장음표시 사용
51쪽
sonae , dolus dans causam contractui, fictio , atque id, quo usus rationis tollitur, summEnecessarius ad negotium momenti summi. dὶ Uti aliis conventionibus , ita et sponsalibus adjici potest eonditio honesta de suturo contingente , per quam obligatio neque ad ejusdem eventum suspenditur conditio turpis actum jura naturali nullum efficit, qui nec impleta conditione convalescit. Praeterea addi potest modus, inducens singularem obligationem ad subeundum quoddam gravamen non inhonestum: item dies, a quo sponsalia esticaciter obligara hicipiant vel quo adveniente, si interea secutum
non sit matrimonium , obligatio finiatur. e Quemadmodum aliis promissionibus , sic multo etiam magis sponsalibus insunt ex nata- ira negotii conditiones , quas exprimi necesse lnon eSt, ceu quod mutuo consensu dissolvi queant, etsi iurata sint: quod alligata censean tur rebus sic stantibus , ac notabiliter non mutatis ς proin quod nec superveniat, nec etiam Praecesserit causa antea ignorata talis, quae cognita retraxisset a promissione: si etiam pars altera fidem servet, suoque juri nee aperte neu tacite
Denique sicut aliae paclienes , sic et sponsalia iniri possunt per procuratorem. Speciale tamen mandatum exigit gravitas negotii. Q aia verbis et loquendi modis segreganda
sunt , quaa disserunt re ipsa et natura , et effecti-hus ; idcirco recte alia sponsalia de sutaro dicunturalia da praesenti , aliad matrimonium , intelligendo illod , de qao scriptam eat: erant duo in carne
52쪽
Jus naturae Sociale. et : jam non 3uni auo , sed una caro; quod ergo Deus conjunxit, homo non separet. Matth. XIX. 5. 6.
α A sponsalitia promissione per Ieges Romanas
impune licet recedere , invita etiam altera Parto , adhibita renunciationis formula et Conditione tua non utor. I. a. C. de Fonsal. l. 2. in fin C. de repudiis l. 2 Lx. D. de diuortiis. Sed hisce legibus usque ad nostra tem-dora adversari credebatur aequitas naturalis; certe adversatur aequitas canonica, quae ante Justinianas leges in Ge mauia obtinuit. Cum euim sponsalia tueantur stipu-
Iatione mutua , obligant Plane ex justitia , et quidem sub culpa gravi ; eum negotium sit magni momenti , gravisque injuria inseratur Parti repudiatae Libertas quidem , quam Romanae leges in contrahendis matrimoniis integram conservari volunt , in omnibus contractibus requiritur : nihilominus etiam ex principiis legum civilium contraettas initio sunt voluntatis , postea negessitatis. l. 5. C. de O. et A. l. x7. g. 3. D. commodat. Neque laedi censetur libertas post incula , quae quis sponte sibi iniecit , nec sine causa , quae futuras nuptias praesenti obligation siria mari poscit , etsi statim executioni dari non possit sine pracviis dispositionibus ; quae nec fieri tuto possent , si nulla esset sponsalium obligatio ac firmitas
3 Poenam sponsilibus adjicere itidem prohibent
Ieges Romanae l. 5. C. ue x 'Onsαι. eaque lex prohibens a SS. Canonibus manifeste approbata est. c. Gemma, 29. de Fons,
Si post sponsalia supervenit n9Va causa , quactinatrimonium redderet notabiliter molestius , aut a Principio existens impedisset , sponsalia , contrahi Pars uua etiam invita altera resilire petest ; quia hoc certe in ncgotio , quod ad mutuum amorem et Pe Petuam societatem ordinatur prae aliis contractum et negotiorum generibus valere debet ratio H qua nemo Promittens ultra tutention m st,am sese obligare velle creditur.
53쪽
CLY0III. Notio et indoles societatis Parontalis , CLX HIU. origo ac iundamentum potestasis parentalis. CL-IV. Ejusdem potestatis objecta, ct mensuram cLxora. ΓαPotestas invecooria , rectoria et exscutoria ost. CLXxa'Id mutua liberorum ita Parentes o lata.
