장음표시 사용
41쪽
petitur tempore sequenti, nam postea Petius non potest iam simplicitet , de absolute uti illo tibi orio suo libito sine iniuria Pauli, ii t p terat in
primo initanti : ergo pio telopore tequenta Lonmanet Petrus simplicitet dominus libit,licet in neat pio pitino intianti. i 8. Dices, repugnate quod Pettus tune velit dare Eois . librum Paulo . de simul velat eum retinere ; haeeitim sunt opposita obiecta e et go nullo ira opinest libitum Petti discoldare tune a libito Pauli.
Respondeo non esse div et si obiecta; Pettus
Me non vult date Paulo physice librum, constituendo eum in sua potestate phytica , sed vult dare potestatem motalem sui et sibi ni . id est, quod Paulus utens libio,id faciat sine injuria alterius . de quod omnis usus libit habitus invito Paulo, sit cum iniuria ipsius. Potest autem Pettus velle totum hoe . de simul velle iniuste retinere libium, vi constat in exemplis positis Martinio.
xii, & Religionis. is. Diees iterum, si ille, qui dat pallium, adhue
Asa f. eodem instanti est dominus pallij , quia tunc potest simplieiter date illud, de non dare : eigo qui desiluit pallium, tunc etiam et it dominus pallii, quando illud dei sit . quia tune etiam potest illud retinere . de non retinere. Conseqtiens au
tem est salsum , quia quando pallium destiuitur,
jam tune non existit et ergo non est sub dominio leuius; nam dominium non est rei non existentis actu .
Respondeo,eum qui destruit pallium, non ha. b. quidem tune relationem praedicamentalem dominis, qua exigit existentiam termini ; atque ideo, logiee loquendo, non esse dominum pallii, eum pio illo priori naturae, pro quo habet potestatem destruendi, de non destiuendi pallium, nondum intelligatur pallium positive existens, sed indifferens ad exiliendum , de non existen dum . hoe tamen susscit ut homo dicatui domi iiij, quas pli 3 see, de moraliter, licet non logice, quia habet potestatem ph3licam , de moralem destruendi, di non destruendi pallium sne inju ria alicuius f in qua potestate consistit dominium physeum,& morale, licet in rigore logico requi
ratiat existentia termini, ut aliquis dicatur ii in
plieitet dominus. In casu autem posito , quando non desituit, sed dat pallium alteri, tune eli d minus physce , de etiam logice, quia non solum habet potestatem illam, sed terminatam ad palulium existens , de potens terminare relationem praedicamentalem.
ro. Hi ne in sero, Petrum non solum obligati ex rum.. justitia pro tempore tequenti ad non laedendum jus Pauli citra illum librum, sed etiam obligati ex iustitia pro illo primo instanti ex suppositione,quod dat librum Paulo, ut constat in exemplo supra polito hominis ducentis uxorem ii qui lieetris illo instanti possit non dare uxora jus circium corpus: caeterum ex suppostione quod dat illi tale ius, obligatur ex sustitia etiam pro illo instanti ad sei vandum illud jus, de peccat contra iustitiam peceato adulteris , etiam plo illo timi anti : de Religiosus obligatur ex Religione adservandum ius Religionis, etiam pro illo instanti .quo se tradit Religioni ; quia ex suppostione, . quod se tiadit , potest etiam illo instanti laedeteius Religionis.
Quare ex hoe capite praeesse, quod Deus mam neat dominus operum Christi. quando donat illai pii Cliti sto, non sequitur,ipsum Deum non posise obligari ex justitia ad servandum sus Christi ; ne enim pollet intelligi , Deum manete tune dominum,quia posset illa opera dare, vel negare Christo sine eius iniuria et de tamen ex suppositione, quod illa opera dat Christo, teneti ea tu
ilicia sit vate illud jus Christi ei rea opera.
Denique hine sequitiat,inesseacem esse ratim 2 r. nem, qua supra aliqui viebantur, ut probarent, tunc non manere Deum dominum , quia scilitat
eo ipso quod maneat ex justitia obligatus, sequiatur esse vetam hanc conditionalem. s Deus ne
garet quod promist, neetet iniuriam e ergo eo ipso non est dominus, quia dominus est, qui potest plene uti re sua in omnes usus sne ullius
iniuria. Caeterum hoe argumentum habet instam .
tiam in exemplo adducto hominis dantis sibi omalteri : nam ille eo ipso quod dat libium. Leetet iniuriam , ii illum retineret invito donatatio a de
tamen manet pro tune Iersecte dominus . vi su
pia probatum est. Respondetur ergo , ad petα-ctum dominium solum requiti saevitatem sim lieitet viendi is ne iniuria , quam quidem Deli, - qm aberet etiam quando se obligaret, quia simplieitet posset non se obligare, de per eonsequens negate illam tem sine injuria ; non veto requiti-
tui quod possit uti sine injuria etiam ex suppositione, quod vult se obligate. Quate illa etiam conditionalis habet duplieem senium , si Deu, qu i m pro negat et qilia promist in sensu diuiso . Leetet iniuriam . nego ; de hoc sui scit ad rationem do mini ii ii negaret quod promisit in sensu compo
sito quod ptomittit, faceret intuitam, concedo; hoc tamen non requititur ad persectum domi nium, ut iupra explicatum est. Igitur ex alio capite debemus impugnare prae- ar.
dictam doctrinam ex principias supra politis et de ptobare illam conditionalem, quod si Deus obli
gaiut ex justitia, non manet plene , de perfecte dominus , de omitiis aliis rationibus minus etsi eaeibus , probari potest primo , quia nimittim si pia iis, a obligatur ex iustitia, jam resultat in creareta ali. -tui quod ius adversus Deum , repugnat autem eum prim dominio pei sectissimo quod servus adquitat aliquod ius, quod ius non acquiratur domino; cum omne , quod aequirit servus ut servus, adquirat domino et ergo si cieatura aequirit sibi aliquid. quod non acquiratur Deo , hoe ipso arguitat
Deum non ei se persectisti me dominum illiu ueteaturae. Dixi autem, quidquid servus ut servus aequitit, aequirere suo domino , quia non nego, in humanis ietuum polle acqui iere aliqua iura, quin aequirat domino , ut ii paraleatur eum d inino iplo circa suas operas diuinas, vel alio mo do ; hoc tamen totum provenit ex eo, quod ille non est perfecte, de essentialiter servus, sed aeeidentaliter; quare potest adhuc consaerari in ot-dine ad aliquos contractus non ut servus . sed ut homo, 3e ut se non acquirit domino et at vero creatura est essentialiter serva Des, nee potest ullo modo considerari, aut praescindi ab hae seivi tute et nam eo ipso quod consideretur ut homo,
ni deratur ut creatura , de per consequens viservus Dei s nunquam igit ut potest illi aliquidae uiri, quod non adquitatur Deo. qui est essentialiter eius dominus.
