장음표시 사용
371쪽
9ς o LIB. II. TIT. XVi. obstante definisione commiliai nuptiarum ad quam jam suit respon. sum supra nota Saltem quaeritur, ob quas caulas dissolvi imς. sit 3 Ubi iterum ex communibus rectae rationis principiis ante Omnia dimi uendi sunt duo caliis. Utrum scilicet uirus invito altero a . conjugio velit recedore, an vero divortium fieret utriusque bona cum gratia. Quoad priorem casum nullum est dubium, non indulgendum esse libidinibus & malitiis hominum improborum recedendi pro lubiis tu vel ex causis levissimis a parte innocente eique aegre faciendi, aut eam irridendi vel damna in re familiari illi inferendi; sed omnia remedia apta ad coercendas has traudes, enis sensibilibusesse adhiben. da. Quodsi pars recedere volens ab altera laesa sit, Se haec justam ei irascendi causam praebuerit, tamen & hic tentanda esse a magistratu media conciliandi animos pro diversitate bessionis, utrum gravIs sit, an levior, jubent regulae decori dc utilitatis communis. QMds cauis . . sa sit gravior, & reconciliato, per media rationalia ac non tyrannica, . 'obtineri nequeat, observationes supra dictae & suadent δe jubent ueni agistratus divortium permittat. Imo vero eaedem jubent, ut Prinis ceps causas illas graviores vel lege publica determinet, vel saltem magistratus constituat causas istas, quae protei untur,examinandi&pro diversitate circumstantiarum ad ipsum referendi, si de sies iciente era vitate causis dubium sit. Quodsi ambo conjuges bona gratia a se inis lvicem recedere velint, equidem regulae justitiae non postulant, ut ma- . lei stratus hic officium suum interponat, cum neutra pars dicere lUssit, .. . t quod silem sibi datam violaverint, si utraque sidem datam alteri remI- lserit, ne tament fenestrae aperiantur libidinibus, ct neglectui educatio- nis liberorum, aut dissensui & litigiis de horum educatione, regulae de- .eori Se boni ordinis postulant, ut di hic vigilet magistratus & illa divortia bona gratia facta non indistincte permittat; illud tamen non est dubium, minori cum scandalo aut turbatione boni ordinis conjunctam esse i ermissionem repudii bona cum gratia, si contractus matrimonialis nondum sit consummatus per copulam, quam si consummatio jam isina fuerit. T. M
372쪽
Deo bo coniuncti ab homine separari non debent,
nec so Viueamus jam an Christus Servator in Diisputatione sis
contra Pharisaeos de licentia divortii hic aliquid docuerit, cum quo minis ori do strina in nota praecedente Madita non conveniat. Id quidem non ditiiteor, Jus Canonicum doctrina in hunc Clitilli assirtionibus cedentibus opsonere solere,& nostrates etiam . ad nostra usque tem. - 'pora doctrinas Canon isti rum, ac si articuli sidei essent, fere retinu. isse,&mordietis defendisse, incepisse tavien ab aliquo tem re Jί tos quosdam & Theologos, quamvis paucos , er rem GAonistarum agnoscere, M veram sententiam Chi isti comprehendere , postquam nempe Johannes Sel denus & Jolaannes Lighis tus ex antiquitati-hus Hebraicis . negotio antea, ob ignorantiam antiquitatum illarum valde obscurato. novam lucem accenderant. Scilicet docet historia Oeras. δώEvangelica, Pharisaeosi maxime operam dedise, ut Christi doctrinam populo exolam redderent, eumque in sinem Christo varias quastis. nes proposuisse, quas inter etiam est disiputatio a Matthaeo seq. D reliquis etiam Evangelistis, notata , de licentia divonii. vero eo melius intelligatur nequitia Pharisaeorum Ilic latens, prae . ,
mittendum es ex Seldeni Uxore Hebrais Iib. s. c. I seq. & Light-footi Horis Hebraicis in Maria. c. s. σ e. N. graviter dissensisse Hillelam & Mammai de explicatione legis Mosaicae Num. I. v. II.
