장음표시 사용
131쪽
amicitia, tanqua imbra corpus. e si*ectemus, amicitia no mute,sed cu Pirtute dicemus es. Sin aute amicitia certis contare legibus, ais inter sua extrema esse cuilisuti no ensomnia, neq. nihil amici causa facere debemus animaduertamus, DIrtutem
in parthaonibus oratorist, iiιstitiae parte statuemus. eQ, qmaim o tem sepenumero diximus, in omni irtute medium esse deligendum, non nimium,aut parum, medium autem ita esse, t ratio bene cogitata prudentis diri praesicribit, age de hac re la ratio ne, atque prudentia perquisitius, ac dictinctius disseraramus. itio huius libri irtutes animi ita di Iribuebamus, i albas in appetitu, alias in mente collocari diceremus. Prudentia in appetitu non esse collocandam satis ex ijs,3 dicemus, parebit; ex quo Millius natura melius percipiamus, de reliquis etiam γirtutibus,quae ad metem pertinent, disserere vomtet; quaqua ob illa etiam causiam de his agere neces 'sar in erat, i in quo posita sit felicitas illa, qua con te laudo consequimur, intelligeremus. Difctu ea ante duas esse animi partes, a rationis expertem alteram compotem, , ipsam potius rationem.Vec rursus duas habet quasi partes, nam qua res necessarias perpetuas cernimus,alteram,qua res mi
rasiles, qt que hoc, Mi illo modo possunt euenire.
132쪽
i,4 DE HOMINIS FELICIT. Prior appelletur si placet ars, in qua inea is sciedi Ofierio quae ad ratiocinandum, e in cui dum alit quanquam haec nomina saepe confunduntur, minimeque raro scientia sub ratiocinatione comprehendi solet atque de hac dicamus primumde astera etia pollea tractaturi Pars igitur,quae cogitat, Pelin js rebus Persatur, in quibus est etiaimpetus quidam facultatis appetentis, absentiones emergere solent, quae persepe rationem perturbant; atque haeres siunt illa,quae sub antionem cadere dicunturii aut in ist rebus ersiatur, in quibus nulla apparet affectiomsm concitatio, quae rationi sit impedimento,sed cor 3oris potius, ac praecipue manus opera requiritumia
que haesunt ilia, quas sub esses bonem cadere dicismus. Hanc optimam tu aut 3 haec inter se diauinguendi rationem. verum t mens in his rebus
mutabilibus, quaeque Parist modis sese habere possent,id quod bonum e hsemper absequatur, habitu
indiget, quo quid in quaque re bonum,stconsentaneum se insticiat. Habitus hic irtus appetiatur, quoniam ipsam mente perfici atque t ilia suo munere bene fungatur,praefiat. Duplex autem est, ab tera ad res illa quae sub eis bonem cadunt, pertianens , δ' ars dicitur,altera ad res,quae cadunt subactionem,quam proprissolemus prudentia'appellare. Illud autem etia atque etiam attendendum
133쪽
, max/me ad prudentiam pertinere Gebat
134쪽
1 6 DE HOMINI 8 FELIC IΤ. ρ istotelis' sti Philoponus tu comenta se sivis infertium librum de anima hac ratione prudentiam ab arte didlingui putabat, quod prudentia in rebus er aretur,quae consiuitatione, ac deliberatione eg rent,ari autem nequatuam uod non ita esse intelligendum existimarim. t nunqua in artibus co βιtationi, des berationique si it relicius locus sterspicue enim artes ille, que στο τι κοπιι ά Vraecis, a nobis coniecturales non lacommode dici possent, ut ars militaris, rhetorica, medicina, in deliberando persepe sunt occupatae sed quod maiorem partem artes certum sinem, ges certa habeant infit umenta,
quibus propositum sibi sinem consiqui possint; quod
nunquam fere in prudentia euenit. Imb ero artes illas conteriturales, qua coniectura Utuntur, 'mdentia, oe quadam iudici, elegantia egere solemus Myrmare. GUJ s Dierum t melius haec res niuersa intelligatur, quid consultatis,quid conmum sit non enim aptio, rem ocem habemus, quagraeca illa π exprimatur etsi quae alia si ni,quae ad prudentiam pertinent, exponamus. Dud Jonte, quid non sponte, sed inuite a nobissiat, satis aperte ab Aractotele te sis bbro de moribus e t explicatum. Noniponte .nim factum dicitur, quod mel solentum edi, si aliquem serta imanti tua ab abo immissa Iesper
135쪽
