장음표시 사용
91쪽
nis res este antequam fiat, statuatur. At quamquam potentia haec carentiam hanc includere videtur, non tamen primum,& per se eam significat, sed quandam ad formam habilitatem. Ortus praeterea ex non ente est ad cns. Ex priuatione igitur potius est, quae non ens pcr se est, quam CX potemtia , quae cum ad actum referatur, cntis obtinet rationem.
Privatio igitur principium potius, quam potentia fuit ponenda. Verum autem recte & ipsa principium posita sit, neen antea disquisiuimus
Privatio quomodo non res per se fit, o intereat, materiaeque accidat , ac eius forma quodammodo dicatur. p. XVII. Voniam autem non ens per se priuationem este, canaque interire, ac materiar acciderei ab Arist. traditum docuimus, halc quemad- modum se habeant dispiciendum. Absurdi icnim videtur,quod non ens per se sit,inr o rum naturalium principijs id numerari , quod ab Aristot factum est. Privatione praeterca materiaq; unum &idein numero, & siubiecto ille statuit. Quod si v
rum sit, aut materia quemadmodum priuatio non ens per se erit,aut si veritati & Aristo t. hoc repugnat, quo modo materia cns est,eodem statuere eam oportebit. Quin & priua tionem Qrmam quoquo modo esse secundo Physic. traditum est, quod de hac,de qua loquimur, priuatione ortum antecedente intelligendum , non de ea, quae Qrmae interitu
ut Portius censuit) sequitur. Admirandum item videri possit,eorum, in quae contraria omniarcsoluuntur, alterum noentis per se rationem habere. Contrarium enim utrumqueens est,& quidem per se. In priuatia autem , seu habitum,& priuationem contrariorum omnium sit resolutio,vt primae philosophiae decimo traditur . Privatio praeterea non fornaar 2lum carentiana significat, sed quandam etiam, ut dicitum
92쪽
dictum est,ad sermam accipiendam in materia habilitatem, quae non ens per se non videtur dicenda. Haec igitur dissicultatem faciunt,ac ut verum disquiramus nos cogunt. Res autem ita, ut Aristot.tradidit, se habet: nempe priuationem. non ens per se esse . Est enim per se formae carentia, qua noniens per se esse nemo non concedet.Ita a materia differt,quae cum non ens & ipsa dicatur, ex accidenti dicitur, quomodo priuatio ex accidenti ens est. Nam cum inter se coniuneta sint, alterumq; ens sit, alterum non ens vicissim sibi id. quod utrumque est,communicant . Materia quidem priuationientis rationem,priuatio materio non entis. Ita fit ut quamquam materia ens per sest, eX accidenti tamen non ens vocetur, idque priuationis, quae in ea inest,maleficio. Priuatio autem ab illa bonum pro malo accipiens, cum non ensper se sit, illius merito ens, licet ex accidenti,dicitur o Nonens tamen illud intelligendum non est, quod omnino non est,& nihil,sed quod non est hoc,aut illud,veluti non homo, aut non lapis . Nec enim priuatio omnino non est, aut nihil,siquidem a negatione differt, quae nihil est,& esse penitus tollit. Quot autem modis non ens dicatur qninio Physicorum,& primae philosophiae duodecimo Aristo t. explicauit. Porro inter priuationem,& negationem discrimen est, quod certum subiectum priuatio habet,i' quo ad formami, cuius est priuatio,inest habilitas; negatio non item,sed 'promistue ad omnia, seu habilia,seu non habilia extenditur. Ita priuatio absentia est,in natura definita,Veluti formae animalis in semine,negatio simpliciter,& absolute. Eiusdem igitur formae,atque habitus,& negatio,& priuatio esse potest, quamquam non necessario, nec omnium . Nam formarum aeternarum negatio esse potest, non item priuatio. Pertinet autem negatio ad Oppositionem contradictoriam, priuatio ad priuatiuam, quae duae oppositiones non ex habitu, aut forma, sed ex altero extremo distinguuntur. Quemadmodum igitur priuatio non ens sit,exposuimus. Quae cum ita
se habeant, nullum incommodum est, si in principisis naturalibus
93쪽
ratibus posita sit, eo tamen modo principio sumpto, quo is