se . ubi dicit Moses, quod si quis velis se separare ab uxores
uob rem Iurpitudinis , debeat ei dare libestam reparii. Disensus erat in exponendo. quid intelligeretur lper rem turpisudinis,uel ruris pitudinem rei. Shammai dicebat, intelligi gravem dissolvendi ma-
trimonii causam, seu rem revera turpem, & adeo non solum adultorium, sed si v. g. uxor egrederetur capite aperto,discissis ad latera ve- 'stibus.aut brachiis retectis. Contra Hi liel dicebat. verba Mosissentis seare rem & turpitudinem, adeoque sensiim ejus esse, quod non solum ob turpitudinem seu causam graviorem quis repudiare ux rem possit, sed etiam praeterea ob rem, scilicet aliam quamcunque.
373쪽
.e a. eausam etiam leviorem, ob quam mulier viro non placeat, V. g. si non bene morata aut modesta sit, si odio eam maritus habeat, si escuislanta mariti nimia salsedine aut nimia tostione male conficiat, si ictu aliquo divino muta reddita fit, aut fatua Imo succedente tempora R. Aquiba doctrinae Hillelianae addidit, suiscere,si quis viderit mulierem uxore sua formosorem. Seld. l. i. c. s. p. III. Ut adeo, si accurate numerare velis , tres fiterint lintentiae de expositione hujus legis,scholae Shamaeanae, Hillelianae,& Rabbi Aquibae. Sed jam idem Seldenus notavit, binas has posteriores sententias fere in idem recidere, d. l. s. c. o. p. IV. Deinde dissenserunt etiam Pharisaei in illa quaestione circa expositionem dictu legis Mosaicae, an teneatur &Obligetur mari us, ut in causa adulterii morem dimittat an vero sautem marito divortium facere liceat, quibusdam priorem, quibus dam posteriorem sententiam defendentibus Lightfoot. ad cap. sMaith. a Iseq. es Hic evidens est, in priore quaestione sententiam Hillelis & in posteriore sententiam eorum, qui divortium praeceptum esse statuerunt, fuisse evidenter falsisimam ®ulis bonae interpretationis omnino repugnantem. 1alde tamen gratae erant eae plebi, ut facile conjicere Iicet; contra sententia Sham mai,duni licentiae populi Judaici fienum injiceret. disti licebat populo,etsi & in dictanti ne rςctae rationis& in regulis bonae interpretatio. nis esset fundatissma. Hillet itaque cum ratione vincere non posset Shanimai, ad pius fraudes & falsa miracula recurrebat, δe enicie. bat.ut ejus sententia,dum sederent congregati in Synagos a per Bath-hol seu filiam vocis confirmaretur , emetebatque adeo hoc falsiim miraculum, ut sententia haec irrationalis Hillelis a populo haberetur
pro articulo sidet. Jam intelligis,& non intelligis solum, sed palpas, in quantum periculam Christam conjicere intenderint Pharisaei, proponendo illi quaestionem: Licetne homini dimittere uxorem stram
quavis ex causa' Scilicet, non fuit status controversiae unquam,an licitum sit ullo modo divortium , an vero matrimonium esset plane indissolubile. Nam per dicta nota praecedente haec posterior ansertio nemini venerat unquam in mentem, nec homini sente mentis in mentem venire Poterat. Fcd supposito , quod matrimonium sit socie
374쪽
DE DIVORTI s. sicietas ex justa causa dissolubilis, prol)mnebatur Christo quaestio,
utrum cum Schola Shum maeana saltem graves cauis projustis habendae , an cum Hilleliana per si iam vocis a coelo approbata quae ' vis causa sumeeret 3 Sentiebant homines astuti, principia doctrinae Christi non eonvenire cum astutiis , & fulsis miraculis Pharisaicis, adeoque facile sit dorabantur, Christi doctrinum magis convenire cum sententia Shammaeana. Cum vero populus crederet, Hillel nam doctrinam esse areiculum iidei, putabunt, inevitabilim esse laqueum Christo positum. Si enim negaret quaestionem propositam, de se Hille ianum dogma improbaret, plebi id non solum displiciturum esse, tanquam licentiae eorum advertum, sed etiam tanquam haereticum Ze rejiciens illud miraculum siliae vocis. Si vero Christus quaestionem propositam affirmaret,ium non diis cile fuisIet Pharii eis ostendere , christi hanc auertionem cum reliqua ejus doctrina non cohaerere, sed eam fuisse eo solum i ne prolatam, ut populo adularetur,vel quod metueret populum. Uti vero Salvator reliquas technas Explis is Pharisaeorum pro sua sapientia eva6it, ita & ad hunc quintionem re pondit nou immediate aflirmando vel negando eandem, sed ratio. nes suae responsionis praemittendo: Scilicet non posse genuinam in . terpretationem legis Mosaicae eri iectari ab eo, qui non naturam conjugii a primaeva origine humani generis repeteret Sc praesupponeret, contraxe a. At vero ab omni tempore a Gente Judaica creditum fuisse, non
tum DEum ut autorem naturae humanae, esse etiam autorem toti,in
i, sed in paradiso stricialiter institutiae conjugium, ut societatem arctissimam & individuam necessitudinem intendentem, adeoque non nisi ob gravissimam causam secundum sensum tegis Mosaicae Iubilem, non ut societatem vagam Ee vix secietatis nomine dignam, si ex quacunque leviflima causa 'rumpi posset, tantum abesse . ut ea speetali institutione Se benedictione divina opus habuisset; esse enim ridiculum Se plane non cohaerens, docere, conjugium a Deo esse institutum & singulariter benedictum ; Se tamen homines ob quascunisque levissimas 3e stultas causis contra omnem rationem 3c verosimulem saltem praetextum posse dimittere uxores. His vero ita funda. menti loco positis Pharis eorum decisioni relinqui, utrum Hilleliana Eee eee a sen. .
375쪽
LIB. II. ΤΙΤ. XVI. sententia vera , & miraculum illud genuinum sit nec ne. Hunc aris bitror esse sensum & eum intentionem verborum Claristi: Non δε- '
gstis,opificem ab initio fecisse masculum S Gm isam'Et dissse
propterea relinquet homo patrem I matrem agglutina biIur uxori si , ct qui duo fuerant, erunt una caro. Duque non iam plius sunt duo, sed una caro. mod ergo Deus comunxit, homo
non separet. Sequitur jam apud Matthaeum propositio secundae quaestionis de obligatione vel licentia divortii: Dicum ei: Cur ergo Moses modavit dare Bbrigum viscessionis eam dimitIere. Cum autem haec assertio diserte repugnaret sensui legis Mosaicae, absque ambagibus respondit Christus . Mosen non jumfle, sed peris mississe saltem divortia , si ex gravibus causis inimicitiae essent ortae
inter conjuges , nec innocens remittere injuriam illatam aut crimen
aut suspicionem violatae sdei eoniugalis parti nocenti voluisset, quod tamen fuisset laudabilius. Sic intellieo verba Christi: Moses pro duritia cordis vestri permisit vobis aem ttere uxores vestrin. Cae- rerum in principio non fu/rat sic. Id est,tantum abest,ut lex M
saica ullo modo de praecepto divortio exponi debeat, ut ante legem ' Mosaicam in populo Iudaito & antea in historia Patriarcharum permulta secula nulla aut rarissima exempla divortiorum occurrant. Uti apud Romanos, ni filior, Livius memorat primum divortii exemis plum post aliquot secula ab urbe condita. Cum ergo Pharisaei pro . more obmutescerent, & adversus has rationes Christi evidentissimas ne hiscere quidem auderent, tandem concludit Salvator latis aperte approbando doctrinam Silammaeanam. Dico ausem votis quicunque dimiseris uxorem nisi ob scortationem, ει μη εσι πορνει
aliam auxerat.eum muresari. Scio equidem, Gramma tice non significare quamcunque causiam gravem,sed cum regula b nae interpretationis verba velit intelligi secundum substratam materiam,aut secundum antecedentia, 8t Christiis in tota hac disputatione interpretatus sit verba legis Mosaicae,& resolverit quaestionem ei a Pharisaeis,propositam non novam legem tulerit, sui in hac de reliquis
disputationibus Christi eum Pharisaeis Theologi nostri adυersus S cilianos docent, hiae sequitur, Graecam hanc vocem com Dissiligod by Cooste
376쪽
respondere voci Hebraicae Mosis, quae in latino idiomate orphuriret,vel res turpitudinis reddi iblet, adeoque Christum rejecta explicatione Hillelis , quasi res δe Iurpitudo denotent diverssis δέ distinctos casus . approbasse sententiani falsb illo miraculo filiae vocis r e. . ctam. Video equidem , novillime a nonnemine urgeri, Christum etiam rejecisse sententiam Shammaeanae scholae, sed id asseritur, non probatur. Et falsum est ae nunquam probabitur, quod additur, Shammaeanam scholam docuisse objemonem alteram Christo propositam. quod divortium a Moie sit praeceptum. Cum autem ieculo nost Christum natum secundo & tertio studium elegantiorum litera. ρ ρ Vrum Se antiquitatum Iudaicarum pro statu illorum temporum comis muniter negligeretur etiam a patribus Ecclesia,inde non miraudum, moia, in
quod in explicatione verborum Christi variae dissensiones orirentur. Fuerunt enim initio nonnulli,qui putaverunt, ea quae Redemtor cum
Pharistas disputat, pertinere ad solos Iudaeos, Christianis vero non . licere repudium dare, ne quidem ex causa fornicationis: Alii contra, id quidem licere arbitrati sunt, non autem praecepium esse, quod Z serius tamen etiam qui defenderent, non defuerunt; fuit siquidein ea de re sententiarum divortium inter Hieronymum ili Augustinum. Porro alii, qui licentiam divortii Christiani ex causa fornicationis
permiserunt. non convenerunt, rurum maritus viva a Itera alia
am ducere posset, nec ne. Denique etsi in eo conveniant fere scri ptores , a Christo sententiam Hillelis & adeo divortiorum laxitatem fuisse improbatam,id tamen adhuc aeriter disputari potest,an sub voce
' πον-α fornicatis solum delictum adal erit vel concubitus uno
et i , an vero & alia delicta majors intelligantur, qvie alias in seriptura saera voeabulo 'rnicationis denotari selent. Quibus possis :& istam tbntroversiam addere, an licentia divortii ob adulterium 'etiam ad foemnas pertineat J Sane Iustinus narrat de muliere Christhina, quae pietatis causa marito insideli & fla,tioso Anno Christi iso. repudium dederit, adducunturque similia exempla Tectae de Fabiolae. Sed non minimum scrupulum injicit lex Constantini M.qnii licentiam divortii coarctat, ut 0mina marito ob solum bom
cidium , crimen mediconismarium D scpustrorum dissolurionem,
377쪽
LIB. l I. ΥΙΤ. XVI. maruus vero foeminae tantum marchae, medicamentariae eslutricι remidium dare possit. Uides enim in causis, ob tiuas me. Maina marisum dimittere poterat, non esse adulterium. Et tamen non pranereundum est,cum istum legem promulguret Constantinus, patres Nicaenos plerosque in ivivis fuisse, eique in rebus Christia- . nisini a consiliis, quin& clerum apud eum ita gratia sub id tempus. polluisse, ut Epitcoporum judicio , ac ferme soli; cavlgs undiquaque
. te t- ρ' a. lib. r. p. s Jeq. Ex Ictis nostiatibus vero jam Joliatures Stra 'specim. Iustis. jur. pia lib. I. tu. ys. s. ult. defindit, hodie licere tum mis imperantibus plur. acauitis divortii praescribere; etsi ipse verum sensiim verborum Chrilli nondum intellexerit, cum ejus tempore antiquitates Judaicae a Seliano & Ligi oto nondum .defectae fuerint. Idem latius defendit Hieronymus Bruchneruscas. C seq. decisionum juris morimonialis. His adde omnino. quae prolixe disputat B. Stryxias m usu moderno Pandectarum ad ιιι. de Hvortiis pro licentia divortii ob iusidias vitae structas.item
alibi de dissensu sto altius I. s. per integr. pro defendenda senis
entia & praxi ditaturionis sponsaliorum de praesenti, seu matrimonii contracti nondum consummati, bob mutuum contrahemium dincensum. Cons. Dia. Ludovisi dissert. Gefectu multevliae β. s. seq.Corollarii loeo saltem adhue adscribam verba ex P. M odii tractarusia , , , Patrio p. m. 01. D primis nulla case aperιestiis dis tur; RG .. . . S con- linque purem se matrem. si ut adlaereat uxori. M qu alibi es hujusmodi: eonsilium Umon praeceptum. Resti datur disquio oni ut nos alio loco diffusius. 'phetin hic sine exveptione . xi cum natura divortium. In cliis cinibus, tam caute, Iam ρ detentim, αι Iut s sit a recta via ac regula non riscedere. . Vorumtamen quicquiae de ea discessione enunciatumst ab Adamor an propterea valet, quod obligatio maritalis major, arctiorquae videatur esse , quam patris Z Imo haec originem faber a naIura p
378쪽
nec valent, sos si tamen alter coniugum, b)qui per i
duntaxat. Euod marisus O uxor pro uno vetati habenIur. Fctione es imaginationest. Itaque sac/Eime segreganIur, ut Anainsius infuit lib. X. commentariorum in Hexameron. At s-lius,os ex visos, curo cx carne es peniIus. Una E eadem perisona est cum patre: Ousdem Ab iamne,ejusdem corporis se ann . mi quasi delibatio quaedum et quo fit uι nihil possu extyi ecm ac cirire, quin sibus perpetuo sit μιω. aecunque abdicatio, ex apositIo,vendtrioaemancipatio 'ut adoptio interveniat: semperρ valet natura. Ius sanguinis AEunquam immμtarara FHba licet exposita a statre , aBie conuantinum, ne poIerui idem nulere ne consensu patris. .- uxor, desis esse Huribus moris e re Distata. Monta ut constitutum est a Leoney sima vi ione rvisurendivor ιo. In liberis hoc miri De accidit, ut, quanquam extinc principali olligatione , maneat pignoratis a. Per etna sunt ρ gnora Natioue. Cur itaque filius deseris patrem se matrem ui adhaereas uxori t cur omitιiι quod ma m es: quod mi- tis est , ampleri r ' χω, hoc case parotes id volunt taciter. Is proRIer commune votum propaganaei generis , quod nos liberi derelinquan/, volentibus 4 conserui risus hoc faciunt; ut vide-- licet, quemadmodum nobis hi proxime fecerint,sic eis Lat vicissim. I erumIamen, seorsum habisare cum uxore an G paren rem deserere aut relinquere' mo iri hoc maxime 'ediunt liberi, quodsi matrimonia contrahunI, s familias alienas, ian Aam eo Iauu . inc ant: factunt voluntate atque. arburao parentum. o modo dare Ner 'm uxori, esset desistere, ac insedere a pa- ire e cym libra noumnotio non acquirerent emancipationem cum maruus O .uxor non minus essent in floresare ea ris 8 ciem rura naturali ac chuba xuptiis .sn immutarentur ρ Τ. ' sos) Jam oos circa finem adduximus. dissensum Pontificiorum circa ςxplicati enem dicti: Deus
379쪽
hamo non separet. Sed fleramus pro nostia sententia, si etiam se, parentur conjuges ob ali/s graveS causas a Magistratu alium textum juris Canonici ex can. ἐδ--2. riuos D s co unxit, homo non separet. quomodo subauri visonire, sine lege. absque ratione, quos De s co*-xit, homo non si aret. Non enim homo 'arat, e os flama condemnat, quos reram accuses. quos malescium coarctat. Hinc id quod Innocentius III. de luis Dictalibus jactare in c. quando persona s. X. de rrans Di. Episcop.
n homo sted Deus separor, quos Romanos Pontifex, non humana, stes divina potiuε auctoritate, disseisit, multo justius Metiseratis christiani siveriores de legibus suis, quibus e seu dis iιο-rum determinant, asserere possunt. Talem explicationem etiamfa- est Meviuι parte 6. Decis 22s. sub n. 3. Verba eius ita sonant: Non
ab er Deus Matrimoniorum dissolutionem 'ohibet, quam ut homo, puta, qui contrahit proprio fluo motu non faciat. At ni Magistra ius, qui minister, Qua λου 8 Imago in loris DG es, ex vec aris atque j pietati non contraria causa non faciat, minime inirescit. Ita docet bruchnerus d. c. re n. aδ. O M. Sie vero de hoe dicto ratiocinatur B. Strykius aecus dem. o. Unde quoque apparer, saepe in abusum trahi hoc Chrisι diuerium. Saeptis enim in dubium vocari osset, an hos Deuscomunxisset, ubi ex eventu apparet, coxyuoissius ruere, istigiis ct rixis mutuu omne mitam agere, V ita minime unione ervare quam Dem in hac μ- eieta e adeo inculcaverat. Unde nesio, an iniquae dixerit nostrorum Neologorum quidam ἰ Quos diabolus conjun& . homo separet. Cons. Buxtorn. de divort. p. D8. docens noluisse Chrisum per hoe asertum licentiam edi facultatem divortiorum omnem toLlere, sid duntaxat arbitrariam ac privaram istam Fudaeorum reis pudiandi ct dimittendi uxores consuetudinem, de qua Pharisiiqκὰsierunt. Scilicet dicta scripturae secundum regulas hermenevti- eas sunt interpretandae ex recta ratione, non ab autoritate traditionum Eeeleliasticarum petitas. Nihil enim tam absurdum est, quorsum non torserit aliquando Papa, vel Doctor juris Canonici, dicta scripturae. casum: Quaeritur in ne ilario conjux sepeliri debeat insepula Dissiliet χν GOoste
380쪽
verba contraxit de praesenti, copula non secuta, sese ad observantiam regularem voluerit astringere, pO- terit
sepulero alterius conjugis Quis non sentit, hoc negotium abstrahendo ab aliis circumstantiis esse rem merae libertatis 3 Quis non i dignaretur homini pro necellitate hujus sepulturae provocanti ad dictum Christi : quos Deus con tinxit homo neRFaret. Sed cave, ne haeretitum aut atheum te dicant adoratores juris Canonici. Ita enim extat caluone a. C. II. q. I. Γuos conjunxit unum conjugium,
eonjungat sepulcrum, quia una caro es s B quod DPM coqunxit,
1emo non separet. T. so6) Matrimonium, quod tantum ratum dicunt. est verum Rin essentia sita perfectum matrimonium nec disserta consummato, nisi accidentaliter. Ergo non minus est insolubile quam consumma. tum. Deinde per matrimonium tantum ratum utraque pars alteri . dat potestatem sui eorporis I. Cor. VII. Ergo neutra altera invita vovere potest continentiam praesertim perpetuam. Atque haec aris gumenta gravissima vocat Bella inus lib. de Monach. c. st. β. t. quibus quod reponit, totum sutile est & nullius momenti. 3. Consti- , tutiones humanae, quales sunt vota monastica, nec possunt nec debent . vel impedire vel dirimere ordinationem DEI, qualis est matrimonium. Quod si urgeas Canonistac, ut fundamentum hujus suae assertionis prodant, cum obstare sibi videant regulam, quos DEUS conjunxit, homo non separet, non audent illi legem aliquam Ecclesae positivam se gerere; sed diuortium id ex divina autoritate fieri profitentur, quam tamen cum ex Scripturis probare nequeant, ex traditione petunt. Vid. Didae. Covarruv. de matrim. p. a. c. I. s. . n. N. At enim mi serum hoe est efiugium eli Pontiliciis admodum ibienne, ut ex Scripturis quod exsculpere non possunt, traditionum autoritate muniant,
sed quae vel dusiae sunt fidei, vel inter se contrariae, vel Scripturis ipsis etiam adversae. Et de votis monasticis quid sentiendum sit, . iuxi lib. I. tis. o. T.