장음표시 사용
61쪽
Infriaae ex dictis, an rari s . er Mari res pasti querint veram in nrtam ab oeecoribu, psiae in liui quid dicendum si de Cliti
sto . eia Martyribus , qui vidcbant i conviden ite iniurias, ta ccdcie luce itio i an ledicet vete palla suetant iiij si iam colatia sustitiam . a solum secundum saliam exitii inationem icciden
Aliqui enim die uni, eos vel e Cilisse suo iura; . -,- re, at luc id o solum rasos si ille iiij uitam in
.. ,- - cundum existimationem . , affectum oceiden p . . ni. quo tium , non seeundo in effectum , quia hie actus dendi iure suo ad vitam & honorem propter Deum, est actus virtutis exinua, de nutem consilii. iuxta illud Matth. s. Si quis te peretis rit in
exteram m. xalliam tuam . praebe i A ct alteram cst ei qui titili tunicam tuam tollere , a Pit ei
O p, tim e ubi Chlistus videtist contulere, ut cedamus iure honoris . N pectaniae proptet Dei amorem . & bonum pacis , quando aliquis vesicea auferre ; illam emin celisionem videt Et sani sic ue vel bum piaese , O uim ite s , quamvis ipsemet Cluillus percutienti ie in maxillam, noni tabuerat alteram . sed amice corripuerit; et e dibile tamen est, interius cessiise jure suo, ut sa-eetet quod ipse aliis consuluerat. in his enim senui . de propter hune aisectum videt ut dictum de Clitisio italae so. Corpus meum dedi periti is titilua . O aenad me in v. Axtisus, faciem meam non auerti ab . . crepantibu/ , O eou Itituti in Me. Et Threnorum s. Dasii percutienti se m ait Iam , faturabitur opprobriis. ubi lignificatur des detium, & sanies interior , qua Christus dei de tabat opprobria , sicut ipsemet dixit: A piisneto habeo basii ea . . O qtiomodo coarctar o sine Mpe fiat P I Non erat ergo invitus, de per consequens re ipsa non patiebatur insuriam . sed simium in existimatione hominum. Quod idem di eendum videtur de multis Martitibus, qui sponte sua se offerebant Tyrannis, de perseeutoribus . hi enim non patiebamur inviti, sed volentes,& coi
Hune modum dicendi amplectunt ut aliqi idocti recentiores, quibus satiet Aragon. a. a. qnas .ssara .r .ad s. ubi utrumque ponit ut probabile . magis tamen inclinat in hane partem, Dod Christus, ta Maii ies non passi sunt in u-tiam sol maliter. ioci. Alii tamen per aliud extremum ineedentes di vili , - cunt, Christum.& Martyres nee ee glise.nee cedere potuisse iure , quod habebant ad vitam de membra. Sunt enim aliqua bona, aliorum homo non est dominus. sed custos, atque ideo non potest de iis disponere, nec cedere iure, quod habet : ita sentitant aliqui apud Lessium Tib. 1.de ν-μtia , e. . d s. s. ubi postquam proposuit repu-sam illam.sulis 1 .de re g.juran 6. Scireti es to se tienti non sit injuria . neque dolis. . addidit haee verba : Asirete quosdam Doe arra hane returam limitis e Au ea , in qui bis Jure rasi 5 ceuert p. rem . tit in fama . honore . O AAD poei, ex re is, quorum s-tiis domini et in his eviras i. iii . O twlenti non fieri iniuriam ; quia enis hae stimis no
ure tres,o hos primamus, O itiua in alterim eo A camis arbitrio. Atius isse m anu , quorum no su rem do, ita , feci iis occi uti taxat, te in vitis crmembrorum inte uate, in conjuge, M prosilui. O . Iibus, in qna,vit tire nostro . aere non posti tis.
