장음표시 사용
151쪽
Et simul adduinis percussa ad pectora tonsis,
Cernen fractu spumabat verbere pontu . Nec lentum in nredios rapienda ad gaudia vulgin Procurrit fluinus, elataque turba favore Certatim ingenti celebrant nova gaudia plausu.θῆ quatur rector divis, illum undique matres, Ilium turba minor, moniti laudare nepotes, Et senior manus, Wiuxta populusque, patresque, Mactatis Superum dignantur honore iuvencis. Sic patriam xl ago, portas ingressus ovantes Fraternae laudis fama ruit inde enatus, Et multo patrum stipatur curia coetu . Tum divos veneratus, avum de more vetusto, Martem, ait, egregium, oractas queis Itala telius Nitebatur, opes, pars ipse haud parva laborum Nuntio : pugnatum Superis in vota secundis. Est locus, stoli signat quem gloria regis, Posi essus quondam prisca inter secula Dauno Humentes rapido circurn dat gurgite campos Acir dus, stagnis in teicipit arva refusa , Mox fluctus erit Adriacos, magnoque fragore Cede litem impellit retrorsus in aequora pontum. Hic Varro, is magnum Latia inter nomina Paullus Nomen, que is rerum ducibus perniis a potestas, Vixdum depulsa nigrae caligine nostis Invadunt campum, late fulgentibus armis Accendunt ultro lucem surgentis Eoi. Nos contra jam germanum furor acer agebat Optatae pugnaeci a tris cita signa movemus. Intremuit tellus is pulsus mugit luna pus. Hi fluvium campos abscondit strage virorum Ductor, quo numquam majorem ad bella tulerunt Rediorem terrae vidi quunt turbine laevo Ausonia, sonitu bellantis fusa per agros Uni terga daret: vidi quum Varro citato Auferretur equo, projectis degener armis. Quinis magnanimum , perfosso corpore reliς, Stare super socium vidi te Paulle, cadentem.
AEgates ille servilia cedera cla gaUltu caede dies non plus optasse liberet, Quam tum concessit dexter deus alter jam lux Si talis redeat, populis is omnibus una Tum Carthago caput, Terrasque Colere per omnes.
Testes hi stragis, quos signum illustre superbis
Mos Leva gestare viris tum funditur ante Ora admirantum prae sui gen annutu auro, Datque fidem verbis, haud parvo insignis acervo. Hinc iterum repetens: Restat nunc sedibus imis Vertenda, atque aequanda solo jam subruta Roma. Adnitamur, ait, vires re vere tot haustas Casibus,, pateant non parca aeraria dextris
Quas emimus bellis defit iam bellua tristis
Ausoniis terror, nec non alimenta fatigant. Atque ea dum memorat, torvo conversus in ora
Annonis vultu, quem gliscens gloria parvula a Ductoris studio iamdudum agitabat acerbo. Iamque tibi dextras, inceptaque nostra probamus, Jam a Dardanio me non servire colono. Anne rerum Annibalem dedi places atra veneno Invidiae nigrodue undantia effora selle Tandem tot titulis, totque ex Orata tropaeis Infelix muta : dextra haec, en dextera, quam tu. Eneadis lacerare dabas, litora, amnes, Et stagna latos implevit sanguinae campos . Haec Migo, atque animos favor haud obscurus habebat.
Cui , simul invidia atque ira stimulantibus, Anno:
Talia vesani iuvenis convicia miror Haud equidem tumet ingenio, fraternaque corda Non tarde agnoscas, Qvirus utile linguae. Qui ne mutatum vanis absittere credat, Nun pacem orandum, nunc improba cedere rupto Arma reponendum,m bellum exitiale cavendum Auctor ego. atque adeo vosmet perpendite, quaeso, Quid erat: haud aliud nobis censere reli et uin est Tela viros, aurul , classis limenta precatur Belligerainque feram : vietus non plura dedissem. Sanguine Dardanio Rutulos saturavimus agrus Et jacet in campis Latium deponere curas Tandem ergo bone a vietor, liceatque sedere In patria, liceat non exhaurite rapacis Impensi belli vacuatos sepe penares Nunc era, nunc inquam falsa ut praesagia nostin Sint Oro , mensque augurio ludatur ina . Haud procul et funesta dies atrocia novi Corda, ac prospieio natas e cladibus iras. Vos ego , Os metuo, Cannae submittite signa, Atque adeo tentate , agedum,m deposcite pacem.
Non dabitur parat ille dolor mihi credi res majus
Exitium accepto, citiusque haec foedera victor, Quam victus, dabit, atque adeo qui tanta superbo Facta sonas ore, & spumanti turbine ferssas Ignorantum aures , dic en germanus in armis Ille tuus par Gradivo, per secula telluς Cui similem numquam ductorem in bella creavit. Moenia Romuleae cur non diim viderit urbis 'Scilicet a gremio matrum rapiamus in hostem Nondum portandis habiles gravioribus armis.ffratas ius I texamus mille carinas, Atque innis Libyae quaeratur bellua terris, Ut longa imperia, atque armatu proroget annos Annibal regnum trahat usque in tempora fati. Vos vero neque en in occulto circumdamur allu Ne dulces spoliate domos, castrisque potentum Atque opibus sancite modum . pax optima rerum, Quas homini novi isse datum est pax una triumphis Irmum eris putior pax custodire salutem
Et cives aequare potens, revocetur in arces
Tandem Sidonias, fama fugetur ab urbe Perfidiae, Phoenissa, tua si tanta libido
Armorum tenet, atque enses non reddere perstat
Poscenti patriae, nil suppeditare furori Hortor, haec fratri Hagonem dicta reserre. Plura adnectentem Cneque enim satiaverat iras Dicendi clamor turbat diversa volentum Si Libua decus, iud ulli luperabilis armis, Annibal est irae tibi, destituemus ad ipsas
Victorem metas ' nec pum adsumenta feremuS, invidia unius sceptra ut jam parta retardet'
Inde alacres tribuunt, quae belli posceret usus Absentique suum iactant sub teste favorem Mox eadem terris placitum traducere Iberis, Dum malus obtrectat facta immortalia livor, die sinit adjutas duetoris crescere laudes
IA in terra glaciale caput, oecundaque nimbis Tempora, laustrifero nebulosam vertice frontem , Immitis condebat hiems, blandisque salubre Ver Zephyris, tepido mulcebat rura sereno.
152쪽
Prorumpit xpua Poenus, vicinaque late
Praei isto terrore quatit . e condita bruma
Dum Riphaea rigent Aquilonis stamina, tandem
Evolvit serpens arcano nembra cubili, Et splendente die novus emicat, atque coruscum
Fert caput, saniem sublatis faueibus effiat. R Libyci ducis ut fulserunt signa per agros,
Desolata metu cuncta, suadente aevo re allo se clausere simul, trepidi ave salutis Expectant ipsis metuentes moenibus hostem
Sed non ille vigor qui ruptis Alpibus acina
Intulerat, dederato ue vias, Trebiaque potitus, Maeonios Italo sceleravit sanguine fluctus, Tune inerat molli luxu madefacta, meroque, Illecebris somni torpenti membra fluebant, Queis gelidas suetum noctes thorace gravatis Sub Jove non aequo trahere,, tentoria Lepe Spernere , ubi liberna ruerent cum grandine nimbi, Ac ne nocte quidem clypei ve ensesve reposti,
Non pharetrae, aut jacula, pro membris arma suere Tunc grave alsis onus, maioraque pondera visa Parmarum, ac nullis sulae stridoribus hastae. Prima instaurantem sensit certamina mitis Parthenope, non dives opum, non spreta vigoris: Sed portus traxere ducem, secura volentem Equora, quae peteret veniens Carthagine puppis . Nam molles urbi ritus, atque hospita Mulis Otia, & exemtum curis gravioribus aevum, Sirenum dedit una suum, memorabile nomen Parthenope muris Acheloias, aequore cujus Regnavere diu cantus, cum dulce per undas Exitium miseris caneret non prospera nautis. Haec pone aggressus ni frontem clauserat aequor Moenia, non ullas valuit perfringere Poenus Tota mole vias, rustraque inglorius ausi, Pulsavit quatiens obstructas ariete portas.