42쪽
1 . Ad hoe explieandum est bonum exemplum Exi e . a ti, Religios . qui per solemne votum paupeitatis per ex/-- ira transsiit omnia sua iura in Religionem , ut th non possit pollea ex aliquo contractu civiliter obligare sibi eandem Religionem , atque ideo quantamcunque Religio pi omittat illi aliquid sub eonditione etiam operis oneios , de ipse aeceptet proniissionem , non manebit Religio civiliter obligata , quidquid sit an maneat saltem naturaliter obligata ad standum promissis: quode, ne eant etiam alii. quos resert Thomas Sanchea .hei. Ab et . de iiii a Religiosc.8. n. I s. ipse autem cum
aliis concedit num. i. dum tamen non promittat
Religioso aliquid ad eius v sunt: tune enim nec naturalitet obligatur Praelatus , sed potest illud postea revocate i pugnat enim cum paupeitatis voto , quod habeat aliquid irrevocabiliter a Praelatis. Sie ergo creatura , quae essentialitet ineludit quasi votum quoddam sei vitulis in ordine ad Deum , non potest ex ptomissione Dei etiam acceptata obligare ipsum Deum ullo mido ex iustitia, quia non potest absolvi ab illo es sentialissimo statu i de licet Religiosus possit naut ut iter saltem obligate Praelatum in aliquibus contractibus , hoe tamen est , quia Religiosus non est essentialiter Religiosus , de adhue potest considerati ut homo , de ut sic contrahere , pulset eum Praelato i scut de servo cum domi sane hem no dierant multi , quos a fieit ibidem Sancher; creatura vel 5 nullo modo potest praescindere astatu ereaturae de servitutis , ut dicebamus. Adde, nee Religiosum valide paciles eum Praelato, quando Praelatus se obligat ad dandum ipsi, vel etiam altati Religioso subdito eiusdem Praelativium alicuius rei; nunquam enim potest Prae latus auferte sbi ius auferendi suis iubditis ea, quibus utuntur . quia haee facultas est essentia
alter annexa statui Religioso , de voto paupertatis,ut satetur Sancheg m. i8. Crgo eodem mmdo Deus nulla ratione poterit obligari ex iusti ita alicui eteaturae, quia vel promittit dare ipsi aliquid . vel date alteri creaturae : neutri autem potest dare aliquid ii revocabiliter . nam utraque
est essentia litet subita.& stiva multo plus quam Religiosus sit subditus Praelati . de per consequens seut piaelatus non potest sacere, quod subditus manens subditus habeat aliquid irre voeabiliter ab ipso . quia essentia subiectionis teligiosae eonsistit in illa dependentia . se Deus
non potest per contractiam sacere , quod creatura manens et eatura , ct serva . habeat aliquod ius advelsus Deum irrevoeabiliter, quia essentia servitutis est quod servus ut servus totus si do mini . de nihil habeat, vel aequitat nis domino,& eum dependentia a domino. a . Secundo principaliter probatur idem assum. Pe .u s- pium , quod selliret, Deus non esset perfectissi
me dominus, si posset obligari ex iustitia petcontractum . aut promissionem suam, quia nimirum sitne sequeretur. Deum ex suo pacto, vel
promissione polle fieti servum suae cieaturae ut supta in simavimus ; non est autem persectissi-ine . de essentialitet dominus ille, qui fieri potest
servus eius. euius est dominus ; non enim esset
Deus pei sectissimus Plineeps de supelior, si, posset ut Deus seri subditus . de vacallus alicuius subditi sui, ideoque omnes negant in Deo virtutem obedientiae . quia non potest unquam
babeth sepeliorem , aut Pi incipem, cui debeat obedite : ego si Deus posset obligail ex iustitia , non eis et persectissime dominus. Restat plobanda sequela maloiis, pro cuius probati ne ad. etto , istatum servitutis , licet de sacto an , finis, ferat ex patre domini non solum dominium duis. proprietatis . ut vorant, sed etiam iurisdictio nis, quo dominus habet se in aliquibus reboami notis momenti. quas iudex de gubernator suae similiae ; in rigore tamen poste intelligi vetam servitutetia sine aliqua iurisdictione eae peste domini I nam sciat operatius locat sitam voperam domino vineae per diem, vel hebdoma.dam, absque eo quod det illi aliquam iurasdictio nem ; ita simulus posset locare suam operam petannum in oldine ad ministiandum domino abs que ulla tutisdictione domini , de tune esset vere famulus , is quidem ex contractu deberet pro mercede accepta ministrate domino domi, iisque,quoties dominus vellet. Similitet si ali quis venderet operam suam eodem modo per totam vitam, esset proprie servus . lieet nullam dedisset domino jutis dictionem , sed solum iu propcietatis , ut post et ex iustitia exigere eius ope iam in ordine ad ministeria domestiea de ex tetna r i me, , in rigore loquendo , dominus ut dominus pet illud solum ius constituitur i nam dominus dieitur a dominios dominium autem n-lati aest ius , quod respicii ut non ab obedientia, sed . m. .. .
a iustitia a quare ubi est obligatio iustitiae , ibi um, respondet aliquod dominium , quod per iustitiam sei vetur illaesum et cum ergo tunc maneret in famulo obligatio iustitiae, ut suppono ; consequens est . ut in domino maneat verum domi
nium proprietatis in ordine ad operam seivi per totam vitam , licet nullam haberet iurisdictio nem respectu illius. Hoe ergo lupposto probatur iam illa sequela maiotis . quod scilicet posset Deus edi suo pacto tritae, fieti servus erraturae; quia sciat Deus potest per quela mai te obligati ex iustitia ad vinum opus faetendum volente Petro , ita poterit obligari ad duo, vel tantum . vel mille ; eadem enim est ratio. Poterit item oblinati ad sternendum ei lectum , ad eo n-diendos cibos, ad ministrandum in mensa, ad alia denique omnia praestanda, quae petius voluerit. Quia tune deerit Deo ad veram servitutem 3 eum haee. ut dicimus, constituatur essentialitet pet deis bitum iustitiae, quo seivus ex iustitia debet suam
Haee autem ratio non solum probat, non a croile Deum obligate se ex iustitia cum tanta Metatur. v nivei salitate ad omnem suam operam praestaniadam in omnibus ministet iis ; sed etiam probat. non posse se obligate ad aliqua etiam parva ope ra. nee ad unum quidem ex iustitia,quia scut ser- nvitus totalis conssatur ex obligatione ad omnia opera in universum praestanda: ita servitus paristialis eonsistit in obligatione ex iustitia ad ali qua, vel ad aliquod opus praestandum. Quare sa- inulus qui locat suam operam pro v no solum an ano vel mente, de ad unum solum genus ministeris,& non ait alia. v. g ad ministrandum in mensa, vel ad instruendum silium domini, dec adhuc dicitur famulus.& licet non si seivus totaliter, sed liber quia potest distedete ; est tamen servus partialiter, quia durante illo anno , vel mense, non potest sine intuita domini negare suam operam
43쪽
. citra illud ministrisum: quin immo ii etiam, qui
. ex debito iustitiae moderantur Republicam, vel eam administrant. ditantiit servite Rei p. de quicunque ex tali obitati ene aliquid facit, di. te solet vetiis me : Ego non sum metus, ed illo rum,quibus debeo meam operam; inio ni rigora . loquendo . si res attente consideretiat; nee si etiam , qui propriissime voeantur sui , debetit
omnem suam operam cum tanta universalitate,
sed solum quoad pariem aliquam i multa enim sunt, quae hodie non pollunt domini exigere a suis servis , quorum aliqua statuta sunt de tute positivo, aliqua iure ipso naturae et ergo quD obligatio sit eum illa uniuei salitate, vel sine illa, non ponit, vel tollit in risectionem intrinse.cam servitutis r & quidem non solum repugnat, Deum ut Deum fieri servum , sed etiam fieri L. mulum hominis , ut de se patet. ar. Diras, licet Deus se obligaret ad praestandam homini suam operam , adhue Deus maneret do minus hominis, di ipsus rei promist x, quia i ut supta diximus, o in eo in statui. quo Potis dat ii btum Ioanni, vere Petius est dominus libri, alii quin non pollet illum dare et ergo Deus , quando dat illud ius homini, vere est dominus rei, quam
plomittite eum autem voluntas illa Dei eompa retur ad totam aeternitatem indivisibiliter, sic titvoluntas Petti ad viiiiiii initans temporis , eoqu5d voluntas Dei semper & indivisibilitet durat, nee in ipsa distingui possit conservatio a pii-mo esse, eonsequens est quod sciat Petrus, quando vult date illud ius Ioanni, est vere dominus illius libit, ita Deus semper est dominus rei, quam promittit homini , quia semper habet ilialam voluntatem sor maliter liberam, di taliter, ut simplieitet polia illam tune non habete. Nam licet ex suppositione . quod eam voluntatem antea habuerit, non possit nunc non eam habere : potest tamen smplieitet eam nec nune , nec antea
habete . ta nune habet potentiam fmpliciter, ut eam voluntatem non habuerit antea, nee habeat nunc, quia hae non sunt duae potentia, sed vita &eade, sicut idem omniis A est in I eo habete antea
hanc voluntatem.& habere illam nunc. Sicut erago Petrus sinpliciter est dominus,qilia simplici ter potest nune non habere voluntatem dandi si brum, licet ex suppositione quod vult, non possit non velle i ita Deus semper erit sint liciter do minus, quia licet ex suppositone quod voluit,
hori possit nune non velle. habet tamen nune potentiam ad non volendum de praeterito, & depraesitui, quia velle praeteritum, de praesens, est omnino idem, nee dicunt ullam distinctionem in voluntate divina , ut diximus.18. Respondeo , quidquid si, an Deus manetet ais, postea vere S simpliciter dominus , non tamen maneret persectissimus dominus, imo ex illa oblinatione arguitur dominium Dei non esse rei sectissimum, neque enim solus ille est impetia feci e dominus, qui potest non esse oominus, sed multh magis qui potest fieri servus. Vnde possit.. mus retorquere argumentum; nam in creatis Pe.tius eo ipso instanti. quo libeium sacit stium set vum per legitimam manumissorem ; tune, timquam .est vere,& smplieiter dominus illius; nam tune sinpliciter potest illum retinere. vel vendere. yel manumittere: ergo tune habet facultatem
disponendi de illo, & tamen tune non solum po-
test facete illum liberum , sed etiam potest eodem instanti sacere se ipsum ieivom illius: potest enim simul dictae Ego te saeto libeium, de do
minum mei g unde in rigore loquendo , in eodem
instanti Petius est dominus , , est servus respectu eiusdem , quia pro pilori naturae habet potestatem ait ponendi de illo, se pro posteriori liberat setvum, de dat illi potestatem supra se, quam
potestatem seivus aequirit eodem in anti, de peteonsequens fit dominus illius , qui eodem timstanti est suus dominus. Hae autem proculdubio est imperfectio magna in illo domino, quod sei-lieri possit heti servus sui servi, licet eodem in stanti si vere.& realitet dominus illius : ergo libcet Deus pet illam promissionem & obligati
nem iustitiae non amitteret este vete dominumereaturae , sciat nee Petrus in dicto casu amittit esse vete dominum illius serva, siue argueretur
dominium Dei esse valde impersectam, cum quo stilitat possit smul state statua servitutis, hoe est. quod Deus si vere servus sui servi et nam h
ipsum arguit creaturam non esse ellentialitet set-vam Dei i ii enim essentialitet eget serva, non es
set capax aeeipiendi iuris adversus Deum, ut supra vidimus , quia in humanis ideo unus homo servus potest aecipere ab ipso ius adversus dominum . & fieti dominus ipsus, quaa in ordine
ad illud ius non consideratur ut servus, sed ut homo.ptaseindens a servitute ; de ille alius non considetatur ut dominus, sed ut homo capax sera viendi: creatura vero, ut diximus . nullo modo potest conlidetati ut prael cindens a servitute ei-ga Deum, quia hoc esset praescindete a latione et eat ut aes si autem ira posset considerati, ex hoe ipso argueretur dominium Dei non esse ei lenti te, cum pollemus considerare Deum prascindendo a dominio, & cieaturam praescindendo a servitute.
