe unum atteμη, me non alio, quam veritatis sudio teneri aeterea Delicatatis, in qua tum mihi tum adiis procuranda, cum sanguine vitam haud aegre profunderem i, Visun non odio , sed charitate infructus di, non aculeis , sed argumentu accedo ; errores, non ere ruespe
i εο s configo ; effugia praecludo, ut in viam salutis erranes ligi deflectant ; unam monsero viam,
quam nisi homines ineant, saluari profecta mup ssunt.
42쪽
fundamenta , quibus tota huius operis moles innititur i in iis sa ne multum diuque desudandum no , esset, com ab ipsis adlaphoris ad mittantur , ut patet ex illorum effugiis, quae Lib.3. refellam , immo , licet ab ipsis nonnulla ex iis non darentur, praesertim ultim loco posita ,. nec enim de primis dubium cuiquam esse potest, e satis firmis ac validis rationibus instructa & muniista praemitto et ut tamen aliis etiam , qui secus senistiunt, fiat satis, quodlibet Datum ita su p ponam, ut suis quoque rationum momentis & praesidiis firmatum mpneat, quod licet ex professo, ut aiunt, non praestem, eum praesentis instituti non sit, nihil tamen omittam , quod ad perspieuam huius
madi Datorum veritatem pertineat, quam reueraeo loco , & situ, vultuque statuam, ut ab omni
bus, nisi sponte sibi oculos mentis eruant, ne ii δvideri & agnosci queat i ut autem nihil quod necessarium sit omittere , ita nihil quod superfluum esse videatur , adducere decreui: sed omissa longiore pratiatione, ad rem venio.
43쪽
Deus en. I. existere, tum homines modo, se4 .
brutae animantes, resque omnes creatae,
quae sensibus nostiis subi ieiuntur, mutae licet, innumeris tamen vocibus praedicant; & si homines tacuerint, lapides ipsi elamabunt, nulla natio, nulla gens quantumuis ferina barbarie a recto rationis usu deflectens, Dpum ignorat, sed sapplici ais doratione veretur, in prosperis laudat, in perieulis aduersisque, illius opem implorat; hinc homo erectos tollit ad sidera vultu & natiuo quodam inis stinau, in Deqm, licet ignotum, fertur, eumque viis dere, nec non eius ςonsuetudine frui appetit ; quid plura, licet impius in corde suo, nullum esse Deum, id est, nullum ς Te suorum criminum vindieem &punitorem percupiat, vox enim cordis desiderium est mens tamen fibi persuadere non lintest, quod ipsi cordi in votis esset, & probe stit, eum ess ,
quem timet, quamuis eumdem existere nollet: hoe dant vltro adlaphori: nec enim pro atheis se gerunt, id tamen quantum nostri huius instituti ratio postulat, ant sane permittit, breuiter demonstro. II. 'Primo loco demonstrationem stlahi adduco, quae licet communis esse videatur, nuIlsi tamen dubio locum relinquit, modo rem de citra verborum ambiguitatem exponatur: quidquid enim existit, vel existit per se essentialiter, ut aiunt, atq, adeo Decessa.
44쪽
Lib. I Datum L Dem est. 9rio, nee ab ulla causa procedit; vel contingenter, &ab alio ortum ducit , si quid porro per se necessario est , Deus ςst, ut patet ex terminis; cum Diuini esse ratio in eo posita sit, quod sit ens necessario ae e sentialiter existens ; si vero contingenter est, ab alio est igitur praeter id quod ab alio est, illud quoque existit, quod a se ac per se , non ab alio est , voco D sum: nec valet futilis illa distinctio, qua nonnulli praefati argumenti rem eludere conantur , quod scilicet a sensu distributivo, ut voeant, ad collecti-uum consequentia nulla sit; unde omnes creaturas esse ab alio distributive ultro concedunt; else ab alio collemue, negant: haec inquam distinctio futilis est; nam ut recte in any lytica obseruaui, quotiencumque aliquod praedicatum utriusque senses patiens est, & inter utrumque, sub eo praedicato, necessaria connexio est; haud dubie, ex uno sensu, alius recte concluditur; nempe consequentiae vis necessariam illam connexionem supponit: atqui fieri non potest, ut multa sint ab alio distributiue,aut sigillatim, nisi etiam collective, aut coniunctim aba' lio sint; igitur cum res omnes creatae ab alio sint sigillatim , easdem ab alio esse coniunctim , necesse est.
