장음표시 사용
281쪽
Horas, & horarum fragmenta in grassus, & minuta aquatoris conuertere,& econtra. Cap. XXXIX.
QVamuis horarum conuerso in gradus aequatoris facillima sit, 'num qualibet hora quindenos aequatoris sbi Vendicet gradus, ct quodlibet minutum horarium quine cim minuta gradus contineat, & econtra: tamen quo magis habeatitur in promptu ea, quae ad supputationes peltigendas opportuna sunt, libuit mihi tabulam, proxime sequeutem subiungere, quam s intranea is cum horarum numeris, mox gra/us, & graduiam m3nuta inquatoris Ibi dehontia clicissi cum horarum uero minutiis, minutati secund similiter asta queris, S hoc in prima parte tabulae. ν2 In altera ueso ossen/es econtra, iὰque duplici introiiu. nam gradus aequatoris horas Exhibent.&minuta misita uero, minuta n secunda, prout ea primunt tituli tum in fronti
picio tum in calce tabulae descripti. sSequitur Tabula conuertendi horas, dic.
282쪽
Tabula conuerten3i hos ras, & minuta in gradus
Tabula conuertendi gradus, & minuta adiquatoris i ii horas &horarum miniata.
283쪽
Arim ulli id est distantiam Solis horizontalem de stellarum a lianea meridiana utiliter inuestigare. Parergon. I.
Distantiam centri Solis, quam etenith Solis seu Adiimum uocant. a uero meristes tramites, et tabulam propriam sic uenaberis. Per Parergon 6. huiu , Θisce primum altitudinem hos 4s. Deinde cum hac altitudine ingredere tabulam Atimuth, & ibi quaere ean e m altitudi nem in prima numerorum serie mox eregione dextrorsum sub numero gradus solis, aut vici niore, quicquid in gradibus & minutis offenderis, erit distantia Solis hori=ontalis quaesta, altera linea meridiana. Haud dissimiliter in planetis D stellis etiam fixis agendum crit. habita
prius earum altitu/ine meridiana, qua in uertice tabulae inuenta, ,na cum eius altuudine supra horirontem in prima numerorum serie, quicquid in angulo communi offenderis, erit dissamia praedicta. 1 . Verum quando altitudinem Solis aut pellae in latere tabula scpraecise non inueneris,sac partem proportionalem. Aut operare ex coniecturar uel saltem especta paulisper quoad eatenus Sol attollatur , aut deprimatur, quatenus eiusdem altitudinem . numcris quinarijs uideas respondere, ' sic numerus eidem ex aduerso respondens altitudini, distantiam quam quiris indicabit. ti pa Et ut e emplo ros planior fiat, si sol in sto. gradu Cancri circa a a. horam horologi, nostri Italici. Capio igitur solis estitudinem supra horidiontem,quam inuenio pene vigiliti graduit, hane quaero in tabula AZireuth, nempe in latere snistro, reexeregione dextrorsu sub gradu Io. Cancri, offendo gradus I x. cum minutis 3 i. Concludo igitur distantiam Solis hori on alem a linea meridiana esse graduum Ior. minutorum 3a .occasum uersus.
284쪽
De va ijs Multis r. horolog Lineamentis. Lil
Tabula Mimuth idest ditantiae solis horizonta is a linea me di in sit et i Deabricanda
286쪽
De fabricanda tabula predicta. Hoc est. Distantiam solis aut stellae
horigontalem a circulo meridiano per sinus rectos ubique locorum inuestigare. Parergon II.
Operatio hae per tabulam snuum rectorum similiter absoluitur in hunc, qui sequitur modum. Duc sinum distantiae solis aut stellae a meridiano, in snum complementi declinationis , & productum diuide per totum & arcus numeri partitionis dabit inuentum primum. Mox propone tibi sinum huius inuenti primi,&sinum complementi altitudinis Solis; horum minorem duc in totum sinum & produehini,diui3e in maiorem mox arcus numeri partitioni, 3ahit distantiam prediciam, quam Arahes Aetimuit, vocant. Facilius autem, Sole Aequin stia possidente, opus hoc absoluere poteris, hoc modo. Duc sinum distantiae solis a meridiano in sinum totum,& productum, diuide per sinum complementi datae solaris altitudinis, nam inde generati sinus collectus arcus ante 'tuesitam indicabit Aistantiam. Structurus igitur hasce tabulas, altitudines Solis, sipra horizontem unaeum eius distantiis ex tabula complemento huius annexa, facile elicere poteris, di procrudere, ut dictum est . ,
Quatuor Milii di partes, de Amplitu inem ortus Si occasus solis
& stellarum suarum sicile concludere. - Parergon. III.