In his e .m p v, n uriam ea, ini ipsi commissa disti isori ob oma ,s. r. si crimantur, vel rasan tur . Os id ipso ti inte pat. Haec Leilius. Vide
tui autena illa sententia trabui posse Caietano et eram a. r. .i dari. 6. b. . Dominico Banes a. a.
riobari autem potest,quia si in eiusmodi bonis , di
potiet homo cedete iure suo . post et malitiis c de te tute, quod habet, ne uxor mini tur , quarissione rosia , adulterium non haberet iam malitiam contra jLilitiam, di fer consequens scis ceret in confessione accusare se , tanquam dela replici fornieatione, quod nemo concedet et rei go debemus dicite, illud sus tale esse . ut non possit .malitus ei renuntiare . sicut nee Clelicus potest ienuntiare priuilegio soli,ne conveniatur coram iudice laico : s enim malitus pollet cedete illo iure, post i etiam dissolvete omnino ma trimonium quoad vinctilum vi tota enim matri monis essentia videt ut consistere in illo mutuo jute, quod coniuges habent in corpus alterius conis eis. in his puncto verius videtur,potuisse quidem ter. Chi illum, & Martyres radere jure suo, de facto V. -- tamen non cessisse. Primam p item docent Lei T. Lessius. is pra , Valentia r. r. Hi . s. qvias. .FAnti. a. Solus s. de iustitia . quast. 3. ari. s. u a. Molina Moliti t. t .ue Uitaract. i. Qq. ii. dicens, eum quisitet fieit volentem,cti petentim, in ire qui dimi nitri iam non illi, sed aliis, v. g. v xori, de filiis. quoium juri ille eedere non potuit: Se probatur ex Aristot. s. Et hic. cap. s. ubi genetralatct dicit p . . . . aenem, irim spoine posse rati iniuriam , & adducit in . . exemplum ex Furipide, eius qui maircin volentem , de rogantem intei fecit , quam doctrinam v niueis alitet videtur amplecti S. I homas a. r. S. Tho
Ratione vera probatur, quia scut nemo po- γ. . . test tibi ipsi inserie insula am, eo quod non roilit, ..habete voluntatem conti atram sisti si e nee ro test eam inserte alieli, ius ille habeat talem vo luntatem contrariam, sed eo ipso, quod redit jure suo . tollit omnem voluntatem contratiam ;vult enim quantum est ex se . quod obiectum ilia lilud si tibi lietium: ergo licet maneat illud ob jectum illieitum contia alias virtutes . de iniustum , etiam sortasse contra Rempublicam. vel alias personas, non tamen contra illam , quae quantum est de se , tollit omnem radicem iniustitiae. Nee obstat fundamentum contrarium , quia ros concedi natis . adulteritim eo casu non habete R. vitiae malitiam iniustitiae contra maratum i negamus una menta tamen . manere cum sola malitia i mplieis fot nicationis, quia adhue ei l contia bonum Sacramenti , de eontia bonum prolis, cui peculiariter adversmir copula coniuga ae cum exit neo. Concedimus etiam , posse conii gemeedere iure . quod habet ad eorrus coniugis, prout de facio id concedunt omnes, qui te-
62쪽
nent, posse vitiamque coniugem mutuo consimia vovere castitatem, de renunciare invicem suri petendi debitum , qua re nunciatione posita, amittunt ius iustitiae , quod habebant ad exigendum et de quo vltra alios videli ootest lute. sane her. Thomas Sanehe et Iib. sese Matrian disp. L .an s. ' perseuerat tamen mali imonium quoad vinculum radicale , hoe est , non quoad obligationem justitiae, qua unus alteri debeat ex justitia eoru-lam , sed quoad eolligationem . quae resultauit ex ' obligatione pilai, quando contradierunt matri monium . ratione cuius non possunt jam contia here eum aliis . de quando licite, vel illi etia, remitterent sibi illam renunciationem , recupe citent illud ius petendi ex justitia , quod ideli eo dieitui in illis radi liter perseuelare, licet non perseuetet solatialiter , de proxime propter cec