Stabat Cannarum Graj ad munimina vitior Ne quidquam in cautae mentis consulta probabat Eventu, qui post Dauni stagnantia regna Sanguine Tarpejas ire abstinuisset ad arces. En qui nos segnes, nescire addere cursum Fatis jam stis , quod vobis scandere nuper
Non acie ex ipsa concessu in moenia Romae ;Intrate, atque epulas promissas sede Tonanti His, quae Graja manus defendit, reddite tectis. Talia jactabat, famaeque iidore suturae Irritus, inccepta primus si absisteret urbe, Audebat cuncta, atque acuebat fraudibus enses. Sed subitae muris flammae, totoque fluebant Aggeris anfractu tela improvisa per auras. Haud secus, occuluit saxi quos vertice scelus Ales ulva ovis, tacito si ad culmina nisu Evasit serpens , terretque propinquiis hiatura Ilta hostem rostro, atque adluetis fulmina ferre
Unguibus incessens, ni di circumvolat orbem. Tandem ad vicinos Cumarum vertere portus De sessus subigit, varioqtie lacessere motu Fortunam, famae arbando obstare sinistrae. Sed custos urbi Gracchus tutela, vel ipsis Certior arcebat inutis , iter unaque sedere Portis, atque aditus iterum sperare vetabat. Lustrat inops animi, rimatur Momnia circum Alite vectus equo rursusque hortatibus infit
Laudum agitare suos: Proh diit qui terminus, inquit,
Ante urbes standi Grajas , oblite tuor una
Factorum niteat quis erit nodus t Alpibus adstat
Nimirui maior moles, scandere caelum Pulsantes iubeo scopulo quamquam altera detur Si similis tellus, aliaeque repente sub astra Exsurgant rupes , non ibis is arduus arma Me ducente seres' tene e Cumanus hiantem Agger adhuc murusque tenet Gracchuriaque, o eri Non ausum portis , parvo in discrimine cerno An vobis gentes , quaecumque labore parastis, Casu gesta putent per vos Tyrrhena faventum:
Stagna deum per ego& Trebiam , cineresque Sagunti obtestor, dignos iani vosmet reddite vestra, Quam trahitis fania, Wrevocate in pectora Cannas. Si ductor fessas luxu, attritasque secundis Erigere in verbis tentabat sistere mentes. Atque hic perlustrans aditus , fulgentia cernit Arcis templae iugo, quorum tum Virius, altae Immitis ductor Capuae, priniordia pandit Non et hoc, inquit, nostri, quod suspicis, aevi
Majores secere manus quum regna timeret
Dictaei regis, sic fama ex linquere terras
Daedalus invenit nec toto signa sequenti Orbe dare , aethereas aliena tollere in auras Ausus se penna atque homini monstrare volatuq.
Suspensum hic librans media inter nubila corpus
Enavit, Superosque novus conterruit ales.
Natum etiam docuit fallae sub imagine plumae Attentare vias vos icrum lapsumque solutis Pennarum remis , non felicibus alis
Turbida plaudentem vidit freta dumque dolori Indulget subito , motis ad pectora palmis
Nescius heu plandiu duxit inoderante volatus. Hic pro nubi vago gratus pia templa meatu Inllituit hcebo, atque audaces exuit alas.
Virius haec sed enim ductor numerabat inertes Atque actos sine Marte dies, ac stare pudebat. In gemit adversis, respectansque irrita tecta Urbe Dicarchea parat exsatiare dolorem. Hic quoque nunc pelagus nunc muri saxea molesollicit audenti, de sentantumque labores Dumque tenet socios dura atque obsepta viarum Rumpere nitentes lentus labor ipse propinqua Stagnorum terraeque simul miracula lustrat. Primores adlunt Capuae, docet ille tepentes Unde erant Oiraei Baiae, comitemque dedisse Dulichiae puppis agri sua nomina monstrat. Rit hic Lucrino mansisse vocabula quondam Cocyti memorat, medioque in gurgite ponti Herculeum commendat iter qua discidit aequor Aniphi Dyoniades arinenti victor Iberi. Ille cilina populis dictu in Styga, noenine verso Stagna irier celebie in nunc uitia monstrat Avernum: Tumor illi remore atque umbris nigrantibus horrens, Et ornat latus volucii letale vomebat Sumulo vi ius caelo, Stygiaque per urbes Relligione sacer, saevum retinebat honorem
Hinc vicina palus Psama est Acherontis ad undas
Pandere iter caecas stagnante voragine fauces Laxat horrendos aperit telluri hiatuS,
Interdumque novo pertiirbat lun in Tanes.
Juxta ac caligante situ, longumque per 'Uum Infernis tessa nebit lis, pallente sub umbra Cimmerias iacuisse doli os , nocteiiiqille profundam Tart Areae Q, artant urbis: tum sulfuie in igni Se in per anhelantes , Octoque bitumine cainposostentant: tellus allo exundante vapore
Suspiratis, Ilitque diu caletam ui edullis
153쪽
Astuat, Stygios exhalat in aera flatus,
Parturit, oremulis metuendum exsibilat antris: Interdumque cava luctatus rumpere sedes, Aut exire oras, sonitu lugubre minaci Mulciber immugit, lacerataque viscera terrae Mandit, exesos labefactat murmure monteS. Tradunt Herculea prostratos mole gigantes Tellurem injectam quatere, spiramine anhelo Torreri late campos, quotiesque minatur Rumpere compagem impositam, expallescere caelum. Apparet Prochvte saevum sortita Mimanta: Apparet procul Inarime, quae turbine nigro Fumantem premit Iapetum , flammasque rebelliore ejectantem, quando evadere detur, Bella Jovi rursus Superisque iterare volentem. Monstrantur Veseva juga, atque in vertice su inmoDepasti flammis scopuli, fractusque ruina Mons circum, atque fit nae fatis certantia saxa. Nec non Misenum servantem Idaea sepulcro Nomina, merculeos videt ipso in litore Baulos. Miratur pelagique minas, terraeque labores. Quae postquam perspecta viro, regressus ad altos Inde Pherecyadum muros, tondentia laeto Palmite devastas Nysaea cacumina auri. Hinc ad Chalcidicam transfert citus agmina Nolam Campo Nola sedet, crebris circumdata in Orbem Turribus , celso facilem tutatur adiri Planiciem vallo sed qui non turribus armλDefendenda daret, verum ultro moenia dextra Protegeret, Marcellus Opem auxiliumque serebat. Isque ubi Agenoream procul adventare per aequor, Et serri ad muros libem videt, Arma, cruentus
Hostis adest, rapite arma viri, Clamatque capitque. Circumstant rapidi iuvenes , aptantque frementi Sanguineas de more jubas sonat inde citato
Agmina disponens passu, Tu limina dextrae
Servabis portae Nero tu converte cohortes
Ad laevam patrias, Larinati signa, Clarum Volscorum Tulli decus ast ubi iusso Per tacitum ruptis, subita vi, fundite portis Telorum in campos nimbum, ferar ipse revulsa
In medios, equitumque traham certamina porta.
Dumque ea Marcellus, jam claustra evellere Poeni
Et scalis pretos tentabant rumpere murOS. Insonuere tubae passim, clamorque virorun ,
Hinnitusque, simul litui, raucoque tumultu Cornua, Win membris concussa furentibus arma. Fertur acerba lues disjectis incita telis, Effusaeque ruunt inopino flumine tu ibae, Improbus ut fractis exundat molibus amnis,
Propulsum ut Borea scopulis impingitur aequor,
Ut rupto terras invadunt carcere Venti. Nec terrente Libys vii armorumque virumque
Dejectum sperare valet dux Dardanus instat
Attonito praegressus equo, tergisque ruentum Incumbens hasta, locios nunc voce fatigat: perge age, se gressii dexter deus , horaque nostra est, Hac iter in muros Capuae munc rursus in hostem Conversus, Sta, quo raperis non terga tuorum,
Te ductor Libyae, increpito stat cain pus, Warma, Et Mars in manibus , inriti a caede cohortes, Spectemur soli, Marcellus praelia posco Sic rector Latius : juvenique invadere pugnam Barcae suadebat honor, pretiumque pericli. Sed non haec placido cernebat pectore Juno, Caepioque axem suprema in fata ruentem.
sistere perculsos ille, revocare laborat. Taletne e gremio Capuae, tectisque ramistris Egredimur state , o miseri, que is gloria summa Dedecori est nil vos hodie est hi credite terga
Vertentes dum exspectat meruistis ut omnis Ingruat Ausonia, saevo Mavorte parastis,
Ne quae spes fusos pacis vitaeque maneret. Vincebat clamore tubas vocisque vigore Quam dis obstructas saevus penetrabat in aures.