LIBER IECVNDVs i, rvsilentiam admissum, istamicum Pulneres, exi Eimans hoctem esse.Sponte autem a mus, cum noeoacti, res singulares, in quibus actio Drsatur, non ignorantes agimus.Sed hae t iam dixi,Aristoteles no modo pubtiliter,sed etiam aperte tractauit. Sequitur isiud, quod Caesariano st etiam Tulliano loquendi more consilium capere dicemus, id eripimribus rebus, quae pub actionem cadunt, propositis, nam, qua agamus, est sequamur,cum diu, mileumque debberauerimus, eligere. Euamobrem id quo pontes ad belguas etiam, pueros pertinennon enim coacti,ncti inscienterpesepe aguntii consilium autem capere Iominis tantum eli, qui consuctare,ac deliberarentH.9mstultamus autem norijs,quae natura sine ilia nota opera, atque a Llio conctant ridiculi enim habeamur,si deliberemus debeat ne mundus aeternus ese,aut aqua summe pigida, ignis summe calidus sed de humanis rebus, neque ist omnibus Mon enim quemadmodum Scythae optime siuam Rempub aut Thracij suam administrare possint, nos Lucensis deliberamus. Relia
quum ergo H, mi ea mentant in deliberationem, quae a nobis sint agenda ; quorum exitus inceratus ect, in quibus nihileti definiti. uuare inscienti , artibus, in quibus sit quaedam diu A linin elegantia, m certa principia, ex quibus
136쪽
ait DE HOMIN. FELICI r.essecta oriantur, consultationi nihil reli ἴ- est loci ; sed in ist tantum artibus,quas coniecturales cari diximus, , in ipsa praesiertim prudentia deliberatio plurimum potest, necessarioque ea adhibenda. 6onsultamus autem non de extremis sinibus,sed dein, quae adsines pertinent. Neque enim aut medi. Ius,an sanaturus sit, conbustat, aut orator an pera suasurus,aut misicut Reipubprocuratio sit demandata , an bonas leges conditurus,neque abus omnino artifex desine suo deliberat, sed omnes illum sibi
proponunt,tanquam Italtimum, quo omnes suas reserant cogitationes,quemadmodum scibcet, stes qui his rebus illum assequi possint, ratiocinantes; quod si pluribus rationibus ad id quod molunt se perum iure pose credant, quam scissima Voptimam iudicant, eam sequuntur,caeteris repudiatis:Vsiquid ad eam sequendam ob diet, non quiescunt, quσ' ad omnia remouerint impedimeuta. Illud autem,
quod est retexentipo tremum,Hest agenti primum
uando autem caeteris repudiatis Ulures rationes occurrant, nam potissimumsequimur, et nam tantum inuenientes iam, eam insidiere Hatutum cum animo,ac deliberatum habemus,hoc iam capere consilium est. Id enim de quo conbustatur, stu id de quo consilium capitur, eadem fiunt interse, nisi quod definitum iam,ac decisum edi i de suo cons
137쪽
LIBET S E C v N D vs. lsilium capitur. uod enim consiuitatione adhibita rei quis praeponimus,atque ad agendum nos paramus de eo consilium caepisse dicimur.suamobrem constultatio, δ' deliberatio adsolam metem pertinet. e in cum consilium capimus, necesse e L facultas appetens rationi coniuncita sit illique assentiat, radia reatiita t consita capere nihil aliud sic quam appetitum adaerere rationi polit adhibitam consiuitatis inem.Ultimi autem, sinis oluntatem esse dicebamus,non consibum. timum autem bonu ipsumem et revera Νb oluntatem cadit Perum bonum,
sed=ub cuiusue moluntatem cadit id, quod illi s ciem habet soni. VIra autem bono illud solum isteriem habet boni, quod reuera bonum est, queamo dum gustus noster in niuersum dulci delectatur. Verum abis alj midetur dulce. illi duntaxat, qui corpus bene confiitutum habebit, qui exquisito seni
seu praeditus erit, quod reuera dulce est, etiam iis
Ex his,quae diximus,constarepotest, sae in iuste, sist in mitiositate consilium capi. Vir enim temperans exempli causa, oblata sibipulcherrima mimbersit ames oluptas,it ilia fruatur uadeat, rationem tamen in consilium adhibebit, de ea re deliberabit. 6ognscens autem omne adulterium esse malum, hanc mulierem alterius Morem es
138쪽
tus rationemstequatur,tam de eare' captum consiliue i. sentia in temperans- se cum ratione debb rat, erum deprauata ratione, tanquam cum improbo sophista quae quidem illi omne inundum esse amplectedum proponit, ni tumque illum esse, qui piaskauia in presentisunt, prima non haben uuam obrem cotinuo consentiente appetitu consilium capit de pulchra ilia mullare potieta ex qua re sumam se putat Poluptatem consti turum.Vere igitur dic hamus Pirtutem esse halitum quendam ἀ recta ratione impresum, mediocritatem in Hyectionibusse uantem ta tamen, t per de eo,quod agendum era consilium capi oportere diceremus. 6 eterum dein continente ambigi fortasse poteri,an civisibum capiat. Ad capiendum enim consitam rationem, appetitum coniungi dicebamusquod quide in incontinente no euenit mi, i de Medea Ouidius inquit.
