장음표시 사용
101쪽
ilibus qu, alias dixi Pa.v.3c poenitentiam taxatam ab in memoriam reuocare saltem modo superius explicato : ut sic consessio olim facta perficiatur & continuetur cum nona contritione, satissectione , ct forma sacramenti. . .
confector sacramentalis quas debet habe- c.
Consessor debet habere quinque conditiones, potestato, scientiam, prudentiam, bonitatem, sigillum. Et depitestate quidem tam ordinis quam iurisdictionis dictum est
S paulo ante, & in uerbo, Absolutio. De scientia autem,in cap. omni, utrius lite sexus.de poenit. & rem.dicitur. Sit di scretus & cautus, ut more periti medici superinfundat Vinuoleum uulneribus sauciati, diligenter inquirens &'pecca toris S peccatis circunstantias, quibus prudenter intelligat quale debeat ei tralere consilium, di cuiusmodi remedium adhibere, diuersis experimentis utedo ad soluendu aegrotu. Vnde euidenter apparer, confessore oportere habere scietiam inquisitiuam de circunstantiis peccatoris & peccati, de scientiam medicatiuam animae aegrotae. Et prima quidem scientia necessaria est simpliciter consessori ad cognoscenda S iudicandum: quod constat esse officium conselibris, qim uere, dc proprie sit iudex in foro poenitentiali. Secunda ai teri, scientia requiritur ad confessorem, quatenus se habet ut medicus animae. Et quia hoc no conuenit consessori nisi metaphorice, nec totaliter , nisi sit pastor: ideo ista secunda scientia minus requiritur quam prima. Oportet ergo secundusacros Canones consessbrem habere tantam scientia, ut sciat circunstantias peccatoris & peccati: siue haec sciat Latine,siue uulgaviter.Et quoniam inter circunstantias peccatoris & peccati constat computari, si excomnninicatus est peccator, &si tenetur ad restitutionem, di si est in statu perseuerandi in
peccato mortali, Sc si quid aliud est simile, & si peccatum est reseruatum superiori, & si confitens est sibi sitbditus quoad
hoc: ideo scire prima tria horum tenetur quilibet conse requartum uerὀ scilicet casus:reseruatos ) quilibet impotens ab luere a reseruatis: quintum autem quilibet qui no uniti
uersalis totius mundi consessor est. Et si consessor haec
102쪽
Cit, & alias est idoneus: ante 'am audiat poemtentem,praedicet ei, ut liquidet se cum doctis, si incidit in aliquam excis. municationeni, & quod det sibi notitiam casuum ibi rese
uatorum, dic. Sine autem hac prima scientia. nescio excusa- Te a peccato mortali audientem consessiones: nisi per accides puta quis poenitens supplet scientia, aut prastica,liut conscretia: quia scitur esse pelionam sine huiusmodi laqueis. Hanc aut in scientiam non ita intelligo exigi,ut omnia peccata,&excommunicationes, &circunuantias in promptu habeat
sed quod sciat lic, ut audiendo consesilonem, sciat dubitare
