Specimen historicum inaugurale de Cleone Demagogo, quod annuente summo numine, ex auctoritate rectoris magnifici Gideonis Jani Verdam

51쪽

- 44 Settieet ad comitia sere periinebant ea, de quibus iis,

qui ad rempublicam accederent, cenandum erat. Qui in illis suasores existerent de iis, quae populo agenda resent, eos ρήτορσοῦ dici constat. His quidem adnumerandus crat Cleo, nec desunt in Aristophanis sabulis loci, ubi Cleonem, id saltem, quo ille pertineret, hominum genus, eo nomine significari sentias. Exempli gratia, quae leguntur in Eqq. vs. 1350 sqq.: εῖ γε δεω λεγοιτην Φητορε, 6 3ai ν ποιεῖσθαι ναυς μακρὰς , ό δ' ἔτερος

Cleonis, eorumve qui in iisdem versarentur, artes istis perstringi dubitari nequit; certissimum porro est, Cleoni, tamquam e meων uni, convicia sacere ejusdem sabulae Chorum , vs. 322 Sq.:

δειαν, xyrrae μονο προστατεῖ ρητορων ἰLonge alia est ratio loci ejusdem sabulae us. 59 sq. , ubi de Cleone Demosthenes, βυρσι νην , inquit, ε χων δει - νονντος ἐστως ἀποσοβεῖ τους Priroρας, quocum conveniuntisi earii hare Cleonis insolentihm imitantis us. 358: λαρυγγι ua τους ρήτορας καὶ νικίαν ταρώξω. Quae si quis legat, cam Cleoni tribuat personam necesse est, qua ab iis, qui ρητορες dicantur, diversus, eorumque in republica adversarius fuerit Quaerentibus vero, quaenam sit e τορων istoriam ratio,

quod in Aristophaneis alii aliis locis in eorum genus referri videantur, primus sese offert, unde lucis quid oriatur Disitig Cooste

52쪽

λῆφονται. Quos enim i, τορας illo loco Cleonem dicentem , eos tamquam adversarios perstringentem eundem fingit Thucydides; locus igitur conserendus est cum Aristophanis illis duobus, quos postremo loco attuli. Id vero adversariis objicit Cleo, quod artibus oratoriis populum ad deteriora persequenda trahant. Unde quis colligat, seirορας istos a Cleone distinctos suisse arte quadam oratoria, qua illius aequales usos esse vel Aristophanea illa docent seq. 1377, sqq.: σοφὰς Κό Ραίαξ κτέ, ipsum vero Cleonem caruisse, nova certe in verbis coram populo saciendis persecutum esse, mox videbimus. Quod si quis tenet, cetera in nulla disseultato osse facile ille videbit. Ubi enim in civitate,

cujus ratio serret omnia coram populo agi, et ars exerceretur oratoria, et respublica per multos annos ita gesta esset, ut certa de ea gerenda consilia certaque partium

descriptio exstitisset, seri non potuit, quin ii, qui ita in

republica versarentur ut coram populo verba iis facienda ossent, studiis oratoriis imbuti ad ea, quae agerent, accederent , et ex iis, qui, ut in civitate suis rebus prospicerent, inter se societatem quasi contraxissent, certi quidam dicendi artifices, ubi opus esset, munere oratorio iungerentur ).

Iὶ Exemplo sint illa, quae leguntur apud Thucydidem VI. 29: o. δ' ἐχθροὶ .... ἀπέσπευδον. αλλονς ρήτορας ἐμέοες. οῖ ἔλεγον κτε.

53쪽

fingi Cleonem, qui et ipso coram populo verba saceret, statuendum est; unde probari videtur id , quod contendo, eas imprimis in republica gerenda partes illum sibi sumsisse, quibus eorum esset adversarius, qui post mortem Periclis rempublicam tenebant. Pauca quaedam adjicere lubet, quae nonnullis fortasso putidiuscula videbuntur, nec tamen a proposito meo aliena sunt. Gloriatur Cloo, Eqq. 877, in eo quod coercuisset τοὐς μνουμένους, cui isiciarius:

Quod cave ne ad ipsum reseras Cleonem, vel si quis alius eadem sequeretur. Sunt quidem in Dadem sabula, unde talo quid colligas, Chori verba rhetori illi adsentientis, quiisiciarii fortunam praedixerat, vs. Φ27, Sqq.; ultimumificiarii et Cleonis colloquium us. 1242, nec desunt loci

ubi Cleonis ενρυπρωκτία tangi videatur verb. e. vs. 78. Id vero quasi ἐκ παρεργου et joci causa fieri. vel ipsa illa docent, quae primo loco attuli; multo enim vehementius in Ciconem censorem agentem invectus esset poeta, Si vere eo nomine inlamis suisset ij. Vitio illo multos ex ipsa eorum eohorte inquinatos fuisse qui arti oratoriae studerent eamque igitur viam sequerentur, quae a Pericle ejusque aequalibus indicata esset,

54쪽

praesertim in Acharnensibus mentionem, vs. 7 16 persuasum mihi est. Nequo igitur Kortuemii V. Cl. illud probandum

est, quod omnia ista, quae de male moratis oratoribus in Aristophanis sabulis invenerit, ad Cleonis asseclas referre

videtur.