Dices adhue, vix posse concipi casum illum,in adi. quo idem homo edet simul servus , de dominus a ta Eois . . iei pectu eius seni: nam servus dicit in suo conee
ptu negationem libertatis , re libellas negationem set vitutis; imo vox ipsa libertatis hoe videt ut sonate, dicitur enim liber, qui solutus est,seu qui non est ligatus: ergo repugnat eodem initanti esse aliquem liberum , & seivum, sicut repugnat esse solutum & ligatum. Respondeo, quoad his posse esse quaestionem
de nomine , an in eo easu vietque ille homo di
eendus si liber, seu solutus smul, ta ligatus i Et
magis mihi placet, quod attinet ad modum loquendi, quod unus dieatur ligatus, alter vero so lutus, de libet: ille nimirum . sui liberat servum.
de eonstituit se ipsum servum illius, hie, inquam non videtur elle simplicite libet , de solutus eo instanti, sed potius smplieitet ligatus, quia solutus, de libet est, qui nullum habet obicem , aut vinculum . quo impediatur a faciendo eo , quodlibet: ille autem nomo, qui se ipsum constituit silvum alterius, iam tune iniicit tibi vine ulum
tale. ratione cuius non poterat eo instanti abite,
vel iugere sue imolia illius novi domini; sicut qui emittit vota professionis religiosae, eo ipso instanti est ligatus votis, & peccaret eontra ipta vota, si eodem in statui aliquid ad veis is ipsa vellet , vel saceret, ut supra vidimus a de scut qui uxorem ducit, eo ipso instanti non est solutus, sed coniugatus, ct adsit ictus vinculo maritum
44쪽
nis. Ste ergo in casu nostio ille homo non est di-eetidux illo initanti solutus simplieitet de liber, sed ligatos iam , de adstrictus . ille autem alius contra . qui libertatem recipit , non videt ut di eendus eo initanti ligatus simplicitet, sed liber, de solutus, quia eo inflanti nullum iam ligamen habet , vel obicem, quo minus saeiat quod libet inam is quod erat ligamen . iam tune dissolvituti, et voluntatem domini: non potest autem intel igi quod eodem instanti linamen solvatur, de liget. Alioquin possetinus dicere, poenitentem eo ipso instanti, 'uo a sacerdote absolvitur, adhue se 'eratis obstreium, de ligatum . quod quidem nemo eoneedet. Fatendum ergo est, illum tune non esse ligatum sol malitet , sed ad sum mum radici litet , quatenus poterat dominus illo ipso instanti eum non solvere, sed retinere ius, deligamen i quare pro priori naturae potest considerati ut inditi etens ad solutionem , de ad ligamensorinale pio posteriori s imo de eum debito ali quo radicali habendi ligaminis formalis . nis
dominus velit cedere tute suo : non tamen intelligit ut sol alitet lipatus , sed potius eodem inis stanti diretur simpliciter solutus, de liber.3o. Aliter tamen videt ut dicendum de nomine ire, a se freti 5e domini: vietque enim ut dixi,videtur illo instanti dicendus simplicitet dominus. de servus r - - quia nomen AMim non videtur involuere negationem ligaminis. quam involuit nomen liber ised solum sanis eat lut supra dixi) positivam L. euitatem disponendi de re aliqua, de illam quidem
uterque habet; nam prior dominus potest simplieiter , ct absolute eo instanti retinere, vel manumittere servuin, licet pro post ei tori naturae libete eam facultat g liget de determinet ; post et tot item dominus pro potietiori naturae ex concessi ne pilotis domini habet saeuitatem positivam expeditam, qua poteti libere disponere de novo se tuo sibi debitor ergo uterque habet simplicitet de absolute dominium. Unde etiam insertur,xtremque esse simpliciter seruum; nam dominus Ae seruus sunt eorte latiua , nee potest esse unus sine altero e si ergo pilor dominus est tunc vere dominus , debet esse alicuius serui dominus . de tui sus is posteriot incipit de nouo esse dominus , debet etiam alicuius serui esse dominus de notior et go uterque est vere seruus alterius, quia nimen etiam seria non inuoluit ligamen illud postiuum,quod inuoluit nomen ligati: quare lieptille . qui tune sit liber, non sit tune simplieitet ligatus, ut diximus,sed solutuslest tamen seruus, rei quod solum fgniscamus . illum esse rei mi num dominis alterius, seu esse illum, de quo ille ultet potest disponere libete pro priori naturae, ad quod non requiritur ligamen formale adhue permanens, sed iussicit ligamen illiud tadieale, quod explicuimus, seu ius, quod habet prior diminus ad non solvendum ligamen praecedens squia stetit illud ius denominat illum simplicitet dominum . ita alteium denominat simplicitet servum. Quod licet setopulose mitasse eonside
ratum videatur, oportuit tamen id minute notare
ad tollendas radieitus aequivocationes , quae in hae . re aliis frequentet oecurrunt. si Misis videtur adhue restate serupulus in ipso. exemplo allato illius , qui absolvitur a peccatis. de quem illo instanti diximus non elle ligatum, vel obstrictum peccatis; nam iudira id,quod viti-
ma lora dicebamus,videtiit saltem concedendum, vi illum eo instanti esse simpliciter servum peccati, quia servitus non dieit ligamen formale positivum , sed radicate et ille autem homo pro priori natulae habet vere debitum ligaminis mi malis, quod Deus potest continuate non absolvendo illum et ergo vete dieetur seivus peccati. Cons quens autem est absurdum, de contra omnium sensum, alioquin etiam Beatissima virgo dicere tui simplicitet suisse serva peecati in primo instanti tuae conceptionis, ratione debiti proximi, vel remoti, quod in ipsa potuit cons delati pio aliquo priori naturae ante infusionem glatiae, de praelei vationem a peccato, vel a debito proximo. Respondeo breviter negando sequelam; nam - , ut homo diceretur tune servus peccati , oporte- Tret quod peccatum pro eo priori haberet domi es nium supra illum, de potestatem retinendi liga amen formale , setit unus homo habet domini uinpto eo ptiori supra alium hominen in casu sis , posito: peccatum autem nee habet tale dominium, nee talem potestatem, sed solus Deus, qui potest solvete, vel tetinete ligamen peccati,qua re licet homo ratione illius ligaminis radiealia possit diei tune peculiari titulo servus Dei . in quo residet illud dominium . ntin tamen dicetur
servus peccati, nee etiam dicetur servus Damo nis, quia nee in Daemone ratione peccati prat
riti est pro illo priori potestas aliqua ad solvendum, vel ligandum hominem pio posteriori ; nemo enim habet hane potestatem, nisi solus Deus,
de cui Deus eam voluerit communicate.