de excommunicatione, de reseruatione, te statu, de restitutione,&c. Vt habito consilio uel recursit ad libru sciat tua dicare. Ratio autem necesiitatis huius scientiae est: quia sine illa officium iudicis exercet,caecus caeco ducatu praeben9:. S Donnisi a casu recte iudicabit.Secunda autem scientia de . bet se extendere ad minus, ad hoc, ut stiat oleo diuinae nitiericordiae, uel uino diuinae iustitiae impoenitentem emolli re, desperatum exigere, pusillanime consonare, aut remi 3ere ad meliorem confessorem: & breuiter in remediis necesis iis ad salutem, aut per seipsum sciat prouidere, atri remitatere ad alium meliorem seu doctiorem, uol saltem sciat seip-stim exonerare. dicens, Fili, quaere alium conses rem pro salute tua: quia ego non possum meae conscientiae satisfacere de casibus tuis. Tertium necessarium confessori, est prudentia: quia post admissum poenitente pro subdito, hortetur ut dicar, ut sciat peccata de quibus ipsum costientia remordet praecipue grauiora: permittatis dicere etia crassissimo modo: ut uel sic ipse consessor sciat, quibus est inuolutus pecca- tis ille poenitens, dc de quib. interrogaturus est. Deinde interroget prudenter circa proposita, di si quae alia uerisimilititer putat, aut dubitat omissa, de reliquis non interroget. Interrogando autem non sit molestus, nimis exacte quaerens num ei una aestimatum: non sit scandalosus sibi aut poenitenti, nimis quaerens circunstantias uenereorum. Hoc nanque ultra peccatum superfluitatis est, praecipetiare se aut poenitentem intentationem. Nimis autem quaeritur, quando habita peccati specie adhuc quaeritur, uerbi gratia, simultet confitetur se cognitam extra uas naturale, sufficit,& hos . E quaeratur
103쪽
queteratur in qua parte corporis: imo ins ruatum, ut omne Dices quibus extra naturale uas eli cogni , sint ut adulaeti: vi non aliter explicando dicat. Peccaui extra toties, nec ad
plus tenetur. st si peccatum est molitiei uoluntariN , Monquaeratur quomod0, ct sic ςe alij3. N ec excutien se quia sibxes super ignorantia aut desolatione poenit entis: quoniam sic declaretur poeniteti,quod sufficit dicet e speciem, v n expedit dicere, nec ad memoriam reuocare lauiusna di obscoenos modos, sed doleat de oflqnia Dei, fugatur ignorantia,& aduenit cosolatio .Et quod de his dixi, intellige de reliquis superfluis. Debet quoque esse prudens in uocabulis, ut non nominet turpiter quae turpe est audire: ut si de modo naturalis usus coniugii instruendus est poenitens,potest dice 1 e quod est,ut mulier faciem habeat uersus coelum, cuir uexsus terram: Sc lic intelliget, si opposito modo fuerit, aut si spatulas habuit mulier ad uirum. Et sic honellis uocabulis ,
quando oportet instruat poemi tetein consteri,& seipsum interrogare. Et haec sint dicta causa exempli. Multa opus est confessori prudentia circa media, quibus poenitem eui
inducere debet ad duo potissime : scilicet ad displicentiain
maximam offensarum Dei, dc ad propositum siritium mutandi uitam: ita quod amplius non offendat Deum mortaliter: Et ad primum quidem ex parte ipsius Dei summi optimi, creatoris, redemptoris, benefictoris, gubernatoris Oc. expedit procedere. Ad secundum uer5 excidendo causas quare cecidit: puta nautam societatem , frequentationem talis loci, dic. proponendo quoque periculum mortis repentinae, grauitateni ingratitudinis in recidivo . exempla de .
