장음표시 사용
121쪽
Extulerat vix triste caput, truncosque trahebat Per strage in , nervis interlabentibus, artu Tenuis opum, non patre nitens i lingitave, sed asper Ense nec e Volsca quisquam vir gente rede nait Plus aevi , nec magna anima puer abdere sese Pubescente gena castris starat,is acer
Flaminio spectatus erat, quum Celtica victor Obrueret bello divis melioribus arma. In de honor, ac sacrae custodia Marte sub omni Alitis, hinc caussam nutrivit gloria leti.
Namque necis certus, capta prohibere nequiret
Quum Poenos aquila , postquam subsidere sola
Viderat, magna pugnam inclinare ruina Occulere interdum terrae mandare parabat.
sed subitis vi elus telis, labentia membra Prostravit super, atque illecta morte tegebat. Verum ubi lux nocte e Stygia iniseroque sopore Reddita, vicini de strage cadaveris hasta Erigitur, soloque ingens conamine, late Stagnantem caede A facilem discedere terram Ense sedit , clausimque aquilae infelicis adorans
Et figiem, palmis languentibus aequat arena . Supremus sessi tenues tum cessit in auras Halitus, magnam misit sub tartara mentem Juxta cernere eraei, merito sibi poscere carmen
Virtutis sacram rabiem. Laevinus, ab alto Priverno, vitis Latiae praesignis honore, Exanimum Nasamon Tyren super ipse iacebat
Exaltimis non hasta viro, non ensis in aretis Abstulerat sors arma ramen certamine nudo Invenit Marti telum dolor ore cruento Pugnatum, ferrique vicem dens praebuit irae. Iam lacerae nares, cedataque lumina morsu, Iam truncum raptis caput auribus, ipsisque diris Frons depasta modis, sanguine abundat hiatus: Nec satias, donec mandentia linqueret Ora Spiritus, is pleno ricti is mors atra teneret. Talia dum praebet triliis mi acul. virtuS, Diverso interea fugientes saucia turba Jactantur casu, silvisque per avia caecis Ablati furtim, multo cum vulnere solos
Per Oftem metantur agros sonus Omnis is aura Exterrent, pennaque levi commota volucris dio sopor, aut menti requies agit asper acerba I lunc Mago attonitos, nunc arduus Annibal alta Serranu , clarum nomen, tua Regule proles,
Qui longum semper fama gliscente ser Uum, Infidis servasse fidem memorabere Poeni S. Flore nitens primo, patriis heu Punica bella Auspiciis ingressus erat, miseramque parentem, Et dulce tristi repetebat orte penates
Saucius haud illi comitum super ullus, Matris
Vulneribus qui serret Opem per devia tractae Innitens hastae, furtoque ereptus opacae Noctis, iter tacitum Perusina serebat in arva
Hic sessus , parvi quaecumque hic fata darentur Limina pulsabat tecti e tum membra cubili Evolvens jam tarda Maru vetus ille parentis Miles, haud surda tractarat praelia fama Procedit renovata socis, paupere Vella
Lumina praetendens utque Ora agnovit, δε aegrum
Vulneribus duris, ac plainentabile visu
Lapsantes fuit una truncata cuspide gressus, Funesti rumore mali jam saucius aure ,
Quod scelus o nimius vitae, nimiumque serendis
Adversis genitus cernes te maxime vidi
Ductorum, quum captivo Carthaginis artem
Terrere vultu, crimen culpamque tonantis Occidere, atque hausi , quem non Sidonia tecta Expuleriti eversa meo de corde dolorem
Est is ubi en iterum Super ' dat pectora erro Regulus r an stirpem tantae perjura recidit Surgentem Carthago domus Inde aegra reponit. Membra toro, nec erre rudis medicamina quippe Callebat bellis nunc purgat vulnera ivmpha, Nunc mulcet succis, ligat inde ac vellera molli Circumdat tactu, Orpentes mitigat artus. Exin cura seni, tristem depellere sestbore sitim, parca vire accersere mensa. Qui postquam properata, sopor sua munera tandem Applicato mitem fundit per membra quietem Necdum exorta dies, Marus instat vulneris aestus Expertis medicare modis, gratumque teporem, Exutus senium, trepida pietate ministrat. Hic iuvenis moestos tollens ad sidera vultus
Cum gemitu lacrimisque simul, Si culmina nondum Tarpeia exosus damnasti sceptra Quirini
Extremas Italum res, Ausoniamque ruentem Aspice, ait, genitor, tandemque adverte procellist quos Iliacis oculos amisimus Alpes, Nec deinde adversis modus est Ticinus, ister Stragibus Eridanus, tuque insignite tropaeis Sidoniis Trebia, tellus lacrimabilis uni. Sed quid ego hec gravior quanto vis ecce malorum: Vidi larescentes Thrasimeni Edibus undas
Prostrataque virum mole , inter tela cadente iri Vidi Flaminium testor mea numina, manes, Dignam me cenae tum nobilitate parerne Strage hostis quaesisse necem , ni tristia letum Ut quondam patri nobis quoque fata negassent. Cetera acerbantem questu, lenire laborans,
E latur senior Patrio fortissime ritu, Quidquid adest duri rerum inclinata seramus Talis lege deum est vos tramite vir E
Per vario preceps casus, rota volvitur aevi.
Sat tibi sit magna totum vulgata per Orbem Stant documenta domus, iacer ille, numine nullo
Inferior tuus ille parens, de cora alta paravit Restando advertis , nec virtutem exuit uti m Ante reluctante liquit quam spiritus artus. Vix puerile mihi tempus consecerat aetas, Cum primo malas signabat Regulus aevo Accessi comes, atque omnes sociavimus annos , Donec diis talae visum est extinguere bimen
Gentis, in egregio cujus sibi pectore sedem
Coeperat alma fideς, mentemque amplexa tenebat Ine ensem nobis magnorum, en , instar honorum
Virtutisque ergo dedit, ordentia fumo
Que cernis nunc fraena, sed est argenteus olli 'Fulgor, nec cuiquam arus est post talia dona Non praelatu eques: verum superavit honores Omnes hasta meos, cui me libare vaei Quod certai latices, dignum est cognoscere caussam Turbidus arentes lento pede sulcat arenas Bragada, non ullo Libyci in finibus amne Uid tu limosas extendere latius unda , Et stagnante Vado patulos involvere campos .
Hic studio laticum, quorum est iu prodiga tellus,
Per ripa laeti saevis qnsedimus arvis. Lucus iners juxta Stygium pallentibus umbris Servabat sine sole nemus, crassusque per auras Halitus erumpens tetrum exspirabat odorem:
122쪽
Intus dira domus, curvoque immanis in antro Sub terras specus, ortiles sine luce tenebrae. Horror mente redit, monstrum exitiabile, Mira Telluris genitum, cui par vix viderat aetas Ulla virum, terpens centum porreeius in ulnas Letalem ripam dc lucos habitabat avernos: In gluviem im naen ventris, gravidamque venenis Alvum , deprensi xtiabant sente leones, Aut ela ad fluvium torrenti lainpade solis Armenta, Miractae foeda graVitate per auras, Ac tabe amatus volucres semel a jacebaut
Ossa solo insor mi, lateque repletus, Masper Vastatis gregibus, nigro ructabat in antro isque ubi serventi concepta incendia pastu iurgite mulcebat rapido spumantibus undis,
Nondum etiam tot demersus corpore in amnem Jam caput adversae ponebat margine ripae. imprudens tantae pestis gradiebar Aquino Apenninicola, atque Umbro comitatus Havente Scire nemus, pacenaque loci explorare libebat. Jamque propinquantum tacitus penetravis in artus Horror, Mocculto riguerunt frigore membra. Intramus tamen, nymphas, numen quae precamur Gurgitis ignoti, trepidosque & multa paventes Arcano gressus audemus credere luco. Ecce e vestibulo, prinaisque e faucibus antri Tartareus turbo, atque insano saevior Euro Spiritus erumpit, vastoque e gurgite usa Tempestas oritur, naixtam stridore procellain Cerbere intorquens pavefacti clade vicissini Adspicimus resonare solum, tellusque moveri, Atque antrum ruere, Qui procedere manes. Quantis armati caelum petiere Gigantes
Anguibus, aut quantus Lernae lassavit in undis Aniphitryoniadem serpens, qualisque comantra Auro servavit ramos unonius anguis, Tantiis disjedia tellure sub astra coruscum Extulit adsurgens caput, atque in nubila primam Dispersit saniem, caelum foedavit hiatu.