Sestiuntur alia obiectiones quae fieri tessant contra doctrinamsectionis
praecedentis. Nurisus praedictam doctis nam multa obm si
ii ei untur, de plura possunt obiici, ex quo, obtuti imium solutione ipsa elatior fiet. Primo obii eiunmt multa Solpturae 3e Patrum loca, in quibus indieatur, Deum exeicere actus verae iustitiae. Psi fidelia Domin vi in omnistiaetii bi suis,o tabitis in omnibtis titis suas. Ad Hebrig. Non es iniustis, D ti . tit oblisiscatur operis vestri. r. Tim. . In relutio reposita est mihi coronai uiae , quam reddet mihi Dominus in ici die, Mitis itideae i ubi licet Durandus in 1.dist.2 .set. Duiud. illa verba , iustisae Devi, explicet materialiter , id est, dabit iuI , sed non it sumis; immerita ta meta : nam ex ipso contextu constat, poni forina-
litet, de se aeeipitat ab Augustino Asais s. ubi
ait, Deum indulgentiae largitorem . corona autem debitorem , indulgentiam tribuere it patrem, coronam veru tit iussim iudicem. Et de gratia, de lib. b. e. g. Ctii redderet coronam iti itis itidex , s non
Avasti gratiam misericorae Pater ' ideo Deus passim dieitur debitor meieedis, ad Rom. . E.
qui operatur , merces imputat . non secundam
gratiam , suserandism debitum, super que locum
Chrysostom. lans. 8. se ait: si iura debitorem ha- . bet Dium . non et starium rerum , sed magnaram 'O Ab iis M. idem Chrysost. initio Psal. s. ubi id ita ait et Pisi gratias agit Deo in supplicio, Deum cou- siluit sibi delubrem de hom. s. in Matthaeum,ibi: ii se Deti, tibi debitorem fateatur. Fulgentius in pu oh lux Ptolog. libtor ad Monimum: Ecce Darii linquit s
45쪽
qu into magis donist, tanto magis Abitorem esse non
do ' b operant D um computat debitorem. Ambios. Psal. iis . set in . . Visti Detii conmeniri, ut se Ditraposta virtuti hui praema fecistis best e certaverit , fractum reminera sonus expectet, quin etiam Tetiui. exigat. Terruit. lib. de patientia, ad fin. qtiantum patieret a litet , ut Ditim habeat debitorem. Hoeari ust. ipsum docet August. multis in locis, seim. i. in psal .i h. post mea. serim. ic. de verbis Apostoli,de in illud Psal 8; asser rediam, O veritatem ui Auit De re di de Pial. io s. de lib. s. consesson .c s. n. in i . ta lib. r. ad simplician. l. 1 Bet nard.lib. de tratia
cieton ingerieordiis , sed ex in ilia pers ex m. Crea.. lam. r. in Evang. ubi ait, Deum nobis ex pio Paulicini. -missione obligati: idem dieit Paulinus et, ita ad Vas i m. Denique idem videtur definitum
Arauscan. in Atauseano I l. e. it. dicente , Debetur meretr
contra Gent.Cs s. tribuentem Deo iustitiam pro- tie quia virtutes, quae non veriantur in passio nibus moderandis. ed in operationibus exercen dis, non dicunt imperfectionem . inter quas numeratur iustitia,unde l. r. .i Ir .art. s.ad i ait, Si Deus non reciperet confugie tes ad se, faceret con- Ahavst. ira institiam : cui consonat August. a. contra Iohan.e. s. v bi ait: Diu us esset Deis. sita regis est oram iustos non admitteret: & alibi saepe hoe modo Paries ta Theologi loquuntur. Hule obiectioni respondetur in primis oppo-o . nendo alia Parrum testimonia Ee Theologotum ... dicentium , Deum non obligati ex iustitia pro- Atii lis. prii, sed ex fdelitate .vel alio nando. ita Anselmus in prolog. c. o. Iustus cs an quia reddis nosti de butim si a quia facis. uod decet te summum bonum.
tori passim, quos refert vatquea ibi supra , de
quia materia de obligationibus pertinet etiam ad Nisi, i. iurisperitos, addo unum Navat r. de orat. e p. a n. s. ubi proposta hae disticultate sie ait fio
quis immodo pras ponii , Detim nobis pes deberi , ct obligari . . Am domi et serto mo petiit
obligari, avit ei quicquam debere, at g. iplaeet ii deaeq. haeredit. l. vix,C. de tua. l. lecta, C. te rei, cie-dit. Resbod o Deum quidem vera obtigatione nouos earu nolit . me etiam aera nobis qtii quam a
b is , sibi tamen se , ita vi ex si tiva sonit et, O veritate adimpleat omissa , O quae proce ne de labiis stiis , non faciat iraita. Deuter. gr. ivxta quam deerarat oram intergendum est illud di dum e sely. Barai l. r. C de pael. Deum sua protin o.
ne obligari res rum a multis, ct in his a Decio e. i. notabi i. de probat. uod uta crassitis eram oporteat a compluribtis integaei. Haec Navarius. Caeteium ut ad testimonia adducta respon. i. iri. o. i. deamus. advertere oportet, iustitiam aliquando simia. v sit pari sti ict E pici voluntate servandi ius iiii ctum alienum i aliquando late , licet non metati, orice, pro voluntate dandi alietiisquod i pii de-etur ex quacunque ratione, vel exigentia et in quo sensu dixit Dionis de diu nom. e. q. Diti a Dion nitistina omela dissonit, O determinat . omu a ueno 3 cou's. Diter se , nee permixta cti Iodiet, , ut via suis ommius . quod i uique actommodat mi essi abnit . per eamque et numquodque eorum qua satiat tingit dignitate: aliquando sumittit latius pio omni voluntate bona , quae ponit aequalitatem in tegula rationis; quaecunque enim aequalitas eum alio,vel cum aliqua regula potest tei minate
actum iustitiae lath sumptae , ct in hoe sensu omianis voluntas Dei dieitur actus iustitiae , iuxta ilia lud Psal. i supta adductum , Iovis Do vulta omnibus viij suis , de alibi saerbi de hoe modo dixit Anselmus in prolog. e. ii. Inus .m iis Anselm. stum est , qtiod tui ; ct non iactum, quod non ius, sellieet fieti a nobisi de ideo etiam fidelitas diei. t ut iustitia, quia ponit aequalitatem cum pro missione, de in his etiam sensu dieitur Deus de bitat, sellieri ex fidelitate,quam ii violaret, est et iniustus, iniustitia late sumpta . prout opeonitur ad iustitiam latam Denique alia loea pollunt intelligi de iustitia vindicativa , seu pinutiva. per quain dieitur Deus proprie iustus iudex , de quae propii e repetitur in Deo . ut postea videbimus, iuxta quam acceptionem Deilh erit explicate omnina testimonia supra adducta. Aha loca opponi possint, quibus dieitur. 3 c.
Deum non elle acceptorem personanimi de ideo omnibus aequalitet reddaturum , ad Rotii. 1. ad
Ephes.6. ad Colos. 1. ergo si non reddetet, esset I. -
aeraptor petitanarum: ergo iniustus; nam acee ptio personarum peltinet ad iustitiam. Respondeo, proculdubio polle Deum sne vi- ms . sititio acceptionis personatum reddete inaequalitet praemia. vel supplicia, habens tamen aliquam spe elem externam acceptionis, quam modo non habet. Deinde ex illo modo dicendi non sumitui bene illud argumentum a1rmative et modo Deus teddit aequatitet, quia non est acreptor personatum i et go si redderet inaequaliter, esset acceptorpet totum sed potius sequitur negative ergo si
esset aceeptor personato, non redderet aeqiraliter. Stetit dieete pol sumus, non est Deus et udelis, ut eluciet innocentes in interno ; non tamen sequi- .
tuti et go si ei uetaret,eii et credetis sposset suippe
ex alio motivo, de ex dominil potestate id saeeiri sed sequitiet et ergo si esset crudelis, erueraret. Ad , Thomato supra adductum rei pondetur, , potios stare pio nobis , ut constat ex locis supri a u. --.eitatis : in illo versi loco Ab. i. costra Gen .e.. y s. ad s. notisa
potius neg it,esse in Deo iustitiam remulativam; smo n. si sat et ut tamen .este in Deo iustitiam quatenus tri buit vitieuique rei, quod ei debetur iuxta suam naturam . quae quidem est iustitia late sumpta . delicet v ni veri iter dieat , non repugnare iii Deo virtutes , quae non versantur ei rea moderandas passiones, iiitelligi debet non tepugnare ex sua ratione genetica , pollunt tamen repugnare inpatii lati,ut patet de obedientia. religione,&CQund si alibi satelut in Deo simplieiter iusti tiam , explieari poterit de iustitia vindieativa, qtra Deus punit iuste peceata . ut insea videbimus , vel de iustitia gubernati va, de qua videret
loqui in illo loco ex s. r. sis ora citato: nam commutativam simplicitet n3gat ei te in nostris meritis postea q. i i i. a. in corP. Capt ius tamen Capreolat in 1. p. et . qua I. i. art. s. existimat, D.Tho-
mam in hae quaestione habuisse aliam senten- . tiam i
46쪽
tiam in summa ab ea, quam inpradigia dist. 1 .