Polydamanteis juvenis Pedianus in armis Bella agitabat atrox, Trojanaque semina , Ortus, Atque Antenore sese de stirpe ferebat, Haud levior generis fama, sacroque Timavo Gloria o Euganeis dilectum nomet in oris.
Huic pater Eridanus, Venetaeque ec ordine gentes, Atque pono gauden populus, seu bella cieret, Seu Musas placidus, doctaeque silentia vitae Mallet, honios plei stro mulcere labores.
Non ussum dixere parem, nec notior alter Gradivo iuvenis, nec Phoebo notior alter.
Qui postquam effusis urgens vestigia raenis
Poenorum, juxta galeam atque insigne peremti
Agnovit spolium Paulli, puer illa gerebat
Non parvo laetus ductoris munere Cinyps, Dilectus Poeno Cinyps, quo gratior Ora Non suit, ac nulla nituit plus fronte decoris. Quale micat semperque novum est, quod Tiburis aura Pascit ebur, vel qui miro candoris honore Lucet in aure lapis , rubris advectus ab undis Quem postquam egregium cristis,is casside nota Fulgentem extremo Pedianus in agmine vidit, Ceu subita ante oculos Paulli emersisset imago Sedibus in sernis, amissaque posceret arma, Invadit stendens, Tune ignavissii Re , sacri Portabis capitis, quae non sine crimine vester invidiaque deum gestaret tegmina ductor En Paullus. Uocat inde viri ad spe inacula manes Et fugientis agit costis penetrabile telum. Tum delapsus equo, galeam atque insignia magmConsulis abrumpit dextra, spoliatque videntem.
Solvitur omne decus leto, niveosque per artus It Stygius color, formae populatur honores. Ambrosiae cecidere comae, violataque cervix
Marmoreum in jugulum collo labente recumbit. Haud secus oceano rediens Cythereius ignis, Quum sese Veneri jactat pleiadore resecto, Si subita invadat nubes, hebetatur, Watris Decrescens tenebris, languentia lumina condit. ipse etiam capta Pedianus casside, nudos
Attonitus stupet ad vultus, irasque coercet. Tum galeam magno socium clamore reportans Immitem quatiebat equum , spumantia saevo
Fraena cruentantem morsu ' cui turbidus armis
Obvia Marcellus rapido tulit ora tumultu, Agnoscensque decus Macte o virtutis avitae Macte Antenoride, nunc, inquit, rapta petamus
Quod superest Libyci ductoris tegmina, ardens Terrificis saevam fundit stridoribus hastam.
Nec forsan voti vanus oret, obvia ni vis Gestaris oppositio tenuisset corpore telum. Qui dum vicinis ductorem protegit armis, Transabiit non hunc sitiens gravis hasta cruorem,
Ingentesque minas mutata morte peregit.
Avehitur raptim ductor, discrimine leti Turbatus , curiumque serens ad castra capessit. Jamque fugae immodicus tendit certamine gressum
154쪽
Prrcipitem, versis Poenorum exercitu armis.
Adsequitur telis ollis, tot agasque viritim
Exsatiant iras cladum, caeloque cruentos Certati in oliantant, dis ultoribus enses.
Ille dies primus docuit, quod credere nemo Auderet Superis, Martis certamine sisti I osse ducem Libyae . raptant currusque virosque Missylamque feram is vivis avulsa reportant Tegmina bellantum, atque abeunt sub cuspide terga Contenti vidisse ducis tum Martis adaequant Marcellum decori graditur comitante triumpho Major, quam ferret quum victor opina Tonanti Inde furens postquam vallo vix depulit hostem Ductor Agenoreus, Quando hanc, quantoque cruore Hostili labem eluerim mea terga videre
Contigit Auloniis mene, inquit , si imme deorum, Posi Trebiam statuis tam tristi unere disinu in Vosque invicta diu , nunc heu sine Marte iuventus, Debellata bonis Capuae : non degener ipse Gestorum, Ausoniis verti victricia signa, Vobis teret dedi . vidi quum ad bella vocarem, Non secus atque Italo sugete a ductore paventes. Quid reliquum prisci Martis tibi, qui dare terga
Me revocante potes Fundebat talia Poenus, Et Latiae sese Nolana ad moenia turmae Portantes spolia insigni clamore serebant. A consueta graves per longum audite brorum Eventus Roma, numquam recreata secundis ;Adlato tandem austae ei tamine pugnae
Erigitur, primoque deum se munere tollit. Ante omnes pigia in Martem, fugiensque laborum, Dum bellum tonat, sese irata juventus Dat poenas latebrae tum Qui dulcedine vitae, Invetaere dolo; jurataque foedera Poeno
Corrupere, notant is purgant crimine gentem Punitur patriam tu editantum linquere terram
Consilium infelix, celerataque culpa Metelli. Talia corda virum: sed enim non semina cessit
Mente a 'quare viros, laudis poscere partem Omnis prae sese portans capitisque manusque Antiquum decus, ac direpta monilia coli , Certatim matrona ruit, belloque ministrant.
Haud tanta cessisse viros in tempore tali Laudis sorte piget: sed loque in secula ituro
Laetantur tribuisse locum tum celsa senatus Subsequitur turba, in medium certamine Uagno
Privat cumulantur opes nudare penates
Ac nihil arcanos vitae melioris ad usus Se posuisse iuvat, coitis sine oririne vulgus
Corpore sic toto ac membris Roma omnibus usa, E langues rursus tollebat ad aethera vultus
Addunt spem iis eris dulcem Parnassia Cirrhae
Portantes responsa viri. nam laeta ferebant Exaudisse adytis, sacra cum voce tonaret Antrum, mugiret Phoebo iam intrata sacerdos: Solvite, gens Veneris, graviores corde timores,
Adversa, quidquid duri sub Marte manebat, Exhaustum est vobis: stant leviora laborunt,
Et sine pernicie terror . dis vota, precesque Ferte modo, tepidos aris libate cruores, Neu date terga malis . aderit Gradivus, Wipse Delius vertet propiora pericula ates Trojanos notus semper in inutis labores. Sed vero . sed enim ante nanes haria sumentCentum festa Iovi, centum cadat hostia cultris.
Ille lucem belli nubem , saevasque procellas
In Libyam violenter aget spectabitis ipsi
fetida turbato vitientem in praelia mur do. Ast a Parnassi postquam clamata sub antris Adlatu in , vulgique deus pervenit ad aures , In Capitolina certatim scanditur arces ;Sternunturque Jovi, olelubrum sanguine honorant.
Tum paeana canunt, respontaque fida precantur Interea adsuetis senior Torquatus in armis, Sardoas patri quatiebat milite terras .
Namque ortum Iliaca iactans ab Origiae ornem In bella an, plagoras Tyrios renovata Ocarat. Proles pulchra viro, nec tali digna parente Olcus erat, cuius fretus fulgente juventa Ipse asper paci, crudos ne viribus annos Barbarici studio ritus, reibuebat in armis It que ubi Torquatum raptim properata serentem Signa videt, pugnae lue avida accendere dextras , F raude loci nota, latebrola per avia saltus Evolat, provisa fugae compendia carpens, Occulta tegitur valle, frondentibu umbris . Intula flueti lono circumvallata profundo Castigatur aquis, compressaque gurgite, terras Enormes et Obibet nude sub imagine plantae Inde Ichnus pitu Graiis memorata colonis, Mox Libyci Sardus generoi sanguine fidens
Heuculis ex ele nautavit nomin terrae
Adiluxere etiam, .sede potuere coactas
Dispersi pelago, post eruta Pergam χ, Teucri.