Diffugimus, tenuemque et tu conamur anheli
Tollere clamorem frustra, nam sibila tostin Implebant nemus, ac subita formidine caecus, Et facti damnandus Havens sed fata trahebant Antiquae quercus ingenti robore sese Occulit, infandum si posset fallere monstrum ix egomet credo spiris ingentibus, arcte δε iboris abstraxit molem, penitusque revulsam Evertit sando radicibus eruit imis.
Tum trepidum, ac loci Os extrema voce cientem
Corripit atque haustu sorbens faucibus altis, Vidi respiciens obscoena condidit alvo. Infelix uvio sese de torrentibus undis
Crediderat , celeriqtie laga jam nabat Aquinus. Hunc medio invasit uictu, ripaeque relatu S Heu genus infandum leti depalcitur artus. Mi diruti nobis & lamentabile monstrum Elius: sse datur: quantum mens argia sinebat Ad propero gressum uel ori ligula pando.
Ingemuit, casus juvenui mile ratus acerboq.
Utque erat in pugnamque, martem, praelia, lossem
Igneus, aagna audendi flagrabat amore, Ocyus arma rapi, spectatum Marte sub omni Ire jubet atrapis equitena, ruit ipse citatum Quadrupedem planta Odiens, scutataque raptim Oble turtur jussu m. mu inuralia portat Ballistas oririenta graves, saet Ziz. que luxere
Excelsas turres immensae cuspidis hastam Jaincue ubi sera lena strepitu circumtonat aula in
Corire gramineum persultans ungula campum, P eicitus hinnitu serpens evolvitur antro,
Et Stygios aestus Limanti exsibilat ore, Terribilis gemino de lumine fulgurat ignis
At nemus arrectae procera cacumina saltus Exsuperant cristae, trindo vibrara per a iras Lingua micat notu atque a stultans aethera lambit. Ut vero strepuere tubae, conterritus alte Immentum attollit corpus, tergoque residens
Cetera sinuatis glomerat sub pectore gyris. Dira stinc in bella ruit, rapideque resolvens
Contortos orbes, dire flo corpore totam
Extendit molem , subitoque propinquus in ora Lato distantum spatio venit. Omnis anhelat Attonitus serpentis equus, ramoque teneri Impatiens, crebros exspirat naribus ignes. Arduus ille super tumidis cervicibus altum Nutat utroque caput, trepidos inde incitus ira Nunc sublime rapit, nunc vasto pondere gaudet Elisisse premens, nunc radiis Oissibus atram Absordet saniem in tabo amante per Ora Mutat hiaus hostem, semesaque mein bra relinquit. Cedebant iam signa retro, victasque catervas Longius avectas illlatus peste premebat, Cum uictor propere revocatam in praeli turmaem
Vocibus inpellens, Serpentine Ita Ita pubes Terga damus, Libycisque parem non esse satem ut Anguibus Ausoniam si debellavit inertes
Halitus, ac viso mens aegra effluxit hiatu Ibo alacer , ibi usque manus componere monstro Sufficiam Clamans haec, atque interritus hastam Fulmineo volucrem torquet per inane lacerto. Uenit in adversam iron vano turbine frontem Cuspis,in haud paulum vires ad)uta ruentis Contra ardore serae , capiti reinebunda resedit. Clamor ad astra datus, vocesque repente profusae JEtherias adiere do inos: surit ilicet ira Tertigena impra telis dare terga, novusque dolori, Et chalybem longo tu in primum passus in aevo.
Nec se ultra rapido stitnulante dolore fuisset
Impetus, alato ni Regulus arte regendi I ii stantem elusisset equo cursuque sequuturuCornipedis gyros, flexi curvamine tergi, Detortis laeva celer effugi siet habenis . At ii oti spectator Marus, inter talia segni Torpebat dextra mea tanto in corpore monstri Hasta secunda fuit, iam iamque extrema trisulca Lairibebat lingua sessi certamine terga Quadrupedi torsi telum, atque ingentia velox In rem et s. vi serpentis praelia verto. Hinc imitata cohors certatim picula dextris Congerit, alternasque serum diducit in iras Donec inurali ballista coercuit ictu. Tum faelus demum vires nec ni in amplius aegra CO: suetum ad nilus spina praestante vigorem, Ut solito, in nubes tollit caputo acrius instat. Jamque alvo penitus demersa phalarica sedit,
Et genuinum volucres lumen rapuere sagittae: Iam patulis vallo sub vulnere fati cibus aer Tabita cana xl pirat saniem, pes ultii ta iamque
Ingenti cauda, Wiaculis,' pondere conti
Haeret humi laxoque tamen ni initatur hiatu. Donec toriventis si ideiari ira agnoque fragore
Dilcussit trabs acta caput, longoque re lolvens Appero
123쪽
PsAggere se ripae, tandem exhalavit Live iuem nebulam se lentis ab ore
Erupit tristi fluvio mugitus, ramis Murmura sus vadis, subitoque lucus Wantrum, Et resonae silvis ulularunt flebile ripae. Heu quantis luimus mox tristia praelia damnis, Quantaque supplicia, Qquales exhaufimus irasi
Nec tacuere pii vates, famulumque sororum Naiadum, tepida quas Bragada nutrit in unda, Nos violasse manu , seris monuere pericli S. Haec tunc hasta decus nobis, pretiumque secundi Vulneris, a vestro, Serrane, tributa parente, Princeps quae sacro bibit e serpente cruorem Iamdudum vultus lacrimis atque ora rigabat Serranus, medioque viri sermone profatur.
Flui si vita duci nostrum durasset in aevum, Non Trebia infaustas superasset sanguine ripas,
Nec Thrasimene, tuus premeret tot nomina gurges.
Tunc senior magnas, inquit, de sanguine pinu SPraecepit dyrio, irae sumta piacula mortis. Nam desecta viris, opes attrita supinas Africa tendebat palmas, quum sidere diro Misit Agenoreis uictorem animosa Therapne. Nulla viro species, decorisque in frontis egenum Corpus, at exiguis vigor admirabiles membris: Vividus is nisu magnos qui vinceret artus Jam Martem regere, atque astus adjungere ferro, Et duris facilem per inhospita ducere Vitam. Haud isti, quem nune penes est solertia belli, Cederet Annibali vellem hunc, O tristia nobis Taygeta, hunc unum non durassetis pacis Eurotae ripis vidissem moenia flammis Plicenissae ruere, aut certe non horrida fata Flevissem ducis,in nulla quos morte nec igni
Exutos, servans portabo in tartara luctus. Consertae campis acies, multusque per arva Fervebat Mavors, nec mens erat ulla sine ira Hinc inter medios memorandis Regulus ausis Laxabat erro, campoque peries ruebat, Nec repetenda dabat letali vulnera dextra.
Sic ubi nigrantem torquens stridentibus austiis
Portat turbo globum, piceaque e nube ruina naPendentem, terris pariter pontoque minatur
omnis, agricola, nemoros vertice pastor, Et pelago trepidat subductis navit a Veli S. At fraudem nectens, socios ubi concava R A Claudebant, vertit subito certamine gyr0S, Et dat terga celer ficta formidine ductor. Haud secus ac stabulis procurans otia pastor In foveam parco tectam velamine frondis Ducit nocte lupos positae balatibus agnae Abripuit, traxitque virum sex mentis honestae Gloria, Wincerti allax fiducia Martis.
Non socios, comitumve manus , non arma sequentum Respicere, insano pugna tendebat amore
Iam solus, nubes subito quum densa Laconum Saxosis latebris intenta ad Aelia , circum Funditur QPoena insurgit vis saeva virorum . diram Latio lucem , fastisque notandam, Dedecus, o Gradive, tuum tibi dextera, Murbi
Nata triae, tristi damnatur sorte catenae .
Haud umquam absistam gemitu te, Regule, Vidit Sidonius carcer, tuque huic sat magna triumpho Visa es Carthago Superis quae poena sequetur
Digna satis tali pollutos Marte Laconasu At nova Elisei jurato foedera patre IConsultant mandare duci, pacisque seque silem
Mittere, poscentes victam inter praelia pubem, Captivamque manum ductore rependere nostro.