Jam de ipsis illis asseclis agendum est. Quorum duo sere genera fingere nobis possumus, alterum rerum, qui Cleoni ad rempublicam accedenti adfuissent, ubi in illa gerenda vorsaretur factionis quasi ducem eum haberunt; alterum quod adulatorum plebem contineat, assiduam in opera omnibus danda, quicumque apud populum gratia valerent. De illo genero quid Plutarchus tradat vidimus, nec quidquam reperi, quod mihi testimonium Pius suspectum reddat. Neque enim sodales istos Cleonis, quos in convivio ei adesse fingit Aristophanes Vespp. 12 20 sqq. eos esse credam, quorum auctoritate uti potuerit, ubi summum in republica locum peteret. Τheorum, quem blaesa lingua ) personatus Alcibiades verissime την κε φαλὴν κολακoo habere dixerit, Phanum, υπογραφε α δικεον , nimirum cum, qui in judieiis intentandis Cleonis vice langi paratus esset, meros suisso adulatores, manifestum est; neque in civitate multum valuisse credo aut Aeschinem, cujus bona omnia Nubicuculino essent, aut Acestora, quem vel civem esse negarent a).

55쪽

Adulatorum vero permagnum gregem Cleonem sectari solitum esse Aristophanes auctor est Vespp. vs. 1033 sq. ,ric vs. 756 Sq.: ἐκατον δ. κύκλη κες αλαι κολώκων οἰμωξομένων ἐλιχμωντο περὶ την κε φαλήν.

ipsos quidem principes in Atheniensium civitate viros, quales ii essent qui praetura sungerentur, semper Cleonis, ubi summa auctoritate apud populum valeret, gratiam sibi consiliare, ut suis rebus prospicerent, dedignatos esse, e duobus Equitum locis colligo, altero, ubi patrum inlimoria belli duces, ut victus in Prytaneo sibi daretur, Cleaenetum nullos rogasse perhibet Chorus o. 57 3 sqq.: ibi enim sua aetate talia a Cleone peti solere poetam significare verosimillimum est; altero, vs. 1255 sq. ubi isiciario personatus Demosthmes: καὶ σ'α ω βραχυ, οπιυς ε σομαί σοι θανὼς υπογραφευς δικων. Haec vero ad eam, quae nunc agitur, quaestionem minus pertinere videntur.

56쪽

Pergendum est ad ea, quae de persona comperta habemus, quam Cleo, ubi cum populo ageret, serebat. De qua ubi quaestionem instituimus, inprimis attendamus necesse est, ad ejus, quam memorat Aristophanes, impudentiam, quae, ut sola oratoribus praesisset, ita in illo inde ab initio eluceres. Quae latissime quidem patet; quod enim chorus multum Cleoni objicit, vs. 326, impudentia laetum eum peregrinos vexasse id pertinere ad ea, quibus auctoritatem, qua apud

populum valeret, in suos usus converterit, manifestum est: eodemque reseras ea, quae Demosthenes narrans inducitur, q. 65, sqq. . . . Παφλαγὼν di περιθέων Totiς οἰκέτας κτέ. , nec minorem impudentiam testantia illa, quam contra peregrinos ista. Et vero impudentissime de auctoritato illa gloriantem eum fingit Aristophanes Eqq. 713 sqq.: 'Ενω δ' ἐκεένου καταγελω γ'οσον θελω. κrἐQuae si quis mera mutae figmenta esse dicat, nec verius

putet id, quod de se coram populo praedicans inducitur Cleo, Mq. 1226:

57쪽

non obsto; id vero timeat velim, impudentiae isti imprimis locum fuisse in iis, quae cum populo ageret Cleo. Hac dero adeunda sunt illa, quae scripsit Thucydides i) de iis, quae Cleo coram populo egerit, quum hic pacem illo auctore reiectam fuisse aegre ferret. Nimirum mendacii illum

nuntios arguisse, quum nec ipse ignoraret vera eos nuntiare, colligere licet ex iis quae mox protulisse sertur. Nicia vero auctore bellicum imperium suscipere coactus,

statim consuit ad κουφολογίαν istam, quam dicit Thucydides, qua intra viginti dies nullis nisi sociorum copiis juvantibus, Sphacteriam a se expugnatum iri jactet. Quod sive imperitiae illi audaciam gignenti, sive, quod potius

videtur, acerrimo cuidam sensui, quo ea, quae pro renata sibi agenda essent, statim cerneret, tribuatur, nullo pudore impeditum eum suisse, ubi ambiguis rebus implicato, nulla scro spe relicta soro ut honor salvus evaderet, audendum atque agendum ipsi esset, nemo, si quid video. negabit. Aristophaneis hac in re cautius utendum esse saeile quis videat; quaerendum enim esse tum verane Cleonem de se loquentem inducat poeta, tum si vel verissima sint ista, an ita ea dixisse vel dicturus suisse Cleo putandus sit. Nec tamen illa nihil praebent. Verbi causa, vix quemquam esse puto, qui talia dicturum suisse credat Cleonem, qualia loquens inducitur seq. vs. 799 sq.:

58쪽

Ea vero impudentia suisse Cleonem, ut istis artibus populi gratiam cum captare perspicuum esset, parumque a S- set ut ingenue illud lateretur, non sine causa suspicari licet, quum ejusdem sint generis ea, quae a synegoris iujudiciis asserti et verius quidem, opinor, illud perhibens indueitur isiciarius seq. vs. 1358 sq.: ἐὰν τις ει πη βωμολοχος ξυνήγορος

Praeterea illud, quod de Cleonis, in concione ista de qua vidimus, habitu e Thucydidis narratione statuendum esse dixi, illius moris proprium fuisse, ut gravissimas res, quum necopinato illi acciderent, facillime expediret, colligas ex iis quae isiciario dicendi sese satis peritum esse glorianti objiciens inducitur Eqq. vs. 314 sq.:

omnia quidem ista potius ad res pertinent, inque quae dixerit et egerit Cleo, quam ad ejus personam et habitum; alterum vero cum altero arctissime cohaerere constat. Fieri enim non potuit, quin, ubi omnibus iis, quae moliretur, impudentia subesset, illaque fretus coram populo suam rem ageret, ratio quoque, qua procederes, eadem quasi signata

59쪽

osset. Huc illud refero, quod Aristophanes tum tamquam monstrum immane ac foedum eum depingat, tum κραζειν sere, βοιαν, παφλαγιν eum dicat, ubi ea memoret, quae oratione apud populum efficeret. Nec inde aliena videntur singula ea, quae propria ac pro more oratorum nova ejus habitui inesse accipimus. Verbi causa, multus est Aristophanes in voce Cleonis notanda, sive torrentis Eqq. 137, cs Acharn. 38 I; sive

porci inusti Vespp. 36; sive gurgitis Vespp. 1031, Pae. 757, eam dicat. Quibus ne quis vitium totum nativum illudere credat poetam, inspiciat locum illum Equitum us. 342 sqq. , ubi Cleo isiciario insaniam objicit, quod sibi

adversarius existero in mente haberet. Unde patet moris suisse oratorum, ut publice verba facturi jejunia agerent,ue minus decore procederent; id vero se negligere, ac ventre pleno, temulentum, in concionem progredi, quasi summae auctoritatis et facultatis testimonio glorians indueitur Cleo. Universo multa secisse, quibus ille primus oratorium decorem ) ex Atheniensium concionibus sustulerit, Plutarchus

iradit Nic. VIII, cui is est, qui τον ἐπἰ του βήματος

I Antea summa suerat oratorum, cum ad populum verba sacer ut . modestia et verecundia. quam non voco solum et oratione . sed toto corporis habitu et gestu prae se sere hant. Cf. Aeschin. in omi. adv. Timarch. . ubi leges do ρητορων εὐκοσι in servalue unt, quae jm ne-αliuoliantur. ita ut in desuetudinem abierat salutaro illud Solonis institutum. ut a praecone solemnia formula recitaretur: TR ὰγορε ειν βον turre, tων. κr A. Vid. Aeseli. adv. Ctesipia. p. 386.

60쪽

Quod si igitur Ciceroni concedamus, Cleonem turbulentum quidem civem sed tamen eloquentem fuisse s Brut. VIIJ

noque enim sine Ploquentia tantam ut sibi apud cives auctoritatem comparasset suturum fuisse, tenendum tamenost, turbulentum non magis civem quam oratorem dicendum eum DSSP.

I u genere, quo usus sit, dicendi ex oratione quam ei tribuit Thucydides, nihil colligi posse, vix opus est ut moneam, nec adeo illud magni momenti esse videtur, quod spurcissima loquentem passim cum inducit Aristophanes. E pugna vero, quam Cleonem inter et i Siciarium factam fingit poeta se l. 16I-181, aliisque ejusdem sabulae locis us. 2l 5 sqq. 3ll, liquido constat, id Cleonis orationis proprium fuisse, quod plena esset locutionum ac meta

phorarum a vilissimorum opificum artibus ac sermone translatarum.

Praeterea paucis monendum vadetur de vaticiniis, quibus in concionibus usus sit Cleo. Quae sorte ad rationem potius, qua populum moderatus sit ille, quam ad habitum ejus oratorium pertinere quis censeat; singula enim

I Cum illo loco coiiser. Sehol. mi Luciaui ramon. Cap. XXX. 'Αρισε ox sane δἰ στ/ρι μώμινον titi xoν λέγει δημηγορῆσαι. non enim multum tribuendum videtur ei quod Aristotelis dierum metaphorieo