Nec parvum decus, adve Elo cum classe paterna
Agmine Thespiadum, terris lolae dedisti. Fama est, cum laceris AE aeon flebile membris Supplicium lueret pectatae in fonte Dianae, Attonitum novitate mali fugisse parentem Per freta aristaruna, Sardoos iis recessus,
Cyrenen monstrasse ferunt nova litora matrem. Serpentum tellus pura, ac viduata venenis,
Sed tristis caelo, multa vitiata palude. Qua videt Italiam, saxoso tota id dorso Exercet scopulis late freta, pallidaque intus
Arva coquit nimium , Cancro sumantibus austris , Cetera propensae Cereris nutrita favore. Hoc habitu terrae nemorosa per invia crebro
Torquatum eludens hostis, Sidonia pugnae Tela exspectabat, bciosque laboris Iberos.
Qui postquam appulsis animos auxere carinis, H .iud Ora prorumpit latebris, adversaque late Agmina inhorret cunt, longumque coire videtur, Et conserre gradum: media intervalla patentis Corripiun. cainpi properatis eminus hastis. DOὶec ad exertos ense , fidissima et ela, Deve tuum dura inde lues ceduntque , caduntque, Alterni lue animas saevo in mucrone relinquunt. Non equidem innumeras caedes, totque horrida acta Sperarim tanto digne pro nomine rerum Pandere, nec dictis bellantum aequare calorem. Sed vos, Calliopa, nostro donates labori, Nota palum magni longo tradantur in aevo Facia viri, Mineritum vati sic remus honorem . Eiiii ius atrii qua Messapi ab origine regis
Miscebat priinas acies . Laetiaeque ii perbum Vitis adornabat dextram decus hilpid. tellua Milerunt Calabri, Rudie genuere vetus .e, Nunc Rudiar ibi memorabile nomen alumno Is prima in pugna, vates iit Thracius lita Infestam bello quateret quu in v Ticus Argon
Spicula deuosito Rhodopeia octine torsit,
155쪽
Spectandum sese non parva strage virorum Fecerat,m dextrae gliscebat caedibus ardor. Advolat aeternum sperans ore, pelleret Oscus Si tanta in labe in ac perlibrat viribus hastam. Risiit nube sedens vani conamina coepti, Et telum procul in ventos dimisit Apollo Ac super his Nimium iuvenis, nimiumque superbe Sperata haustisti sacer hic , ac magna sororum Aonidum cura est,is dignus Apolline vate . Hic canet illustri primus bella Itala versu, Attolletque duces caelo , resonare docebit Hic Latiis Helicona modis , nec cedet honore Ascraeo famave seni sic Phoebus,, Osco
Ultrix per geminum transcurrit tempus arundo. Vertuntur iuvenis casu perculsa per agros Aginina, est usae pariter dant terga caterVae, Dum pater , audita nati nece, turbidus irae, Barbaricum atque immane gemens, transfigit anhelum Pectuς ad manes urget vestigia nati.
At Libuae ductor Marcello radius, Macri
Contusus pugna, camp is damnarat, arma Verter 1 ad miseras non aequi Martis Acerras.
Inde ubi permissi flammis, atque ensii bus urbem, Nuceriar nihilo levior nec parcior irae
Incussit se se, at li 3 aequavit moenia terrae.
Pi,st Casilina sibi, multum obluinatus iniquis
Desendentum armis, aegre reseraverat astu L iminio obsessiis vitam pensaverat auro.
Iamque in Dauniacos persundens agmina iam posFlectebat rabiem , quo praeda vel ira vocasset: Fumabat versis incensa Petilia tectis, In selix fidei, misera que secunda Sagunto, Ac quondam Herculeam servare superba pharetram. Verterat, mentem Tyria ad conata Tarentus Portisque intrarant Poeni, sed enim arce corusca
Fisa loco manus Ausoni j stipat, sedebat Hie miranda movent classem, quae condita portu
Adstabat , namque angustis e faucibus aequor Erumpit scopulos inter patuloque recessu Infundit campis secretum gurgite pontum. Inclusas igitur, quibus haud enare dabatur Arce superposita, claustris maris extulit astu,
Perque aversa tulit portatas arva carinas.
Lubrica roboreis aderant substramina plaustris, Atque recens caesi tergo perlapsa iuvenci AEquoream rota ducebat per gramina puppim. Et iam per colles, dumosque ad littus adacta Innabat pelago, veniens sine remige classis. Nuntius interea, vectis non more carinis Terrentem freta, curarum servoribus implet. Dum procul Ubalios avet expugnare nepoteS, Et primus rostris sulcet navalibus arva, Adsessos Capuae muros, claustra ipsa revelli Portarum, ac totum miseris incurrere bellum
Linquit coepta ferox, se imasque addente pudore, Atque ira simul, immani per proxima motu Evolat, minitans avida ad certamina fertur. Haud secu amissis tigris si concita seetu, Emicet, attonitae paucis lustratur in horis Caucasus, saltu transmittitur alite Ganges, Donec fulmineo partus vestigia cursu Colligit, I rabiem prenso consimit in hoste. Obvius huic sparso Centenius agmine raptim Funditur, audendi pravus , sicilisque periclis. Sed parvula decus Annibali nam vitis honore
Perfunctus Latiae, subito stimularat agrest ,
Semiermemque manum sternendam obiecerat hosti, Bis septem demissa neci nec substitit agmen, Miltia bis septem, quae non solertior ense, Sed gelius in ignis, justis ducebat in armis
Fulvius ast aeque per corpora fusa iacentum Raptum iter est, victorque moram non passus eundi. Exsequi Ε, tantum famam nomenque volentem Mitifica mentis, tenuerunt unere laeto.
Namque per insidias s infandum L ab hospite caesus, Colloquium promissa petit du; perfida gentis
Lucanae Gracchus , caeco circumdatus astu
Occiderat, laudemque Libys rapiebat humandi.
Sed non ut scitum, celerare ad moenia Poenum,
Adstabat res ulla loco iam Consul uterque Praecipites aderant, Nola vis omnisin Arpis, ' floridior Fabius, rapida arma serebant, Hinc Nero, Whinc volucres Syllanus sine dieque
Impellebat agens, properata ad bella , cohortes. Undique conveniunt, pariterque opponere cun flos
Uni ductores iuveni placet, arduus ipse Tifata invadit propior, qua moenibus instat Collis, tumulis subiectam despicit urbem. Verum ubi tot sese circumfundentibus armis
Uallatas socium portas, unique negati Intravisse sibi, Capuaque erumpere cernir, Anxius adventus, nunc ferro frangere coetum Obstantum meditatur, At nunc avia coepto Consilia, atque astu quae iit tot millia portis Abstrahere arctatis, cinctosque resolvere muros
Sic igitur secum, curasque ita corde fatigat: Quo mens aegra vocas rursusne pericula sumam Non aequus regione loci Capuaque vidente Terga dabor an residens vicini vertice montis Exscindi ante oculos patiar socialia tecta λNon ita me experti Fabius, Fabioque magister Turbarum expertem, cum clausos milite colles Evasi victor , sparsosque per arva iuvencos Jactare accensis stimulavi cornibus ignes. Haud dum omnes abiete doli defendere nobis Si Capua in ereptum est, dabitur circumdare Romam Haec postquam placita,' tenuit sententia mentem Non exspectato Titan dum gurgite lucena Spirantes proserret equos, impellit in agmen
Voce manuque viros, coepta immania pandit: Perge, age, vince omnem miles virtute laborem, Et quantum humani possunt se tendere passus Arduus accelera, Romam petis : hoc iter Alpes, Hoc Cannae statuere tibi: eja incute muris Umbonem Iliacis, Capuaeque repende ruinaῖ, Quam isti fuerit cadere, ut Palatia cernas Et denti grantem Tarpeia sede Tonantem Insti ucti glomerant gressus, Roma auribus Eret, Roma oculis, creduntque ducis solertibus actis
Aptius id coeptum, quam si duxisset ab ipso
Fatali fine adis campo Uulturna citata Transmittunt alvo vada, postre inique relinquunt Tardandis Italis corruptas igne carinas. Tum Sidie in legunt pernicibus arva maniplis, Threiciamque Calen, vestras a nomine vati,
Orithyia, domos hinc Ali sanus Iaccho Haud in amatus ager nymphisque habitata Casini
Rura evastantur: mox in vicinus Aquinas, Et quae sumantem texere giganta Fregellar Agmine carpuntur volucri fert concitur inde
Per iuga celsa gradu in duris qua rupibus haeret
Bellator Frusino, urbi suspensa tumenti Dorso
156쪽
Dorso, frugiferis Cerealis Anagnia te Lis. Iamque adeo est campos ingressus δε arva Labici,
Linquens Telegoni pulsatos ariete muro ,
Haud dignam inter tanta moram, nec amoena retentant
Aloida , nec iuxta unonis tecta Gabinae Praeceps ad ripas immani turbine sertur, Sulla reis gelidus qua serpit leniter undis Ad genitorem Ani, labens sine murmure Tibrim. Hi ut signa Ueroles dimentaque castra locavit, Et ripas tremefecit eques, perterrita pullis Ilia prima vadis, sacro se conjugis antro Condidit, cunctae fugerunt gurgite nymphae.