Nec mora, iam stabat primis in litoris undis
Navali propulsa ratis, iam nautica pubes Aut silvis stringunt remos, aut abiete secta Transtra novant his intortos aptare rudentes, Hi studium erecto componere carbasa malo. Unca locant prora curvati pondera serri Ante omnes dodius pelagi rectorque carinas Puppim aptat clavumque Cothon micat aereus alta Fulgor aqua, trifidi splendentis in aequore rostri. Tela simul, variamque ferunt contra aspera ponti Rerum ad tempus ope in mediae stat margine puppis, Qui voce alternos nautarum temperet ictus, Et remis dictet sonitum, pariterque relatis
Ad numerum plaudat resonantia caerula tonsi s. Postquam confectum nautis opus, Oraque cursus, Atque amnata ratis, ventique dedere profundum, Omnis turba ruit, matres, puerique , senesque Per medios coetus trahit, atque inimica per OrRSpectandum fortuna ducem fert lumina contra Pacarns frontem, quali cum litora primum Attigit appulsa reflor Sidonia labis. Accessi comes haud ipso renuente, ratique Impositus, moestis bcium me casibus addo. Illuviem, atque inopes mensas, durumque cubile, Et certare malis urgentibus, hosti putabat Devicto maius, nec tam fugisse cavendo Adversa egregium, quam perdoni uisse serendo Spes tamen una mihi quamquam bene cognita, & olim Atrox illa fides urbem, murosque, domumque Tangere si miseris licuisset, corda moveri Posse viro, Questro certe mitescere fletu Claudebam sub corde metus, lacrimasque putabam Esse viro, in nostrae similem inter tristia mentem. Quum tandem patriae Tiberino allabimur amni. Servabam vultus ducis, prodentia sensunt Lumina, obtutu perstabam intentus eodem. Si qua fides, unum puer inter mille labores Unum etiasti in patria, saevaques in Agenoris urbe Atque unum vidi poenae quoque tempore vultum Obvia captivo cunctis simul urbibus ibat Ausonia is campum turba vincente, propinqui Implentur colles , strepit altis Albula ripis: Ipsi Poenorum proceres, immitia corda,
Ad patrios certant cultus revocare , OgTque
Addebatur honos stetit illacrimante senatu Et matrum turba, juvenumque dolore profuso, Inter tot gemitus minobilis aggere conlut Tendebat dextram, patria vestigia primus
Ponentem terra , occursu celebrabat amico.
Collegit gressum, monitusque recedere consul, Nec summum violare decus : cingente superba Poenorum turba, captivoque agna in leptus Ibat invidiam caelo, divisque ferebat. Ecce trahens geminum natorum Martia pignus Infelix nimia magni virtute mariti, Squalentem crinem, Miristes lacerabat amictus
Agnoscisne diem an teneris non haesit in annis λAtque ea postquam habitu juxta in velamine Iceno
Deformem aspexit, usis ululatibus aegra Labituro gelidos mortis color Occupat artus. Si qua deis pietas, tales, Carthago, Videre Dent tibi Sidonias matres me voce quieta
Adfatus, jubet vestrosin conjugis una
124쪽
Arcere amplexus patet impenetrabilis ille ' Luctibus,, uniquam submissus colla dolori.
Hic alio iuvenis gemitu lacri iraisque coortis Magne parens, inquit, quo majus numine nobis Tarpeia nec in arce sedet, si jura querelis Sunt concessa piis, cur hoc matrique mihique Solamen vel cur decus hoc, o dure, ne g.ilii Taraesere sacratos vultus , atque Oscula ab ore Libavisse tuo deo tram mihi prendere dextra Non licitum leviora forent haec vulnera quantum , Si serre ad manes infixos mente daretur Ainplexus, venerande, tuos sed vana recordor Mi Mares: nam primo tunc haerebamus in aevo. Humana major specie erat, horrida cano Vertice descendens ingentia colla tegebat Caesaries, si ontique coma squalente sedebat Terribilis decor , atque animi venerabile pondus.
Nil posthac oculis sin ille incidit. Excipit inde
Jam Martis, atque inhibens convellere ulnera questu, Quid cum praeteritis invisa penatibus , inquit, Hospitia, medes Poenoruin intravit acerbas Adlixi clypei, currusque, spicula nota, fidibus in parvis magni monumenta tri una phiPulsabant oculos , conjuxque in inreue primo Clamabat quo eis gressus non linunicus hic est, Regule, quena fugias carcer . vestigia nostri Casta tori, domus, patrium sine crimine servat Inviolata larem semel hic iterumque quid , oro, Pollutum est nobis λ prolem gratante senatu. Et patria sum enixa tibi: tua, et pice , sedes Haec est, unde ingens humeris fulgentibus ostro Vidisti Latio Consul praecedere falce S, Unde ire in Martem, quo capta referre solebas,
Et viola mecum ut pendere pollibus arma. Non ego complexus, manctae foedera taedae Conjugium ve peto patrio damnare penates Absiste, ac natis fas duc concedere noctem.
Hos inter fletus unctus vestigia Poenis Limine se usi dyrio, questusque reliquit.
Vixdum ara dies luinna lustrabbit in Oeta Herculei monunirent rogi, cum Consul adire Accirique iubet Libycos tum limina te inpii Vidimus intrantem, quae consultata Senatus,
Quasve viri voces extremum curia moerenSAudierit, placido nobis ple edidit Ore
Intulit ut gressus , certatim voce Eanuque Ad solitam sedemis vestigia nola vocabat. Abnuit, antiquumque loci aspernatus honorem est. At circumfusi non secius undique extiam Prensare, ac patriae ductorem nomine tanto Redderet, orabant captiva posse redem luna Pensas turba, ac Tyrias una ullius arces Arsuras extia suerit quae vincta catenis. Tum palmas simul attollens ac luti lina caelo; 'iastitiae rei lique dator, qui cuncta gubernas,
Nec levior mihi diva Fides, Sarranaque Iuno,
Qtios editus testes jurata mente voca Vi,
Sit mihi ssis me digna loqui, Lai totque tueri Voce iocos ibo ad Tyrios non segnior, inquit, Stante de reditus, salvo foedere cenae. sic nobis erum exitio desistite honore in
Tendere tot bellis totoue annis sieginius XVum. Nunc etiam vinclis, longo carcere torpent
Captivo in senio vires fuit ille , nec uiquam, Dii in suit, a duro cessavit munere Martis Regulus exsangui spectatis corpore Onien .
At non Cartha 'o rauduin domus, inscia qu2ntum
nobis restet, juvenes paret alpera ferro lyeetora captivos, nostra pensare senecta.
Ite dolos contra, gensque astu fallere laeta Discat me capto , quantum tibi Roma supersit .
Nec vero placeat, nisi quae de more parentum
Pax erit exposcunt Libyci, nobisque dedere Haeae referenda, pari libeat si pendere belli imFoedere,, ex aequo geminas conscribere leges Sed mihi sit Stygios ante intravisse penates, Talia quam videam serientes pacta Laetinos
Haec fatus Tyriae sese jam reddidit irae:
Nec monitus spernente graves fidosque senatu, Poenorum dimissa cohors, quae moesia repulsa, Ac minitans capto, patrias properabat ad oras.linrosequitur vulgus patres, ac planctibus ingens Personat Wi uictu campus revocare libebat Interdum, Et justo raptum retinere dolore.
At trepida, subito ceu stans in iunere, coniux
Ut vidit puppim properantem intrare, tremendum Vociferans, celerem gressunt referebat ad undas: Tossit me Libyci comitem cenaeque necisque. Hoc unum, Olijux, uteri per pignora nostri Unum Oro, liceat tecum quoscumque serentem derrarum, pelagique pati, caelique labores. Non ego Amyclaeum dia florem in praelia misi, Nec nostri, tu lunt circumdata colla catenis
Cur usque ad Poenos miceram sugis accipe mecum Hanc prolem sorsan duras Carthaginis iras
Flectemus lacri in is, aut si praecluserit aures Urbs inimica suas eadem tunc hora manebit Teque tuosque simul: vel si stat rumpere vitam, In patria moriamur, adest comes ultima fati.