terra saepe compluta ct instructuosa, ad Heb. vi. ex similia . . His enim duobus debet praecipue consessor studere : qu niam omnis f uctus est,ut auferatur peccatum: dc melius est audire duos bene,quana uiginti perfunctorie. Sit demu pru- .des circa satisfictione imponenda: ut comensurata sit poenitenti magis, qua peccatis. Declaret quide quata peccatis sui debetur, imponatur fructuosa, exhortetur ad reliquam per seipsum exoluendana. Nec laudo imponentes breuissiniani satisfactionem, tunc explendam, quasi solam secramentatem. testis siquidem est huiusnodi actio animi minime poenitentis
104쪽
mitentis,minime reuersionis ad Deum, cuius oppositu supponere debet conse r timὀ talibus est disterenda commurato, ut Interim in operibus misericordiae exerceantur. Non cognolco hanc prudentia ui esse sed cautelam non secudum mercium adsimi Iano viai.Non sunt confessores ut mercatores, ut dispendiu Pallantur, si ad foruni non concurritur. Non eget Christus nosti Is lnaprudentiss. Q uartum ad consesbrem requisitum
est bonitasmi scilicet sit sine peccato mortali: hoc est,ut nullum haMat: naoriale peccatum, de quo non sit contritias rmaliter uetailrtualiter. Nam si quis in peccato mortali exiliens miniti raret facranaentum premitentiae, incurreret cit-nim sacrilegii : quoniam indigne tractat fici amentum : Ecquantum In se est, polluit sacramentum sua iniquitate. Et consessiones, debet prius probare seipsum, saltem in senerali: dicendo uere suam cui Pana de omnibus commissis, cum Uero proposito amplius non peccandi mortaliter, ct satisficiendi Deo, dic. sic co ni ritus ministret sacranientulit. Quintum consesibri necessis-rrum, est tiR1 llum confestionis: hoc est debitum efficax fa- mientandi confessionem auditam . Reuelans enina con- Iessionem, mortaliter peccat: quia sacrilegii iniuriam insert acramento: ex cuius natura est, ut con br nihil sciat, ut nomo. Vbi scito sigilluna consessionis obligare ita ad secretum, ut nullo praecepto, nullo metu,nulla ui excusari poLiit: imo potest iurare,nihil scire, si de alicuius peccato , quod in conses ione tantum scit, interrogetur. Et si inter Matus literit, an in confessione sciat talem furtum fecis re, poteli libero iurare,Ego nihil scio: sed non addat in contes,lone, nec tenetur respondendo addere, nec reseon de-
secundum mentem interrogantis . Et nota quod si ego sciam cum toto populo Magdalenam concubinam, di Mae Ualena milii consessa sit de peccatis suis , specialiter de concubinatu suo , si ego postea dixero , Magdalena confessaeit in Ilii peccast sua, non reuelo consessionena quia consectio non sit, nisi de peccatis. Sed si dixero,Μagdalena conses la eli mihi de concubinatu suo,iam reuelo consessione: quia concubinatus , ut cognitus per consessionem mani&- statur
105쪽
latur. A simile est de usurariis, & de allis peccatis. Et propte
rea consessor, cum audite eum contangit conseisiones pubiccorum peccatorum. licentiam petat a rix nit te loquendrde istissublicis, ad dicendum quod iste consessus est de tali peccato, & reliquit illud, S petit ueniam de scandalo , di
mandat restitui, e&c. I otest tamen sine omnii licentia dic re . Ego audiui consessionem istius rite consessus est , abs lutionis beneficium impundi: haec enim bona generalia p. dicere. Sed si non absoluat, dc oporteat respondete interi dixantibus, lebet dicero. Ego feci ossicium iii eum, ues aliquid huiusmodi: Si tamen diceret. Ego stu nὼ absolui,no esset aeluris rigore reuelator consessionis: quia ista negatio nullumniam festat peccatum confitentis: quia potest ex pluribus causis prouenire. Ex parte quidem confessionis: puta quia coria festio no est completa: ut contingit in produceni ibui unam
consessionem per multos dies,dc ex aliis causis. Ex parteumro confestoris: quia noluit absoluere:ut contingit iis qui proprij capitis sunt. Ex parte quoque poenitentis: quia poenitenti non satisfacit consessor, & ex pluribus aliis caulis. inita tamen suscipio no ii ratronabilis,im poenitentiae consitentis ex his uerbis quandoq; generatur: nδ est dicendii. Ego illu non ab lui: sed ,Ego seci officium meu .Nullo aute modo exin seri posset, si diceret causam:puta non absolui quia non Vult restituere: quia est impoenitens seu obstinatus: quia non uult