III. Aliud argumentum est, quod Ileet nouumst, mihi tamen Geometrica certitudine pollere via detur, illud autem in hune modum compono; quod ego existam, mihi euidens est ; dum enim aliquod principium Geometricum mente complector, mihi
euidens est, illud a me cognosti; igitur, quod idem
45쪽
1o Lib. I. Datum L Dem est. est, mee-noscere; igitur & existere; igiturastini.
hi euidens quod existam nunc, aeque contingente quia nec semper, nec ubique ex isto: igitur possumno existere, igitur contingenter ex isto , igitur, quod idem est, ab alio; igitur mihi euidens est , esse illud aliud, a quo existo , vo eo Deum : nempe quaelibet res creata intelligendi facultate pollens , idem ratiocinium adhibere potest igitur praeter multit dinem rerum illarum , quae prae caeteris intelligenis tiam animo concipiunt, quaeque superiorem agnoscunt, eadem intelligendi facultate praeditam, hanc ipsam , quae per se ipsam, non ab alia sit, existerita necesse est, atque adeo unicam S sngularem,ut infra ostendat . IV. inisquis infinitum actu , ut vocant, erea tum scilicet, negat, vel inde concludit, Deum existere, nec enim generationum series in infinitum ducitur , nec mundus ab aeterno conditus est , igitur ad aliquod primum principium peruenitur , a quo mundus creatus sit; quod a talem infinitum amadari non possit, puto a me demonstratum fuisse in Metaphysica, quod hic duntaxat indico. Aliud aris gumentum, quod a suprema perfectionix regula ducitur, optimum est , cum enim dato quolibet finit
perfectione praedito, dari aliquid possit perfectium hoc eerte perfectione infinita & omnimoda instrutactum esse oportet; alioquin, si finita, quolibet sinito maius esse non posset, contra suppositionem, quae reuera per se nota est a si enim finitum est, maius esse potest, atque adeo perfectius; igitur dato quolia
46쪽
Lib. I. Datum L Dem est. IIbet perfecto finito aliud perfectius dari potest igitur extra finitorum multitudinem, aliud esse necesse est, quod infinita perfectione polleat, voco Deum. V. In Physica nihil fere est , quod Dei existentiam non probet : impetum admittendum ess , trach. de motu locali, lib. I. demonstraui; ille autem impressus mobili diu permanet ; igitur ab aliqua
Causa conseruatur, non ab ea, a qua ortum duxit, qui
cum sit a mobili disiuncta , nihil ρmplius in ipsum
derivat , non ab aere ambiente, qui cum motui resistat, impetum destruit potius, quam seruat igitur ab alia ubique locorum praesente. voco Deum . Deinde cum impetus destruatur, ne frustra sit, hoc enim commune est destructionum naturalium principium , illum certe supremum naturae legislatorem esse oportet , a quo illud naturae decretum profe- ctum sit; dc quod re ipsa destruat, hoc est, seruare desinat : praeterea cumini petus mobili impressus m Qtum exigat , id est, nouum locum , nouam ubi eationem, Vel nouam actionem , igitur ab aliquo exigit, quod probe sciat, rerum omnium appetitum at que indolem, ut iis scilicet faciat satis igitur ab eo omne mobile dependet , vo eo Deum Denique in motu accelerato & retardato debet esse aliquid, quod varias ubi cationum & durationum, vel actionum classes componat: haec breuiter indico , quae tam ζn ex meis principiis metaphysicis nec elsario
VI. Addo alia multa. r. Nihil est quod deteris minare positi effectus physicos quoad individuum,
47쪽
ut Vocant, praeter causam primam a vi enim hunc impetum calamo imprimo , dum haec scribo , ita certe alium penitus similem indere possem; cur non hunc, sed illum . nec enim haec optio in mea potestate posita est. 2. Motus elementares, grauium scilicet de leuium, item compressorum& tensorum, item caelestes & magnetici eo spectant, ut illorum opera , aliquis sinis obtineatur ; igitur ad eum finem ab aliqua causa destinantur, quod reuera uni caulae
Primae competit. 3. Prima corporum moles, quantitas, extensio, varia quippe est corporum densitas,
ab aliqua causa definita est , ut scilicet tantae perfectionis esset, non ver A maioris,aut minoris; est enim Prima regula. q. Prima plantarum & animalium rudimenta & primigenia semin3 primum reuera Opiscem supponunt. 3. Animae rationalis creatio seiusdem cum corpore arctissima coniunctio , sumismum illum Parentem agnoscit: sed quid in his haereo ; nam dicere ausim , nullum prorsus effectum physicum esse, qui Deum existere non persuadeata. VII. Itaque quod Deus sit, quisquis rerum naturam meditatur, nescire non potest; si autem
est , unus est quia perfectissimus est ; si enim perfectissimus non est , aliqua perfectione caret igitur suprema regula perfectionis non est.& da ri aliquid perfectius potest ; utrumque diuinae
naturae aduersatur ; nam si habet perfectionem liis miratam , igitur ab aliquo determinatam ; non an ; si enim suam perfectionem determinat, maxi-ina de infinita est , cur enim una finita, potius quam alia ν
48쪽
lilia; vni ea vero infinitam; igitur de terminata . igitur ab alio, scilicet a causa, nempe causa, quae producit essectum, eius perfectionem determinata, quia determinat eius eae; sed Douid se est, non vero a causa. Deinde cur potius hanc., quam aliam, cur tot gradus, non plures, si a nullo terminetur: igitur vel totam habet, vel nullam, quod nullam habear, diei non potest; ergo totam habet, di in omni geneis rer v. g. si consideremus perfectionem durationis, de Deo diei non potest, quod aliquo illius gradu e reat; v. g. quod sit mine , non ante; per quid enim determinatus ess et, ut nune, non vero antὰ esset; hie
potius, quam illic; vn uni potius quam aliud posset, aut se iret; igitur eum omni persectio limitata ab aliquo limitetus, vel quod idem est, determinetur,& eum Deus a nullo sit, certὸ ut a nullo suum e aeeipit, ita a nullo illius esse determinatur; igitur
nec eius persectio; igitur perfectissimus est, & nubia caret perfectione .