Has inter voces, vincti ret Oluta moveri
Paulatim, ripa coepit decedere puppi S. Tum vero infelix nientem furiata dolore Exes amat, sessa tendens ad sidera palmas:
En qui se iactat Libyae , populisque nefandis Atque hosti servate fidem , data foedera nobis
Ac prona illsi fides thalamis ubi perfide, nunc est tUltima vox di iras hec tunc penetravit ad aures:
Cetera perculsi vetuerunt Olcere remi.
Tum fluvio rapti in ad pelagi de Volvi ira ur oras, Ac legimus pontum, pinuque iuvante cavata, Equor, immentas curva trabe findimus undas. Ludibrium necis horret cens, vis aspera ponti Oorueret, copulitque ratem sero improbus Euri Frangeret, optabam letum id commune fuisset. Sed nos ad poenam moderato flamine lenes
V ex ei init ephyri, Tyrioque dedere furori Infelix vidi, patriamque remissus in urbem
Narrator poenae dura inercede reverti.
Nec tibi nunc ritus imitantem irasque ferarum
Pygma leoneam tentarem expromere gentem,
Si .ilus quid tuam toto vidisset in orbe Gens hominui .a, quam quod vestri veneranda parentis Edidit exemplum virtus pudet addere questus Suppliciis, quae pedi avi pl. acido ore serentem Tu quoque care uel dignum te sanguine tanto
Fingere ne cessa , at Que umentes comprime fletus. Pr.efixo paribus ligno mucronibu Omirus Armantii laterum crates , deniusque per artem
Texitur erecti stantisque ex ordine ferri Infelix sti inultis, lotimitque hac fraude negatis Quos cui laque in flexus i Odites te inpore torpor inclinavit iners, odi uot ad vilcera corpus.
125쪽
Absiste, o iuvenis, lacrimis patientia cunctos
Hos si aperat casus long revirescet in aevo Gloria, dum eli sedem, terrasque tenebit Casta fides, dum virtutis venerabile nomen Vivet eritque dies, tua quo, dux in olyte , sat
Audire horrebunt a te calcata ni inores. Haec Marus, moesta refovebat vulnera cura . Interea rapidas perfusa cruoribus alas
Sicut sanguine Thrasmeni tinxerat unda, Vera ac ficta simul spargebat cima per urbem Allia, Minfandi Senones, captaeque recursat Attonitis arcis facies, excussit habenas Luctificus pavor, tempesta aucta timendo. Hic raptim ruit in muros, Ox Irrida fertur, Hosti adest , aciuntque sudes, Minania tela. Ast aliae laceris canentes crinibus, alta Verrimi tecta deum, .seris post fata suorum Sollicitant precibus D requiem tenebraeque diesque Amisere jacet Orths, ululante dolore, Dispe sum vulgus, remeantumque ordine longo
Servat turba gradiis, pendent ex re loquentum:
Ne laetis sat certa fides, iterumque morantur orando,, vultu interdum in voce precati Quod rogitant, audire pavent hic fletus, ubi aures
Percussae graviore malo metus inde , negatum
Si seire dubius responsi nuntius haesiit Jamqtie ubi conspectu redeuntis visa propinquo Corpora, sollicite laeti sun duntur is ipsis Oscula vulneribus figunt, Superosque satigant.
Hic inter trepidos cur venerandus agebat Serranum MaruS, at Pae Olim post fata mariti Non egressa domum vitato Martia coetu, Et lucem causis natorum passa, ruebat In luctum similem antiquo turbata repente,
Agnoscensque Marum, Fidei comes inclyte magnae, Hunc certe mihi reddis, ait, leve vulnus an alte Usque ad nostra serus penetravit viscera mucro λQuidquid adest, dum non vini tum Carthago catenis Abripiat, cenaeque instauret monstra paternae Gratum est, o Superi quoties heu, nate, petebam, Ne patrias iras animosque in praelia erres, Nec te belligeri stimularet in arma parentis Triste decus nimium vivacis dura senectae
Supplicia expendici quaeso jam parcite , siqua
Numina pugnastis nobis. Hac cladis acerbae Discussa ceu nube, patres conquirere sellis Jam rebus meditantur opem, atque ad munera belli Certatur, puli usque dolor graViore periclo
Maxima curarum , rectorem ponere castris,
Cui Latium is moles rerum quassata recumbat, Sped ante occasum patria . Jovis illa ruenti Ausoniae, atque Italis tempu, protendere regnis Cura suit nam Tyrrhenos, Poenumque secundis
Albana surgens respexerat arce tumentem,
Qui ferre in muros victricia signa parabat, Tunc quas ans caput, Haud umquam tibi Iupiter, inquit, juvenis , dederit portas transcendere Romae Atque inferre pedem Tyrrhenas sternere valles Caedibus is ripas fluviorum exire Latino Sanguine fas suerit : Tarpeium adscendere collem ,
Murisque adspirare veto quater inde coruscum Contorsit dextra fulmen, quo tota reluxit Maeonidum tellus, atramque per aethera Olvens Abru Ito fregit caelo super agmina nubem. Nec Poenum avertisse satis dat numine magno
Eneadis mentem, gremio deponere tuto
Romuleam gentem Fabioque salutis habenas Credere ductori cui post quam tradita belli
Iura videt, Non hunc, inquit, superaverit umquam Invidia, aut Libyco popularis gloria fuco. Non astus fallax , non praeda , aliusve cupido Bellandi vetus ac laudum cladumque quieta Mente ea pax, par ingenium , castrisque togaeqtie. Sic genitor divum , recipitque ad sidera gressum. Hic circumlpeelis nulli deprensus in armis,
Laudatusque ovi Fabius, mirabile tantam
Gaudebat reducem patriae adnumerare reversisS, Duxerat egrediens quam secum in praelia pubem Nec membris quisquam, nato ve pepercit amato Acrius, aut Et ait socium per bella cruorem
Tristior, atque idem persulus sanguine victor
Hostili, plenis repetebat moenia castris Sti e genus clarum, caeloque adfinis origo. Nam remeans longis olim Tirynthius oris, Et triplicis monstri famam, spectacula captas Mira boves, hac qua fulgent nunc moenia Romae ,
Egit ovans tunc Arcadius Osic fama locabat Inter desertos undata palatia dumos Paupere sub populo ductor, cum regia virgo Hospite victa sacro, Fabium de crimine laeta Procreat, magni commiscet seminis ortus
Arcas in Herculeos mater ventura nepotes
Ter centum domus haec Fabios armavit in hostem Limine progresso uno, pulcherrima quorum Cunctando Fabius superavit facta , ducemque Annibalem aequando tantus tunc, Poene, suisti. Dum se perculsi renovant in bella Latini Turbatus ove, exuta spe moenia Romae
Pulsandi, colles Umbros, atque arva petebat Annibal, excelso summum qua vertice non iis Devexum lateri pendet Tuder, atque ubi latis Projedia in campis nebulas exhalat inertes, Et sedet ingentem pascens Mevania taurum ,
Dona Jovici tum Palladios se undit in agros
Picenum cupidus praed. e, atque errantibus armis,
Quo spolia invitant transfert populantia signa, Donec pesti seros mitis Campania cursus Tardavit, bellumque sinu indefensa recepit.
Hic dum stagno si spectat templumque domosque
Linterni ductor , varia splendentia cernit Pii Rura, belli patribus noni menta prioris Exhausti . nam porticibus signara manebant, Queis inerat longus aerum in spectabilis ordo. Primus bella truci suadebat Regulus ore, Bella neganda viro, si noscere fata daretur. At princeps Poenis indictae more parentum Appius adstabat pugnae, lauroque revinctus,
Justum Sarrana ducebat caede triumphum. hquoreum juxta decus, Mnavale tropeum Rostra gerens, nivea surgebat mole columna.
Exuvias Marti, donumque Duillius alto
Ante omnes mersa Poenorum classe dicabat: Cui offurnus honos funalia clara, sacerque Post epul is tibicen adest, castosque penates Insignis laeti repetebat murmure cantu S.Cernitin extremos de sun et civis honores, Scipio ustoris celebrabat inera Poeni,
Sardoa vid O terrae videt inde ruentem
Litoribus Libycis dispersa per agmina pubem Instabat crista ligens,, terga premebat Regulus mutololes, Nomadesque, iurus,& Ammon,
Et Garamas positis dedebant oppida telis.