At matres Latiae, ceu naoenia nulla supersint, Attonitae passim furibundis gressibus errant. Ante oculos adstant lacerae trepidantibus umbrae , Quaeque gravem ad Trebiam , quaeque ad Ticina fluenta oppetiere necem , Paullus Gracchulque cruenti Flaminiusque simul , miseris ante Ora vag ntur.
Clausit turba vias, at celsus asper ab ira,
Ingentemque metum torvo domat Ore senatu S.
Interdum tamen erumpunt sub casside fulae Per tacitum lacrimae quidnam fortuna minetur, Quidve parent Superi pubes dispersa per altu Stat turres, atque huc ventum sub corde volutat , Ut jam Roma satis credat defendere muroS. Poenus ut ad somnos vix totam cursibus actae Iiadulsit ubi noctem, vigil ille, nec ullam Ad requiem facilis, credensque abscedere vitae Quod sopor eripiat tempus, radiantibus armis Induitur, Nomadunaque jubet prorumpere turmas Inde levis fraenis circum pavitantia fertur Quadrupedante sono perculsae moenia Romae. Nunc aditus lustrat, clausas nunc cuspide pulsat Infesta portas, ruiturque timore paventum Nunc latus celsis adstans in collibus , intrat Urbem oculis, discitque locos, caussasque locorum. Ac legeret visu cumcta, in penetraret in omnes Spectando partes, ni magno turbine ades et Fulvius, haud tota Capu: obsidione relicta. Tum demum castris turmas sustixit ovantes Spectata uictor satiatus pectora Roma.
Atque ubi nox depulsa polo, primaque rubescit
Lampade Neptunus, revocatque aurora labores, E flundit rupto persultans agmina Vallo, Et quantum amare valet, 'er plurima nostra socii , decora, sacras in sanguine dextras, Votis ite pares, tantum audete sub armis Quantum Roma timet reliquam hanc exscindite molem, Nil quod vincatis toto restibi in Orbe Neu populi vos Martigenae tardarit origo, Intratam Senonum capietis millibus urbem, Adsuetamque capi fortasse eurulibus alti ςJam vos, exemplo proavorum, ac nobile letum Exspectant de more senes, mortique paralitur . Talibus hie Poenus sed contra Oenotria pubes
Non ulla voce ducis, aut praecepta requirit. Sat matres stimulant, natique, cara supinas Tendentum palmas lacrimantiaque ora irentum. Ostentant parvos, agituque incita pulsant Corda viri im, armati inrigunt oscula dextris. Ire volunt, pro muris oppotae re densi Pectora, respectant sue uos, fletumque resorbent. Ut vero impulso pares affae cardine portae, Et si naui eriapit tinctis exercitus armis,
Funditur immixtus gemitu, precibusque per altos Ad caelum muros clangor, sparsaeque solutis
Crinibus exululati matres, atque ubera nudant. Fulvius antevolans agmen , Quis nesciat, inquit, Non sponte ad nostros Poenum venisse penAtes A portis sugit Capuae . Subnectere plura Conantem tristis caeli cum murmure vasto
Turbavit fragor, subita de nube processi.
Iupiter, 'thiopum remeans tellure, minantem Romuleo Poenu in ut vidit succedere vallo,
Caelicolis raptim excitis, des eudere tecta Dardana, a septem discurrere jussierat arces. Ipse e Tarpeio sublimis vertice, cuncta, Et ventos, simul nubes, grandinis iras,
Fulminaqueis tonitrus, nimbos conciet atros Concussu tremuere poli, caelumque tenebris Clauditur, Qterras corco nox condit amicta.
Instat tempestas oculis, hostique propinquo Roma latet, aestae in turmas per nubila flammae Stridorem servant, membris insibitat ignis Hinc Notus, hinc Boreas, hinc fulci Asricus alis Bella movent, quantis animos in pectora possint Irati satiare ovis fluit agmen aquarum Turbine confusum piceo, nigrante procella
Atque omnes circa campos spumantibus undis Involvit: celsus summo de culmine montis Regnator Superum sublata fulmina dextra Libiavit clypeoque ducis non cedere certi
Incussit: summa liquefacta est cuspis in hasta,
Et fluxit, ceu correptus ornacibus ensis.
Ambustis sed enim uestor Sidonius armis Sistebat socios, ,ecum e nubibus ignem
Murmuraque a ventis misceri vana docebat.
Tandem post clades soci una, alique ruinam Non hoste in nimbis viso, non ense, reserri Signa jubet castris, moestasque resuscitat iras. Ventis debebis nimirum, hiemisque procellis Unum, Roma, diem , sed non te crastina nobis Lux umquam eripiet . descendat Jupiter ipsena terras dicer infrendens. Dum talia fatur
Ecce serenato claru in liba emicat axe,
Purgatusque nitet discussi nubibus aether. Eneadae sensere Deum, telisque repostis Submissas tendunt alta ad Capitolia dextras , Et festa cingunt molitis penetralia lauro.
Tum vultus, modo non parvo ludore madentes,
Nunc laetos ovis adspectant. Da summe deorum, Da pater, ut sacro Libys inter praelia telo Concidat, haud alia potis est occumbere dextra Sic adeo orantes pressere silentia , postquam Abstulerat terras nigranti bris Hesperus umbris: Quem simul attollens rutilantem lampada Titan Obruit, vitae rediit mortalibus usus, Poenus adest, nec se castris Uno tria pubes Continet haud dum enies stricti, mediumque iacebat Tantum ad bella loci, quantum transmittere laetae Sufficerent hastae, cum uigor hebescere caeli Per subitum caepit denisque subire tenebrae Atque dies fugere, atque armari ad praelia rursus Jupiter incumbun venti crassusque rotante Austro nimborum serυ et globus: intonat ipl. ,
Quo tremat,in Rhodope, ' aurusque, Pindus& Atlas.
Aiuli vere lacus Herebi, mersusque profundis Agnovit tenebris .elestia bella Typhoeus.