nobis antea traditum est, pr6 omni videlicet eo,quod in materia,cum aliquid oritur,necessario requiritur. Principium tamen non rei ipsius, quae oritur, sied Ortus, siquidem ex ea existir,quae si in materia non esset,ortus esse non posset . Naeaut iam Orta res esset, sorma in materia existente , aut nullo modo oriri post et, nulla in materia ad eam posita habilitate. Ita principium necestarium dicitur. Quod non esset, nisi eo modo non ens citet. Illud enim,quod gignendum cst, non sit oportet . Tantum igitur abest, ut quia non clas per se est, principium esse non possit, ut si non ita esset non ens, nullo modo principium posset constitui. Nec, quod cum materiavnviti numero ab Aristot. posita sit, idcirco non ens per se non est. Numero enim vivim; perinde ac si subiecto dictum esse posita est. Subiecto autem unum,quomodo album, &homo subiecto unum dicuntur , quoniam in homine, ut in subiecto, inest albedo. Quoniam igitur priuatio in materia,ut in subiecto, inest,unum subiecto dicuntur. Ex quo sit, ut quemadmodum dixtinus, cum priuatio non ens per se sit,
id nomen eX accidenti materia participet,non ensque ex accidenti nuncupetur. Non entis item rationem a priuati ne non tollit, quod forma quoquo modo dicatur, quae tolleretur,si simpliciter 5: absolute, ac proprie torma nuncuparetur. Dicitur autem quoquo modos Orina,quod in materia, ut forma quaedam,infit, quippe quae cius est accidens. Aut propter habilitatem , quam ab ea significari dicimus. Averroes formam imperfeciam ait. Simplicitis,& Philop. nus ratione alterius contrari j, quod in omni contrarietate priuantis habet rationem. . Alii formam per acciden S, quod cum utiqua forma, quae generandae contraria est, semper sit iuncta, ut cum calore, si s igus sit, inducendum Omnibus aute his modis potest priuatio non ens per se dici,ctsi quoquo modo sit lorma.Nec admirandusi in eiusmodi non cns, qJ
non omnino non ens est, contrariorum alterum perpetuo
reducatur. Admiras dum autem esiet, si in nihil . Potest
94쪽
etiam hoc non ens per se habilitatem eam significare, quam
non posset,si omnino non ens poneretur. Cum autem eXpositum sit, quomodo priuatio non ens per se dicta sit , nutilumque ex eo incommodum accidat, videndum quomodo intereat,siquidern entis interitus est,ut non enti S generatio . Interit enim,quod est, gignitur quod non est . Vcrum int rire minus proprie sumptum est,pro eo, quod est, desinere, atque aboleri. Multae autem tum eius, tum ortus significationes primo de Coelo positae sunt,quibus facile patet, interitum priuationi posse attribui. Iam vero si non ens omnino esse interire nullo modo diccretur . Sed priuationem ens per se essemon autem non ens,id videtur astruere,quod maleficam esse Aristoteles in quiat. Nam quod non est,nil prorsus sacere,seu bonum,seu malum potes . Vbi etiam mirandum sub ijt,quonam modo Aristo t. ut eam omnino non es se videri ostendat, eius maleficio utatur. Altera i inquit contrarietatis pars non esse omnino ei videbitur , qui ad eius maleficium animum attenderit. Quo loco non solum nonens per se esse,sed non ens omnino ait videri. Vt autem haec dubitatio tollatur, videndum , quodnam eius maleficium,sit,quippe illud maximum est,nimirum ei, quod summe eX- petendum est ,&diumum, ipsi videlicet est ac formae, per quam res est aduersari, illudque tollere,ac penitus perdere.
Quod admirabile videri possit,id videlicet,quod non est,ipsi
esse interitum afferre . Est autem hoc priuationis non materis ut multi opinati sunt maleficium, nisi quatenus priuationem habet adiunctim, & ea veluti informatur. Quoniam igitur ipsi esse,aut enti,nisi non ens, aut non esse nil aduersatiri ipsumque tollit,& perdit, priuationi, quae non enS. est, maleficium hoc merito tributum est. Quomodo frigus maleficum dicimus, quod calorem vitae sontem interimit, si militer mortem, propterea quod vitam perdat. Quemadmodum autem forma diuinum quid & expetendum sit, suo loco explicabitur. Cum vero maleficium hoc priuationi tribuitur , in formae non autem escientia gznere ci tribuitur ,
95쪽
nisi quomodo nautae absentia nauis mergendae catila est. Oriuatio autem materiae accidere dicitur, quod in eius non sit essentia,ut antea est explicatum. Nam si per se,& secunduessentiam priuata esset, perpetuo talis maneret, nec formas umquam posset recipere. Est quidem perpetuo formis nomnullis priuata, sled quaecunque inest priuatio , potest interire
nonam modo generationis principium per se. , rei genitae maccidenti priuatis At, nec tamen causea . p. XVIII.