Seeundo obiici potest adversus rationem n strae sententiae , quia Deus sne impei sectione peidere potest dominium phys eum alicuius creatulae, & de facto illud Hidit destructa cieatura r ergo etiam sine impersectione perdere poterit dominium morale ali ius creaturae. Respondeo, licet pereunte et tura Deus non maneat actu dominus illius, existente tan. encreatura . non posse concedi sine impersectione, quod si extra dominium Dei, Deus enim domi nus universorum est, alioquin pollet Deus abdieare dominium.totius mundi a se, ut supra Ma
Adde, lieli Deus posset manere sine dominio ph disco, adhue non pollet manere sine dominio motali, quod est simplicitet dominium, de a quo appellatui Deus simplieitet Dominus, sevi ho mo non tam dicitiit dominus libri a potestate phis eam tendi illo , vam 1 potestate motali, ut
eoo stat in eo, cui libet ablatus est. de tamen ma net plenE dominus libit.
Tertio obiici potest , Deus de sacto, lieet si
dominus hominis , non tamen est dominus omnis operationis humaris , v. g. peccati : alioquin pollet illam exigere t ergo licet homo habeat ali
quid tibi propcium, potest tamen manete sub rei sectissimo dominio Dei.
Respondeo negando antecedens et Deus enim etiam est dominus peccati, de potest uti eo sine iniuria altet ius. de licet non possit illud exigete, hoe non proiienit ex ratione iniuria,quam Deus committeret, sed ex summo odio , quo peccatum prosequitur a potest tamen Deus illud permitte.1e, destruere, prohibere,&e. Quarto obiici potest e per satisfactionem Christi amisit Deus ius , quod habebat ex pee-eato contra hominem, S tamen naan sit persecte, de plene dominus hominis et ergo potuit etiam obligati ad cedendum illo iure, absque eo, quod ideli sit minus pet secte dominus ipsius hominisshoe enim dominium non pendet a retentione illius iuris otti ea peccato. Respondeo negando consequentiam ; nam lieet rei sectio dominii Dei erga hominem non
pendeat ex retentione iuris orti ex peccato, pendet tamen ex eo, quod homo non habeat ius ali quod adversus Deunt, obligans eum ex iustitia:
habetet autem homo huius inodi ius , s habet et sibi obligatum Deum ex iustitia ad cedendum
illo iure orto ex peccato et potuit ergo Deus cedete illo tute . non tamen obligati ex iustitia ad hane cessionem.
Quinta obii ei potest . quia in supradictis non
videtur suis cientet explicati, in quo eons stat formaliter latio dominii a diximus enim , dominium eise saeuitatem utendi, de disponendi de resne iniuria alterius : contra hoe est , quod vide. t ut dominium explicati rei ordinem ad iniuriam , quam non facit dominus utendo re sua, quod videtur absurdum ; nam si inquiram. quid est iniuria i respondebis .esse usum rei contra vota luntatem. de ius domini. Fece dominium expli- eas pet negationern iniuriae ; iniuriam velo petdominium, cui opponitur, de neutrum manet explieatum et ergo sateri debemus, dominium esse ius aliquod antecedens, de independens in suo
conceptu a ratione inititiae , de per ordinem ad quod explieatur postea tatio intuitae.
Respondeo, ellentiam dominii , licet saei si re
concipiatur etiam , iudi otibus , dissicile tamindefiniri etiam a peritis, de vix poste de arati, nisi in ordine ad intutiam, quam dominus non facit 'tendo re sua, de quam iuit alius , qui utitur reinvito domino. vide Molinam lom. i. de Molii tar. irae . r. ius . i. ubi dieit, hoe ius, quod est obiectum iustitiae commutativae, non poste commodius definis i , quam dicendo; esse fatali it mariquid fac, Adi, ste obtinendi, de e. cui se eonir vehiatur sine Agitima causa, si iniuria. lus ei nihoe est quas mensura intutiae. Caeteium ad hi epossumus eogi ad ulterius explicandum , quid intelligamus nomine iniuriae, vel huius iuris, cui opponitur iniur a. Et omissis aliis deelatationibus, quae possi inte cogitari, videtur hoe ius, quod iespieitur a iustitia commutativa, ct quod ponitur ut senus indefinitione domini j, nihil aliud esse in tuo cun- f.,
ceptu, quam praelationem quandam moralem, si a su ni quia hie homo motaliter piae sei tui aliis in usu huius rei, ratione peculiaris connexionis, quam res ipsa habet eum eo. Exempli gratia , antequam sera si in bonis altei ius, ea pitui a Petio, habet iam sera pectiliatem connexionem cum Pelioratione captusae, & possessionis. ratione cuius Petrus moraliter praeseittit aliis hominibus in usu
huius sitae: quod si ipse Petius sitam det Ioannis
iam ex illo titulo habebit sera peculiatem connexionem cum Ioanne, ut ipse praeseia: ut aliis iiivsu illius. Dixi autem, hanc praelationem moralem debete sun lati in peculiari connexione ipsus rei; nam praelatio moralis sindata in alio titulo, non fundatius iustitiae,v. g. s Ecclesia piae et piat Petro ex causa rationabili date eleemosynam Paulo indigenti, iam Paulus incialiter prae .sei tui aliis hominibus ei rea bona Petri ; nam iatio molatis dictat potius Paulo, quam aliis date de illis bonis i Petrus tamen non tenet ut ex iustitia, sed ex obedientia, vel chalitate date ei de suis bonis. ius autem iustitiae est praelatio moralis otta ex te ipsa habente peculiatem connexionem eum hoc homine, de praeserente eum alias in vita illius tei. Sie Deus est plene dominus cieaturae,
quia connexio creaturae cum creatote talis , tan
taque est, ut moraliter praeserat Deum omnibus aliis in omni usu eleaturae et se servus ratione beluti iusti, in quo potuit meidi; habet talem conia Eionem cum victore, ut victor praesitatur in usu illius servi, etiam ipsi stivo in ordine ad plures usus. Ex hae autem praelatione, in qua consilit illud ius, oritur necessatio. dominum non com- mittere iniuriam in usu illius rei,id est, neminem alium esse domino piae serendum ; nam si ipse
omnibus aliis praesertur : ergo nemo alius habet praelationem adversus istum domini m. Sequi tur praeterea , quemlibet alium utentem te illa invito domino, committare institiam , quae nihil aliud est . quam violatio illius iis iis, seus i. elationis moralis , quam dominus habet adversos omnes alios. itaque ius ipsem, seu praelatio est primus conceptus in Oidine ad qui me diplicatur ratio iniuriae , si equentius tamen explicamus illud ius, quψd est obierum iustitiae commutativae , het ordinem ad iniuriam, quam dominus non Leit utendo te sua, & quam
47쪽
, si De my sterio Incarnationis,
quilibet alius Deit stelido ie illa invito do
Obiicies sexili desinitionem iustitiae , quam, tradit Vlpian. . vi I. iti tui . de iust O . r. de iii
viri M. nem ad iniuriam, sed abstraheleab illa,& tepeti iustinian. ii in I)eo . dicunt enim : Iustina est coistam , Operpetua tiola ius ius sumn viuin pu tribuens.
Qu.e desinitio nullam videtur includere imi est se citone io, ob quam iustitia excludatut a Deo; Deut enim licet non possit non eue Dominus, potest tamen dare unicuique ius suum.
