Pet. Dan. Huetii ... De imbecillitate mentis humanae. Libri tres

261쪽

,contra

1ga DE IMa Ee ILLITATE es sententiam nostrain vel hoc uno praestare reliquis , quod hae labe factantur contradictionibus, nostra 'iis oppido confirmatur. Hinc m. nim apparet obscuritas rerum, judiciorum infirmitas, & paria in omnibus' pugnantium rationum momenta ; cum ne in iis quidem . vacemus reprehensione, quae haesitantes & incerti proponimus: Ut non modo scire aliquid tuto non liceat, sed ne nescire quidem. Monendus quoque es non plus tibi ex . oppositis a te argumentis esse siperandum, quam iis qui oppugnata infinitis disputationibus Academia atque Scepsi, nihil denique se pro- . fecisse senserunt. Sic enim trad, tum est a si) Plutarcho, destrinam hanc multis voluminibus magna contentione a piaestantissimi; Philosephis appetitam, nus- suam tamen esse labefactatam, &integritatem stam semper retinuis se. Id vero quo ipse re eXperiare, . eXpendamus ea quae adversiam nos a te allata simi. IX.

262쪽

' primum sensus nos ab homine eripere, excaecare mentem, vera falsis permiscere, ac idcirco tollere usum vitae. Vetus haec &rancida querela est a priscis Academicis & Scepticis saepius compressa, cum dicerent, quod ex

me non semel audisti, aliut esse . vivere, aliud philoiphari. Cum

agenda vita est, cum obeunda os,

sicia, desinimus esse Philosophi disceptatores, disputatores , dubii, incertio; fimus idiotae , creduli, simplices; ficus, ficus: ligonem, ligonem appellamus ; redimus ad

pristinos mores N ingenium ζ mores aliorum hominum, consuetudines leges habemus quas sequamur; qui mox dubitabam essemne, essentne alii homines, nunc his omissis, quasi esse me & alios jam certo sciami. edo , bibo, ambulo, adeo ad amicos, saluto, alloquor, aio, nego verum hoc esse, salsum illud affrino. Alia est IJ enim ci illa , inquit Cicero cum veritas

263쪽

il DE IMarc ILLITATU ipsa limatur in disputatione , sub-

tilitas 3 alia , cum ad opinionem sy

communem omnis accommodatur o

ratio. At enim, inquies, hoc ipso consutamini , cum quae animi gratia dubitaveratis, moX Usu magistro certissima esse comperitis svelut vos errantes reprehendente& in viam reducente necessitate &experientia. Quasi vero non pervulgatum hoc sit, & in consuetudine positum , rebus uti quam. plurimis tamquam veris, & seu tum ex iis capere, quas vel incertas vel prorius falsas esse scimus. Fingunt Astronomi descriptiones quasdam orbium caelestium quas , systemata & hypotheses Vocant. Has veras esse neque putant ipsi neque astirmant: neque Verae esse possunt omnes, cum alia sit hypothesis Copernici, alia Tychonis , seque invicem tollant ac perimant: commode tamen iis utuntur utrique ad siderum motuS. X-plicandos, & ad praedicandas Solis& Lunae desestiones. Terram punctum esse falsum est ; in usia tamen rutronomiae & in describen

264쪽

dis Solariis, velut exploratum Usurpatur. In ea Geometriae parte quam Analysin appellant, res quae- illa & ignota tamquam vera & cΟ-gnita poni selet, atque ita ad qua siti notitiam pervenitur. Quam multa comparantur ab hominibus ad senedi utem subsidia, quam an adepturi sint plane ignoranti Peregrinator ignarus viae non haeret in bivio. Addis extinguere me lumen, entiae, & inscitiae tenebras offunis ciere, quae altera tua reprehensibfuit. . Pergiae vero cramben r coctam nobis apponere t At lautius aliquid & exquisitius exspectabamus. . Ad vulgare istud argumentum utar non inani responsione ,

to in nos transci ibi maturae cul.

, igitur Z qui hominem bullam esse dixit, is ne ut homo bulla esset effecit Si hominem dixero. non

post '

265쪽

186 DE IME E cILLITATE posse contra Solem oculos intendere , hanccine praestare debebo imbecillitatem oculorum Z En tibi i a) Senecam involata veritas in malignitate N l.VII.e. i qVeri possumus , quia nullius ' νιi dij His inventio es nisi cujus hic unus inventae fructus es inverisse. Suidquid nos meliores beatosque facturum es , aut in aperto aut in proximo posivit. Frustra e

si) go queritur alibi idem hic' et in Se-

Senec. neca Philosophiam illam dubitan- Epist 38 di magistram non praeserre lumen quo acies dirigatur ad Verum, sed

oculos sibi effodere. Non tibi ocu los es dit haec Philosophia ,

caecitatis tute te admonet, qui ocu latum te putabas. Quemadmodum tqui talpam oculis carere dicit , 'Oculos talpae non effodit. Quod

si vos opinio vestra delectat, si asisentatione gaudetis, si vultis id videri scire quod nescitis , fruimini

errore vestro : liceat modo nobis id nescire quod nescimus ; halid quaquam sene propterea languescet studium scientiae , nec nos inertes