On solum autem priuatio materiar accidit, sed principium etiani ex accidenti est, quod quemadmodum explicandum est. Dubit
tionem enim habet, nec temere concedendum videtur . Aut enim principium Vt antea docuimus non est, aut si sit, per se es evidebitur. Vterque enim in ortu terminus, scilicet ex quo, & ad quem per se est, nec alter magis,quam reliquus. Priua tio autem terminus est ex quo. Quod si ex accidenti sit teraminus cx quo,forma in interitu principium ex accideti erit, siquidem ex ea ad priuationem existit. Necessarium praeterea priuatio principium est, quippe quae in ortu nisi sit, esse
ille non possit. Nec in priuatione in principiorum numero ponenda a magistro Platone Aristot. desciuisset, totque de ea verba fecisset,nisi necessarium voluisset. Ex accidenti igitur non est,quoniam quod accidit a necessitate liberum est.
Exim musico item musicum per se fieri Aristot.statuit. Nam nisi per se intelligat,non ex immusico QIum,sed ex albo ctia fieri poterit, cum ergo musicum non ex quo uis fieri, sed ex immusico statuit,necessario per se intelligit. Quod etiaret, quae fit pars est, principium per se est, nec solum ex accidenti,atqui rei dum fit priuatio pars est . Ita Averroes primo Physicoru, generatum incompletum ex tribus ait constare,
96쪽
triaq; in eo inesse,subiectum, &ipsius non eine pars quaeda, atque etiam ibi naae . Ex quo & rei principium videtur dicenda,nec solius ut communiter dicitur) generationis. Rursus piluatio a materia subiecto,& numero non diu ert. Quomodo ergo principium per se illa est, ita &priuatio esse videbitur,aut certe neutra erit. Tot igitur ex huius inodi sunt de re hac dubitationes. Quae ut diluantur praetermittendu , quemadmodum ortus a re, quae oritur, differt, tametsi ad
eam referatur, in eamque desinat, ita & eius principium aliquod esse posse,quod rei genitar non erit. Rursus quod ex accidenti dicitur aliud dici, quomodo album ex accidenti aedificat, quoniam Architecto, ut album sit, accidat. Atque
hoc domui,quar extruitur,cum nil conferat posse non esse, Nec propterea domus non cxtruetur. Aliud est,quod ita per accidens dicitur,ut aliquid es conferat,cuius ratione ita nuncupatur. Ideo necessarium est,quamquam non per se, sed alterius,cui neces lario accidi ratione. Quemadmodum si ex colore aliquid necestario ex accidenti gcnerari diceremus, quod ex materia fiat,quae neces lario est colorata. Privatio igitur generationis principium per se, quomodo & terminus per se,ex quo existit. At rei genitae principium ex acci denti , sed tamen necessarium. Materiae enim accidit, quae principium per se est,utpote in re, quae genita est,permanes. Accidit autem ita ut si res gigni debet, in ca praeesse oporteat,non quemadmodum album architecto. uare non onanino per accidens priuatio principiti dicitur, i inmo ucro si ad ortum referatur, non secus per se principium cst, quam terminus ex quo. Quod si principium pro ortiis subiecio siumatur,quod praepositione ex proprie solet indicast, nec ipsius quidem ortus principium erit, nisi ex accidenti, quotcnus subiecto,ut priuatum sit, accidit. Quod si ex immusco musicum fieri Aristo t. docuit, aut subiectum intellexit, id videlicet,quod musica priuatum est, aut ad generationem retulit, qua musicum efficitur, cuius principium persccstim- musicum, ut terminus ex quo. Vnde & praepsistilo ex, quaeb Ortus
97쪽
ortus principium, seu terminum ex quo indicat, ipsὶ priuationi maxime accommodatur,ut etiam eius merito materis
competere videatur. Nam idcirco ex aere statua fit, quoniaeius forma priuatum est, qua si inserinaretur ex eo minime fieret. Quoniam autem ortus principium per se priuatio est, eo modo, quo dictum est, quod inter contraria, quae priuantia sunt, ortus per se existat, mirandum non est, si rei, dum Oritur, nondumque persecta est,'pars sit, quod principi j per se proprium est. Ac quamquam ortus momento termincitur,tempore tamen aliquo ut alias docebimus) efficitur, quo tempore,quod mutatur,& fit partim est sub termino ex quo. Qui cum priuatio sit, non immerito partis nomen ea sibi quoquo modo vendicat. Unde & generationis elementum ab Aristotele dicta est, quod falso dixisset, nisi in ea, ut quaedam pars inesset. Sed cum rei,quamdiu fit, pars dici possit, mox tamen ubi genita est, complementum situm na-eta,eius est expers,nec ea ulterius ut parte constat, utpote irinae aduentu deperdita . Ita illius principium non est, nisi
quatenus ortuS extitit, &in materia, ex qua res orta est,im crat,subiecto,ac numero idem quod ea. Cum autem in ea non permaneat, sed accedente serma subinde aboleatur, rei quae orta est,principium numcupari non potest, quae tamen antea ipsius ortus fuit. Qui autem eam generationis ici mi
num per se,& primo, quod cogantur, concedunt, principiu-que eiusdem ex accidenti inquiunt, suam ipsorum vocem, quod de Anaxagora Aristoteles tradidit, videntur ignorare, Mam quid generationis terminus ex quo dici reetius possit,
quam eiusdem principium Θ Qui terminus si priuatio per se sit, principium quoque per se erit. Nisi principium pro
materia proprie sumatur. Nam tum priuatio principium ortus non est,nisi quatenus materiae accidit. Sed alienum videtur priuationem principium, ut materiam statu re. Nam quamquam essiciens non sit, nec sinis, nec serma,nec aliquo horum generum principium possit statui, non ideo tamen protinus fit, ut in materiae genere debeat x Oni . Nec vero
98쪽
tria esset principia, sed duo. Quin & ad formam verius forate reducetur, cum prHertim contrariorum unum sui tum
absentia, tum praesentia sufficere Aristot. dixerit, ipsamquae etiam priuationem formam quoquo modo esse concesserit Sed ad haec causarum genera priuatio proprie non attinet, quin potius aliud quiddam principium significat,quod priuationi tribuitur. Latius nam que principium patet, quam causa. Vnde Averroes primae philosophiae quinto,principiuinquit est, quasi uniuersalius causa, cum dicatur principium de mutationis principijs ,& de quattuor causis, quod propter priuationem ab Auerroe dictium est, quam mutationi vprincipium quidem esse videbat,non tamen causan generibus illis quattuor comprehensam. Quod si causam Aristo t.
eam interdum nominauit, causae vocabulo minus proprie,
ac communiori significatione usus est, quatenus idem quod principium significabat. Sed quis obi j ciet principii nullam ab Aritior. traditam significationem, nisi causarum, aut m gnitudinis,unde quis primo mouetur aut facilitatis, unde aliquid facile potest fieri, aut cognitionis, cuiusmodi sunt in disciplinis, litae dicuntur suppositiones: priuatio igitur pria.
cipium cum dicitur, si causa non sit, aliquo aliorum modorum principium erit,quod minime dicendum videtur. Nam nec est magnitudo,nec magnitudinis initiis, nec ab ea actio nis alicuius facillime initium sumetur. Non item cognitionis,aut doctrinae principium. Verum dici potest hunc principij modum, qui priuationis proprius est, praetermistiam. Quomodo,& qui ad formam attinet, atque etiam ad materiam,quarum causarum nulla in eius significatis facta est ine. tio. Nisi eius materiae, quae est ut carina nauis. Potest autem aliquo modo reduci ad primum modum, videlicet magnitudinis, quod ex priuatione mutatio incipiat, & ad te minum oppositum proficiscatur. Ad causas aute quattuor reduci proprie non videtur. Nam tres causas , & tria principia primae philosophiae duodecimo Aristo t. quidem dicit, ted unum rationena,& formam este ait,alterum priuatione,
99쪽
tertium materiam. Quibus verbis indicauit si priuatio causa
sit, non tamen ut materiam csse , neque etiam ut formam. Quare aut causis unum genus in illis recensendis ab Aristot.
praetermissu aut pro principio vocabulum id usurpatum, communiorique significatione, ut id significat, sine quo inmutatione cum insit, fieri illa non potest,& a quo initium su init. Et haec quidem de his satis
Formarum appetitus quemadmodum in materia insis, saliquot contra eum dabitationes. Cap. XII.