Respondeo , in ea definitione inelodi etiam te impellectionem supta positam ; nam illa particula , ius si in cuique tribuens, non significatvteunque dare ius alicui ; certum enim est, non omnem dationem tutis esse acium iustitiae e nam
testatot dat ius lire tedi in bonis haeredit iis , de tamen ille non est actus iustitiae, sed liberalitati, idiei mus ergo i iussit iam tribuere jus suum vni-etiique . id est . secvare illaesum unicuique ius, quod habet et quod quidem iam supponit in alio - esse aliquod ius . quod ego ex iustitia debeam servate, & supponis in me debitum servandi ii lud jus , ne sui, iniurius illi. Ecee impei sectio
Den . quam non potest habete Deus; non enim prate si te perire in creatura ius, quod servete nam
omne illud ius enet etiam ipsus Dei. propter supremum dominium, de per consequens non posset ex iustitia servate illud sus ; dominus enim non movetur ex iustitia ad servandum lus priptium, sed alienum , ut supra diximus.. s. septima obii ei potest eontra id, ouod dixi
olii iis se mus, servum ut servum nullum posse habete justi ma. ad vel sus dominum, quia servus quatenus servus
est, habet sus ad alimenta accipienda a domino: eigo servus ut silvus habet jus aliquod ad vet-sus dominum suum. I allud tu . Respondeo, in primis illud ius, quod servus
habet ad alimenta a domino accipienda, non esse ius obligans dominum ex justitia commutativae
quod a posteriori colligi potest ex eo, iijod ii do minus hodie neget seivo alimenta, licet hodie
peccet contra id, quod debebat . non tamen tenebitur cias restituere alimenta hodierna r et go
illud non elat debitum iustitiae eommittativae, sed alterius virtutis. Deinde , dato quod illud sit debitum justitiae , negati potest . illud fond ii in setvra vi fetuus est . sed sicut potuit a principio aliquis eo pacto se vendere in servum, ut lieeret sibi, eum vellet, reddito pretio se redime re. quod quidem ius retineret postea, dum se tuus est et, non tamen ut servus, sed ut homo,qui quoad illud iuc retinuit sibi aliquid libet talis; ita potuit servitus induet eo pacto, ut dominus
teneretur ex iustitia alere servum et tune autem uoad te tentionem illius iuris servus magis conis aetaretur vi homo , quam ut servus. Ratio a
priori est , quia servus vi servus tarmalit et est aliquid domini; quare sciat equus , vel vestis
omnes suas utilitates, de fructus acquirit domino suo . in cuius utilitatem ordinatur, ita servus ut se ivus ordinatur totus ad utilitatem sui domini. Se illi soli fluctiferati unde filios ipsos, quos
ancilla geneiat, tomino aequirit Repugnat ergo, quod quatenus servus est . habeat aliquod ius. quod non ordinet ut in damini utilitatem, sed studuet sus trium dominum. Sed contra obii ei es octavo i s homo nullum Acrotest habere jus,quod non aequitatui Deo tan Cia M. Mquam persectissimo eius dominor ergo quoties Ma liabeo de novo aliquod ius adversus Petrum. v. g. toties illud ju aequititur etiam Deo, de pet consequens s etrus laedens illud ius meum, laedit
jus Dei, de peccat peccato in justitiae , non solum
contra me, sed etiam contra Deum, cui illud jus iat iam acquisitum. Respondeo e celsa nim, consequentia , ne-san o iseeundam. Concedimus itaque , ex obli
gatione, qua Petius mihi de novo obligatur, ae- uiri Deo novum ius. de titulum ad exigendum
lud debitum a Petro etianas per impossibile non esset dominus Petri, nee posset illud alio titulo exigere. Sicut is per impossielle esset alius Deus, qui mihi aliquid deberet ex iustitia , hoe ipsum ius acquire letur huic Deo meo ut domino, de li-ept isse non esset dominus illius alterius Dei, habetet tamen ius sustitiae ad vel sus illum ratione obligationis , qua mihi ex justitia se obstrinxit. Negamus tamen, proptet ea in peccato Petri laedentis meum ius , repetiit specialem malitiam iniustitiae adversus Deum ; nam scut Deus prius habebat jus dilectum , de titulum ad exigendum illud opus a Petro , ratione dominii directi,quod habet in Petrum.& tamen quia hoc
titulo non utebat ut , nec exigebat ut dominus, ideo Prius non peeeabit in Deum conita iustitiam non ponendo illud opus ( ut postea videbi- musi ita nee in b, sicet Deus habeat duplieem
titillum ad exigendum, peceabit Petrus in Deum contra justitiam, quandiu Deus non utitur illo titulo ad exigendum illud opus. An vero de s cto Deus, quando exigit a nobis observantiam praecepti, utatur titulo iustitiae, ita vi nostra Hecata habeant malitiam iniuriae contra jus Deir videbimus insta sectione sequenti.
Obi ieie, nona contra rationem secundam n r. iae sentem ire, ubi diximus ex obligatione susti- misistiae sequi, quod Deus posset fieri seivus creaturae, ideoque negavidius posse Deum ex iustitia obli gari. Contra hoc, inquam, argui potest, quia inhumanis potest bene dominus aliquis manumittere servum, cedendo stitieet juti, quod habet in illum, absque eo quod ulla ratione constituat se servum illius: et go similiter posset Deus cedete illi tuti , quod liabet ad exigendas operationes hominis, de quas manumittere illum , saltem quoad aliquam actionem, absque eo quod Deus totaliter , vel rattiali rei sat se ivus illius hominis. Quod ii hoe semel admittatui, videtur iam possi hominem habete aliquod jus iustilaae ad
versus Deum . nam sevi setvus eo ipso quod fiat
liber, fit sui tutis, de fiet illi iniuria a domino antiquo,si cogattit adhue servite; ita homo ille manumissus a Deo exit sui suris, de per consequens patietur toturiam a Deo . si obligetur ad serviendum, eum talia Deus renuntiaverit suri, quod habebat tergo Deus obligabitui ex iustitia post illam eessione in juiis ad non utendum vitellus ditio jure . cui renunciavit. Respondetur negando primam consequen- stiam, tam etiam repugnat, Deum non esse domi- n nium creaturae, luani esse servum illivsonio ideo repugnat esse seivum , quia est essentialiter do minus omnium , nee potest abdicare a se domi- nium alicuius creatui ae s quale scut repugnat.
48쪽
Religiosum non solum habete ius ad exigendum debitum plomi illiin sibi a Piaelato . sed etiam si eii sui jutis ex coneessione Piae ati,
ita ut piae latus irae iniustitia non possit au- set te quaecumque si bditus habet et ita lepugnat non solum Deum fieti debitotem et tutae . sed etiam ita fieri ereatu tam sui juris , ut Deus sine injuria non possit exigere quidquid voluerit ab ipsa : nam si manta eleatura , manet eo ipso silva est etitialiter Dei, de Deus manet e sentialiter dominus. Non enim repugnat solum , Deum vi Deum seii subditum creaturae, sed etiam fieri aequalem , ita vi creatura noti
si sub pleno dominio Dei , sed iit sui tutis
sne suboldinatione ad Deum e & seut repugnat Deo ut Deo humilitas, non solum qua iuba dat se aliaui, sed ei iam qua non se extollat super alios ; Deus enim ellentialitet est incapax habendi superiorem , vel aequalem ; ira etiam repugnat iustitia . non solum qua serviat aliis, quibus debeat fetu ire , sed etiam qua non dominetur iis , quibus debeat non dominati, quia essentia litet etiam est inea pax habendi dominum . vel habendi aliquem aequalem , seu non subditum , Ac seivum. hae latio probat etiam , non posse Deum cedere iuri , etiam quoad vinam actionem cieatutae r nam iam quoad illam actionem creatura non videretur serva , nee Deus ellet Dominus illius . &per consequens non esset persecte & plene dominus creaturae , saltem ex suppostione suae promissionas i nam licet pro pii oti naturaeesset dominus . vi supra vidimus , posita tamen illa promissione, non posset iam sine iniuria exige te illud opus a et eatura , atque ideo rici eo signo tam esset sui iuris creatura , quam Deus. Sicut Rege aliquo transferente regnum in alium hontinem , vierque esset in illo inflanti tex . de vietque aequalis dignitatis . ita trans se tente Deo domini iam operum absolutum in hominem , utetque erit in illo instanti dominus , de habebit aequalem potestatem in illa opera, licet homo illam habeat aeceptam
Petet quae si his impersectio inii in hea.