erimus aut illiterati ; dum enim coletis

266쪽

coletis distiplinas, veri percipiendi inani spe producti iis nos studebimus , videndi spe quae probabiliora erunt & similiora veri. An inertes vero & illiteratos dicere audeas tot claros & nobiles Philosio-Ph , quorum agmen Dogmaticis objecimus 8 Eos sane, si aequi esse Volumus, non doctos selum , sed doctrinarum fere omnium auctores, & primarum artium principes agnoscemus. Νon ergo Arcesilae, Carneadis & Pyrrhonis sententiam ariecerunt ventosi Philoisphi ne imperiti fierent, sed ne imperitiam suam fateri cogerentur. Adde , nobis nulli haerentibus sectae, dum probabilia sequimur , argumentorum vim utrimque esse exploran

dam , uti sacere se profitentur Academici, neque id sine diligenti studio & singulari eruditione fieri

posse : contra vero Dogmaticos, factionis ejus cui se dicarunt , rationsm, constitutionem, modum, argumenta sere percipere conari,

de reliquis parum laborare. Quod hodie fieri fere solet a plerisque Peripateticae doctrinae magistris.

267쪽

188 DE IMBEcILLITATE Hi postquam contritas assiduo scholatriain usu & pervulgatas Plii lo 'bphiae sermulas hauserunt primum & ad captum deinde auditorum accommodarunt, non modo. quid senserit Plato, aut Epicurus,

aut Zeno cognoscere ne illiquam satagunt ue sest ne Aristotelem at tingunt omnino ri& an ea quam tradere se profitentur Peripatetica

doctrina re ipsa Peripatetica sit ;prorsus nesciunt. Epicurus ipse Democriti sententias recoxisse contentus, reliquas disciplinas non tam aspernatus est, quam inscitiae sitae tegendae asipernari simulavit , quasi ad veram scientiam adipiscendam parum utiles : cum interea PFrrhonis auditor Nausiphanes, a quo fuerat ipse ad Philosophiam institu, tus, summa eruditionis laude floreret. Ac complures porro non

Academiei modo, sed & Sceptici, usi rerum lc doctrinae gloria insignes exstiterunt. Cartesius mse, etsi veteres pervolutaverat. Philosbphos, ac recentiores etiam non paucos , eorum tamen inscius vi deri voluit , ut unus totius suaedoetrim

268쪽

MENT 1s HuΜANAE. doctrinae auctor & repertor crederetur. Atque hanc ejus simulatam' imperitiam plerique ejus discipuli non fietam, sed manifestam & contestatam expresserunt.

At iidem tamen assertoies inscitiae, eruditionis OBres , extineto- res humanitatis, quod eorum scripta non obscure produnt, pervulgatam tamen adversus Academicos centant naeniam , summaeque

eos accusant inscitiae : quippe qui, inquiunt, cum se dicant nihil scire, omnium hominum imperitissimos se agnoscant : quasi cum se nihil scire dicunt Academici, scire aliquid alios sateantur. Attendissent vero attenti illi Philosephi , attentionem animi totis libris commendantes, geminam inose in sciendi vocabulo significationem, & aliud esse clarissime firmissimeque scire, aliud scire probabiliter; hoc modo

scire Rcademicos ac reliquos homines; illo modo scire neminem. 'Addunt eos simulatam rerum omnium etiam certissimarum dubitationem prae se ferre, ut ingeniosi . in Vulgus habeantur. Ingenioso-

269쪽

1ρo DE IMBECILLITAT Rrum igitur titulum famamque optabant ipsi Cartesiani, ac prius quoque captaverat Cai tesius, cum ad percipiendam veritatem anteceptis opinionibus quas praejudicia vocant , liberandos esse animos pronuntiaret. Verum & ex hac eorum querela . & ex ipsorum scriptionibus facile scias , eos ut politioris omnis literaturae' expertes , sic Academicae Scepticaeque doctrinae penitus esse ignaros. XI. Nunc Blvere conemur tertium

tuum argumentum , quo contendis id nos videre quod non videmus , Verum scilicet ac falsum :certamque habere notam qua ea discernamus. Mirum sane scire tepquid videam , me nescire. Dixi exstare in rebus speciem veri suam sequamur ; atque hinc Col- uigis habere nos regulam internOstendi veri & salsi ; cum species veri illud sit quo verum distin btiar a falis. At species veri non est certὶ nota, veri, qua visa scia

270쪽

inis verum id esse cui illa inhaeret; sed externa aliqua significatio quam cum alicubi deprehendimus, illuc inesse dicimus non veritatem, cum iii rebus salas eadem occurrat non numquam species , sed verisimilitudinem & probabilitatem. Ut enim Zeuxis, postquam veli imaginem in tabula 1 Parrhasio depictam , similitudine captus, Velum esse credidit, agnito deinde errore, si aspexisset velum tabulae obductum, dubitasset an reipsa esset velum; id tantum credidisset ieciem illic inesse veli, sive veri uve falsi quoad rei veritatem propius explorasset: ita nos deprehensa saepius in rebus specie veri, in qui

bus tamen verum non esse cogno

vimus, cum deinde species eadem nobis occurrit, putare debemus,

si sapimus, illic inesse verisimilitudinem quamdam , non Verum ipsum: cujusmodi similitudo veri &a vero & st salso oriri possit. Tantum abest igitur, ut specie hac verum dijudicari possit 1 falso ; ut

quoniam communem eam esse deprehendi vero & falso, decreverim prop-