126쪽
Lentus arenoso spumabat Bragada cainpo. Vipere sanie turmis ira initantibus ultro Pugnabat serpens, cui, duce bella Ierebat. Nec non proiectu in puppi, frustraque vocantem Numina, Amyclaeum tergebat periada ponto Xanthippum manus, seras tibi, Regule, cenas Xanthi aptas digni pendebat in aequore leti. Addiderant geminas medio consurgere uictu
fligates, lacerae circum fragmenta uiceres
Cla sis effusos fluitare in gurgite Poenos. Possessor pelagi, prona Luctatius attraCaotiva puppes ad litora lictor agebat. Haec inter Iuncto legatus in ordine Amilcar Dueloris genitor, cunetarum ab linagine rerum Toraus in sese vulgi converterat Ora. Se . pacis faciem , pollutas scederi aras, Deceptumque Jovem, ac dictantes jura Latinos Cernere erat citri istas trepida cervice secures Horrebat Libys , ac submissis ordine palmis Oiantes veniam iurabant irrita pacta. H.r Eryce e summo spectabat laeta Dione Quae post qua in infesto percensuit Omnia vultu, Arridens Poenus, lenta proclamat ab ira: Non leviora dabis nostris inscribere te etis
Acta meae dextra captam, Carthago, Saguntum Da spectare simul flamina ferroque ruentem, Per diant patres natorum me in bra , nec Alpes Exiguus domitas capiat locus, ardua celsis
Persultet juga victor equis Garamasque Nomasque: Adde, Ticini spumantes sanguine ripaS, Et nostrum Trebiam, Thrasimeni litora Thuscis
Clausa cadaveribus : ruat ingens corpore Warmis Flaminius, fugiat Consul manante cruore Scipio is ad socios nati cervice vehatur. Haec mitte in populos, adhuc majora dabuntur. Flagrantem effinge facibus, Carthago, Libyllis Romam, dejectunt Tarpeia rupe donante IN. Interea vos ut dignum est ista, cyus ite juvenes, quoru in dextris mihi tanta geruntur, In cineres monumenta date, atque involvite flammis
INterea trepidis Fabius spes unica rebus
Ille quidem socios, atque aegram vulnere praeceps Ausoniam armabat, viridique ad dura laborum Bullator lenio, jam castra movebat in hostem. Sed mens humana major nec tela , laec enses, Nec sortes spectabat equo tot millia contra Poenortim , invi elumque ducem, tot in ginina solus Ibat, Win sese cuncti arietὶ virosque ei ebat. An ni lacra leni vis, impressumque suillet Sistere tinctando ortunam adverta foventem, Ulti in Dardanii transiisset nominis aetas. Ille noduta Superis in Punica castra favoris
Addidit, Libyae finem, ita ter prospera bella
Vincendi statuit, tumefaelum cladibus ille Hesperiis , lento Poenum moderamine tulit. Surni tr. ducuna, qui regna iterum labentia totae Et fluxas Latii res, maior uiatiliae labores, cui Carmentis opes, regna Evandria servas Surge age, emerito sacrii in caput inter calo. At Libyae ductor, postquam nova et inina leolo Di latore vigent, raptim inutat Lar ni,
Imperia haud frustra reputans, cognoscere avebat, Quae fortuna viro, quodnam decus, ultima sessis Ancora cur Fabius, quem post tot Roma procellas Atinibali putet esse parem fervore calentes Angebant anni, fraudique inaperta senectus. Ocyus accitum captivo ex agmine poscit Progeniem ritiisque ducis , dextraeque labores. Cilnius Arreti Tyrrhenis ortus in oris Clarum nomen erat , sed laeva adduxerat hora Ticini uvenem ripis, ususque ruentis Vulnere equi Libycis praebebae colla catenis. Hic ardens extrema malis, ciun ere vitam Non cum lx minio tibi res, nec fervida Gracchi. In manibus coni ulta, inquit, Tirynthia gens est. Quam ii fata tuis genuissent, Annibal, oris,
Terrarum imperium Carthaginis arce videres. Non ego te longa serie per singula ducam Hoc sat erit: nosces Fabios certamine ab uno. etentu in populi violata pace negabant Acceptare jugunt, ac vicino Marte furebant. Ad portas bellum, consulque ciebat ad arma: Delectus vetiti, privataque castra penates
Herculei implevere domo admirabile ob una
Patritius uneti excercitus ibat in armis. Ter centum exiliere duces, quocumque liberet Uno non pavidus rexisses bella magii ro. Sed dirum egressis omen scelerata minaci Stridentis sonitu tremuerunt limina portae, Maximaque Herculei mugivit numinis rara. Invasere hostem, numerarique aspera virtus
Haud est passa viros is plures milite caedes. Sae pe globo densi, saepe per devia passim
Dispersi subiere vices, aeritique laborest quato, nulli quisquam virtute secundus Ducere ter centum Tarpeia ad templa triumphos. Spes heu fallaces oblitaque corda, caducum Mortali quodcumque datur grex ille virorum , Qui Fabia gente incolumi desernae putabat Publica bella geri, pariter cecidere deorum Invidia, subitis circumvenientibus armis Nec tamen occisos est cur laetere, supersunt Quod tibi sint Libyaeque satis certaverit unus, Fer centum dextris, tam vivida membra, laborque Providus , cauta solertia tecta quiete. Nec vero, calidi nunc tu cui sanguinis aetas, Foderis in pugna velocius ilia planta Bellatoris equi, franisque momorderis Ora Quem cernens avidum leti post talia Poenus,
Nequid tu .im nostras denaeus , ait, elicis iras Et captiva para moriendo evadere vincla. Vivendum es , arista serventur colla catena. H.ec iuvenis, divisque tumens, ausisque secundis. At patre Latiasque nurus raptabat ad aras Cura de una , nicello sui ius luinina vultu, Femineus matres graditur chorus, ordine longo, Junoni pallam conceptaque vota dicabant. Huc ades o regina deum, gens casta precamur, Et serimus digno quaecumque est nona in turba Aulonidum, pulchrumque, ac subtemine fulvo Quod nostrat nevere uanus, venerabiti donum . At dum decrescit matrum metus, hoc tibi, diva, interea Velamen erit : si pellere nostris Marmaricana terri nubem dabis, omnis in auro Pressa tibi varia fulgebit gemma corona.
Nec non, proprio venerantur Pallada dono, Phinbuinque arinigerumque devin primamque Dionem Tanta
127쪽
Tanta adeo, cum res trepidae, reverentia divum Nascitur, Wrarae sumant felicibus arae. Dum Roma antiquos templis indicit honores, Iam Fabius aut praecedens agmine Marte Bellandi lento similis, praecluserat omnes Fortunaeque hostique vias discedere signis Haud licitum, summumque decus, quo tollis ad astra Imperii Romane, caput, parere docebat. Verum ubi prima satis conspecta in montibus altis Signa procul, fulsitque Ovis exercitus armis, Arrectae spes Sidoniae, servetque secundis Fortunae juvenis vincendi sola videtur, Quod nondum steterint acies, mora pergite, clamat, Ite citi, ruit ad portas, propellite vallum Pectoribus quantum campi distamus, ad umbras Tantum hosti superest resides ad bella vocantur, Queis pudeat certare, senes quodcumque Videtis, Hoc reliquum est, primo damnatum Minutile bello. Heu ubi nunc Gracchi, aut ubi sunt nunc fulmina gentis Scipiadae pulsi Ausonia non ante paventes Dimisere fugam, quam terror ad ultima mundi
Oceanumque tulit profugos nunc errat uterque
Nomina nostra tremens ripas servat Iberi. Est etiam cur Flaminio mihi gloria caeso Creverit,is titulis libeat cur figere nostris
Crudum Marte viri nomen quo demere noster Huic annos Fabio gladius valet in tamen audet. Audeat haud ultra faxo spectetur in armis. I alia vociferans volucri rapi agmina cursu Ac praevectus equo, nunc dextra provocat hostem, Nunc voce increpitat, missa nunc eminui hasta Fertur ovans, pugnaeque agitat simulacra futurae,
Ut Thetidos proles Phrygiis Vulcania campis
Arma tulit clypeo amplexus terramque polumque, Maternumque fretum, telumque in imagine mundum.