R - ..is, Denique exemplum Clerici non potentis r ex. mplum. - Dunciare praui legio fori. non est ad rem , quiario p tune stante illa voluntate, de regione Cleliei, i H - -'- rion fiet et injuria ipsi Clelieo , sed statui, seu Ee elesae , quae in suo ministio pateretur iuvita il- lam iniuriam : nunquam tamen invenietur , eundem omnino , qui cedat, de consentit, pati pros tib iniuriam Leundum suam priuatam peti
secunda pals nostrae assertionis , qua nega mus. de facto Cht istum , de Martyres eestile tute suo ad vitam , est etiam communis sere omnium , qui hane quaestionem attigerunt. Si eenim sentiunt Leuius obi fora . qui proposita objectione contra regulam illam, sciret, ct t. Iehti non fit in uria . quod sequet et ut . Chri sitim . de Martyres non suisse passos injuriam, e m libenter passi suetint, de pati desidetati e rint, tespondet his verbis consequentiam,
ista It quo uicatur non pati iniuriam . non fiatis ei p. quod ob ad quum ea iam libenter patiatur. sis quod laudeat ue illo Malo a sed oportet, et te i. t illisa mi a tali inrogari, cedendo quantum iri se eLI, iure fis , alioquin retinet vi Nonem in stiriae in illam , ct ille tenettir ad rectittitionem,
o I fatim iii em o et Um autem O Sane ii norievi b isi sibi ab impiis illa mala irret i , ineis h. au hoc istum juis, vel ati Ioritatem tribue , sunt. sed sol m peremi sue se habebant, non repugnando . oe se non sistrahendo illorura potestati,
s angusti verutit , rae. Haee Lessius, in quo non placet illud , quod dicit, requiti ad inju. iam . quod aliquis non eupiat illud malum sibia tali irrogari ; nam ut supra vidimus,illa volun tas i in pertinens est ad rationem injuriae , de potest aliquis intuitam pati, licet interius desidei et illam pati. Eandem sententiam tradit valentia r. 1. Aq.
de vi plobabilem amplectitui Aiagon Deo supra
Ratione etiam probatur , qtila nulla apparet. Latio congruentiae , mi de secto Chiistus cesse-xit iure ad vitam et per hane enim cessionem Card. de ceto de Incarnat.
non minuebat ut culpa carnificum , vel Iudae tum , cum illotum assectus habuelit malitiam injussitiae ; plaesertim eum ignoratent illam cecsonem internam. Aliunde veto melius erat
Christo , , Mati, libus pati velam , de propriam intutiam . vi maloi esset eotum paulo ex parte obiecti plus enim est pati dolorem, de iniuriam , quam dolotem solum, vi ex se constat et ad quid ergo ponenda est illa cessio juris 3 Diees, poneniam ia seruandum eonsilium il- ros.lud Euangelicum supra adductum. Egis vim. Sed contra, quia illud consilium non est de in eessione , sed de animi promptitudine , qua aliquis Oilei dit se palatum ad patieniet tolerandam unam 'e alteram iniuriam propter Deum. Quodqi dem ex ipso Euangelii contextu eolligitui, bi solum exigit Christus non res stete,
seu non . . ohibete . non contendere. Ego au- Maiis. i. tem dico vobis, non res ne e malo et seu s. quia tepe te rit in dexteram maxilllam luem , praebe . eira alteram et es ei, qui viat tecum iuuitia contradere , ct tunicam tuara toggere , dimitte .i ct paratium . m. & Lue. c. Ab eo . qua anseri ve mentum tibi, etiam tumeam noli nos b. e. Pet illam autem patientiam , de promptitudinem animi non tollitiit ratio iniuriae, imo pei se iterat, ut intinuat Gregorius lib. si . moras. c. .io. ubi Gregoripto sto illo Chiisti consilio , addo eit in eius explicationem vel ba Pauli i. a Correis. 6. v bi
Apostolus post illud eonstitim Christi obsit