Invidit Notus, ac piceam cum sandine multa In torquens nubem, conanteliam vana minatalem
Circumagit, castrisque ducem luccedere cogit
Verum ubi depositis sepsit sese aggere telis,
157쪽
Laeta serenati facies aperitur Olympi, Nullaque iam Mitem credas habuisse Tonantem Fulmina , nec placido commota. Onitrua caelo Durat, adfirmans non ultra spondet in ipsos Venturam crebroque diem, modo patria virtus In dextras redeat, ne Romam exicindere Poeni Credant esse nefas ubinam tunc fulmina tandem invicti iacui in ovis, cum sterneret ensis
Istolos eampos ubi cum Tyrrhena natarent Stagna cruore viruis pugnat pro moenibus , inquit, Si rector Superum tot laetis fulmine telis,
Inter tot motus, cur me contra arma serentem
Adflixisse piget ventis hiemique fugaces
Terga damus : remeet quaeso men illa, vigorque, Qua nobis, cum pacta patrum cum sedera adessent, Integrare acies placitum sic pectora flammat, Donec equum Titan spumantia fraena resolvit. Nec nox composuit curas, somnusve frementem Ausus adire virum, redeunt cum luce sarores. Rursus in arma vocat trepidos, clypeoque tremendum Increpat, atque armis imitatur murmura caeli. Ut ver accepit tantum confidere divis Ausonios patres, submissaque Baetis ad oras Auxilia, noctu progressum moenibus agmen: Sic agitare siemen obsessos otia, iamque Securam Annibalis Romam violentior instat. Jamque propinquabat muro, quum Jupiter aegram Junonem adloquitur curis, mulcetque monendo: Nullane Sidonio juveni , coniuxque sororque Cara milhi, non ulla umquam sine fine seroci Ailde fraena viro fuerit delere Saguntum, Exaequare Alpes, impoιaere vincula sacro Eridano, foedare lacus etiamne parabit Nostras ille domos , nostras per ruin per in arces' Siste virum, namque ut cerni jam flagitat ignes, Et parat accensis imitari fulmina flammis His dictis, gr. te agit, ac turbata per auras Devolat, prensa juvenis Saturnia dextra , Quo ruis vecors majoraque bella capessis, Mortali quani ferre datur Juno inquit, atram Dimovit nubem , veroque apparuit ore. Non tibi cum Phrygio res, Laurentive colono: En age namque oculis amota nube, parumper Cernere cuncta dabo P surgit qua celsus ad auras, Adspice, montis apex vocitata Palatia regi Parrhasiora plena tenet resonante pharetra Intenditque arcum,in pugnas meditatur Apollo. At qua vicinis tollit se collibus altae Molis Aventinus , viden ut Latonia virgo Aecentas quatiat Phlegethontis gurgite taedas, Exsertos avide pugnae nudata lacertos λParte alia cerne , ut saevis Gradivus in armis Implerit dictum proprio de nomine campum. Hinc Ianus movet arma manu, movet inde Quirinus uisque suo de colle deus sed enim adspice, quantum Egida commoveat nimbos flammasque vomentem Iupiter, quantis pascat serus ignibus 4ras. Huc vultus flecte, atque aude spectare Tonantem: Quas hiemes , quantos concusso vertice cernis
Sub nutu tonitru oculis qui fulguret ignis λCede deis tandem is Titania desine bella
Sic effata, virum indocilem pacisque Odique, Milantem Superum vultus, flammea membra, Abstrahit, ac pacem terris caeloque reponit. Respectans abit, castris avulsa moveri Signa jubet ductor, rem eaturumque minatur.
Redditur extemplo agrantior aethere lampas, Et tremula infulo resplendent caerula Phoebo. At procul e muris videre ut signa revelli
reneadae, versumque ducem tacita ora vicissi in Ostentant , nutuque docent quod credere magno Non audent haerente metu, nec abire volentes
Sed fraudem insidiasque putant, Punica corda A taei te natis infigant oscula matres, Donec procedens oculis sese abstulit agmenbus pediosque dolos demto terrore refouit. Tum vero passim sacra in Capitolia pergunt, Inque vicem amplexi permixta voce triumphum Tarpeii clamant fovis, ac delubra coronant. Jamque Omnes pandunt fortas, ruit undique latum Non sperata petens dudum sibi gaudia vulgus. Hi spectant quo fixa loco tentoria regis Adstiterint, hi qua celsus de sede vocatas Adfatus fuerit turmas, ubi belliger Astur, Atque ubi atrox Garamas, lavusque reteia derit Anno. Corpora nunc viva sparguntur gurgitis unda, Nunc Anieni colis statu utit altaria nymphis. Tum sestam repetunt austratis moenibus urbem.
SEgne iter emenso, vix dum Tarpeia videri
Culmina desierant, torvos cum versus ad urbem. Ductor Agenoreus vultus , remeare parabat.
Castra locat, nulla laedens ubi gramina ripa Turia deducit tenuem sine nomine rivum, Et tacite Tuscis inglarius adfluit undis. Hic modo primores socium, modo jussa deorum
Nunc sese increpitat. Dic, o cui Lydia aede
Creverunt stagna, concussa est Daunia tellus Armorum tonitru qua exanimatus in oras Signa reser qui mucro trium quae clancea tandem Intravit pectus nunc existeret alma Carthago ante oculos turrita eis figura, Quas abitus miles caussas illae se dedisses λImbres, o patria,' mixtos cum grandine nimbos Et tonitrus fugio . procul hanc expellite gentis Fesnineam Tyriae labem, nisi luce serena Nescire ac liquida Mavortem agitare sub aethra. Terror adhuc inerat Superunt, ac redolentia in armis Fulmina, ante oculos irati pugna Tonantis. Parendi tamen, cuicumque incumbere uta Durabat vigor, ac sensim diffusus ad aures, Signa reportandi crescebat in agmine fervor. Sic ubi perrumpit stagnantem calculus undam,
Exiguos format per prima Olumina yros, Mox tremulum vibrata motu gliscente liqtiorem Multiplicat crebro sinuati gurgitis orbes Donec postremo laxati circulus oris Contingat geminas patulo curvamine ripas.
At contra Agrippa haud parvum decus inclyta namque Semina ab Oenei ductoris stirpe trahebat Oenidas inter fuit, aut ignobile nomen. Laetus opum, sed clauda fides, seseque calenti Addiderat ceno, Latiae disti sus habenae.
Is volvens veterum memorata antiqua parentum, Longo miles, ait, quateret cum Teucria bello
Pergama, ad muros staret sine sanguine Mavors, Sollicitis Calchas iam sic sortisssimus heros Poscenti socero saepe inter Oculi Dauno,
158쪽
Narrabit memori Diomedes condita mento Sed Calchas aliais, nisi clausum e sedibus arcis Armisonae curent imulacrum avellere divae, Non umquam adfirmat lierapnaei. Ilion armis Cessurum, aut Ledae rediturum nomen Amyclas Quippe deis visum , ne cui perrumpere detur, Ethgies ea ux umquam possederit urbes.
Tum meus adiuncto monstratam evasit in arcem
Tydides Ithaco, dextra molitus in ipso Custodes aditu templi, caeleste reportat Palladium, ac nostris aperit mala Pergam fatis. Sed postquam Oenoti iis fundavit finibus urbem,ifige delicti, Phrygium placare colendo
Numen, Iliacos palat exorare penates.
Ingens iam templum celsa surgebat in arce, Laomedonteae sedes ingrata Minervae Quum medios inter sol nos altamque quietem, Nec celata deam, minitans Tritonia virgo Non haec Tydide, tantae pro laudis honore
Dinna phras , non Garganus, nec Auma teli Debentur nobis quaere in Laurentibus a vis Qui nunc prima loeant melioris centa Troiae. Hii intra captumque reser penetrale strentum. Oveis trepidus monitis, Saturnia regna capestit.
Jam Phryx condebat Lavinia Pergama vietur, Armauu Lxurenti figebat Troia luco. Verum ubi Tyri heni perventum ad nu Ulais undas Castraqt: Tydides posuit fulgentia δε ,
Priamidae intremuere metu tum pignor pacis Praetendens dextra ramum Anenti Oli Uae,
Sic orsus Dauni gener, inter murmura eucrum Pone Anchisiade memore irλlque metusque, Quidquid ad Idaeos, Xanthum, Simoentaque nobis Sanguine sudatum, Scaeaeque ad inrana Ortie, Haud nostrum est egere et , durae qui sorores Nunc age, quod superest, cur non melioribus aevi Ducimus auspiciis i dextras jungamus inerme . Foederis en haec testis erit, veniamque precatus Trojanam ostentat trepidis de puppe Minervam Idaeae ausos Celtas irrumpere moenia ROME Corripuit leto, neque tot de millibus unu in angentis populi, patrias dimisit ad Oras. His factus ductor convelli sigia maniplis Optato laetis abitu jubet itur in agrOS, Dives ubi ante omnes colitur Feronia luco , Et sacer humectat fluvialia rura Capena S. Fama est, intactas longaevi ab origine iani Crevisse in medium, congestis undique donis, Immensum per tempus opes, lustris lue relictum
Innumeris aurum, sol servante pavore. Haec avidas mentes, barbara corda rapin 1 Polluit, at oue armat contem tu pectora divum.
Avia tunc onginqua placent , quae sulcat aratro Ad siet a porrecti Trinacria Bruttius arvis. Dum Libys iii laetari Rhegina ad litora tendit, Victor subnaoto patriis a finibus hoste Fulvius in si ustam Campana ad moenia cl.iusis
portabat sanram, miserisque extrena movebat.