Cassarum sedet irarum spectato ro alti Celsus colle iugi domat exsultantia corda, Infractasque minas dilato Marte fatigaet Solet cunctandi Fabius ceu nocte sub atra Munitis pastor stabulis, per ovilia clausum
Impavidus somni servat pecus enera saevit, Atque impasta truces ululatus turba luporum Exercet, morsuque quatit restantia claustra. Irritus incepti, moVet inde, atque Appula tardo Arva Libys passu legit, ae nune valle resedit Conditus occulta, si praecipitare sequentem, Atque inopinata detur circumdare fraude:
Nunc nocturna parat caecae celantibus umbris
Furta viae, retroque abitum, fictosque timores Adsi inulat, nune castra citus deserta , relicta Ostentat praeda, atque invitat prodigus hostem Qualis Maeonia a mim Maeandrus in ora, Quum sibi gurgitibus flexis revolutus oberrat. Nulla vacant incepta dolis, simul omnia versat, Miscetque exacuens varia ad conamina mentem Sicut aquae splendor radiatus lampade solis Dissultat per redia . vaga lubri magni vibrans Luminis, o remula laquearia verberat umbra. Iamque dolore furens ira secum in iniurn iurat irae: Obvia si prinius nobis hic tela tulisset,
Nulla essent Trebiae QTh alimen nomina , nullos In; ererent titulos, numquam Phaethontius amnis Sanguinea ponrum turbasset decolor unda. Inventum dum se cohibet, terimurque sedendo Vincendi genus . O quotie, Vesut Obvius iret,
Discinxit ratione dolos, fraudesque resolvit.
Haec secum , mediam somni cum buccina noctem Divideret, iamque excubias sortitus iniquas
Tertius abrupta vigil iret ad arma quiete. Vertit iter, Daunique retro tellure relicta
Campanas remeat notus populator in oras.
Hi vero, intravit postquam uberis arva Falerni, mi ves ea, tum quam tellus mentita colono Addunt rusti seris inimica incendia ramis. Haud fas, Bacche, tuos tacitum transmittere honoresa Quamquam magna incepta vocant , memorabere sacri Largitor laticis, gravidae cui nectare vites Nulli dant praelis nomen praeserte Falernis Massica sulcabat meliore Falernus in aevo Ensibus ignotis senior iuga pampinus umbras
Nondum uva viridis nudo texebat in arvo, Pocula nec norant succis mulcere Lyaei,
Fonte sitim, pura soliti defendere lympha. Attulit hospitio pergentem ad litora Calpes, Extremumque diem ei dexter in hora Lyaeum, Nec igitum parvosque lares, humilisque subire
Limina caelicolam testi: coepere volentem
Fumosi postes, ritu pauperis aevi Ante socos tensae laetus nec senserat hospes Advenisse deum sed enim de more parentum Grato cursabat studio, instabatque senectae,
Donec opes festas puris nunc Orna canistris Compotuit, nunc irriguis citus extulit hortis Rorantes humore dapes, tum lacte, savisque Distinxit dulces epulas, nulloque cruore Polluta castus menta, cerealia dona
Attulit, ac primum Vestae detersit honorem Undique, in mediam iecit libamina flammam. Deesse tuos latices, hac sedulitate senili Captus Iacche vetas subito mirabile dicti Fagina pampineo spumarunt pocula succo, Pauperis hospitii pretium, vilisque rubenti
Fluxit mulctra mero, quercu in cratera cavata Dulcis odoratis humor sudavit ab uvis. En cape, Bacchus ait, nondum tibi nota sed olim Viticolae nomen pervulgatura Falerni Munera: haud ultra latuit deus inde nitentem Lumine purpureo frontem cinxere corymbi, Et fusae per colla comae, dextraque pependit Cantharus , ac vitis thyrso delapsa virenti Festa Nysaeo redimi vi palmite mensas. Nec facilis laeto certasse Falerne, sapori, Postquam iterata tibi sunt pocula jam pede risum, Iam lingua titubante moves, patrioque Lyaeo Tempora quassatus, grates, praemia digna Vix intellectis conaris reddere verbis, Donec composuit luctantia lumina somnus.
Somnus, Bacche, tibi comes additus hinc ubi primo Ungula dispersit rores Phaethontia Phoebo, Ultiferis late florebat Massicus arvis
Miratus nemora , fulgentes sole racemos.
Id monti decus, atque ex illo tenipore dives Tmolus , Mambros .is Arvisi pocula succis, Ac Methynina fera lacubus cessere Falernis. H.ec tum V .ista dabat, terrisque infestus agebat Antii bal, sicci stimulabaiat languinis enses,
Ludificante ducem Fabio iamque improba castris Ausoniis vota pugnandi prava libido
Gliscebat, proni decurrere monte parabant.
Da famae, da Musa virum, cui vincere bina Concessum castra, geminos domitare furores: Fervida si nobis corda, abruptumque putassent
128쪽
Instentum Patres, si clamoribus, Inquit,
Turbari facilem mentem . non ulti in rerum,
Et deplorati mandassent Martis habenas . Stat pensata diu belli sententia, incam Servando invitos, urgentesque ultima lata. Nulli et Fabium e vobis eculisse licebit.
Si lucis piget, supremis esse cupido it
Nominis utanti taedetque in tempore tale ullum, elade nova claraeque sea ore ruinae Insignem fecisse loeum . revoeandus ab atri' Flaminins vobis est sedibus e ille ruendi Jam dudum properans signum aulpiciumque dedisset. An nondum praeceps , vicinaque fata videtis. Una, ut debellet, satis est victoria Poeno. State viri, sentite ducem, cum optabile te inpus Deposcet dextras, tune ista serocia dictast quentur factis: non est mihi reditera non 'Arduus in pugnas serri labor, una reclusis Omnes iam portis in campum studerit hor . Maonum illud . solisque datum , quos mitis euntes Iuppiter adspexit, magnum est ex hoste reverti.
Fortunae Libys incumbit, flatuque secundo Fidit a-ens puppim dum desinat aura, inulqde Destitua'. tumidos subducto flamine ventus,
In rem cunctari fuerit. oi ulla perenn Amplexu ortuna ovet jam copia quanto Arctior est nullo Tyriis certamine quantum Detritum est sema quin inter cetera, nostra
Haud laude abfuerit, modo qui sed parcere dictis Sit melius jam vos acies praeliam hostem Poscitis maneat , Superi, fiducia talis.
Interea , exclusa majoris sorte pericli, Me Olum , quaeso, toti me opponite . . io Nis dictis fractus furor, rabida arma quierunt: Ut cum turbatis placidum caput extulit undis
Neptunuς, totumque videt, totoque videtur Regnator ponto, salvi sera murmura veliti
Dimittunt, nullasque movent in frontibus alas :Tum sensim infusa tranquilla per aequor Pace Languentes tacito utent in litote fluctus. Sensit cura sagax Poeni, fraudisque veneno
δ greditur me ut ex pauci atque haec ruris aviti Jugera, nec multis I abius vertebat aratrIs, Massiciis uvi L. is addub at nomina glebis:
in pestem placidam in , iri, di 101rgere caussa In astra ambi; uas, ferro flammisquia pepercit, Suspectamque loro pacem dedit, arte maligna: Ceu an destino traheretur foedere bellum. Intellectus erat Fabio, Tyriosque videbat Dictator saevire dolo, at ilon vacat Gri Invidiam gladios me lituosque timere, Et dubia morsus famae depellere pugnacim nec reptantem, nequidquam saepe trahendo Nuc illuc Castra, scrutantem praelia Poenum,
Qua numerosa iii g. in scopΜlosi vertice collas Exurgi int, an sit, sparsa ad divortia tu ima. Hinc Urstrygoniae saxoso monte premebant in tergo rupes undosis squalida terris. Ninc interna palus D nec ferri aut militis usum Pii: cebat regio , septo sed fraude locorum flicta fames, poenas miserae exactura Sagunti, Uretebat, niique ad ei a Cartha in is armis. . Culi' peris terras, o lati stagn profundi Condiderat sotnnus, positoque labore dierit in Paceni nocte datam mortalibus orbis agebat.
