장음표시 사용
321쪽
Praeceptum. Non dolicu pike, uxorem proximites. Hic de Peccatis carnalibus in corde, ex consequenter in loquutione. oi concupiuit mulierem alienam,aut consanguineam dic. secundu in stupradiistas species luxuriae . si mitit ad hoc nucios, si literas, si fuit mediator ad hoc aut adiutor. Si oculis aut nutibus prouocauit si in Eccletia aliquid horum fecit: & poe ius ii in inlisa 6 c. Et liichccurrunt innumerabi es actu amatium,quod ipsi sciuiit &c.
Confesor qualiter interrogare habeat confitentena
IN terrogatior aes autem de septem ustiis capitalibus non. Larbitramur gliter apponendas, quam remittendo ad ipsa ui, tia:ut scilicet confessor uidebit in uerbo,superbia, quae sunt superbiae:& in uerbo gloria,quae sunt inanis gloriae: A in uer. bo, auaritia , quae sunt auaritiae: dc lic de aliis, ne contingat idem repetere. similiter circa status diuersos hominum: liue
conamunes ut coniugatorum: liue specialees; ut Episcoporu, beneficiatorum,clericorum ,religiosorum,uilitatortu a,iudii cum,advocat'rum, procnratorum, medicorum, magistro-xuna,do toriana. Artificum uero diuersorum peccata, in iis, quae fraudis sunt applicata ad illam materia maxime uidentur consulere: ideo non duxi replicanda.
Periculum uitae propriae non timens, eo potest peccatum incurrere, oppositum fortitudini O rationi.
π Ntina id ita, qua homo non timet pericula uitae,integrita -tis membrorum, bonorum temporalium,quando, ubi, cur,dc lictu oportet) peccatum et contrarium sortitudinis rquia contra rectam est rationem. Est autem peccatum mortale,quando ex consensu deliberato homo non timet, contra etiam rationem nocendo sibili simiel proximo notabiliter: siue cessetur animus hic impavidus ex minore quam debeat amore propriae uitarct c. siue ex lectione animi : ut frequen- . . tius accidit hominibus putantibus uilis animi esse timerect separare se a contentionibus,rixis,armis Sc. Veniale autem .peccatum hoc est,quando ex stultitia excusebi sprocedetistili et quia quasi stolidus non perpendit pericvla, ct ideo non Ioirderan, non tituet. Tantaque posset esse stoliditas, quod nullum
322쪽
mullum esset peccatum. Eli etiam S ueniese propter impersu- iiqnem actus,ut ii deest celiberatio ut in primis motibus di propter imperseetione materiae: ut in paruis periculis si iapartiis rebus. Aciuerte hic tam pro hoc non timericii peccato quana pro similibus peccatis indefectu passionum conitis secibus,quod quia passiones amoris,timoris, tristitiae, irae, audacite .c.inditae sunt nobis ad prosequendum nostia bona,iret ad fiagiendum mala,no lit tibi cutis si quis quali Stoicus ex naturali complexione aut undecimqne: animum habeat, aut uideatur habere sine passione timor)s uel tristitiae, Sc. si tamen habet illam quantum ad effectum necessarrum rruta quod prosequitur bona prosequenda, sugit fugienda , cauet cauenda,quando',ubi, cur, licui &c. oportet, in intiui modi enim uoluntariis omissionibus constitit peccatuin siue habeat pastionem,stucinon.
Indebitὶ procurans beneficium Ecclesiasticunt se indebite intri datur ibi damnationem acquirit.
Nirusio crimen est canonicum: quo scilicet aliquis bon rem Eccletiasticunt seu benefici uin absque canonica prouisione acqu ixit de ficto, ct intrusus est , & dicitur qnandiu sic
tenet:9 est in statu aeternae damnationis.
Teccatum inuidiae indubitanter tam a Dco qnam ab hominibus damnatur.
I homo tristatur de pr peritate alterius simili, seu aequalis uel sub aliis uerbis , qua homo tristatur de bono alterius quasi diminuat propriam excel entiam) peccatum est: luia tristatur quis de bono alieno, de quo debet potius gaudere. Et est ex suo genere peccatum moi tale: luia co-tra charitatem, qua bonum proximorum diligere tenemur. Et proprie inuidia est quum aliquis dolet quod alius prospe a etur,1 n propi er aliud,sed propter hoc sbluna quest ille pani a se distans,bonum seu melius habet. apprehendit enim inuidus quati illius bonum sit suae diminutio excelletice. Qui autem tristatur de bono alterius propter aliquam conditio-i Mem adiunctam puta propter danum inde sequens,aut quia caret ipse,aiu qiii i indignus habeo non ς' inuidus. Et uincutes scilicet timidutiaeuiiuus. θ Demesius, de quibus in si iis
323쪽
itide locis. st sicut contingit in aliis uiiijs: ita hic intelligo sinuidiam ex uoluntatis consensu esse peccatum thortale: si te deliberatione autem esse ueniale: ut in motibus pa*iona imperfectis, & similiter in rebus minimis. Nec inuenitur inuidiam humanana habere plures species. Dico autem humanam, propter inuidiam fraternae gratiar, qua quis tri turde diuinae gratiae dissutione seu participatione: quqnia haedinter peccata contra Deum est,& ponitur peccatum in Spiriatum stactum, di est grauissimum.
Ira quando sit permissa, quando prohibita.
I Ra passio ex naturalis, qlia appetimus uindictam. Et si
ratione reguletur, non est peccatum: sed si a recta rati ne exorbitet, peccatum est. Potest enim uindicta iusta rectὸ appeti sicut etia potest recte infligi: ut quum pater, aut Pra latus irascitur contra fili, aut sui, liti delicta, ct punit. Dupliciter autem discordare potest a recta ratione.Primὀ,quantum ad uindictam appetitam: quia scilicet quispiam appeti uindictam iniustam: siue sit iniusta secundum se: puta quia
appetit i quis occidatur,quum non mereatiir mortem: siue sit iniusta quantum ad actorena : puta quia licet mereat irmortem, non tamen ab homine priuato: liue sit iniusta quatum ad intentionem appetentis:quia licet ille mereatur mortem a iudice, iste tamen appetit illam non ut iusta, sed ut s . tiatiuam sui animi. Et sic ira est peccatum ira ortale,quia contra charitatem: ita tamen q, propter imperfectionem actus, uel ex parte irati, quia non ex consensu rationis ut contingit in passionibus antequam uere consentiamus ) uel ex paete uindictae, quia minima est ut contingit in punitionibus minimis, quae si serent, quasi pro nihilo haberentur, peccatum selum modo ueniale intelligas , sicut in caeteris uitiis humanis. Secundo potest a redia ratione ira discordare quatum ad modum irascendi: puta quia nimis ardenter intus quis irascitur aut secundum exteriores motus nimis excandescit. Et sic si excessitius modus est nudus, peccatum est ueniale. Si autem huic excessui adiaceat aliquid contra dilectionem Dei uel proximi ut blasphemia,aut male limo ex antimo esset ex adiacenti mortali mortalis. D
324쪽
uertatur in peccatum.1 Ronia apud mortales uitium laetanticie contrarium R. gniscat, sicut avaritia contrariatur prodigalitati: ita spironia fingit minus de se qua sit,sicut per oppositum iactatia singit de te maius si sit. Et qm ironia aut ne at aliqd magnuiti sed sis in se recognoscit,aut affirmat de te alique deses' rue in se no recognosci ideo semP peccatu est, ut pote me-acij species.Et pol distingui ironia in officiosa,iocosa, ct pniciosa ut perniciosa quae sola est peccatu mortale intelligatur illa ironia quae cotra charitate Dei aut ρximi tendit: ut quii quis ad decipiendu illa utituri iuxta inud, Et qui oequiter se numiliat,& interiora eius plena sunt dolo. um autealiquis praedicisse defectuosum,ut habeatur humilis incur-hit umul cotraria uitia dc ironiae,fingεdo desectus quos non het Uc iactatiae, fingedo humilitate qua caret. Et qilia hic est eius ideo inagis est reus iactantiae quatit ironiae.
Irregularis n)ns Ner dicitur peccator , sed p amferre peccati. 3
ου Rregularitas,no culpa,sed poena ess, nec spectas ad cosessa Ares:ga pariter absolutatura peccatis irregulares & non irregulares.Vii P transeudu cesiui , mone luxosessio reis si alicubi peccatu clerici I p in incurrisset irregularitate reseruatum reperit,dicit clerico qs ipse de se ipso ratione reddat: ne oporte t cosessore reuoluere ola jura ad uidedit omnes casus quibus incurritur irregii laritas ct sic in similibus puta in synodalibus & statutis municipalibus seruare memento , ne e
Scito in irregularitate no solii a Jaicisjcurri qnt sine peccato ut quii iudex dccidit maleficu)veru csi clericus et male operado incurru irregularitate, no PFea peccat mortaliter erita*actus aliquis hases annexa ii regularitate non inducie peccatu mortale siue exerces illi actu Ppea reddatur inhabilis ad executione sui ordinis,liue non: quia plus est facere iuilud p v st homo redditur inhabilis ad susceptione sacran ta. ru,q lacere illud p qd inhabilitatur ad exequutione fritu nis:quu suscipere secranietu sit maius exequutioise ordinis ι
325쪽
di sit magis dea ecesittace i tutis oeci prinauno indiicit pecca
tu mortale,ut patet cle e colsatione ut Inore: ergo Nec
incurritur quippe excoicatio minor at si mortali peccato: αin priuatur P ea homo perceptione omn/b sacramenti. Et ia-mile es e suspelionii c. interdicti ces iudiciu ppea dei ratione cito quoivst appelsatione irregularitatis holoicidii. itiolutari no uenit Hregularitas qccitione honianu in besio iusto, ahi iudicio iusto: quoni ubi no interuenit honiici. diu,ibi no inuenitur irregularitag. homicidii. Collat aut e stquando homo iuste occiditur,non coniittitur homici iram quonia laomicidiurn species est criminis, no enini ignificat occisione hominis qualemcunque, sed iniustam: ergo no ea ibi irregularitas homicidii siue uoluntarii siue inhioluntarii Cum quo tamen stat quod interuenit in huiusmodi alia i regularitas. puta cauta sanguinis usque ad mortem . Et licebideo lint adtesta, ut iciant piluilagiati in dispensatione irr gularium citra somicidium uolimailum, posse se dispensare in omnibus calibus occilionis humanae, in qitibus non interuenit crimen homicidiV. Nec litit decaetero propter haec taliciti ad petendun, di fensationein a Papa: quia i pii Potane
i Udaietare siue seruando sabbatum, siue alia Iudaeorum custodiendo peccatum mortale est, ad superstationem ilii cultus diuini spestans.
' Christianorum cum Iudaeis, conuersatio prohibita est.
π Uclarorum couersitio illicita est Christianis in generali quidem quantum .ad assiduamseu familiarem conueriationem.In spec3ali uerri quantum ad decem.Primisad simul habitandum. Secundo,ad simul conueniendum.Tertiε, adsimul balneanduin. Quarto ad uocandum illos in insiciniurate.Quinto,ad percipiendum medietnas ab eis. Sexto, ad nutriendum insante' eorum in domibus eorum. Septimo . ad seruiendia i eis, ut illorum famuli. Octauo, ad esse s ruu. .etorum . nia, ad Prrificiendii seu petiuittendu illos in alti
326쪽
'mo ossicio publico inter hrillianos. Decim8 ad come len tu agyma illo tu : ut uidere potes extra de Iudaeis. xxv Iii. quaeli. .in pluribus capitulis. Et quoniaiti in multis appotita eii poena excoicationis ue pri ino,tertio, quarto , quinto, stultinio. in c. nullus.xxviii.q.i. secundum autem dii itur crilegum : sextum uero dc septimum committitur Praelatis. iit compellant per Ecclesiasticam censuram mono quoque casura excoicationis ferenda indicitur. xvii .q. ii .c.cor stituit. ideo cautum oportet confessorem in huiusniodi non serre lina de omnibus sententi am,sed quaedam nullo pacto pertra-sire: qualia fiant omnia quae quali continuam conuers. itione,aut multam familiaritatem iugerunt ut cohabitare, famulari domettice quouis ministerio Sc. tolerent ut in ossiciis publicis. Primum enim horum periculum habet annexum subuersionis: iuxta illud Apostoli: modicunt serme
tum totam massam corrumpit: dc proeterea inhibitu est. Secundum autem derogat dignitati fidei, idcirco est in rei dictum. Qtiaedam autem si absque contemptu non sunt seruata,ex incuria aut aliqua causa rationabili, salieni secunt viri transgressorum iudicium, tolerari possunt ut coenasse cu eis, aut balneatum simul esse,uocasi e ad curam aegritudini similia.Spediandum si quidem est ad tria Primo, ad obedientiam,cui non contraiienitur si desit contemptus. Secundo ,
ad finem praecepti, qui est, ne sides fidei iuni periculo corruptionis exponatur, contra quem fieret, si familiaritis, aut ilιorii super Christianos praefestura qWaelibet permitteretur. Tertio,ad alium sinem praecepti: si ilicet dignitatem sile- . dium seruanda:corra qua fieret,i, per illorii ossicia publica e per aetymorti illorii conaestione,λ percButilia,ipsi, cnim taqua diuina profitetibus , nostra abominanribus, Chiistiani quasi prophanos te exhiberent, illis deferendo. Et omnibus consideratis secundum diuerlitate temporum , locorUm, repei senarum est iudicandum', saluando semper tria pra dicta.
Iudex potest sipliciter in iudicus ossentire.
a Vilicis peccata sunt in duplici disserentia.qucessarii n. misque sunt contra diuinum uel naturale ius: quaeda conrra
327쪽
ius positivum. Et peccata quidem iudicis prima principalia sunt quinque. Piimuin est,iiudicium iniussu in toto uelio parte.Secundum est,iudicium temerarium, quando sine suFficientibus testibus, locumentis di iuris ordine quo ad necessaria iudicat,etiam si eueniret inde sententia iusta: quia non debet iudicate nisi ex sussicientibus ad iudicium . Tertium est iudi tum usurpatum,quando uel non sibi iubditam personam,uel opus non sibi iubditum puta occultum iudicat. yiartum quasi extra iudiciale est iniusta rentissio poenae: ando stilicet iudex etiam si princeps iuerit,relaxat poenili icidii,mutriationis,latrocinii,&huiusmodi in damnum
reipublica aut partu.Μagnum siquide reipublicae nocumentum comuniter insertur, quum mali impunes evadant, quia criscunt mali: & qui sunt mali aut ad malu proni audent perturbare, uulnerare,occidere Sc.Nec excusat commutatio poenae in pecuniariani,nec pax a parte habita,quoniam princepst
est custos iustisi ta quod absque rationabili causis utens huiusmodi uocatis clementiis peccatum mortalissimum incurritimo reus est homicidiorum &c. consequentium. Quintum est, negatio seu dilatio iustitiae praesertim petitae. Dico auti praesertim petitae: quia tenetur etiam non petitam iustitiam sacere,uigilando S inquirendo,ac purgando Reni publicanimalis hominibus punitionibus. Sed tanto grauius peccat pσtiram negando, aut procrastinando iustitiam: & tenetur de expensis&damnis illorum quibus negatur uel differtur sinexationabili causa. Et quodlibet horum quin est pcim mortale.quia est iniustitia: quae ex suo genere est mortale peccatum . Annexa autem peccata sunt innumerata iura multit
ditarem causarum, quae possunt aducere ad aliquid dictorum. P est namque ex odio uel uindicta, ex avaritia, ex amicitia vlicuius ex ambitione,ex ignorantia culpabili,ex timore mu fano dcc. incurrere haec peccata.Ex positivo at inre,siue canonico, siue ciuili, siue municipali, tot incurrunt peccata,quot tras rediuntur,phibita. Quae non tenetur cosessior scire quae
Vectant ad ossicium suum .Et propterea ipse seirsunt probet, si est iudex ordinarius, si uiolauit quae sunt ordinarii. Et di est, iudex delegatus, si uiolauit quae sunt delegati puta petere aut recipere prieter esculenta paucorum dierum , expensas in casu
328쪽
su:quia Ecclesiasticus tenetur restituere.de reser .in vi.c.sta xutum in cum ab on de vi.&hones .cleric. Secularis autem con potest praeter e lenta plusquetina quatuor aureos: reci- Qere,si caula excedit centum aureosmi ciuiles leges statuunt.
Eed haec sint exempli causa dicta, ipli de seipsis loquatur. Temeritvi in iudiciis euitanda est: potest Merti in peccatum. T Udicium temerarium quo homo quicun* sine issicieti
certitudine iudicat proximum de animo seu intentione peccatum est,quia nemo debet disinitiue asserere etia in suo corde quod nescit, in praeiudicium praesertim alterius. Et si sic iudicat proximum de peccato mortali peccat mortaliter:
uia si sussicienti causa despicit proximum,&in corde suo
at illi iniuriosum locum absque rationabili causa.Si autena iudicat de peccato ueni li, aut de mortali, non assertiue in corde suo determinat, quantas credat firmiter & temerari yn peccat mortaliter:quia non dissinitive iudicat,sed ueniam , niagis S minus grauiter iuxta qualitatem signorum aeutinancis,& assectus naale dispositi. V bi quo lite pro tim ratis conscientiis, memento discernere inter iudicium op xis,& iudicium personae Nam si quis non plus sciens audit aliquem maledicentem puta in mala hora aut uti det aliquem exercentem aliquem turpem actum, & credens aetus huiusmodi eo saeundum se peccata mortalia iudicat illos peccati mortalis,non incurrit peccatum iudicii immerarit,de quo est communis sermo: quoniam non iudicat PersonamJed optas: nec erratin iudicio personali se i in iudicio rerum.Tunc autem iussicaret temerarie, quando esset iudicium personalenta quod ex parte intentionis seu animi i dicaret illum peccare mortaliter, audens definire in actibus cubus aut uenialibus intentionem mortalem.
Iuramento licito duo crimina contrariantur.
π Vrare si duos habet comites,iudicium iustitiam di ueri s-- tem,actus uiri s religionis est, ut pote profitens Deum insillibilem omnium notitiam ac ueritatem habere .. Propter quod stri uni instaudabunt omnes qui lauis in eo. a tantin
329쪽
Contrariantur autem inramento duo crimina, periurium& iurare per falso deos,aut creaturas. Et de pertuito quidem in loco suo inserius tractabit. De hoc autem crimine quod grauius est nec habet nomen proprium,aduerteqtiod ad blasphemiam reducitur: quia dualiquis intendit uere iurare,intendit testimonium infallibileasterre:& dum percreaibram quamcunque aut Aisimi Deum iurat,profitetur creaturam illam seu illum aestimatum Veii
esse inicillibilem testem,quod es proprium Dei ueri, ac per hoc attribuit,quod est proprium Dei, alteri, quod est blas. rhemare. Est ergo iurare per creaturas,aut falsum Deum plus quam periurium,quia ei .peccarum blaspherniae. Veruntamen quia Christiani iurare uulentur rer creaturas ut der sancta Euangelia,aut per sanctos Sc. pie interpretandum est secundum Christianum morem &sensum:hoc est ut intentio iurantis sit C eum in afferre. in testem,S no psam,secundum se creatura n . Et iuxta hanc distinctionem discerne diuersa scripta prohibentia S concedentia tuarare per creaturas Nam prohibentia intelliguntur de creaturis secundum se:ciscedentia intelligutur de creaturis ut in eis e Deus.
V sim laruaru quibus medi s redtitur allicitus .
LAruaru in usus illicitus ex circunstantia aliqua redditux., non est secundum se illicitust ut patet ex hoc quod re' praes ntationibus est licitus Nec tum redditur bicitus ex
analosne' in Ongruo tempore loco S in dD: sed ex confiditione personae plurimum pensandus est Nam 'u'a tempore 'Te quo quasi insanire licet,larum assumunturi inuentutis haec est licentia:& propterea a grauibus uiris aliena censetur. Et licet magiantes elis in Ecclesiastici ad excusandas excuration in peccaris, dicant se maxime decere ut laruati incedant, ut possint libere disci irrere incogniti. quod non deceret illos
m anifestos, nihilominus non excusantur.Tiam 'illa tales no egent propter gratieς toto anno occupationes huiuinacidi re, Creatione.Turn. qilia non ad recreandum animii in sed ad su
330쪽
latrocinium. Et meritor quia peisonM subeunt leuiuna & inirenum , huim Oresti Et hoc eli ualite pensandit ira: scriptum est enini: Qui scandalizauerit unum ex illis pusulis, expedit ei suspendatur
mola asinaria in collo eius , c. . ,
Latrones a quo denominationem sortiantur.
Atrocinium quo ob jsior uiarum liue publice siue occul te per uim aufert res a transeuntibus) species est rapinae,&niantias e peccatum mortale:a quo denominantur latronea.
i Leriones dicuntur personae infamesct det flabiles ratione peccati. .
Enocinium quo per na medi t, fouet,allicit,ad uener diena peccat uni est mortale,tanto grauius,qu/ntum reatu in in se habet omnium criminum quae inde sequuntur . H inc enim lenones di lenae personae infames satis noxae deno
π Ex iniusta peccatum est maximum criminis nec meretur uocari lex,statutum,aut e c. sed corruptio legis. Consum git autem iniquitas legis ex quatuor Primo, ex materia: ut
quu mandatur fieri aliquid quod est peccatum S praecipuo 'ortale:ut sunt leges de sacrificando idolis de fallendo pro
Secundo,ex serma:ut sunt leges grauantes inaequaliter sub illos inequalitate proportionis, quae constituit iniustitiam ψ ributivam. Ut quum fit edictum de colligendis decentimillibus ducat'ium a populo , ita quod tales soluant centum , di tales uiginti dic. quum tamen secundum proportio inalem iustitiam econuerso forte fieri deberet : sed quia a . tenditur ad fauores uel ad amicitiam, ideo sic iniqued stribus tur onus . Et sic de similibus . Tertio ex autho- re legis , quia scilicet non habet potestatem statuendi , uel non habet potestatem seper illos, utpote exemptos, aut super illam rem, seu illud opus .:Quarta, ex sine rquia non ordinatur in ueritate ad commune bonum , seg. ad i proprium commodum principis , s quocunque ho-riim modorma lex seu imandatum iniustitiam habeat. .