Tum pressans passim cuicumque est nomen in armis; Dedecus hoc defende ianu cur persid. Quibi Altera Carthago nostrae, post foedera rupta, Et missum ad portas Poenum, pos jura petita Consulis alterni stat adhuc Qturribus altis Anni fialem, ac Libycas exi pectat lenta cohortes Miscebat dictis acta, nunc robore celsas Educi turres queis vinceret ardua inuri,
Cogebat, nune coniunctas adstringere nodis
litis .ibat erroque trabes, quo frangeret altos linoria ruin postes, quateretque morantia claustra. Hic latera intextus steli itis axibus agger. Hic gravida acinato surgebat vinea dorso. Ac postqua in properata satis, quae commonet usus, D .it signum, atque alacer scalis transcendere muros Imperat, a se vis urbem terioribus implet, Cum lubito dextrum ellulsiit con tibus omen. Cerva fuit Aro terris spectata colore,
Quae candore nivem, candore anteiret olores.
H in agreste Capy donum, cum moenia sulco
Sigi aret, grato parva monitu an Ole
Nutii erat, sensuique hominis donarat alendo. Inde exuta se tam docilis lue accedere mensis, Atque ultro blanda, attactu gaudebat herili.
Aurato Natres ad uietae pectine mitem Comere, 'umenti bivio renovare colorem. Numen erat an cerva loci, famulamque Diari 2 Credebant, ac thi ira i eum de more dabantur.
Haec aevi vitaeque tenax, felixqre senectam Mille indefessos viridem axis te per annos,
Sectorum uinero, Troianis condita lectassiqua b1t, sed iam longo mors venerAt aevo.
Nana subito incursu evoru in agitata luporum, Qui noctis tenebris ut be in istiserabiti bellos rodigi una in tiarant, primos ad luminis ortus Extulerat sese portis, pavidique petebat Consternata fugi positos ad moenia campos .
Exceptam laeto ut tenuit certantine, ductor
Mictit, diva, tibi, tio enim laec gratis si in sacra,
Fulvius, at vi ad si orat Latonia coeptis. Inde alacer, fidensque dea, circum dita clλusis Arma movet, quaque obliquo curvantur in orbem
Moenia ex simu , spissa vallata corona Adigat, telis in morem indaginis ani bit. Duin sλvirant , spumantis equi sera corda sitigans Evehitur porta sublimis Taurea crittis Bellator, cui Sidonius superare lacerto Dactor, Autololas dedit, Maurusia tela.
Is lepido lituum tinnitu citare neganti I inperitans violenter equo postquam auribus hostis Vicinu in sese videt, ac lacla Ore propinquo
Claudius , hui, inquit, praestabat Claudius arte Bellandi, merita mille inter praelia fana a Huic, inquit , soluin, si qua est fiducia dextrae
Det sele campo, atque ineat certana in mecum. Una mora 'ne d .e, postquam vox attigit aures,
Dum daret auspicium usque in certainina ductor. l)ra vetitum nainiueis capita committere Marteat. Sponte viris erumpit ova iis , ut Fulvius arnia Imperio clivit, patulumque invectus in aequor Erigit undantem glomerato pulvere nube in . Indignatus opem amenti, socioque juvare Expulsu in modo acu Lilia, atque arcessere vires, Taurea vibrabat nudis conatibus hastana,
In .le ruens ira telum contorquet in auras.
At non idem animus Rutulo spectatur, Womni Corpore perlustrat, qua sit certissima erro
In Vulnus via, nunc vibrat, nunc compii mi hastam, Mentiturque nainas, medi .im nunc transigit ictu Piirmam, sed grato fraud .ita est sanguine cuspis. I uui sit ictum propere vagina detegit ensem. IEt iam seir Ma rapiebat calce volantem Talnea cornipedem, fugiens minitantia sata.
Nec Rutilius levior cedentis piendere terga: Narn
159쪽
Nam prolago rapidus usis instabat habenis.
Utque metus victum sit ira, gloria portis Victorem tua misit, meritique cupido cruoris. Ac dum vix oculis, vix credunt mentibus hostem Confisum nullo conritante irrumpere tectis, Per mediam propere trepidantum interritus urbem Egit equum , adversaque evasit ad agmina porta. Hinc ardore pari, nisuque incurrere muris Ignescunt animi, penetrataque tecta subire Tela simul flammaeque micant, tunes saxeus imber Ingruit,in summis adscendunt turribus hastae. Nec pronum, audendi virtutem excellere cuiquam , AEquarunt irae dextras , Dictaea per auras Tranat in medium perlabitur urbis arundo. Laetatur non hortandi, non plura monendi
Fulvius esse locum, rapiunt sibi quisque laborem Quos ubi tam erectos animi videt, superesse Fortunam sibi quemque ducem ruit impete vasto
Ad portam, magnaeque optat discrimina famae. Tres claustra aequaevo servabant corpore fratres , Queis delecta manus, centeni cuique ferebant Excubias, unaque locum statione tenebant Forma ex his Numitor, cursu plantaque volucri Praestabat Laurens, membrorum mole Laburnus. Sed non una viris tela hic mirabilis arcu, Ille hastam quatere, ac medicata cuspidis ictu Praelia moliri , nudo non credere ferro, Tertius aptabat flammis ac sulfure taedas. Qualis Atlantiaco memoratur litore quondam Monstrum Geryones immane tricorporis irae, Cui tres in pugna dextrae varia arma gerebant. Una ignes saevos ast altera pone sagittas
Fundebat, validam torquebat tertia cornum,
Atque uno diversa dabat tria vulnera nisu. Hos ubi non aequis variantes praelia Consul Conspexit telis , portae limina circum Stragem, perfusos subeuntum sanguine postes, Concitat a tortam furiatis viribus hastam Letum triste serens auras secat Itala taxus, Et qua nudarat, dum fundit spicula ab alto Arcum protendens Numitor latus, ilia transit. At non obsepto contentus limine Martem Exercere levis bello, sed turbidus ausi
Virtus incautes fervore eruperat amen SReclusa in campum porta, miseramque surori Vincentum obtulerat pubem ruit obvia in arma
Scipio, Moblatum metit insatiabilis agmen
Tifata umbrifero generatum monte Calenum
Nutrierant audere trucem, nec corpore Magno
Mens erat inferior, subsidere laepe leonem, Nudus inire caput pugnas, certare uUenco, Atque obliqua trucis inlucere cornua tauri Adsuerat, crudoque olim se attollere fato. Is , dum pr.Pcipites expellit Virius urbe Seu spreto, seu ne fieret mora, nudus in aequor Thorace exierat, leviorque premebat anhelos Pondere loricae, palantes victi agebat. Jamque Veliterniam aedia transegerat alvo, Iam solitum aequali ludo committere equestres Scipiadae pugnis, iciarium tellure revulio Perculerat saxo, miser imo lorabat inicum Cum gemitu exspirans scopulusque premebat hiantem Sed validas saevo vire, duplicante dolore, E l undit lacrima pariter, cornu naque sonantem Scistio, solamen properans optabile in armis
Hostem prostrato morientem ostendere amisio.
12'Tranavit, quidas volucris ceu scinderet auras, Hasta viri pectus, rupitque immania membra, Quanta et vis agili per caerula summa Liburnae dii , pariter quoties revoeatae ad ei stor tonsaei ercussere fretum, ventis fugit Ocyor, se Quam longa est uno remorum praeterit ictu. Ascanium Volesus projectis cyus armis, Quo leyior peteret muros, per aperta Volantem Adsequitur plantara dejectum protinus ense Ante pedes domini acuit caput, ipse sequutus
Corruit ulterior, procursus impete, truncus.