Ut societatis, quae inter Parentes , ae Iiberos est, natura perspiciatur , tria PO- issimum considerari debere puto. Primum est natisa imbecillitas humani faetus Ionge major , magisque diuturna, ae in generibus bestiarum quibuscunque obge a tur. Posita natura hominis simul jura comnata conservationis, perfectionisque Po nuntur : ea iura humana proles longo tempore exercere per se ipsam nequit: ni per alium exerceantur , proles intereant neces- Se eSt, unaque humanum genus cito deficiat. Id repugnat finibus naturae , et consiliis Creatoris ; ergo per naturam , Vel naturae potius Creatorem provisum fuisse existimandum est, ut proles editae con-BerVentur : atque ad persectionem homini Convenientem paulatim adducantur aliorum4iominum opera, ac labore ς quorum Vero 8 nempe parentum. Alterum est Pactum
54쪽
conjugase , quod per sese ac primario non
ad oblectamenta sensuum ac carnis , Rc
voluptates cum bestiis communes , sed ad generandum teducandamque prolem destinatur. Qui ergo id pactum ineunt, eo ipso obligationem suscipiunt, proles, si quae editae sunt, conservandi, alendi , edueandi. Haec parentum obligatio , prOVeniens ex pacto et statu conjugali, hypothetica , simul tamen perfecta est, utpote reSPomdens juribus connatis prolium. Postremo stimuli naturae in considerationem venire debent, per quos educationis laborem natura urget, longisque ac gravibus mο-Iestiis teneri amoris , honestaeque volu-Ptatis delicias aspersit, ita , ut parentibus
Prolem , proli parentes commendare nunquam cesset natura tanquam communis
Parens ac nutrix. Etiam in bestiis, inquit Tullius c1 vis naturae inspici potest , VUarum in faetu educationis laborer. cum
Cernamus, naturae ipsius vocem audire videmur. Hinc fit, ut parentum ac liberorum quasi vita communis Sit, nec Se illi magnopere Inori horreant, modo SU-Perstites post se Iiberos relinquant. cet Hinc nulla, quam liberorum japtura gravior ; c33 hine tenera matrum inprimis erga infelices proles commiseratio: c. hinc anxia parentum solieitudo, nequid
55쪽
go Liber II. ,enti proli infausti accidat: eorundem solers studium, liberorum fortunam promovendi : c6 liinc denique non modo bonorum cyb sed et honoris atque existimationis c8 inter parentes ac liberoseommunio ab ipsa natura videtur constituta. Ex his inseres :
a Soeietas parentalis complectitur , primo societatem educantiu m inter se, nempe parentum, atque eorum, qui Iozo parentum Sulat: dein so- Cietatem educantium atque educandorum; ipsi educandi , nempe liberi singularem soci tatem Non faciunt, quippe subjecti communi educantium potestati. ιγ Est ergo parentalis societas conjunctio plurium personarum, quae per ipsam naturam educationis causa sociatae sunt. Etsi enim conjuges Pacto inter se primum conjunganturi tamen liberos in societate parentum ipsa natura constituit, eum nempe in finem , ut jura connata prolium Per parentes primo exerceantur. Ο Ad finem educatio nis atque ipsius societatis parentalis parentes non modo generali naturae obligatione adstricti, sed etiam inribus tanquam mediis instructi a natura suerunt ; secus enim finis per naturam intentus Obtinerii h ud posset; complexum eorum iurium , quibus Parentes ad finem educationis instructi sunt , .ppellatur Potestas parcntalis vel Potestas Patria , cui r0sdondent Iiberorum obligationes, quamprimum per aetatem rationis , atque obligationis ν Rheundae capaces sunt
56쪽
Q Quemadmodum inbecillitas humana,
prolis valde generalis est, eodemque tempore vitam , iucolumitatem , membra , totumque corpus , dein animum quoque et animi facultates, denique statum externum afficit ; sic educatio , et potestas parentalis ad haec omnia tum com servanda, tum excolenda et perficienda extenditur , t
, , ejus , et quasi non est mortuus : similem enim , , reliquit post se. In vita sua vidit , et laetatus est , , in illo: iii obitu suo non est contristatus , nec , , confusua est coram inimicis et reliquit enim defen-- sorem domus contra Itiimicos. M Cicero I. II. de Πα-tur. Deor. C. 29. Putat , parentes illos, qui totos dies Precabantur, et immolabant, ut sui liberi superstitos essent superstitiosos primum fuisso appestatos ; indeque nomen , superstitionis , ait, latius Patuisse. Sὶ Iacturam fortunarum , honoriImque diverso.. rum tacitus exceperat Iob , sed liberorum calamita te nunciaia , surrexit et scidit vestimenta sua , et tonso capite corruit i ri terram Job. I. 2O.