At man Sidoniam curis lagrantia corda
Duct tyrem, vigilesque in eius haurire sinebant Dona soporiferae noctis iam enabra cubili Erigit, Malvi circunidat pelle leonis Qua super instratos proiectus gramine campi
Presserat ante toros tunc ad tentoria fratris
Fert gressus vicina citos nec degener ille Belligeri ritus, taurino membra jacebat Effultus tergo,in mulcebat tristia somno .
Haud moeui hasta viri terra defixa propinquae,
Et dira e summa pendebat cuspide cassis, Et lupeus irea, loricaque, Mensis, Warcus, Et telum Baleare, simul tellure quiescunt . . Iuxta lecta manus, iuvenes in Marte probati, Et sonipes strato carpebat gramina dorso . Ut pepulere levem intrantis vestigia somnum, Heus, inquit, 'riterque manus ad tela serebat. Quae te cura vigil sessum , germane, fatigat' Ac iam constiterat, sociosque in cespite usos
Ιticus a revocat castroruin ad n nera planta
Tum Libyae ductor Fabius me noctibus aegrum, in curas Fabio nos excitat, illa senectus Heu satis quae sola meis currentibus obstat.
Cernis ut armat circumfundare corona,
Et vallet clausos collectus mile in orbe . Verum geri nunc quoniam res arcti percipe porro, Quae meditata mihi. datos correptae per agros Armenta adsueto belli de more sequuntur:
Cornibus arentes edicam innectere ranios,
Sarme utique leves fronti religare maniplos, Admotus cum servorem dii persetit ignis, Ut passi in exultent tintilitate dolore iuvenci,
Et vaga per colles cervice incendia iactent. Tum terrore novo trepidus laxabit iniquas Custos excubias, majoraque nocte timebit. Si cordi consulta moras extrema recusant, Accingamur , ait gemino tentoria gressu Inde petunt ingens clypeo cervice reposta Inter equos, in erque viros, interque jaceb. at Capta manu spolia, Wronantia caede Maraxes Ae dirum in omno ceu bella capesseret , amens Clamore in tum sorte dabat, dextraque tremente Arma toro notu in ta aerebat servidus ensen .
Huic Mago, inverta quatiens ut dispulit hasta Beliantem bmnu in Tenebris fortissime ductor
Ira compesce, AIqile in luce in praelia dister. Ad fraudem, occultainque fugam, tutosque aeceptua Nunc nocte utendum est , relites nectere frondes
Cornibus,m latis accensa immittere silvis
Armenta, oppositi reserent quo cl. istra manipli, Germanus parat, atque obsessa evellere castra.
Emerga inus, hic Fabio perluadrat astus, Non certare dolis nihil hine cunctante, sed aeris Incepti l .eto iuvene, ad tentoria Acher Festinant, cui parca quies, minito umque soporis ,
Nec notum somno noctes a quare feroci
Pervigil in servibat equo sessumque levabat Tractando fraenis ora exagitata Quebat.
At socii renovant tela, arentemque cruorem Ferro detergunt, .iiit uero nibus iras.
Quid fortunt loci poscat, quod tempus, Wipsi
Qu.rna in agitent, pandunt, coeptis ire tui strum Haud segnem hortantur . discurrit tessera caliris, Intentique docent quae sint prope r. nda , monentque
Qui siue suos: instat trepidus, i inulatque ruentes Navus abire timor, dum cica silentia dum lue Majores umbrae rapida jam sub lita peste
129쪽
Uirgulta, atque altis surgunt e cornibus ignes Hic vero ut gliscente malo, Qquassantibus aegra
Armentis capita, adjutae pinguescere flammae Coepere, Quincens fumo erumpere vertex, Per cilles timosque lues agit atra per altos
Saxo scopulos montis clymphata seruntur Corpora anhela boum, atque obsessis naribus igni Ludiantur frustra rabidi mugire iuvenci . . Per iuga, per valles errat Vulcania pestis, Nusquam stante nato, vicinaque litora fulgente Quam multa intentus caelo sub nocte serena Fluctibus e mediis sulcator navita ponti Astra videt quam ni ulta videt, servoribus atris Cum Calabros urunt ad pinguia pabula saltus, Vertice Gargani residens incendi pastor. Hae iacie subita volitantum in montibus altis Flammarum, queis tunc cecidit custodia sorti, Horrere, atque ipsos nullo spargente vagari
Credere,' indomitos pasci sub collibus ignes: Cxione exciderint,in magna fulmina dextra
Torserit omnipotens, an caecis terra cavernis
Fuderit egestas accenso sulfure flammas Infelix tellus, media in formidine quaerunt.
Jamque abeunt, faucesque viae citus occupat armis Poenus, in patulos exultans emicat agros Huc tamen usque vigil processerat arte regendi
Dietator, Trebiamis Tusci post stagna profundi, Esset ut Annibali Fabium Romanaque tela Evasiisse satis quin bestigia pulsi,
Et gressus premeret castris, ni sacra vocarent Ad patrios veneranda deos tum versus ad urbem Alloquitur juvenem, cui mos transmittere signa,
Et belli summam, primasque iubebat habenas, Atque his praeformat dictis, fingitque monendo:
Si factis nondum Minuci, te cauta probare Erudiit fortuna meis, nec ducere verba Ad verum decus, ac pravis arcere Valebunt:
Vidisti clausum Annibalem nil illes, Malae
Iuvere, aut densiis legio conserta maniplis. Testor te, solus clausit, nec deinde morabor,
Diis sine me libare dapem, .solennia serre. Nunc iterum atque iterum vinctum vel montibus altis, Amnibus aut rapidis modo pugna absistite tradam
Interea, crede experto, non fallimur : aegris
Nil movisse salus rebus sit gloria multis Et placeat quippe egregium prosternere ferro Hostem sed Fabio sit vos servare triumphus Plena tibi castra atque intactus vulnere mileSCreditur, hos nobis erit haec tibi gloria redde.
Iam cernes Libycum huic vallo adsultare leonem, Iam praedas Olierre tibi, iam vertere terga, Respectantem adeo, atque iras cum fraude coquentem Claude oro castra, in cunctas spes eripe pugnae. Haec monuisse satis sed si compescere corda Non datur Oranri, magno te jure pioque Dielator capere arma velo. Sic castra relinquens Vallarat monitis, ac se reserebat ad urbem
Ecce autem flatu classis Phoenissa secundo Litora Cajetae, Laestrygoniosque recessus Sulcabat rostris, portusque intrabat apertos, At totus multo spumabat remige pontus Cum trepidae fremitu vitreis e sedibus antri AEquoreae pelago simul emersere sorores, Ac possessa uident infestis litora proris. Tum magno percussa metu Nereia turba
Attonitae propere refluuiu Ad litora uota,
Telebois medio surgunt qua regna profundo,
Pumiceaeque procul sedes immanis in antro Conditur abrupto Proteus, ac spumea late Cautibus objectis ejectat caerula, vates is postquam sat gnarus enim rerumque inelusque Per varias lusit formas, Qterruit atri Serpentis squamis, horrendaque sibila torsit, Et fremuit torvo mutatus membra leone, Dicite, ait, quae caussa viae quisve ora repento
Pervasit pallor cur scire futura libido
Ad quae Cymodoce, nympharum maxinia nat Italidum: Nosti nostros, praesage, timoreS. Quid Tyriae classes, ereptaque litora nobis Hortendunt num migrantur Rhoeteia regna
In Libyam Superis' aut hos Sarranus habebit
Navita jam portus patri num sede fugatae Atlantem is Calpen extrenia habitabinius antrat
Tum sic involvens repetita exordia retro incipit ambiguus vates, reseratque futura.'Lao inedonteus Phrygia cum sedit in Ida
Pastor, errantes dumosa per avia tauros Arguta revocans ad roscida pascua canna, Audivit aerae lentus certamina serinae; Tum matris currus niveos agitabat olores
Tempora sollicitus litis servasse Cupido
Parvulus ex humero corytus, & aureus areas Fulgebat, nutuque vetans trepidare parentem
Monstrabat gravidam telis se ferre pharetram . Ast alius nivea comebat fronte capillos Purpureos , alius vestis religabat amictus, Cum sic suspirans roseo enus ore decor SAlloquitur natos Testis certissima vestra Ecce dies pietatis adest . quis credere silvis
Hoc ausit vobis de se ima atque operi quid ultra
iam superest rerum certat Venus omnia parvin Si mea tela dedi blando medicata veneno, Si velter caelo ac terris qui foedera sancit Stat iupplex, cuia vultis, avus victoria nostra Cyproscidum eas referat de Pallade palmis Et unone, Paphos centum mihi sumet in aris. Dumque haec aligeri instat Cytherea, sonabat Pitane nemus gradiente dea iam bellica virgo Egide de possit atque assuetum casside crinem Invol i, tum comta comam, pacemque serenis Connivens oculis ibat , lucoque serebat Prudicto sacra vestigia concita plantae. Parte alia intrabat jussa Saturnia silvas,
ludicium Phrygis, fastus pastori; QIdam,
Post fratris latura toros postrema nitenti Adfulsit vultu ridens Venus: omnia circa , Et nemora, penitus frondosis rupibus antra
Spifantem sacro traxerunt vertice odorem.