Sed trahit inuitam noua vis,aliudque cupido,i: Mens aliud suadet,video meliora,proboque 1 lDeteriora sequor,
Sic appetitus cum ratione pugnat, neque Agias ultconficere mandata. tamen dirimus etiam inmcontinente appetitum quandam rationem sili.
Nam proposita aliqua re iucunda,in qua potiendas otium committatur, et si melior ratio ab H a
139쪽
ab umendum suadea altera tamen non deest qt omne iucundum speprosePendum clamat; cur curiatim se coniungat appetitus, impetu suo innborem illam rationem fuget, atque expellat, nihil intrum sitncontruenter agatur. Ergo mens hominis
incontinentis,ά cupiditate caecatur, dii merum non
dissiciat,quod ante cupissitaris impetum dissicienti
eodemque. modo mentiam amittore Codetur, quo
ebiw, darmientes amittunt. Quod si dum a cic iditate ρον tur,nugis inquiui, esse agitium a mittendum, quanuis asperat moluptatem'; tae
everba non Intelligens,aut certe nou ben atque expedite maestigenssententia, onuuciat, it sic ius Ameri carmIua memoriter recitaret; eamquesibi non accommyda quemadmodum hi triones, cum
sumpta Hectoris, A hisits persona loquuntur,xa tamen,quae dicunt non sibi aptant, neque sibi dLeunt. Non capit igitur consilium Mu modo incomtinensa msi fortasse iam ad intemperantem proxμα accedat. Vnanuis eum aliquam ocupiditate rationem asserat, ramitarum nullius esse ponderis, atqb omsino falsam cognosceret; nisi iam esset a cupiditate caecat .sulpa ergo ea in moribus. TZamsi appetitus ira esset a si factus, i rio iusiano quodam zmpetu ferretur, nec meti is aferret, hed illi potius cis auiuesset,profecti no essemus incontinentes.
140쪽
M, DE HOMINIS TE Me ImEuam ob rem Pere dicebat e fistoteles Nirtutem, eam scilicet quae ad mores pertinet nam haec m-pliciter, , proprie istus dicitur ut rectum capitatur consilium essPere. I Nili
U Sed accuratius explicanda sunt nonnusia Ostim telis et eria ex eodem sexto bbro de moribus, quae mihi diu negotium facesserunt. Sunt autem haec
Virtus quidem scopum, qui agenti proponitur, rectum essicit; prudentia vero ea, quae ad scopum referuntur, quibusque illuc sequi possumus, quae etiam sententia sepe ab eo est repetita i quae tamen multis fessa et Meripotenti Euerent enim. βuid' irtutes morales, quae ue boa quaedam sunt ipsius mentis in appetitu impressis,menti ipsit prudentia digenti bonum finem proponent fergo, quemadmodum sinis nobilior, O
praeflantior tat,quam ea,quae conducunt ad finem, ita mirtutes morales,quae sinem proponunt, nobili res prudentia erunt,quae ad Fnem conducentia proponiti,Sic radius nobilioris naturae erit quam lux, muri emanauit. Prudentia enim luci, irtutes morales radist quibusdam recte comparari queunt. Verum,ne ab iari totelissententia temere disicia mus,intesigendum ent,res agendassingulares esse ;idcirco primum occurrere sensit , d inde Hatim citari appetitionem; quae si hemens nimium,