Pet. Dan. Huetii ... De imbecillitate mentis humanae. Libri tres

201쪽

simis Cicerone & Varrone , uti jam supra a me notatum est, nihil a quoquam dici posse tam absumdum, nihil ab aegro somniari potatam infandum quod non dicatur ab aliquo Philosbphorum. '3 Academicis contra &Scepticis

quae tamdem dogmatum exprobrari potest perversitas , qui nullum dogma. defendunt i atque hi sane Philosbphi, si veram nominis signuficationem quaerimus, dicendi sunt Cum enim Philolphia , ex inter pretatione vocabuli sit studium pientiae sive veritatis ;Sapientia a tem ex definitione priscorum Phraiosbphorum sit scientia rerum di

vinarum & humanarum caussarum que quae has reS continent ε, quI

cumque student Sapientiae vere Phi- Iosepni dicendi sunt : quicumque ferum divinarum & humanarum mentiam quae Sapientia est i sunt adepti , hi vere sunt Sapientes: Scientiae autem hujus adeptionem profitentur Dogmatici & Sapien-bim quoque nomen admiserunt Mylim quod primus repudiavit ' Py-3b oris , minentiis suis scivi:

202쪽

MENTIs HUMANR. 133scius: studiosum se tantum Sapientiae dici passus est.') lo μ τοπα Αesehytinquit AEschylus, si σάφα ει δε-Agam. Aliud est e .ma suspicari, quam certo scire. Atqui hoc Academicorum proprium est, qui eX rebus divinis & humanis non modo

nihil scire , sed nihil scire se posse

aiunt 3 eas tantum procul contem- fplari se explorare: Sint es o Sapientes ut volent Dogmatici , quando tantum sibi licere, & sciemtiam eam tenere se putant qua constat Sapientia. In modesto & --plici Philoisphoriam vocabulo con tinebunt se Academici & Sceptici, qui Sapientiam supra captum suum positam suspiciunt & amant. Quam quam & de illis .vere dietum est tiLaetantio sa) Sapientiores eme eos Laetintiqui se ex aliqua parte viderunt, i. IV. quam illos qui sapere se credide-s p

203쪽

a videatur ac leguima Phua. Aphandi ratis.

Gin hoe disserisset Gallolimr

ille, & longius progredi raret, sane, inquam, parum hi probatur inserinis illa sibique praefidens Philos andi ratio, ,eΡtinaciter ingitatis suis & sententiis Ahaeretans; rectiorque visa est , quasi compendi ria ad veritatem uia, modum in sentiendo, ac mo, destiam suoque in Ioliendo ten re; nec ullum umquam dogma tamoiarmato & irretorto animo deis dere, quamlibet vero videatur esse proximum , ut non semper contradictionibus pateat incus , di a Praecepta opinione paratus sis dbscedere. Contra vero va' illa i tinstabilis Academicorum disciplina, quibus promtius est quid non semtiant quam quid sentiant dicere,.

- magnam

204쪽

na ignem mihi videtur perturb*tionem rerum omnium , consu- sonem inducere, & omnem desere scientigm ; cum quod optimς sdias, nihilo plus scire te sciaν, acs plane nescias. Quamobrem val

de m te. velim cognoscere quem

nam dubitationibus suis modum praefinita, Nam si nullus dubitandi nnis statuitur I si obscura, occulta, incerta sunt omnia ; si nulla u3quam patet ad veritatem via, ruit omnis Philosephia ; nosque adeo omneS qui ad veri cognitionem studia nostra curasque tot gunos ς0nserimus,

sisyphi saxum volvimus. Tum iule contra, pervulggia ist , i quit, adversm Academicos quei la: quae si aequa esset, n0Π.tam pertineret ad Academiam , quam ad Naturam ips/m. Νgm quae hης Re demiae culpa est, homjnem itas tum ess 1 Natura, ut veritqtςm marte suo firme non pingit Attinge, re t nihilo sane major quRm Volare non posse qugm immortaled non esse. dieque vero A domi, eos & Scepticos, vel ad c0mpν

205쪽

136 Dx IMAEc rLLITATE vel ad bene beateque vivendum', minores videmus tulisse fructus ex Sapientiae studiis quam Dogmatia Cos. Sed haec pin viderimus. Nunc vero quando dubitationibus. modum a me praescribi jubes, meam omnem tibi de prima hac Philosophia seu Philosephiae potius radice sententiam explicabo : nam seli sumus, & liber nunc est apud te dicendi locus; haec enim nolim,

vel nolle certe debeam manare in vulgus: non vulgus dic cerdonum& opificum, sed ipsum vulgus ii

teratorum , apud quos prope ab insano abesse Scepticus vel Academicus existimatur. Neque tamen hac ego religione ab his disciplinis repulsus sum , quarum rationem omnem accipe vel meam potius:

Sic enim habeto in Philosephando me mei ruris esse , mei arbitrii,

meae se sitae. Primum satis appare re puto ex rationibus supra expositis, ita comparatam esse hominis naturam, ut veritatem vi sua non possit clarissime firmissimeque cognoscere. In rebus ipsis veritatem esse non nego, veritatem eam neIn-