Nec judex sedilis valet, sessique nitoris Luce cadunt oculi, metuit dubitasse videri. Sed vi in sera bella deae vexere per aequor, Arque excisa suo pariter cum judice Troja est. Tum pius Eneas terris actatus, undis, Dardanio Itala posuit tellure penates. Dum cete innabunt ponto, dum sidera caelo Lucebunt , dum sol indo se litore tollet;
Hic regna,in nullae regnis per secula metae At vos o natae, currit dum immobile filum, Adriaci figite infaustas Sassonis arenas. banguineis tumidus ponto misi ebitur undis Aufidus, de rubros impellet in aequora fluctus , Damnatoque deum quondam et carmina Ampo
130쪽
JEtolae rursus Teucris pugnabitis Unabrae. Punica Romuleos quatient mox spicula muros, Muliaque Aldrubalis fulgebit strage Metaurus. Hinc ille e furto genitus, patruique piabit Idem ultor patrisque necena tum littus Elisae I in plebit flammis, avelletque Itala Poenum Viscera torrentem , propriis superabit in oris. Huit Carthago armis, nul Africa nomine cedet
Hic dabit ex sese, qui tertia bella fatiget, Et cinerem Libyae ferat in Capitolia victor.
Quae dum arcana deum vates evolvit in antro,
Jxm monita in Fabium bellique equitumque magister
Exuerat mente, ac praeceps tendebat in hostem, Pascere nec Poenus pravum ac nutrire favorem
De erat, Qui parvo majora ad praelia damno Eliceret, dabat interdum simulantia terga Non aliter , quam qui sparsa per stagna prosundi Evocat e liquidis piscem penetralibus et ca Quunaque levem summa vidit jam nare sub unda, Ducit captivum niuato ad litora lino. Fama furit, versos hostes, Poenumque salutem Invenisse fuga, liceat si vincere, finem Promitti cladum, sed enim ditione carere
'irtutem, poenas vincentibus eis repostas. Clausurum jam castra ducem , rursusque referri Vaginae jussurum enses, reddatur in armi SUt ratio, purget miles, cur vicerit hostem.
Haec vulgus, nec non patrum Saturni inentes
Invidiae stimulos odit, popularibus auris. Tunc indigna fide censent, optandaque ceno, Quae mox haud parvo lueient danmata periclo. Dividitur miles, Fabioque equitumque inagistro
Imperia aequantur penitus cernebat expers Irarum senior, magnas ne penderet alti
Erroris poenas patria inconsulta, timebat. Ac tum multa putans secum, ut remeavit ab urbe, Partitus socias vires, vicina propinquis
Signa jugis locat, specula lublimis ab alta
Non Romana minus servat, quam unica castra
Nec mora, disjecto Miluic vecordia vallo Perdendi simul, pereundi ardebat in ore. Quem postquam rapidum vidit procedere castris, Hinc Libys, hinc Fabius, ira ut accendere sagaces
In subitum curas propere capere arma maniplis Edicit, nulloque tenet naunina in turmaSAusonius torquet totas in praelia vires Poenorum ductor, propellitque agmina voce: Dum dictator abest, rape nites tempora pugnae, Non sperata diu plano certamina campo Offert ecce deus quoniam data copia, longum Detergete situm ferro , multoque cruore
Exsatiate viri plenos rubiginis entes. Atque ea cunctator pentabat ab aggere valli Perlustrans campos oculis, tantoque periclo Discere quisnam esset Fabius te, Roma, dolebat. Cui natus iuncta arma serens, Dabit improbus, inquit, Quas dignum poenas, qui per sust rami caeca Invasit nostros .r ad discrimina fasces. Insanae spei late tribus. Wo lubrica rostra, Et vanis ora laeta viris nunc munera Martis AEquent inperio, molem concedere nocti Sciscant imbelle magna mercede piabunt Erroris rabiem,m nostrum violasse parentem. Tum senior quatiens hastam, lacrimisque coortis: Savguine Poenorum, juvenis, tam tristia dicta Sunt abolenda tibi patiar ne ante ora manusque
Civem deleri nostra, aut vincere Poenum Me spectante sinam nos aequavisse, minori Solvetur culpa , si sint mihi talia corda. iamque hoc ne dubites longaevi, nate, parentis Accipe aeterno fixum sub pectore serva:
Succensere nefas patriae, nec cedior ulla Culpa sub extremas sertur mortalibus umbras.
Sic docuere senes : quantus, qualisque fuisti Quuilia pulsus larem extorris Capitolia curru Intrares exsul, tibi corpora caesa, Camille, Damnata quot sunt dextra pacata fuissent Ni consulta viro , mensque impenetrabilis irae; Mutassentque olum sceptris Eneia regna,
Nulbique nunc stares terrarum vertice Roma. Pone iraς, O nate, meas, socia arma seramus,
Acceleremus opem. an iamque immixta sonabant
Classica, concuriusque viros colliserat acer.
Pritnus claustra manu porte dictator, in altos Disjecit postes, rupitque in praelia cursum.
Non graviore movent venti certam in mole,
Odrysius Boreas, Syrtim tollere pollens Africus, obnixi cuin bella serentia torquent: Distraxere fretum , ac diversa ad litora volvunt Aequor quisque suum, sequitur stridente procella Niinc huc, nunc illuc raptim mare, Mintonat undis. Haud tantum daret ullus honos, tellusque subacta Phoenicum, Carthago ruens injuria quant una orta ex invidia decoris tulit omnia namque Dura simul devicta viro, metus , Annibal, irae, Invidia , atque una sema fortuna subactae. Poenus ab excelso rapidos decurrere vallo Ut vidit, tremuere irae, ceciditque repente Cum gemitu spes haud dubiae praesumta ruitiae: Quippe aciem denso cireum vallaverat orbe Hausturus clausos conje,nis undique telis. Atque hic Dardanius pravo certamine ductor
Jam Styga, aeternas intrarat mente tenebras. Nain Fabium, auxiliumque viri sperare pudebat, Cum senior gemino complexus praelia cornu Ulteriore ligat Poenorum terga corona. Et modo claudentes aciem, nunc extima cingens, Clausos pie tenet majorem surgere in arma,
Majoremque dedit cerni Tirynthi iis altae Scintillant cristae mirum velocibus ingens Per subitum membris venit vigor, ingerit hastas, Aversumque premit telorum nubibus hoste in . Qualis pol juvenem nondum subeunte senecta Rector erat Pylius bellis aetate secunda. Inde ruens, Turin, Buten, Marin, Arsea
Dat leto, a suinque manus conferre Maleon, Cui decus insigne, quaesitum cuspide nomen Tum Garadum , largumque comae consternit Adherbem, Et geminas acies superantem vertice Tylii , Qui sunmias alto prensabat in aggere pinnas.
Eminus hos : gladio Sapharum gladioque Mone sunt,
Et Morinum pug ras aeriis stridore cientem, Dexteriore gena edit cui leti se ictus, Perque tubam fixae decurrens vulnere malae, Extremo fluxit propulsus murmure sanguis.
Proximus huic jacul Nasamonius occidit Idmon. Namque super tepido lapsantem sanguineo aegra
Lubrica nitentem ire quid quana evadere planta
Iua pacto prosternit equo , trepideque levante in Membra adsiel solo, pressa violentius ista I inplicuit terrae, telumque in aede reliquit. Haeret humi corniri astu renie facta acentis,