o Ex hac naturae cognitione iudicium Sal monicum Processit III. Reg. III. 25. a Osite Eccli. AXX. 7. pro animabus siliorum c pater colligabit vulnera sua, et Super omnem vocem turbabuntur vi scera ejus.
53 Gen. XLIV . So. Tob. V. 23. 1eg. 63 Matth. XX. 2O. 7 II. Cor. XII. 14. mo. XV . 31. Fili- omnia mea tua sunt. Confe g. CXXII. 83 Eccli XXII. S. Confusio patris est de filio indisciplinato i ibid. III. 12 et S. Ne glorieris in contu. melia Patris tui: non enim est tibi gloria, ejus couis
57쪽
s.lsio. Gloria enἰm homi uis ex honore patris sui, Medodecus filii pater sine honor .
Amplitudo potestatis parentalis non modo ex fine , sed etiam origine metienda est. De hac vero diversae auctorum Senitentiae prodierunt;
αν Hobbes potestatem parentum in proIem repetit a jure victoriae et occupatione ; at enim homines non , uti res nullius , occupantur , neque dominio cujusquam possunt subjici , ut eidem jus in substantiam , perinde ac in bestias
Competat. b Alii eam potestatem ex divina conces.sione derivant ; at hetec concessio , quatenus parentes afficit, ipsa potestas est parentalis. Nem Pe quaeritur , quae sit in natura rerum homini-εque , vel certe quidem in natura societatis parentalis ratio sufficiens , eri qua de concessione divina constet. e Sol geueratio non videtur sufficiens ejus pote talis findamentum , etsi remote , et parte quadam illius .ratio censeri debeat. Parum obnoxii parentibus liberi essent , Si posteaquam in lucem edit sunt, aqt sibimet solis, aut aliorum commiserationi relinquerentur. da Nonnulli paptum statuerunt pro ejus potestatis origine . idque evr sum, eN partae parentum , tacitum ac Proesumtum relate ad liberos. Sed is consensus liberorum , sit tamen; esiti tritur ad quodvis pactum , sistitisss est, nea
58쪽
δω naturin sociale. 53 omnino necessarius. Nam etiam inviti et dissen.
tientes liberi parentibus subiacent; neque de laesa naturali libertate id conqueri possunt ;cum tota parentum potestas ad liberorum com in modum , ac salutem pertineat.' e Fundamentum igitur parentalis petestatis
ex fine et natura societatis inter paeentes ac liberos derivandum est ; quae societas, sicut proxime ab ipsa natura constituta est ; ita nectine , nec mediis ad finem obtinendum neces variis carere potest. Quemadmodum vero societas parentalis , ejusque finis , nempe educatio prolis ex generatione oritur ; sic generatio canissa remota potestatis parentalis censeri potest.