QVatuor sunt mundi partes, .seu resiones, quae cardines, anguli, seu plagae vocantur, quae sunt,oriens,sive Ortiis; occide is sue occasus: Meridies, & 5eptentrio. Crientalis plaga, ab eκortu Solis dicitur. soli autem propter signiferi obliquitatem,triplex assignatur ortus . Aequinoctialis scissi et, qui& ortus rectus dicitur, quum sol Arietis aut Librae principia tenet, oriis, , . Aestiuias,quum Cancri tropicum adit. &Hybernus aut brumalis,quando cum Capricorno coia, .greditur. Idem intellige de triplici occasu. Distantia autem Horidionialis circuli inter ortumiolis di ortum Aequinoctialis intercepta, dicitur Amplitudo, i genith ortus solis aut latitudo ortus: septentrionalis quident,s sol in signis borealibus repertus fuerit ι australis autem, si nam 2 ridiana signa tenuerit quae nulla erit si is fuerit in Aequinoctiali. J dem de occasu iritelligendum est. Circulus verticalis est ille,qui protrahitur a puncto ortus Aequinoctialis per Zmith usque re ad eun3em occasum Aequinoctialis ad quem sol peruenire non potest, nisi fuerit in aliquo sagnorum septentrionalium . Ab his igitur quatuor mundi plagis quatuor cardinales venti consurgunt, prout in sequenti capite de iis mentionem faciemus. Circuli porro verticales, sunt hi qui transeunt per enith,&diuidunt totu hemispluriu in 36o.partes aquales usque in Hori ote,qui Arabice dicuntur Αχimuth .Eκ his stimus quantum distct sol aut stella ab aliqua aliqua quatuor mundi plagarum ; seu in quo loco Horizontis sol. vel stella, ritur,aut occidit. Admini strant etiam cognitionem stellarum nobis nodum cognitarum, prout infra abunde edisseremus. Amplitudinem ortus aut occasus Solis,seu cuiusuis selisere ploraturus,ingresere tabulam disantiar Solis hori 16ntalis a linea meridiana,&ibi quσre gradum solis in s gno oblato, aut vicinioris, quo inuento, primum numerum sub eo notatum elice, & hunc deme ex ς o. gradibus, &mox relinquetur amplitudo quaesita, si sol si in signis australibus, ' uocabitur amplitudo meridiana,quam si ad ortivum cardinem retuleris erit amplitudo ortus,si autem ad occasum acco iamodaueris amplitudo occasus merito veniet appellanda.
sole autem tigna borealia tenente,numerum ipsum sub tuo die repertu scribe seorsum, dein- isse de ab eo so. gradus exime, & remanebit similiter an plitudo septentrionalis quaesita, quae alio nomine dicitur geniti, ortus aut occasus solis, prout supra declaratum est. Haud dissimiliter etiam de planetis & stellis fiuis negotiandum erit. N . Porro amplitudinem ortus per tabulam sinuum rectorum se uenaberis. Duc sinum decli nationis
287쪽
Quemadmo3um autem hic de Sole monuimus, idem quoque In stellis fixis escies, inuen ta prius earum declinationem propria tabula quam infra capiti sequenti subiiciemus ) subtra henda postea uel adiicienda eleuationi Aequinoctialis, ut dictum est. Exploraturus enim astitu risis 4, dinem meridianam Solis, tabulam praecedentem ingre3ere cum signo eiusdem o sursum,&gradu ad laeuam aut ignet infra. R gradu destrorsum inuento, colligetur enim solito more, incommuni utriusque angulo , di ea columnula quae oblato signo deputatur, altitudo meridiana quaesta.
Declinationem Solis aut cuiusuis puncti eclipticie ab Aequinoctiali, facile inuenire.
DEclinationem solis aut cuiusuis graduseesistic hoc est,distantiam eius ab Aequinoctia-li,hoc modo inuectigabilis. Quaere prius per caput primum huius signum & gradum Solis . Deinde eum hoe loco solis ingredere sequentem tabellam, accipiendo uidelicet eius graduum in latere tabellς linistro deorsum uersus, si nomen signi in fronte tabellae repertum fuerit; sui in istere dextro sursum uersus si in calce tabelis illud osenderis, & numerum graduum seu etiam minutorum ex directo eius gradus in area tabellae occurrentem occipe, quia erit declina. tio quaesita, sestentrionalis quidem; si signum suerit septentrionale, australis uero, s meri
Cum autem praeter gradus solis occurrerint minuta, , curiosam volueris habere declina- α tionem accipe prius ut secisti Melin tionem integris gradibus solis respondentcm. Deinde δει. duc disierentiam illorum minutorum declinationi inter numerore gradus solis onusterum li- reae proxime seu uentis in minuta solis aut eclipticae, Sproductum diuide per Eo. nam numerus partitionis aliis minutis declinationis solis aggregatus, seu ab eisdem subductus prout numerorum or/o postulat) illico declinatio quaelita prodibit. prout dictum est supra pagina
Huius rei breue cape exemplum offertur mihi genitura tacellentissimi Reuer. D. Adami su λ-UM mani in qua sol fuit in primo grasu cum 2 . min. Aquarii. Ingredior igitur sequentem tabellam,1 eregione primi gradus Aquarii in calce tabulae reperti offendo gradus 19 min.ueo. deest nationis,quam seorsum seruo.Sed quia gradui solis adhaerent di .min. deo ea duco in 13 .min. differentiae,&producuntur 3 3 I. quihus per so. diuisis,emergunt in numero partitionis 6. min. demenda scilicet ex ue ρ. minutis declinationis prius seruatae. Quibus detractis, remanent gradu5 19. min. 1 3. declinationis meridionalis quaesitae.