206쪽

pe quae dicitur exsistentiae har 'cognostuntur res a Des, uti sunΗ At impedimentum in homine , quominus ab eo ire iastantur : caret enim idoneis ad Verum penitus cognoscendum th- strumentis. Minime equidem nego Verum ullo modo ab homine

cognosci posse : tantum aio , penitus' ', liquido, certissimeque ab mine c0gnosci non posse, summa illa & suprema certitudine, cui

nihil ad , persectionem desit, de qua supra egi, & infra quoque victurus sum. Fieri enim potesti

sit ideam in animo impressam habeat 'quispiam rei alicujus consi-1nilem similitudinem dico non ab istutam propriam , qVae non nisi inter 'res ejusdem generis eX-ssise potest; puta hominem inter 8thonathiem; arborem inter δέ a borem ; Ied imperaedia in I quinii

exemplar inter & imaginem in-tMesh potest). At cum ex intuitui se hujus mens judicium facit de re extrinsecus objedia unde ideassis proficiscitur . firmissime clarissime iii εἰ stire non Iritin, an judicium

207쪽

138 DE IMBEcILLITATE cium hoc consentiat cum re orie ita extrinsecus , qua in consensitone veritatem diximus inesse: proindeque etsi verum percipit, se tamen Verum percipere nescit, & perceptam esse a te veritatem pro certo habere non potest: ac proinde Uerum penitus non cognostit Quintiescumque igitur dico, res ab homine, rerumque veritatem cogno,

ici non posse, firmam hanc, Claram & exploratam cognitionem in. telligo , qua non tantum cognomstitur verum, sed qua Verum C snosci certissime scitur. Verum enim ita scire, ut verum scire te, perinde est ac si verum nescias. Cur autem scire non γ' fit homo, an judicium quod Iacit ex intuitu ideae in animo suo emc- , consentiat cum re externa ex qua ducti est idea haec , ratione attulimus complures , & sunt in promtu. Praecipua haec est, quod ideas rerum , judiciaque quae eTideis mens facit, ad res ipsas a Priplicare non possumus, judiciorumque convenientiam cum rebus e

texnis unde orin sunt, in qua V

vita

208쪽

.MENTI HUMANAE. I 39ritas sita est , explorare. Quippe rerum sormae & species non proxime ac nullo interjecto medio a rebus ipsis derivatae ad mentem nostram appellunt, sed plurimis interpositis rebus, ut supra probatum est, ac sensibus per quos infrimguntur & vitiantur. Non ulla a tem patet alia ad animum via, per

quam ideae rerum ad eum coth. fluant. I

II. - Verum hanc naturae humanae

infirmitatem pro bonitate sua siuimsit Deus, concesi nobis inaestima, bili Fidei dono, per quod confir matur titubans Ratio , in co- Mostendis rebus omne dubitatio,

nis vitium emendatur. . Nam cum

per , Rationem , exempli gratia , certissime clarissimeque scire non possim; ullane sint corpora, quae nam sit mundi origo . aliaque --jusmodi plurima , jam uiscepta Fide dubitationes illae evanescunt, tamquam exoriente sese Mορμολυφ-ao ad c Thomast Necessariam Iὶ υ

209쪽

, i) est homini accipere per modum Thom. Fidei, non solum ea quae sunt supra in i . . Soliquem , sed etiam ea quae per' 'Rationem cognosci possunt , propter certitudinem. Ratio enim humana in rebus disinis est multum desciens cujus signum est , quia Philosophi de rebus humanis naturali investgatione perscrutantes in multis erraUerunt , sibi Uss contraria senserunt. Ut ergo esset iudubitata tis certa cognitio apud homines de Deo, oportuit quod divina eis per modum Fidei traderentur , quas a Deo dicta, qui mentire non potes. Manasse videntur ista ex his Augustini quae etsi λ me jam recitata sunt, nuΠc quoque propter Scientiae dignitatem & opportunitatem juvat α iterare: Sura caligantes 2 homi-a Mbrib meηtes consuetudine tenebra Eccles , quibus in nocte peccatorum via Cathol. tiorumque velantur , perfnicuitati sanctitatique Rationis aspectum idoneum intendere nequeunt , saluberrime comparatum est , ut in lucem veritatis aciem titubantem, V veluti ramis humanitatis opacatam inducat

auctoritas. Tum haec subjicit Th

210쪽

Rationis non susscit humano generi Thom. ad cognitionem daTinorum, quae Ratione ostendi possunt. alibi: Ea qu)e demonstrative proba- ,'ri possunt , sicut Deum esse , cst

Deum esse unum, alia hujusmodi inter credenda numerantur, quia praeexiguntur ad ea quae sunt Fidei , oportet eae saltem praesupponi ab his qui eorum demonstrationem non habent. Quae autem de cognitione rerum divinarum disserit Tho- mas, eadem ad rerum humanarum

notitiam pertinere 2ὶ Suares scribit. Saepe corrigimus inquit turale tamen per lumen Fidei etiam vi. Lcirca illa quae videntur esse prima Dide, principia , ut patet in illo, Quaecumque stat eadem uni tertio , sunt eadem inter se: quod in mat ria . de Trinitare limitamus ad resfnitas in aliis osteriis , prae- sertim incarnationis es Eucharistiae, v ita alia Iimitamus, ut Fidei non repugnent. Ergo signum es lumen . Fidei certius esse., quia fundatur inprrma Teritate , quam Iallere vel falli impossibilius quam ηatur Iem