ID Obligatio educandi proles ulrnmque
Parentem , nempe et patrem et matrem afficit ;igitur potestas parentalis ad educationem necessaria tanquam medium ad finem , pariter penes utrumque parentem est. Enercitium hujus potestatis et modus regiminis ad alterutrum spectat pro natura actus ot negotii ad ednoationem pertinentis. Fiari potest, ut usu et moribus regionis , aut pacto quaedam determinationes fiant. Praecipuae partes sine dubio marito adjudican-d:B sunt , pr. Esertim in casu collisionis ; eum idem spectata etiam sola conjugali societate praerogativam prae uxore habeat. ij i) Potestas Patria primum , ei antIquissimum , idemque sanctissimum impcrii genus est , quo liberi
parentnm jussa, imo et nutus venerari , eorumque Prae se praecellentiam agnoscere uo prosteri tenentur. Iure Romano potestas patria soli patri tribuitur ; ut patet eae titulis Instit et Coa. de patria potestale, ac iαgesI. de his , qui sui vel alieni iuris sunt. Muter quidem in procreatione prolis. difficili munere fungitur, utpote cui insans ante Partum onerosus est , in Par
ii dxIorosus , Post Partum . boriosus , uti habet
59쪽
e. ex literis a. de conuersione insitelium I tamen id, eXcepta reverentia , et obsequio matri debito potestatem patriam non ossicit, cui majores a jure civili essectus attributi sunt , quam qui in saeminei sexus imbeel Ilitatem caderent. Apud Romanos foeminactnon solum sub Potestate maritorum , sed etiam ProPter sex sui infirmitatem , rerumque forensium ignorau-tiam in perpetua tutela suerunt. idcirco inci ite videbatur , istiusmodi personas , quae alieno auxilio ii rebus suis administrandis egere noscobantur , et ab aliis regebantur , potestatem et imperium in liberos exercere. Accedit, quod filius non matris , sedi Pa tris familiam sequatur , quemadmodum traditur cit. c. a. Quoniam vero mater cujusvis prolis non Po
test non esse certa pater vero non raro incertus
ait , quo casu , ut jura aiunt , tithil disieri inior hareduo φ non apparere Patrem , et non esse omino ἔidcirco uaturae et rationi consentaneum eSt , ut , Si soboles extra matrimonium suscePla Sit , partus S quatur ventrem , nisi lex specialis vel consuetudo aliud induxerit t. lex nouurae. 24. D. de statu ho minum.
Investigata origine patriae potestatis. ejusque velut mensura generatim definita, ad particularia descendendum est. Ad cdu. rationem rectamque insormationem ea Pesetinet , quanta quanta est: quia vi naturae Per se ipsos exercere nequeunt jura, obligationesque conservandi sese, et perficiem di ; idcirco istuc exercitium parentibu S a natura impositum est. Unde perspicuum est , quod crescente paulatim liberorum zelate Parentum potestas minuatur, et Iibertatis naturalis jura in liberis velut explieare sese, atque exercere incipiant. Quo
60쪽
non obstante obligatio reverentiae, obsequii, mutuique subsidii, quod parentibus debent liberi , semper aut salva atque
integra manere , aut Potius CreSPere , m 3.gisque urgere censenda est, ut, dum Progrediente liberorum aetate parentum aetas ingravescere, atque in senium aut pueritiam recidere: maximisque infirmitatibus succumbere incipit, tum liberi velut mutatis vicibus instar parentum parenteS Suos alant, patienter, atque adeo reverenter eos ferant, atque ultimae petatis molestias omni amoris, atque Officiorum genere demuleeant. Atque hoc est, quod humanitatis sensui, rationique penitus conSentaneum luculente nos docent sacrae literae; su-Scipe senectam ratris titi, et non contristes
eum in Nita illius ; et si defecerit serisu , veniam da , et ne spernas eum in virtute tua: eleemosyna enim patris non erit in Obli, Ane. cI Honora patrem tu tim, et gemitus matris tuae ne oblisiscaris. -- metito, quoniam nisi per illos natus non
fuisses: et retribue illis , quomodo et illi tibi cstb Honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae ejus. Memor enim esse δε-bra, quae et quanta pericula passα sit propter te in utero suo. 3 Sed liberorum omela
mox insta enumerabimus ; nunc sequentia deduci posse arbitror: