장음표시 사용
41쪽
Quibus re- quod nulla unquam delebit oblivio. Nam elarius,& illustrius virbus me tute sancti viri fqctum est, quam sbi, & aliae stellae caeli. Et quo fas, i 'in' ' cile coinat nota tam bene trophaeis, statuis imaginibus,quam Matib. . ossici,s memoriam propagari ait ita Christus discipulos suos docet, Gaudete, Σ exultate, quia nomisa vestra scripta sunt in cri. lis. Quae cum sola virtute Icribantur, ipsus vi nomen illud com equemur, cui nulla hominis inuidia officere poterit. Quod quidem nomen ipsum Iob satis planum & manilestum facit. Cum post tot secula sic vigeat & celebretur,ut nullius imperatoris nomen licet ingentes victorias terra marique reportauerit, crebrius hominum sermonibus usurpetur. Verismala autem est ut in prooemio dicebamus Iob, & Iobab appellatum illuse. Quod dicit, Vis ille simplex, Videtur significare apertum, nihil simu-
Apertos vi- iantem, sine dolo agentem. Quos viros Deus Ieritatis amator Dςu3 νς' vehementer amat, di tales discipulos suos esse optat, eos ira in
itii J' netis, Estote prudentes sicut serpentes, & simplices sicut columbae. Et ob eam rem sponsus oculis sponsae suae valde delectatur. . cum ei dicit in canticis: Oculi tui columbarum. Et vito oculorueius vulneratum fuisse, unum dicit, ut quam simpliciter, & candide illam intueri significet.Sed in Hebraeo est zn tam quod perfectum, consummatum, immactitatumque declarat a verbo nuntamam consummare.Et licet frequentius vulgatus noster vertat
simplicem, saepe tamen vertit immaculatum,ut beati immacula- Um. ris. ti in via,&in canticis, Columba mea, immaculata mea. Et ita hoc loco septuaginta inrerpretes vertunt εμπτον irreprehensi Quid sit vitu bilem, omni labe carentem. Me vero persectum virum, est comppi seduζsse. stanter Dei leges omnes seruare, ut David in Paralipomenis de m o a. ciarat Deum ita precans, Salomoni quoq; filio meo da cor per sectum, ut custodiat mandata tua, testimonia tua, caeremonias tuas, & faciat uniuersi. Et hac de causa idem est persectum esse .& immaculatum esse. Idest, qui nullum Dei praeceptum violet. Hoc enim es minaculatum esse in via, ut ait David. Possumus. Qui, vii sim. que eandem sententiam simpricem ut dicit vulgatus interpretaplex. explicare, ut ille vere simplex sit, qui unum Deum amat, & quae
rit. Non partim, quae praecipit Deus, partim ea, ad quae libido Proueri II. excitat, sicut dicitur in prouerbijs, Iustitia simplicis dirigat via eius, idest eius, qui Deum tantum spectat. Nam ita fiet,ut labem nullam in via contrahat. Et ita mihi videtur intelligi, quod Saru dam. s. Dator docet apud Matthaum. Si oculus tuus simplex fuerit, totii corpus tuum lucidum erit, idest, in peccati tenebras non incia Eccisias t. des, si ad unum Deum aspiraueris . Et ita consuluit Ecclesiast,
42쪽
C A P. I. R. et 3. . rudelessetiς ad Deum duplici e de . Ex quo si vi in scriptura sacra omnes iniqui duplici eorde esse dicantur. Sicut scri bit Ecelesiasticus, Vae duplici corde, &labi jc scelestis, di manse Ecebis. i.
bus malencientibus,& peccatori teriam ingredienti duabus viis. Et sic Iacobus impios homineS hortatur, Emundate manus Iacob. r. peccatores, &purificate corda dupli animo. Erat ergo io, simplex immaculatus, S qui ex animo Deum tantum, vel ea,quae Dei siuit amaret. Quod dicit rectus i dem etiam est in scriptura, R-ctus Sit, et moti persecius, nisi qiuod perlaetus alludi ad leges & praecepta sectus id ζm, Dei, quatenus bonos ea seruantes efficiunt . Rectus vero ad caia ς dem praecepta resertur quatenus viae sent, quibuod Deum ricta imus. Et ita dicit sponsa, Recti diligunt te, idem, boni,& pem Cant. r. steti viri: & David, Redios decet collam latio, idest, bonos, & ho Psalm. 3 a. nestos viros, & ob eam rem omnes impii ad obliqua, di transiue se digresti,&declinare dicuntur . Quod Dei praecepta non te oeant , sed res ab eo alterins persequatItu . Sicut canit David, Declinantes alitem ad obligationes adducet Dominus cum opeu antibus iniquitatem in Hebraeo est; Νp, py hac alcaiotham, 'uod vias tortuosas significat. Et plerique vulgata nostra edi Psal. illetione, obligationes pro obli piationes irrepsisse putant in Graeca tamen editione est, quod obligationes significat, sed contorsiones, & obliquationes etiam declarare existimo. Ex hoc enim nomine fit vanaMὐδεοῦ quod tortuosum declarat. Reecinaque boni dicuntur, quod rectaS vias persequantur. Erat ergo . Iob Remis idest bonus & persectus vir. Qnod vero septuagi nia vertunt, iustus, noer de singularrilla virtute intelligendum est, qua redditur unicuique, quod suum est. Sed de illa, quae iu- stitiam uniuersem, & honestatem comprehendit. In qua signifi-xatione iustiis tapemimero in scriptura usurpatur,ut illud Habacuc Iustus ex fide viuu. Quod dicit Innem Deum idem etiam est, Abac.2. quod rectus atque persectus. Nam hone statem & integritatem complectitur, ut alijs multis scripturae locis, Vim psalmo, Non muta. 3t.
est inopia timentibus cum .iSPquidem timens Deum rationem Pulsectus rea ctiam omnium praeceptorum ducit. Qua ex parte illorum vi ct
Iatores in Dei odium, & ostensionem incurrunt. Quod vero discit, R cedens a malo idem est etiam quod fit periora. Compraehe id is, ' Mditque uniuersae legis obseruationem: quae tota in cauendo ne quo differis. scelera fant, eriatur. Quare nemo recedit a malo, quin integer di honestus sit. Praesertium cum omissio ut loquuntur theol
gi malum etiam sit. Quapropter qui omnino a malo fuerit re cudens, nihil mali faciat necesse est. Nihilque boni, quod facere - . debeat,
43쪽
aqC Α Ρ. I. A. debeat, praetermitici. Quare periectum I rectum, timentemque Deum esse oportet. Idem igitur quatuor haec declarant, quae beaa tolob hoc diuinum oraculum attribuit, diuersis tamen ut ex pomi rationibus, septuaginta adiungunt, &o . Verax, quod licςt proprie ad c icta referatur, ad facta etiam hic referendum existinio. Vt idem sit, qigi reliqua quatuor adiuncta. Nam H braisnus est, ambulare i) eritate , pro eo, quod est legeni uni Reg. a. uersam scrvare. Sicut dixit EZechias, Memento quomodo ambutaueriin coram te in veritate, & in corde perrecto, di quod placi tum est coram te, fecerim. Ea vero de causa toties idem facra scriptura dixit. vi huius viri pietatem excellentissimam fuisse
. . sigil inca c. Nam vocant rhetores hanc dicendi rationem an plicata onem per senonyma.
a Natique sunt eiseptem fili tres filiae . 3 Et fuit possessio elua septem mi ria ovium, m tria mi lia camelorum . quingenta quoque iuga boam, O quingentae asinae, ac Diuilia multa ni.
mis: eratque vir ille magnus inter omnes Orientales.
Posuit animi bona, nunc corporis. Quorum incredibilem secit iacturam. Quoi licit familiam seruos famulosque multos habuis
sedeclarat. Quod erat neces le vel ad tantas opes administrandas. Quod dicit erat magnus inter omnes orientales Poterat ad diuitias referri, idest inter omnes orientales ditissimus habebatur, sic ut nullus magis. Septuaginta tamen viri non ad diuitias, sed ad genus id retulere, ita vertentes, se μι--ειδε των M.'Maria. Θ, idest,erat Vir ille nobilis inter omnes orientales Quae melior interpretatio mihi videtur. Non enim dubito quin iob Iob suit nec fuerit Rex. Nam amici cius Reges erant: ut constat ex illo loco Tobiae a nobis in prooemio citato. Non bene vero amicitia cuinco conglutinaretur, quam inter aequales esse oportet, nisi Rex . e etiam ipse esset. Praesertim cum tantas diuitias splendidamque
familiam haberet. Accedit ad hoc quod verisimile esse probaui- mus,misse Iobab illum de quo in Genesi mentio fit.Quo loco scribitur fuisse Rex. Praeter id etiam, quod vulgatus & Hebraeus de eius narrant diuitijs: addunt septuaginta viri hoc καί ἐργα μεγα λα δν άυτcν δει τὰς γile, hoc est, Rura magna crant ei in terra. Sed ego quidem vehementer miror, & prodigij simile esse arbitror,quod am admi Iob tantis diuit ijs assuens,in cisque a puero nutritus tam sartinerabilis fuerit officium scruauerit, tantaque pietate praeditus fuerit. Cum sal
V xv 0b lacia diuitiarum ut Christus ait 1 unocet verbum, & sine se Mqi h is efficiat. Vere hic est ille diues, quem admiratur Ecclesiasti
V si dicens, Beatus diues qui inuentus est sine macula,& qui post
44쪽
C A P. . I. x et aurarm non abili nec sperauit in pecuniae thesauris. Quis est hicρ& laudabimus eum, fecit enim mirabilia in vita sua. Quis est hicὸ dicit,ut rarissimum inauditum m esse significet: Fecit mira bilia ait) quoniam id inopinatum est, & omnino portento limi. Mihi quidem tantam mirabilitatem facit Iob pietas singulari ,
ut licet maior virtus' Apostolorum fuerit, non tam mirabilis mihi videatur. Fieri enim potest, ut in re, quae sua natura m Inor sit, propter ea,quae circumstant magis quam, in ea, quae sua natura cxcellentior est, admiremur. Ex hoc viro bene explicatur,
quod Christus Apostolis dixit, cum admirarentur difficultatem magnam, quam Christus diuitibus esse dicebat, obtinendae salutis. Dixerunt illi, Quis poterit fatuus fieri ξ Respondit ipse, Maii. ro. Apud homines hoc impossibile est: apud Deum autem omnia possibilia sunt. Certum enim est, id a Iob fcri nunquam potuis se, nisi singulare quoddam, & inusitatum auxilium ei a Deo praestitum fuisset. Laque de causa hoc tantum prodigium nasci in
terris voluit, ut homo infirmus natura sua, sicut alij, inter diuitias, & magnas opes, inter homines scelcratos, idololatria, & viiijs omnibus contaminatos, inter infinita denique honestatis,&pietatis impedimenta nulla scripta lege, nullo euangelio, nullo Christi& Apostolorum exemplo excitatus, tam exim ia, & inaudita virtute fuerit. Vt nullum hominum genus, nulla conditio, nullus status, nullus ordo quidquam honeste cxcusare possit, cur officium intermiserit. Sequitur autem.
Et ibant filij eluis, ct faciebaut eonuiuium per domos, unusquisique
in die suo. Et mittentes vocabant tressorores suas, vi comederent σbiberent eum eis.
Quod dicit unusquiser: in diesiso, Verti etiam ex Hebrito potest in domo uniuscuiusq; die suo. Nam i )κ, is, quod hic sicut alijs i cis Hebraeis est unusquisq; , potest vel ad domum, vel ad diem a tribui , quod in medio utriusq; ponatur . Septuaginta interpretes cum die coniungi voluerunt, sicut & vulgatus noster . Sed illi
obscurius transtuleriint, sic tria serentes lir ω ποτον κατά μ' ην
Hραν, faciebant conuiuium singulis diebus.Sed intelligendum esese puto, non quod omnibus diebus agitarent conuiuia . Nam eo sent haec nimiae delitiae, indignumq; esset filijs tam sancto patre nati , alijs honestis sudijs praetermissis, ita voluptatibus sic da- i tire, ita genio indulgere. Nec pater egregia virtute praeditus , qui tanto studio, quanto statim dicetur, ne filij lii peccarent, curabat, id ullo modo pateretur. Sed intelligendum est, ut nonnulli Hebraei exponunt, singulis annis septem continuos dies has rei
45쪽
Concordia las inisse. In qua re fratrum concordia an maduertenda mamsi trum . ni danda est, . Cum prouerbij locum obtineat, Concordia fratrum
iis sit; i, bb' rara est. Et multis in locis sacra scriptura narrat in tristes&acerbos luctus,parentes honestissimos propter filiorum dissidia atque. di cordias incidisse, ut iiij lacob adeo iniquo animo in
Ioseph fuerunt, ut eum venderent Madianitis. Quamobrem iutanto ludiu, di squalore Iacob fuit, ut nullam consolationem acrciperet. Dauidis autem domus quas clades non pertulit Z qua su nera non vidit propter filiorum suorum dissensiones Sicrudo lissima odias Nam Absalon interfecit Amon i Salomon occidit Adoniam . QVide caula commend nda di inagni facienda est -- tanta filiorum Iob concordia: quam sectile puta a Gest, sol viriti uimam, di honestissimam parentis educationem. Nec silentio praetereunda est castitas,& temporantia, qua huiusmodi conuiuia pra: ς serunt. Cum non multores alienas, sud sorores suas ad epulas inuitarent, in quarum conspectu non nisi re pudicas agurent. Ex hoc etiam loco bςne cognoscitur, nullo modo omittendum esse gratiam referre, cum unusquisiue fratrum alios,qui illuua inuitauerant , inuitandos curasset. Quare triti lacesst honesta excusatio, grati animi significatiqnem praetermittendi. s Cumque in ρrbem transisent Aes conuiuh, mittebat ad eos Iob , σὲ
sanct cubat illos: consuriensque diluculo offerebat ho*caussa per singulos. Dicebat enim. Ne forte peccauerint su3 mei, O benedix rint Deo in cordibus suu. Sic faciebat Iob cunisis diebus.
Quod mittebat, dicit, mj su nanaam hoc verbo Iob diligentias' declarari die u t, iij, quod aliquini sacri uini ad templuabyel
ad aram mittebat. Sed melius mihi quadrare videtur, viva tepi gamus misisse aliquem, qui vocaret eos, ut fanctificarenxur statim adiungi mr- Sed diu iliorem explicatiopem habet Sau- Iliscabat eos. Quo pacto inquam haec fieret sanctificatio. Auctori Bibliae Roberti, dicit sactam iuille abstinendo a cibis,&operiribus carnis. Sed haec sanctifc di ratio nullo nec argumento, nec scripturae testimoni oprobatur, nec probari posse duco. Quod ut facilius declaretur, anilia d*ς cndum est verbum, d pcad S, quod pon it Hebraeus significar ut dicunt Imbraei, sanctifica . , Praeparare, in natandumsilc. Proprio tamen praeparare signi-Mith. F. ficat. Vt apud Michaeam, Sanctificant super cum praelium: Cl Nehe. i. rri, erit si praeparant interpre emur. Et in Nehemia, ipsi sanet i sic uerunt eam, &statueri tu quos crus. Clarius frit Pr*Par a. uerunt. Per metaph0 am autem lancti care signiscat, quia quar; DςO Osterum ιK,ygi d gicesit , vel cultui eius apta ullo modo r
46쪽
C A P. in . N. redduntur, sanctificari videntur,& Deo quasi parars. Res vero. sicut scripta, & euangelica leg e, ita etiam & naturae lege, aliquare extraria,& corporis caeremonia parabantur di sanctificabaniatur. Haec caeremonia, vel ante legem latam ad homines immun- Olim reidos Deo praeparandos, sanctificandosque fuit vestium lotio, vel δ
mutatio. Vt aperte cognoscitur ex Exod. I9. c. Quo narratur tibi
Deum dixisse Moysi, vade ad populum &sanctifica illos hodie& cras, laventq; vestimenta sua: & sint parati in diem tertium. Quare eadem lotione homines pios natura usos suis te puto,ut inc enesi de Iacobo narratur Iacob vero conuocata omni domo se , II. sua ait, Abijcite Deos alienos, qui in medio vestri sunt & mundamini ac muta e vestimenta vestra. LX quo fit ut illud Exodi Exodi so.x trigesimi capitis lauabunt inea Aaron,&filii eius. manus suas ac pedes, Oncelus Chaldaeus interpres transferat, pempn vi-cade in ,&fanim dicabunt Aaron, &flij eiusEx eo manus suas,& pedes suos. Sanctificabat igitur eos Iob, idest Deo parabat, & . t .ue Tdedicabat idoneosque, qui sacrificia facerent, lotis vestibus reddebat. consurgensque diluculo. Quo summa sancti viri diligentia.& cura declaratur in Deo colendo sibique, & filijs suis mitigando, quae Deo gratissima est. Sicut David etiam de se dicit mane allabo tibi. Sapientia quoque in prouerbijs.Qui mane vigilaue- Psalm. s. rint ad me inuenient me. Oferebat holocausta per singulos, in He- Prομeris braeo est, n a 'miparculam pro illorum numero, κάτατον ut septuaginta vertunt, idest pro singulis singula sacrificia. Hic addunt septuaginta pauca, quae nec in Hebraeo, nec
in vulgato nostro sunt, υς μόσχον γα-άμπίας - των ωὐτων,
di Vitulum unum pro peccato pro animabus illorum. Quod non nulli repraehendunt ex alio loco additum filisse dicentcs, & expungendum existimant. Ratio tamen non est. Nam a Chrys stomo,& Olimpiodoro exponitur: cohaeretq; multum cum sumperioribus verbis, & sequentibus ad explanandum illud, offerebat holocausta, secundum illorum numerum, idest vitulum unum pro cuiusq; peccatis, Dicebat enim, idest secum cogitabat, Ne forte peccauerint fili j mei. Quippe qui sciret in magno fuisse pec- In epul' candi periculo in epulis scilicet. Nam bene pasti homino pro ν ethai poetiuiores ad scelera fiunt, quod eorum libido maiores concitu ticulum. tioresq; motus moliatur. Et ita dicitur in Exodo: Sedit populus manducare, & bibere, & surrexerunt ludere . Inter epulas etiam Exodi Absalon intersecit Amon, & Herodes diuum Ioannem. Quod igitur liberi sui, per septem dies agitauerant conuiuia, prudenter sanctus vir timebat, ne forte peccassent. Et benedixerint Deo d a B in com
47쪽
in cordibus suis. Hoc & sequenti capite honestatis S reuerentiae causa benedicere Deum pro maledicere usurpatur . Sicut etiam 3. Reg. Benedixit Nabot Deum de Regem. Ε tita septuaginta
ne forte filij mei mali quidquam in Deum cogitauerint. Cumq; Iob timuerit, ne in huiusmodi crinacia iiij sui epulantes inciderent, argumento magno est, id periculi in conuiuijs in edendo bibendoq; oppipare,di apparate impendere. Forte quod multis
escis,& corporis voluptate incitata elataque libido Deo irascatur, quod suas prohibeat voluptates. Hinc est, quod de diuite illo epulone Christus narrat, quod magno apud inferos ard re linguae cruciabatur, ita,ut ab Abraham anxie refrigerari podistularet: sertasse propter maledicta,& conuitia in Deum ad quae delitijsassiduis inflammabatur. Proptereaq; Salomon in PrC- uerbijs monuit dicens, Quando sederis, ut comedas cum pri cipe diligenter attende, quae posita sunt ante faciem tuam,& sthtuc cultrum in gutture tuo, idest. cohibe linguam. Vide ne pro fit so cibo quidpiam petulanter, & csenate loquaris. Quod discit sic, faciebat Iob cunctis diebus, intelligendum est, cunctis diebus, quibus filii fuerant in conuiuijs, ut cohaereat cum eo, quod antea dixerat. Sed hoc loco non sine admiratione animaduextere oportet, quod cum Spiritus sanctus magno verborum pondere huius viri integritatem eximiam narrasset ad eam probandam declarandamq; nullum ossicij munus delegit, nisi filiorum eius educationem. Praesertim quod vigesimonono, & trigesim primo huius lib.c.narrat Iob multa sua virtutis munera ad ost dendum. Nullo merito suo tot aerumnis atque miserijs cs e odi prestim, nullam tamen huius ossici j mentionem facit. Sed ego sine dubitatione ulla credo hoc praestantissimum esse , di eorum, quae ipse narrat maximum officij munus. Sicut tamen homines ignoramus, Vtrii in Deo grati simus, ita in qua ei re maxime placeamus. In hoc autem ossicio apparet, & extat singulari admis, rabilique charitate Iob erga Deum ibiste. Nam eius religio curaque colendi Deum ostenditur summa fuisse, in eo, quod tam assidue tot sacrificia faciebat. Amor autem S reuerentia Cius erga Deum maxima eminet in eo, quod non solicitus erat de ditandis fili js, augendaque eorum haereditate. Sed de illorum im macuIata & integra vita. Non timebat, ut sortunas suas epulis dissiparent, sed ne Deum in conuiuijs offenderent. Itaque non
sibi filios procreabat atque nutriebat, sed Deo potius quam sibi gratos esse cupiebat . cuina tam studiosae sesicitudini tam ex
48쪽
eellentis,& prorsus diuinae, nullam similem in sacris oraculis reperiri arbitror,nisi illam solicitudinem Pauli Apostoli Ecclesi rum filiorumq; suorum, quos etiam Christo procreaverat. Quacum urueretur dicebat. Instantia mea di quotidiana solicitudo omnium Ecclesiarum. Quis infirmatur ego non infirmor, Quis scandalia atur p& ego non uxor. Quod si Dco Vehementer a. cor. Io.plicuit Abraham, maximamque eius gratiam consecutus est, quod Deo iubente filium suum mactare non dubitauerit. Non minus libenter omnes filios suos Iob mactaturum, si Dei voluntas accederet, facile apparet ex animo, quo in illis educandis
erat. Tum ex eo quod acceptum tristissimum nuntium de ill rum repentina, & calamitosa morte tam patienter tulerat, sentiens Dei voluntate fuisse.Quare si Abraham ea voluntate quam habuit imolandi filium suum, ut Deo gratificaretur, officiunt . contulit in Deum omnium praestantissimum.Cur non etiam omnium praestantissimum Iob contulisse iudicabamus, illa sua exi mia educandorum filiorum ratione ξ Quare rectissime spiritus diuinus hoc officii munere eximiam illius, quam praedixerat,honestatem demonstrauit. Praesertim, quod constantiam illius,qua in primis virtus perfecta requirit declarauit verbis illis euntiudiebus. Admirabile igitur hic exemplum parentibus officij pr positum est, ex quo discant optimam filiorum educandorum rationem. Et illorum etiam hoc loco stultitia deprehenditur esse maxima, qui parum de honestate,multum de filiorum haereditate sunt soliciti. Probatur etiam illud Ecclesiastici consilium , Ne Eccies. r. iocunderis inflijs imp ijs, si multiplicentur nec oblecteris,s Der ipsos, si non est timor Dei in illis. Non credas vitae illorum,& ne respexeris in labores eorum. Melior est enim unus timens
Deum, quam mille filis impij. Et utile est mori sine filijs, quam
relinquete filios impios. AD uno sensato inhabitabitur patria, &a tribus impiisdestretur. Prudeterq; monebat )ythagoras dices, ἀκνα μωλ πικτ μν, ου ta γ' u se rim το σωμα, τὶν δε ψυχὴν τῆ liberos disce procreare, non, qui co pus senio consectum alant, sed qui animam nutriant perenni alimento. Sequitur quomodo Iob ab omnium hoste diabolo op- Pugnatus propὰ funditus fuerit euersus, nisi fuissset eximia quadam virtute nixus, & incredibili animi magnitudine, & sortit dine fultus ut recte dixisse Pythagoras intelligatur, αλοῦτος α πλ
49쪽
mnes. 39. . Ra. r. νησὶς, μνγαυ-, αἰδ Ια. κυς ποινων -λέυμου πιθεῖ νους, αρεων - in ἰσρον μυνον. τα δ''αμα,ληρον, diuitiae an chora sunt infirma, gloria etiam infirmior, corpus itidem, in gistratus, honores, omnia haec imbecilla, & viribus destituta. Quae ergo sunt anchorae firmaeὸ prudentia,magnanimitas, rtia tuclo, eas nulla tempestas agitat. Haec laci lex ess virtutem s. Iam esse, quae potens solidaque sit caetera Omnia nugas,& in ptias. Aitergo.
6 a radam autem die, cum venissentsilii Dei, ut si flerent coram Do.
cui dixis Dominus, Unde venis e cui respondens, ait, Circuivi te
Vt explicent illud Hebraei quadam die , comminiscuntur diem illam esse principium anni. Qua solis completa reuolutione Deus rationes tractat cum alijs causis. Sed ista fabulae sunt. Dies igiatur hoc loco tempus significat, sicut in Genesi cum dicitur. Accidit autem quadam die,ut intraret Ioseph domuini Et in i .Reg. 'venit ergo dies, & immolauit Elcana . Significat ergo quadam die, idest, quodam tempore, quo voluit Deus Job tentare patientiam. Quod autem fili j Dei hoc loco sint angeli, facile est, qui ita vocantur, quoniam Deo obediunt, ut liberi parentibus: a Deo sunt creati, a Deo multa accipiunt beneficia. Illud autem est cxplicatu difficile. Quo pacto contigerit, ut Satan, quem fere omnes, nec ego dubito diabolum cile intelligunt,quomodo inqua Deo cum filijs Dei adfuerit praesens: quomodo cum eo Deus locutus fuerit, eum interrogauerit, eique Satan responsum dederit. Quidam Hebraei quos sequitur Eumbinus dicunt, hanc misse visionem propheticam, quae oblata a Deo fuit Moysi, vel ali cui amicorum Iob, vel alij viro , a quo liber hic fuerit scriptus Sed hoc nullo modo mihi posse quadrare videtur: neq; cum contextu conuenire. Nam narrat historia, Satan Iob perculisse, &eius omnes fortunas euertisse, postquam in eo sermone, quem habuit cum Deo, ab eo licentiam impetrauit,deindeque iterum cum eo locutum fuisse, posteaq; Iob morbo grauissimo,& omnino insanabili afflixisse. Cum ergo Iob no visione prophetica, sed re vera fuerit amictus, cur sermonem illuna inter daemonem, ocDeum, ex quo afflictio orta fisisse narratur, visione prophetica, habitum fuisse credendii estὸ Praesertim quod prius gesta sunt ea, quae hoc libro narrantur,quam liber ab eius auctore suerit coma
positus. Non ergo verisimile est tunc visum fuisse Deu cu daemo
50쪽
me loquentem eum Iiber conficeretur. Quare haec.explicandi ratio mihi certe non probatur. Sed ut sententiam nostram e planemus, prius oportet in memoriam reuocare, Dequenter scripturam uti parabolico sermone, hoc est, Unam rem prop
mens aliam vult intelligi. V t cum dicit, Vicit leo de tribu Iuda, o me. s. eonem indicat, ut Christunt intelligamus. Et illa verba, quae Christus apud Zachariam de se dicit, Et assumpsi mihi duas tacta. it. virgas, unam vocavi decorem, & alteram vocavi funiculum &patii gregem. Licet duas virgas sumpsisse dicat, non duas vi fas, sed duas administrandae rei pubi icae rationes sumpsisse potandum est, & non gregem, sed homines pauisse. Eodem modo cum dicit Esaias, Vinea facta est dilecto meo in cornu filiis olei, Esai s. sepiuit eam,& lapides elegit ex illa . Vt ipse statim declarat Esa- ,
i as, alias res ponit, & alias praecipit, ut intelligamus. Ad eundem modum hunc locum declarare debemus: ut ex una re., quae inon quadret, aliam conuenientem. intelligamus. Non enim existimandum est Deum vero cum daemone fuisse loquutum . Nam cum corpore vacet, & loquutio, sua natura corporis lim I .i rguam postulet, loqui Deus vere di proprie non poterat. Ita igitur hunc locum interpretabimur. Assistunt filii Dei, & Satancoram Deo: quoniam omnia Deo patent. Omnibus rebus ad- .L.Mua est ipse per ossentia praesentiam, & potentiam, ut Theol gi loquuntur. Et sicut dicit Paulus. Non est vita creatura inui- mbr. . sibilis in conspectu eitis: omnia autem nuda, & erta sunt ocim ulis eius. Hac ergo de causa Satan esse narratur in consipectu Dei. Tum quod Deus in scriptura dicatur eos non inspicere, absentis oculos suos auertere, quorum desiderijs non respondet. Quad' propter eum precatur David. Respice in me& miserere mei. P m 1a. Et alio loco. Non auertas faciem tuam a puero tuo. Quia vero Satan ut credendum est) Iobi caput antea petisset bonisique omnibus: una cupisset euertere. Quia modo tantum fit a Deo desiderij sui compos: In consipectu eius esse narratur, quia eius habet rationem: & quod vehementer optabat, ei concedit. Quod ei Deus dicit, unila venis, significat eius vias, & insequOS conatus non probare. Ita enim usuuenit in scriptura, vi 2'' ' Deus nescire dicatur eos, quos reprobat. Vt apud MatthVum Miatb. 21. ipse narrat responsitrum iniquis in die iudicij, Nescio vos. Scriabitur etiam in tenesi, Adam postquam peccauerat dixisse, dam ubi es λ Et Cain quoque, Quare iratus es, & cur concidit ia- Genes .cies tua λ Et post pauca iterum quaerit ex Cain, ubi est Abel is, Genes ter tuus di Iudae proditori dixit, Amice ad quid venisti PonN M-tib. 26.