VIII. Hoc posito, unum esse eonstat; quia si duo essent, quilibet eareret perfectione alterius; de
duo simul maiorem persectionis cumulum continerent, quam quilibet eorum seorsim, nec enim unus duobus aequivalet: praeterea si unus non est, infiniti sunt; cum enim a nulla causa determinentur, cur duo potius, quam tres, aut quatuor essent: infiniit autem esse non possunt; quia infinitum dari non potest , saltem in numero, ut suo loco demonstrauimus; igitur omnium perfectio coniunctim, perseisinonem singulorum seorsim infinite superat, igitur
49쪽
r4 I. Datum II. Dem est. haee ab illa infinite distat; ergo finita est; eontra su popositionem. Itaque de Deus est,& unus est; pari triodo omnia eius attributa demonstrantur, v. g. aeter nus est; si enim aliquando non esset, per se ipsum non esset; immensus, immobilis, immortalis, infinitus, substantia, vivens, intelligens, summum bonum, sed frustra in his haereo, quae non modo ab iis, quibuscum agimus , vltro dantur, verum etiam ab
aliis quos in fidei societatem adlaphori nullatenus
Dein eti Conditor. derator orbis, a quo Iusti
Praemia, Rei vero Poenas expectare debent.1. 'T YNiuersitatis eorpus a se ipso non esse, peris spieuum est ; eiusque conditorem ae crea. V torem Deum,no adia photi modo. verum etiam cuiusuis teligionis aut superstitionis homines agnoscunt: & vero cum solus Deus per se ipsum sit, quidquid Deus non est, a se ipso esse non potest,
in hoe sublunaris mundi trai tu , elementoru cominpagem in mixtis , singularem eorundem plexum in plantis & brutis animantibus habemus; hominum genus principem locum tenet, cui reliqua seruiunt; cumsta haec ab illo supremo auctore ortum ducunt de globis caelestibus idem prorsus censendum est , cum a semetipsis esse nequeanr: licet enim Epicurei ex atomoru casu quopiam coeuntium plexu, munis dum
50쪽
cinditor se Moderator orbis. I sdum vnJuersum coalui sse existiment, quod quam se
ab omni ratione alienum , nemo non videt, hoc tamen non facit, quin ultro fateantur, piae dictas atoismos Deos non esse, sed ab aliquo principio, quam quam ab aeterno, ut ipsi aiunt, ortum dux i sse; quod reuera qui neget, neminem esse puto , modo velapsos terminos mente capiat 1. II. Quod Deus conditum a se mundum sua sapientia moderetur ac regat, vel per seipsum, vel adishibita Angelorum opera, aduersarii ultro concedunt; nisi enim res a se conditas deinde conseruet, in primum nihilum reducuntur; nisi cum causis secundis, ut vocant, in eosdem effectus concurrat, nihil prorsus ab iis effet potest; cum effectus illi aliarum rerum creatarum conditionis participes sint, qua stitieet a Deo dependent; nisi demum institutum initio ordinem sapientissimus moderator conseruaret, iam dudum omnia tumultuario excidio pertissent: hinc Deus omnia in omnibus operatur, omnes in ipso vivimus, movemur ,&sumus , rem quamlibet ad suum finem dirigit, iisque rebus instruit, quae ad obtinendum finem necessaria sunta, hie cum otiosis otiatur, illic agit cum operosis; hin aereat, illine destruit; omnium denique innato apis petitui exigentiam Scholastici, non Latiat voeant acquiestitis. IIL Nee est, quod aliquis rem indignam Deo e se putet, mundum regere, de res quantumuis in tamas curare, quisquis ita sentit, cum bona venia diis Xerim, rem hianc non capit; quasi vero quidquam sine