288쪽
Methodus autem huiusce lucubrandae tabulae se se habet. Ae.cipe linum propositi puncti in lipticae a principio V. aut cui .cunque scilicet si ante siue retro ipsum egillat propinquius. &hune sinum doe in sinum maximae solis declinationis, nempe ins so8ue .& profluetum diuide in totum, scilicet in i ocio O. in aes ar cus numeri partitionis indicabit declinationem quaesitam. rahe tu deeilaut ovis solis.
289쪽
Altitudinem Solis supra Horietontem, quocunque diei tempore dato,perpendere. Parergon VI.
ALtitudinem Solis supra horigontem sie uenaberis. Suspende. Altinnensorium per suum
annulum, ut libere pendeat, di radianti soli oppone latus eiusdem ita, ut facies instrumenti ad te uertatur, di continuo paulatim subleua aut deprime regulam seu Athidadam Solis obiectam, quousque radius solaris transeat per soramina utriusque tabelis ipsus Athidadae. Et quum hoc uideris, tunc diligenter considera per quot gradus eleuatur Athidada s cundum lineam fiduciae, supputando a diametro transuersa quam horigontem vocamus, & numerus illorum graduum,erat proculdubio altitudo solis quaesita .
Altitudinem sellarum noctu supra horizontem facile exquirere. Parergon VII.
HAud diismiliter accipies altitudinem stellarum, suspendendo instrumentum, ct ponendo oculum prope soramen tabellae inferioris , di prospiciendo per ipsa foramina utitusque tabessae ad ipsas stellas quoniam non emittunt radios, qui per soramina transire possint uerisibiliter o numerus smiliter graduum praedictorum inter lineam horietontalem S l, scam fiducis, erit altitudo quaesita. , κ . N l I
Solis altitudo an ante, alit post merulana sit, pei scrutari.
Ulis ait tuginem obserua. quam extra scriptain, vocabis primami altitudinem, posseat sapis temporis interuallo cape, ut prius, rursus eius altitudinem, quam primae scribendo, voca secun/am. Tunc si secunda altitudo suersina aior prima, scito altitudinem primam, esse antemeridianam,& nondum esse meridiem. Si autem secunda altitudo fuerit minor prima, scito ipsam secundam altitudinem,ese pom eridianam,& meridiem transse. e. Q Poteris autem , per circulum in plano descriptum, hanc iem sicili as absiluere, nam si in eius centrum stylum perpen iculariter eremim, insueris, dum toniensi tantdi longitudinis, ut eius cacuminis umbra, tangat circunserentiam praedictam , moti umbrae cacumen indicabit tibi quod quaeris,propterea quod si conus umbrς peripheriam praedictan ingrediatur, id cer tum est indicium nondum esse meridiem, quia tunc umbra fit breuiorς ct per consequens sol adhuc eleuatur. Si uero extremitas umbrae fiat maior,extendens , se extra circunstrentiam, tunc meridiem transisse manifestum erit. Quota autem sit altitudo solis rectidiana supra per Parergon s. explicauimus.
Horam diei artis cialis, & eius partes per altitudinem solis prius
exploratam, & per tabulam as hoc faciam, concludere .Parergon IX.
rutitudinem solis supra hori fontem diligenter obserua, ct hanc memoriae trade. Deinde tabulam sequentem altitudinis Solis ingredere, atque ibi quaere in prima numerorum serie descendendo, seu in ultima ascendendo prout ordo mensium, & dierum exigit numerum dici menss oblati, aut vicinioris , s ipse in ea descriptus non reperiatur , mox cregione istius in area scilicet tabulae quaeres numerum ipsusmet altitudinis Soli, i&illico in fronte tabula ascendendo,horam quaesitam supra ipsam altitudinem, offendes: in parte quidem
290쪽
horarum antemeridianarum,s tempus tuae operationis fuerit antemeridiem aut in altera tabulae parte,pomeridianarum scilieet, si post meridiem. Hae autem uia, horas stellarum fitiarum noctu indagare poteris, si prius earum astitu 3ines ebmeridianas per doctrinam parergon ue . huius didiceris. Nam si altitudinem stellis ex Parergon . huius prius eqploratam in ipsamet tabula, & in linea eius altitudini meridianae responitente, inueneris mox ascendendo,numerus in uertice tabulae repo tus,orit hora stellae quaesita: Q ainuenta, subinde certa noctis hora non latebit. Quare pro faciliori negocio nonnullas stellas quas in latere sinistro eiusdem sequentis tabu Iq.&edilecto earum altitudinum meridianarum locauimus eregione quarum, si altitudinem earum supraliori ontem inueneris, mox in eius uertice hora stellae apparebit.