relinquere concubina. Hoc enim manifeste confessione reuolat. Curatus autena quum ad comunicandu concubinarios,usararios,s huiusmodi uocatur,non petat a confestare si est
ab lutus:sed etia si ipsi met illius confessione audisset,& no absoluisset, habeat se tanquam si nihil in consessione sciret:& dicat,Quia iste hactenus suit S est: quantum apparet insali peccato publico : S peccatum publicum debet publica poenitentia apud homines purgari propter scandalum: ideo nisi
publice costet te uel illum reliquisse peccatum, nolo comunionem dare, nec ad Ecclesiam cam sepulturam admittere
Et sic absque hoc quod thse revelet consessionem , negabit communionem', &ci iuste & sancte. Si quoque dicet et , ergo non possum,aut potui ipsum ab luere riuia non uideo poenitetntiam Publicam de peccato publici concubinariis ,Σ-
106쪽
stasiae,usurae,iccino reuelat confessionem , quia nihil dicit, ouod sciat pec confessione,sed tam ipse quam alii uident, icilicet non poenitere publice de peccato: quum debeat pu- 'blica poenitentia praecedere abselutionena, si pςccatum est rublicum : ita quod saltem debet poenitens publice sati-cere publico Ecclesiae standalo, docendo publice in reliquit concubinam, restituit, φ Sc. Aliud quippe est vicere,Ist non facit aut Eicit poenitentiam publice, & aliud est dicere Iste non uult poenitere, iste est obduratus in peccato suo,
Hoc enim confessor per consessionem scit: quia ille dixit constendo. Do nolo relinquere statum meum malum. Illud uero confessor uidet sicut caeteri: ct ideo hoc tacendum, Scillud dicendum est. Extenditur autem consessionis sigillum non solum ad occultandum peccata in consessione audita, quatenus sunt peccata illius qui consessus est:sed etiam ad occultandum omnia in consessione audita, quatenus per illorum aliquid posset percipi, uel in suspicionem duci peccaturaliquod illius qui confessias est. Et obligatur conses r sigillo confessionis, siue ab lue rurit, siue non: quoniam peccata sunt ei dicta, non ut homi ni, sta ut Deo i siue subsequuta fuerit absolutio , siue
Sed si non in sacramentali consessione, sed secretum comittedo dicatur alicui, Hoc tibi dico in poenitentia seu sub sigillo consessionis: non propterea obligat ibi sigillum confessionis :quoniam sigillum consessionis non potest inuenivi line sacramentali consessione: quoniam non est humana lauthoritatis, sed solitis diuinae institutionis uinculum sa-
cramentale. Et scito G huiusmodi secreta extra sacrament dem consessionem dicta sub sigillo Sc. si audiens non accertat se recipere sub sigillo, non tenetur: si uer5 acceptat,t netur ex promissione sua, iuxta aliorum iura secretorta, mi nusquamsi.iurasset tenere secietum i quia iuramentum est, maius uinculu quasromissio asiimiladi sigillu cosesilonis.. Sac mentum confirmationis contemnens peccat. Onfirmationis sacrametu qJ Chrisina uocatur)negliges accipere,peccat:-det esse sibi selicitus de fucra
107쪽
Coniuratim muni omnibus Christianis ad robur fidei a Christo instituto: Non peccat tamen mortaliter , si delit contemptus:quirus cramentum hoc nec est necessitatis absblute, nec ex exactrone Ecclesiae. . .
Coniuratioseu conspiratio vitiosa. fConiuratio, quae dc conspi alio dicitur qua plures side
sibi inuicem praestita conueniunt ad malum aliquod patrandum , uel ad tuendum cinitra publicam potestatem, uel ad non parendum' in a Iiquo communiter est peccatum mortale & scandalosum quia comuniter est contra bonii pu Blicu uel alicuius priuati licet ratius hoc uideatur, accidere
conscientia Issiet erronea obligato
Conscientia etiem erronea obligar,intantum quod si conscientia alicuius haberer, quod spuere in eoelisia esset peccatum mortale , di tamen contra perseuerantem talem com
scientiam spueret in Ecclesia, peccaret mortaliter,quia quaneum in te est, consentiret in peccatum mortale sermaliter . Et similiter si conscientia dimi, quod est ueniale,& tamen sicit,peccat uenialiter: quia quantum est ex parte sui, consentit in peccatum' ueniale sermaliter,Deponat autem huiu modi erroneam c8scientiam,ex se uel aliorum consilio:& sic libere operetur tu alii operantur.
Contemptus in mortalibus duplicia
ter considerandus. contemptus dupliciter in mortalibus sumitur. Primo DC est peccatum,qua scilicet aliquis spernit proximum . Et
ut est causa peccati, prout dicitur unuspeccare ex contemptu, alius ex infirmitate , aliuς ex ignorantia . Et primo cuidem modo si proprie & semialiter intestigatur,est peccatum mortale ex suo genere quia est actus iniuriosus proximo, dens,quatu in se est,notabiliter proximu. Cotenera ailroximum, importat affestium deprimente proximum, a sua aestimabilitate: opponitur siquidem contemptus praximi,aestimationi illius. Et quantum bonu est homini aemanarr tantu malu et infert,cBtemni. Costat aute hominem αδ in
108쪽
Conteinptus. multorum consequutione bonorum impediri ex hoc quod 'picitur , uiuitum se sentire offensiana quicuque sentit sa: pici: testantur, hoc irae, rix pugnae, icismata,bella, &Innumera mala qu. E homo committit ex hoc, quod despici non suriri. ia igitur notabilis Doαinio i gaclx hoc quod despicatur, patet quod contemptus proximi xit peccatum mortale.formaliter loquendo, hoc est ex imtencione contranendi, nullus enim formaliter contemnit proxime a Misiquis Dat proximum: ut spernat norim ιicut nullus detrahit λ aliter, nisii qui detrahit ut detra-Mat nullus f mellain formaliter dicit, nisi qui dicit ut contumelietur di silc de aliis. Qui uero desvicit proximum non ut spernat , materialiter tantum contem-vit . Nec peccat mortaliter , nisi notabiliter offendatur proximus,lu'cenima edit Etatus in naturam suae λrmae si cui in detractione & similibus accidit.Est quoque proximi cotemptus peccatum ueniati propter inrperfectionem actus uel ex parte imperfectiactus 4ernendi, ut conti taeit in pruariis metibus,ti xx parte rei in qua spernitur, quia minima. Dia parum pro nihilo reputatur.Et si paululusubsister. ludebis peccatu hoc mortaliter sumptu ualde comune eta humano generi:ut potea superbia procedens,a qua nisi speci-li Niuilegio nullus expers uidetur. Contemptus autem secundo imodo lioc est ut connum contra infirmitatem Sc. est nolle subiici cui omitet subiici Et hoc quoque sor-
maliter Intellectum,ex suo Renere peccatu mortale est peccamna quidem quin contra ressim rationem est: mortale uero.
aura contra dilectionem Dei uel proximi est, nolle subiici
ni cotra dilectione Dei est nolles bi
aci Ueo,seu praeceptis, di mandatis, dc consiliis eiusqui s perteisubsici:, c contra est, si opo ut illi subsici,nolle ei hoc debitum exhibere, quod in subiici,nolle et hoc debitum exhibere, quod est subiici illi . Et Propterea ex contemptu peccare se aliter loquedo. est pecis ἡ di xς uerbum otiosum ex contem Iino nolle sequi consilia Cluius puta nollet ingredi religionem ea contemptus consilii
109쪽
Christi est peccatu mortale,hoc qnim nihil aliud est yquam nolle subiici Christi consiliis ut consiliis: quod tamen est dei iecessitate salutis: quavis adimplere consilia Christi, sit mis
cessit is ted persectionis.Et dicere uerbu otiolum ex conteniptu,est dicere uerbum otiosunt, ut faciat contra Iegeni Dei quae inhibet iterbii otiosum .Haec autem maxima peccata r o accidunt,nisi pestinae dispolitis seu habituatis, intantu ut ex odio lege & legislatoru operentur eni sermaliter cotra superioritatem legis uellegi statoris directe tendad. 1 ιAduerte hic duas distinctiones.Prima est inter consolatiorem & subiectionem,propter quam puella indignata parata ex se uestire puerum quae dicente matre. Indue puerum, non uult uestire illum ne mater habeat consolationem de bene induto puero non peccat ex contemptu sed ex an lignatione, nec indignatio ducit illam ad contemptum quia illa noeligit non simiici,sed non consolari, Nec praeterit mandatu ut non obediat,sed ut non consoletur. Et simile est de liminlibus iudicium. Secunda est inter contemptum silmpliciter ,
uel secundu quid. Propter quam iubditus qui dicente Prae..iato,claude hostium , ut nis laciat uerbu Praelati in hoc immen minimo,paratus absolute obedire, omittit claudere o
stili,no peccat mortaliter: quia no contenti simpliciter, quia obn, sed secundum quid mandatum Praelati: hoc est mandatu praeterit illius mandatum, ut faciat contra illius quo llym absolute, sed cum hac additione in minimo: ita minim una,minuit rationem mandati, ac per hoc minuit ratione contemptus: ut tanquam imperfectus actus non ut contem- ,
Plus simpliciter,ac per hoc nec peccatum mortale. Et ex hoc capite uerisicatur,quod peccare ueniali er ex contemptu istfra limites uenialis,non est peccatum mortale , hoc enlim en xx contenaptu secundum quid peccare uenialiter. Quum ea tiam simpliciter4absolute quis contemnit mandatum,n0nis odificat illud ex minimo opere .Et econtra, quum quis ex hoc quod de minimo agitur,in contemptum tendit non ruit in conteinpium,sed sustentatur affectus a minimo tanquanon contemnat:siaut in minim o furto sustentatur accipiens occulte minimuni tanquam non iuretur.
110쪽
Contentio uerbalis quando uitro ..
Ontentio ut est nomen peccati,significat pugnaua loquutionis non secunduin rationem . uel quantum ad modii, uel quantii ad re de qua est contentio. V nde quandoque est peccatu mortale,& quando ν ueniale.Na si contetio pugnat
ira ueritate cognita erit iuxta ueritatis natura iudicanda: . hoc est,si uerseas impugnata , est ueritas silet, aut necellari .. ad salute alicuius siue quantu ad anima, siue quan tu ad cox-Pus,sii' quantu ad res seu lama:& breuiter, ii ueritas est ta-tis,st eius mendacium esset perniciosum,contentio pugnans contra talem ueritate est perniciosa,ac per hoc mortale peccarum.Si uero huiusnaodi ueritas non est talis ut oppositum mendaciti fit pernicostini,cotentio cotra illa,peccatu ueniale est Et c intelligeformaliter,scilicet in pugnate cotra uexitate ex intentione cotra ueritate. Na si ex alia intentionest puta propter exercitiu aut disputatione) cotentio no nisi materialiter est,quae potest esse,&est tape laudabilis.Si uero contentio a ratione discedat,quia immoderata est puta clamando Sc. siccismuniter uidetur peccatum ueniale:nisi ser'. te scandalum haberet annexum trahens ad mortale. De quo
Contritio peccatorum quae ρ supponat.
deranda: scilicet disterentia ab attritione,materia, modus, necessitas tempus. Contritio
' e igi , displicentiam de commissis peccatis dupra omne odibile,propositum uita li peccata supra omne uitabile,propositum confitendi seu satisfaciendi. Hoc terti-ium requiritur, si homo no est consessus: duo autem prima impliciter&absolute exigutur. Itast hinc habes disteretiῶ attritione.Na si alicui displicet peccatu φ secit, se non supra omne displicibile,n6 est cotritio,sed atricio. Et similiter 'untedit uitare peccatum ,sed non sepra omne uitabile,non est cotritio,sed attritio. Et scito quod huiusmodi uera comtritio dupliciter inueniri pot,scilicet farinata, uel in rinis, Loc e ingrati charitat Iρὶ Christi,&sine illa homo icili. potest