Nec spes Obselliis ultra reserata tueri Moenia, convertunt gressus, recipique petentes Infandum excludunt socios, tum cardine verso obnixi torquent Obices munimina serae. Acrius hoc instant tali, clausosque fatigant. Et ni caeca sinu terra nox conderet atro, Perfractae rabido patuissent milite portae. Sed non in requiem pariter cessere tenebrae Hinc bpor impavidus, qualem victoria novit. At Capua, aut moestis ululantum flebile matrum Questibus , aut gemitu trepidan rum Merrita patrum Tornientis fine in , metamque abolibus Orat
Miissa perfidia ductorque caputque senatus Virius , a Poeno nullam docet est salutem Vociferans, pulsis vivendi e pectore curis;
Speravi sceptra Ausoniae, pepigique sub armis, Si dexter Poenis deus fortuna suisset, Ut Capuam Iliaci migrarent regna Quirini:
Qui quaterent muros, Tarpeiaque moenia misi. Nec mihi poscendi vigor affuit , alter ut aestu Portaret fasces nostro de nomine consul. Hactenus est vixisse satis dum copia noelis, Cui cordi, comes Caeterna est Acherontis ad undam Libertas petat ille meas Mensasque dapesque , Et victus mentem fuso per membra vaeo, Sopitoque necis morsu, medicamina cladis Hauriat, placidis ex armet fata veneni S. Haec ait, turba repetit comitante penates. Edibus in mediis consurgens ilice multa Exstruitur rogus, hospitium commune peremtis Nec vulgum cessat furiare dolorque pavorque, Nunc menti serae Decius redit, bona virtus Extilio punita truci despectat ab alto Sacra fides, agitatque virum fallacia corda. Vox occulta subit passim diffusa per aures: Foedera mortales ne saevo rumpite erro, Sed castam servate fidem ulgentibus Ostro Haec potior regnis dubio qui frangere rerum Gaudebit pacta, ac tenues spe linquet amici, Non illi domus, aut conjux, aut vita manebit Umquam expers luctus, lacrimaeque Daget aequore semper Ac tellure premens, aget aegrum nocte dieque Despecta a violata fides adit Omnia namque Concilia, ac mensas contingit, obdita nube Accumbitque toris, epulaturque improba Erinnys. Ipsa etiam Stygio spumantia pocula tabo Porrigit, large poenas etiam qne ministrat Uirius interea dum dat penetrare medullas Exitio, adscenditque puram, atque amplexibus haeret Jungentum fata, subici iubet Ocyus ignes.
Stringebant tenebrae metas, Victorque ruebat.
Jamque luperstantem muro, bcios ne Milonem Voce attollentem, pubes Campana videbat, Patidunt attoniti portas , trepidoque capessunt
Castra inimica gradu, que is leto avertere cenas
160쪽
Desuerant animi patet urbs consessa furorem, Et relerat Turio maculatas hospite edes. Matronae puerique ruunt, moestumque senatus Cone ilium, nullique hominum lacrimabile vulgus. Stabant innixi pilis, exercitus . Omnes Spectabantque viroς,, laeta trilli ferre Indociles, nunc propexis in pector barbis Verrere humum, nunc cedantes iii pulvere crinem Canentem, turpi lacrima , precibusque pudendis Femineum tenues ululatum fundere in auras Atque ea dum milis miratur, inertia acta Exspectatque sero sternendi moenia signum, Ecce repens tacito percurrit pectora seniuRelligio is saevas componit numine mentes Ne flammam taedasque velint , ne templa sub uno In cinerem transisse rogo, subit intima cordaci Perlabens sensim mitis deus: ille superbae Fundamenta Capyn posuisse antiquitus urbi, Non cuiquam visus passim monet, ille retusis In spatium immensum campis habitanda relinqui Utile tecta docet, paulatim atrocibus irae Languescunt animis, Quis tollita senescit. Pan ove missus erat seruari tecta volente
Troia, pendenti similis Pan semper, Wimo
Vix ulla inscribens terrae vestigia cornu. Dextera lascivit caesa Tegeatide capra Verbera laeta movens est per compita cauda. Cingit acuta comas 4 opacat tempora pinus, Ac parva erumpunt rubicunda cornua fronte, Stant aures, inaoque cadit barba hispida mento.
Pastorale de baculum, pellisque sinistrum
Velat grata latus, tenera de corpore damae
Nulla in praeruptum tam prona in inhospita cautes, In qua non librans corpus, similisque volanti
Cornipedem tulerit praecisa per avia plantam Interdum inflexus, medio alcentia tergo
Respicit adridens hirtae ludibria caud.e. Obtendensque manum , solem inservescere fronti Arcet, Mumbrato perlustrat pascua vi tu . Hic, postquam mandata eL persecta , malamque Sedavit rabiem, & permulsit corda urentum, Arcadiae volucris saltus Mamata revisit Maenala , ubi argutis longe de vertice sacro Dulce sonat calamis, ducit stabula omnia cantu.
At legio Ausonidum flammas ductore jubente
Arceri portis, stantesque relinquere mur OS, Mite secus mentis Oiadunt enletque lacetque.
Multa deum templis domibusque nitentibus auro Egeritur praeda, victus alimenta superbi, Queisque bonis periere, virum de corpore vestes Femineae, mensaeque alia tellure petitae, Poculaque Eoa luxum irritantia gemma Nec modus argento, caelataque pondera facti Tantum epulis uti: tum passim corpora longo Ordine aptiva, domibus depromta talenta Pascere longinquum non delicientia bellum, Immensique gregis Eamul. ad convivia turbae. Fulvius ut finem spoliandis aedibus aere Belligero revocante dedit, subliinis ab alto Suggestu , magnis fautor non sutilis ausis: Lanuvi generate, inquit, quem Sospita Iuno Dat nobis , Milo, Gradivi cape victor honorem
Tempora murali cinctus turrita corona Tum sontes procerum, meritotque piacula prima
Acciit is iusta punit commissi lectari Hic atrox virtus nec uim occuluisse probarim
spectatum vel 1 noste decus Hamore feroci, Taurea tune, inquit, ferro spoliabis inultus Te majorem animan iusso lictore recisa Ignavo ca8et ante pedes sortissima cervix Haud umquam hoc vobis dederit deus. inde minaci
Obtiit torvum contra, Muriale renidens, Bellatorem alacer per pectora transigit ensem. Cui ductor, Patriam Oriens comitare cadentem.
Qui nobis animus, quae dextera, quidve viritim Decernet Mavors, tibi si rebare pudendum Iusta pati, licuit pugnanti occunabere letum, Duni Capua infaustam luit haud sine sanguine culpam.
Interea eiTinos terra crudelis Ibera Fortuna abstulerat, permiscens tristia laetis. Scipiadas, magnumque decus, magnurnque dolorem , Forte Dicarchae juvenis consedit in urbe Scipio, post belli repetens extrema penates. Huc tristic lacrimas, funera acerba suorum Fama tulit duris tiam quam non cedere uetus, Pulsato lacerat violenter pectore amictus. Non comites tenuisse valent, non ullus honorum
Militiaeve pudore pietas irata sinistris Caelicolis furit, atque odit solatia luctus. Iamque dies, iterumque dies absumta querelis
Versatur species ante ora Oculosque parentis Ergo excire parat manes, animasque suorum, Adloquioque virum tantos mulcere dolores.
Hortatur vicina palus, ubi signat Averni Squalentem introitum stagnans Acherusius humor.
Noscere venturos agitat inens protinus annos.
Sic ad Grynaeam, quae tum sub nomine Phoebi
Autonoe tripodas sacro antrumque tenebat, Fert gressus juvenis, consultaque pectoris aegri pandit , adspectus orat contingere patrum. Nec cunc lata diu vates , actare repostis Mox umbris, inquit, consueta piacula, nigras Sub lucem pecudes, reclusaeque abdere terrae Manantem jugulis spirantum caede cruorem
Tunc populos tibi regna suos pallentia mittent.
Cetera quae poscis maJori vate canentur.
Namque tibi Elysio repetita oracula campo Eliciam, veteritque dabo inter sacra Sibyllae Cernere fatidicam Phoebei pectoris umbram. Vade age, is medio quum se nox umida ursu Flexerit, ad fauces vicini castus Averni Duc praediicta sacris duro placamina Diti, Mella simul tecum, puri se dona Lyaei.
Hoc alacer monitu, promissae nomine vatis Apparat occulto monstrata piacula coepto. Inde ubi nox iussam procedens contigit horam, Et spatia a quarunt ei iebras transacta futuras,
Conlurgit stratis pergitque ad turbida portae Ostia artareae, penitus queis abdita vates promissa implerat, Stygioque sedebat in antro. Tum qua e pri inum rupta tellure recludit Invisum caelo specus, atque eructat acerbam Cocyti laxo suspirans ore paludem.
Inducit juvenem, erroque cavare reseram Ocyu urget humum, atque arcanum iurari ut stelino Ordine mactari pecudes iubet acer operto Ante omnes taurus regi tum proxima divae Caeditur in n. aeae casta cervice iuvenca.
Inde tibi, in lecto, tibi muniqua in laeta Megaera, Corpora lanigerui procumbunt lecta bidentum, Fundulit a super Bacchiquem tactis honorem.