quam diceret servitus , vel aequalitas orta expcomissione libet a Dei 3 Nam sexit Deus potest ex fidelitate obligati ad non existendam actio nem hominis , de tune manent quas aequales Deus de homo, in hoe quod fietit homo non potest exigere a Deo , ita nee Deus potest exigere ab homine opeia, de hoe absque ulla Dei impet- sectio ue , cui non poterit etiam Deus ex virtute iustitiae ad hoe obligari. Respondetur rationem proximam petendam esse ea supradictis: quia nimirum obligatio justitiae arguti vel Deum elle sub dominio cieaturae, saltem partialiter . vel saltem cieaturam
non elle plenb de pet secte sub dominio Dei, sed impersecte , id est , ita ut possit habere
aequalitatem domini j eum Deo et quotum neutrum abluidum sequitur ex obligatione fidelitatis , vel aliarum virtutum. Ratio autem aptiori, de ultima , eui haee snt absurda, de an setant impei lectionem, sumittit ex iis, quae supra diximus circa natiuam huius iuris . quod tespieit virtus iustitiae ; volumus enim , hoe ius undari in i pla eonnexione . quam aliquis habet c. a. u. Lueta de carata .
cum te sua ratione productionis, vel inventi Dis , aut pollessionis , dec. qua sit talis de tantas ut merito piae serat hune hominem aliis omnibus in vita huius iei. Homo autem non potest
non ita bele talem connexionem cum Deo ratione cieationis . conseivationis , de Piopter alios titulos, ut debeat pia serti caeteris omnibus , atque etiam ipsi homini in eius vita. Poterit ergo Deus non vii illo jure , de non obligate hominem ; non tamen poterit abdicate a se illud ius, 3e connexionem, quae illud sundate se ut Praelatus potest non uti tui e suo , de non praecipere siquid Religioso subdito , non tamen poterit illum a sua obedientia cxi
Dices , manente adhuc illa connexione ereationis, conservationis, cie. posset Deus cedet eiuri. quod resultat ex illa ; sciit homo potest, non Lbslatate connexione , quam habet cum sex o pto in bello iusto, cedere illi juii, de manu mittere silvum ; imb potest etiam non pracedente ulla tali eonnexione , donate se alte ii, desaeere se eius se tutina et cui ergo Deus nulla coim nexione posita, vel ablata , non poterit similite Leete et in homine. Respondeo , discit men Oilii ex incapacitates ta iis essentiali hominis ad late ius, de ex incapacitate eisentiali Dei ad tale in obligationem. Pio quo adverte , in conti actibus di obligationibus livmanis attendi semper, tanquam ad regulam valotis , & obligationis morali 1, ad capacita tem , quam homo ex se habet. vel bi gialia. quia homo ex se Par erat operatione sua seri dominus alleolus domus, vel inventione fieti dominus alicuius gemma ; potest etiam se is dominus emptione, vel donatione, quia torcioluntas venditoris , vel donatolis qui vati eonnexioni illi reali, quam homo aedificando, vel inveniendo habuistet cum domo , vel gemma I xult enim trans serie in illum ius, quod habet , ita ut emptor habeat illam do mum petinae ae si eam construxistet. Similitet homo tradens se alteii in servum , sult illum
perinde esse dominum sui, ae is ipsum in bello
justo eaptiuum secisset. Denique dominus maianumittens fetuum, vult illum perinde se ha bete . ae s nunquam captus , vel emptus suis set et quae omnes voluntates moiales habent suum effieium moraliter , quia in aesti irratione prudentum aequivalent statui , quem homo posset habere ; quare sempet in iis omnibus attendimus, tanquam ad regulam ei licaeiae harum voluntatum , ad capacitatem . quam homo habet ex se. aequitendi , vel retinendi juris pet alias actiones , de vias , quas voluntas nostra conatui supplete per moralem aequivalentiam. Vnde nullus contractus potest date jus ad ea , ad quae est aliunde incapacitas. Ideo non potest ii olim rei contractuni ita se in fetuum tradere alteri , vi pollit dominus pio libito . de sine delicto eum mutilare, oe-eidete , graviter vulnerare , dec ablato omnii uies uendi se quod civo nato taliter competit ; quia nimiium homo non pollet aliunde. seelota his contractu , acqui ieie unquam taleius in aliis in hominem e per contractum autem non possunt poni . nis ij eis eius , quial as secluso contiactu poni potuissent per alias D si asi
49쪽
g 8 De mysterio Incarnationis,
vias: nam cur tactus supponit capacitatem in subiecto ; capacitas autem non regulatur ex ipso
contractu , ted ex iis, quae secluso contractu homo potest habere. Hoc ergo supposto , apparet item , cur bimo possit non piaeeedente captura in bello justo, vel alia simili connexione , tiadere se in seivum alterius , verbi gratia quia nimirum considerat capacitatem illius , qui posset ipsum in bello ea pete , ct aequirere jus in ipsum. Deus autem,
qui essentialem connexionem habet cum crea. tuta ratione et rationis , conservationis , &c.
non potest per contractum abdicate a se hane potestatem re dominium. & multo minus dare creaturae jus supra se . quia nullam invenit
in eleatura rapacitatem ad tale jus, nec modum , aut viam , qua creatura , secluso contiactu pollet illud jus , aut libellatem acquirere. Esset ergo illa voluntas Dei chimaeri ea, quia vellet Deus per illam ponere creaturam in eo statu . quem haberet , si non esset ereatura . sed Deus ; & vellet poniae se ipsum sit eo statu , quem haberet, si non esset Deus,
sed ereatura e contractus autem , & voluntas motalis non habent talem vim , ut opereniat ut motaliter effectus smiles solum iis . quiessent in statu ehimaei leo, ut patet inductione ominum contractuum humanotum , qui sim Fer rogulantur in ordine ad effectus , qui ponsent alias seeluso contractu fieri per alias vias possibiles: nee enim homo potest per contractum ita se reddere servum alterius hominis,
ae si esset ereatura ipsus , sed solum potest ita se neete servum, ac si esset captivus in bello iusto , quia nimirum his posterius posis bile est , de juxta capacitatem domini, non vero illud ptius , eum non possit fieri dominais per creationem. Non potest ergo Deus dare estieuiter tale jus homini , quale haberet,s homo esset Deus , vel si Deus esset erea tura. Quod tutius eonfirmati potest a simili, quia propter eandem rationem non potest Deus ita velle in hominem tians ire jurisdiactionem supra ipsum Deum , ut teneatur Deus ex obedientia illi obedire ; nam iurisdictio etiam non potest dari alicui per voluntatem, nis juxta capacitatem subiecti, cui datur ; hie est , talis . S tanta , quantam posset seeluso pacto acquirere homo per alias vias. unde quia nullus Princeps humanus potest acqui ieie talem jurisdictionem, ut possit subditis praecipe te rem moralitet impossibilem , nee etiam subditi pollent voluntate sua talem iuris dictionem ei dare, sed talem , qualis homo ea pax est . de qualem per alias vias posset aequirere , quia seeluso omni pacto filii debent rarentibus obedire , minores majora bus, cte. Sic etiam Deus non potest voluntate sua jurisdictio. nem alietii supra se date , quia nulla creatura habet talem capacitatem gubernandi Deum. &Deus non potest per meram voluntatem suam dare jurisdictionem , nis juxta praedictam regulam ; ise etiam non potest voluntata sua eximere aliquam creaturam a sua obedientia a talis enim , & tanta nianet semper superioritas essen. tialis Dei . ut indecens semper esset post quamlibet adhue exemptionem creaturam resistere. seu nou obedite Deo praecipienti. Similiter et go tanta est connexio Dei cum creatura, fetam essenii alis , ut post quamlibet tutis cessio nem sempet indecens esset aliquem praeserti Deo in vita illius eteaturae , seu aliquem resistere Deo volenti uti illa ereatura , qua essentialitet est sua : nee Deus potest illud jus in alium transserte , quia nulla cieatuta habet capacitatem acquirendi ulla via dominium illius generis, quale est dominium erratoris in crea
Denique explicari potest hae e impet sectio a si,
posteriori, quia in materia iustitiae creditor ut xleditot semper est superior debitore. de latione huius tutis. & superiotitatis potest per bellum, aut iudicem coercere illum ad teddendum quod debet ii unusquisque enim habet ius ad vindicandas res suas etiam per vim , nisi lege impediatur i nam vim vi repellere licet. Quate Rex, qui patitur injuriam ab alio Rege, eo ipso na turae sute fit superior illius, & potest illum bello subdere . de punire, quamvis aliunde non esset eius superior: imo & iubditus posset Regem ipsi vim inserentem ei rea vitam, i etiam repellere , & adversus illum se tueri, nis aliunde esset justa ratio dissimulandi propter bonum is commune. Tanta est vis huius juris, quod iustitia cespicit, ut subditos etiam adversus principes armet,& illos superiores faciat suis superiotibus. Quis autem non videat, maximam te in Deo impersectionem, si ratione suae primissionis se subditum redderet sua et eaturae, de eius poto se subderet: repugnat ergo Deo omnis obligatio justitiae , cum haec semper aliquam subjectionem , de servitutem partialem vi-
uelat. Manet ergo ex his omnibus probatum, Chri- ma in L. stum non potuisse satis sacere Deo ex rigore ju- .stitiae in ptimo sensu; hoe est , ita ut per suam satisfactionem obligaret Deum ex sustitia ad danis dam nobis gratiam, vel gloriam. Nune videamus an potuerit satisneete de rigore justitiae in alio sensu
Examinitiar quamo in secundo fensa, automo deleat Deo aliquid , ,uilia,
Idimus , Deum non posse obligari homini I 3 ex justitia, & per consequens neque etiam ex pacto, vel promissione obligati per Christi
opera, ita ut ea iustitia teneret ut peccatum condonate , ne fieret Christo injuria i & per eonsequens, Christum non satisfieisse ex tigore iustitiae in his sensu , quod reddiderit Deum debitorem ex iustitia , &e. Sequitur , ut videamus, an ita saltem satisfecerit ex rigore iustitiae , veiuxta leges justitiae soluetit, quod homines ex iustitia debebam Deo , potest enim contingere . me soluete de rigore iustitiae ereditori, ilia lud stili eis, quod iustitia dictat, me debere a de
tamen creditorem non manete mihi obligatum ex iustitia, sed tantum manere eatinoum illudius quod pro illo debito adversus me habebat, atque ide5 dieot soluete ex rigore iustitiae, id est quantum necesse est ad extitituendum ita
50쪽
ud ius taediimis. quod me ex iustitia obligabat.
Caeteium, vi quaestio haec in latis actione Cliniasti examinetur, operaepretium erit piaemittere
alteram quaestionem,an si ilicet homo possit Deo ex iustitia obligati, an vere, setit Deus non ten tui lege iustitiae et ga hominem , ite nec homo erga Deum : Postea veth videbimus in speciali, an debitum , pro quo Christus satis secit. Setit debitum ex iustitia, & an fuerit extinctum juxta rigorem justitiae Es . in hae quaestione prima , de communis sen- Sant latis =-- tentia affirmat , hominem ex justitia Deo obli-N di eqm- gati, ut servum domino ratione servitutis; item M poti . obligati ex eontractu , vel promissione;
--' quo pacto Christus se obligauit de justitia ad
latas faetendum pro peccatis I de denique posse etiam obligati ex delicto , qua ratione peccator naanet iniurius Deo , & tenetur ex iustitia nouo titulo. Auctores huius sententiae non eo- Durati . dem inodo loquuntut: nam Durand.m .d . ia. quas . a. censet, iustitiam nostri ad Deum, &iustitiam ad alios homines esse eiusdem rationis. Alii veto eommuniter dicunt , esse diu etiam ;nam justitia ad Deum est superioris ordinis. state i. ita Suater cum aliis in praesenti, discnt. . s. i. . ct tom. . in s. pari. Hi p. r. s.ct. s. n. m. c. ra
n. s. qui docet, in omni peccato violati hane iustitiam , de irrogari Deo injuriam propriissi ille dictam , & inde resultate vetam obligatio nem justitiae ad latis faciendum Deo quantum homo poterit , de ex eadem vii tute iustitiae Chi istum obligatum sutile ad non peccandum, de ad servanda Dei praecepta , & insuper ad satis aetendum pro hominibus , pro quibus umluit se vitta obligare ; sicut unus homo potest se obligate ad solvendum pro alio , atque ita Christum de toto rigore iustitiae sutile obli gatum. Hine etiam docet, pinnitentiam perquam nitimui Deo compensare iniuriam, esse veram , de proprie dictam iustitiam s lieei di stinctam ab ea , qua satis faeimus hominibus )atque ideo contra sustitiam esse peccatum . quo non satisne imus per poenitentiam eo tempore, quo praeceptum siccitate satiae obligat. Denique dicit . Religionem qua reddi vitis Deo debi tum euitum , esse vetam, & propriam sustitiam, atque ideo esse contra iustitiam blasphemiam.& alia peccata , quae sunt contra Religionem. Haee omnia Suale E , quem sequuntur plures
recentiores , quotum iundamenta postea re- . seram.. Secunda sententia satis etiam communis ne . esse iustitiam nostri ad Deum. Hane tenent vasquea. plures , quos refert, Ac sequitur vas quea in prae se isti , iiij . . O i. part. II 8 s. cap. . num.a . que, etiam sequuntur ex nostris multi recentio.
Eno sane in hae celebri nostrotum contro si verita media via iamdiu in do. Existimo ita. -- . que , polle hominem peccare contra Deum in materia sustitiae . de violare iniuste jus Dei vi addo tamen . non omne peccatum , imo raro habere rationem injutiae stricte sumptae a neque etiam ex peccato manete , nisi sol te talissime in ni, homine aliquam obligationem justitiae ad satis partes iras. saetendum. Coneluso habet tres partes. Piima aera a. d. Lub de Incarnat.
probabitur praecipue ex solutione argument tum , quibus ampugnatur commuta ter haec obliugario justitiae. Nune probatur breviter ex iii piemo Dei dominio, ex quo oritur jus praelationis circa omnia nostra opera , quibus si vii veli mus, contra Dei jus committimus injuriam, setit
si servus exigente domino eius operam, nolit teddere.
Secunda etiam pals probatur , quia ad in- ss- ducendam circumstantiam injuriae debere: hae sit a circumstantia cognosci a peccatote, nulla enim circumstantia objectiva retundit malitiam in actuin , nisi cognoscatur , ut suppono ex materia de bonitate de malitia r haee autem Hrcumstantia a plerisque ignoratur , ab aliis muliatis probabiliter negatur, cum quibus pollunt se alii practice eonformate : ergo in illis saltem peccata non habebunt malitiam illam contia si ititiam. Deinde , ut homo si intuitus Deo . non sin i 3T.ficit dicere actum eontra Dei praeceptum, sed requiritur esse contra Deum exigentem . vel prohibentem tale opus formaliter ut dominum proprietatis. Exemplum habes in praetore praecipiente subditis mundate viam, re ornate is
iam in publica solemnitate . sane is aliquis servus Praetoris non obediat hiate praecepto, dicetiat inobediens , non tamen iniurius , quia . Plaetor non utitur dominio piopi ietatis circaseivum in illo praecepto , sed solum dominio tutis dictionis , quod habet ut super tot et quoas vult silvum ex justitia obligare , debet et ex
presse exigere ratione dominas proprietatis. Ita sane Deus habet hane duplicem potestatem in
homines , seisieet jurisdictionis S proprietatis et ex potestate solis dictioni et habet monus supremi legis utoris . A gubernatoris , ad quem
rei tinet praecepta condere , S proponere , quibus subditi legantur conveniente i in ordine ad suum finem. Et licet Deus independenter a nostra utilitate , di tegimine pollet eadem opeia exigere ratione donunii proprietatis , de Leto tamen id non sicit , nequc nobis edi primit, nee in dii bio debemus id piaei timere i quia omnia praecepta posta sunt per modum legis naturalis , vel post lux ; lex autem ut lex pro
cedit a potestate jurisdictionis. Quale sicut Praelatus piohibens Religiosis es una carnis invigilia alicuius Sancti, non praesumitur velle obligate ex iustitia , sed solum ex obedientia. licet alioquin pollet reddere illum actum
injussu in , ct contra volum paupertatas, tollendo licentiam omnem cirra ei uni carnis , sne qua esset contrectatio rei alienae ita nee Deus,
Nee obstat . Deum imponentem praecepta . susurpare aliquando illa vel ba , Ego dare ira, quasi insinuando. se uti dominio supremo in il-- . . .lo praecepto ; non enim nego, attendete Deum mur. ad suum dominium , nimiium ut ad id , ex quo otitui potestas iurisdictionis: nam ex dominio supremo . quod habet , habet etiam iurisdictio-imili supremam ad praerepta , se leges serendas; aliud tamen est attendere ad dominium proprietatis, tanquam ad radicem, ex qua otii ut potestas gubernatiua ; aliud vela exigere: illud opus ex iure proprietatis , quod habet in homi nes, tanquam in sei vos; de hoc quidem nun D 1 quam