Llud autem docendum priuationem quemadmodu materiam pessime,ut sic dicamus', asscit,atque ut non ens sit,idicaturque,Causi est, ita ingens hoc malum, non leui beneficio rependere . Eius enim veluti opera clientium omnium infimum, & longe ignobilissimum materia sit ad id quod diuinum est,&summe expetemium aspirat, summaque ad illud sertur propensione, nimirum ad formain,& esse, quod ex ea,& per cam existit.Alicuius enim cum eae se,& natura sua expers sit,perpetuo desiderio tenet ur, non aliter ac turpc,ut Aristot. ait, pulchri, &maris tamina . Naim cum tria rerum sint initia,ex quibus
procreantur, & in his nobilitatis, ac dignitatis primum gradum forma obtineat, diuinumque sit quiddam, & valde ut suo loco dicetur 9 desiderabile, ab aliquo profecto expeta. tui necesse est. Aut igitur a se aut a priuatione , aut a materia,nam nihiI reliquum est. At a se non potest, quippe nil se expetit,si ob indigentiam expetitio eXistit, nil autem sui indigum. Non item a priuatione , qtiae tantum abest, Ut eam eXpeta ut ei omnino aduersetur, nec eam secum patiatur, immo eius accessu aboletu perpetuas cum ea gerens inimicitias A materia igitud expetitur, quae & illius indiga maxime est, & nil contentionis, aut litis cum ea habet, quia ad
100쪽
ad eam in se accipiendam, & sinu suo fouendasta est comparata . Ita formam a materia expeti Aristot .monstrauit,idque ut patet,ium ex formae nobili, ac diuina conditione sumine eXpetenda,tum eX materiae indigentia. Quodque etenim id expetit quo indiget,eoque ardentius expetit, quo id, cuius indigum est,nobilius, atque praestantius. Nil autem sorma nobilius, quae cuique esse, quo nil expetendum magis , impartitur. Nil item huius magis indigum materia.Nam qua quam ens quoddam est a forma diuersum, esse tamen absq; ea non potest,ac nec vix animo concipi a Quod si nec forma absque illa esse posse, itaque mutuas operas sibi vicissim rependere, quis obijciat, hoc primum salsium cile intelligat.
Nam sunt formae aliquae in materia non inhaeren tes, qua vi sint,ea non egent, veluti diuinae, & mens humana. Deinde quae egent,ut quoesinat in ea,non ita ut sint,ab ea accipiunt, ut illa ab eis obiectum tantu est,& veluti leti in eis praebet, cum omnem existendi rationem ab eis recipiat. De qua re
alias. Nam nemo est, vel mediocris philo phus, qui non multo diuinius,ac praestantius este matcriam a forma,quam hanc ab illa accipere non intelliga &fateatur.Est enim materia ut dictum est) potentia , nec sita natura quid , aut
quantum, aut quale, Forma Nero aethrS. Quare materia indiga est . Ita petit,ut id sit, quod non est, ad idque tam ea est comparata. Sed de hac formae a materia eXpetitione a nonnullis dubitatur,suntque eam qui rideant, penitusque damnent,& explodant. Sunt item qui a formis materiam , quam has ab illa egpeti potius censeant. Quorum rationes hae sunt . Primum quod cognitionem, cuius penitus expers
materia est, expetitio omnis sequatur. Deinde quod si si sit appetitio, quae absque cognitione esse possit,cuius inodi est
naturalis propenso, ne ea quidem in materia sit ad formas, quippe quae eas omnes habet, S illis actu sub ij citur, ita ut indiga non sit,nec indigentiae ratione expetere debea , quomodo graue,quod in centro est, illud ultra non expetit. Nec Vero eas,quas non habet appetere. Nam & ignobiliores ap-