vatum non excusat advel satium ab injuria . semini ait et Iam quia es omnino de ilium en itio is , quia Maecia habens inter mos. ire non Magra initi iam accipitis p quare non magia fraudem patimitii J Vnde idem Ciegoilus paulo inferius post med. capitis illud eonsilium non in telligit de eessione juris, sed de sola toleiantia insutiae. Cum vero ( inquit curam redium ei, sdem nobis itineris nectis Iaet imponii , quidam tam e u rapiunt ( sei licet injuste j sola modo solerandi , .nt ; quet am xero conseri ita claritate prohibendi . oti tamen se a cura . ne nonra stibis trahant , seu ne rapientes non sua , semetipses peruarii. Non ergo exigitur a nobis cessio, alio quin iam illi non raperent non sua. sed ea quae per cestionem facta suillent sua, de sine peeeato possent ab illis aecipi. Stat ergo bene . quod aliquis obseruet Christi constium , de quod adaveriai ius adhue si ver b raptor: utrumque enim coniunxit idem Paulus au Hesr. i o. cum dixit ERapinam bonornm vestrorum eum gaudio sisera; illi quidem eoni lium Euangelicum o servatimi gaudentes de ipsa ablatione bonorum; de tamen retinuerunt jus ad illa , alioquin non
passi suissent tapinam , sed ablationem justam
Denique in ipso exemplo adducto de praeis re . benda altera maxilla, hoe apparet inani sesias quis enim dicat eum , cui iuxta consilium Christi altera maxilla a patiente piaberet , s eam iterum percutiat , non peccare invitaliter et ergo illa secunda percussio retinet adhue malitiam iniuriae 3 Si enim non est eontra iustitiam, non apparet unde habeat malitiam motialem et nam scut ille patiens, qui est dominus sui hono ris , potuit velle amittere honorem, & date mihi ius ad illum per liendum , quo posito E 1 ego
63쪽
set De mysterio Incarnationis,
ego non peccarem contra iustitiain e ita potuitri opter tuam majoieta humiliationem , Se moriiseationem velle pati illuni in ictim dolorem, re illam inhonorationem externam , de ad hunc finem potuit petere a me illam percussionem,
sicut aliqui Sancti saraeban: se ab aliis Raael.
late , N eonculcate ; in quo casu ego nee con-tta sustitiam, nee contra aliam valutem rcc-
calem in illa petetissione. Si ergo ille ceditivo iure, & vult pati illud maltim, non erit
mala actio percutientis ; non etiam erit contra justitiam , ut constat a Lee etiam conita chaia
ii utem , quia scut ipse tiatiens potest velle sibi illud malum proptet suum pro serum spiritualem ; ira ego pollum cooperaii eius' des derio,& iamen nemo exeatiabit illam seeundam percussionem a peccato mortali , di hoe non solum propter aflectum inoidi nacti in Ercutientis , sed proptet inordinationem ipsius actionis: ergo non praesumitur celso juris petillam oblationem maxillae . sed solum signi sea- cur ptomptitudo , ut diximus , ad non res en dum . & ad tolerandam patienter secundam in istiam. Dices , Christus , de Mait res non solum tD-le abant ratienter, de cum gutidio iniurias, sed
etiam positive eas condonabant: ergo cedebant jute ad honorem , de vitam ; condonatio enim, ut ipsum nomen sonat, est donatio, & tratissatio alleuius iniuriae et ergo volebant quantum erat
d , se transferte, de abdicate a se illod jus ad honorem, & vitam.
Respondeo , condonationem poste seri mul tis modis. Primo remittendo titulum, quem o sensa dare videtur ad iram , ad auersioneni, de ad indignationem contra offendentem. secundo remittendo ius ad accusationem , qua ostenius exigat in judicio punitionem iustam delii quentis ad satisfactionem pio iniuria. Teitisi remittendri sus ad compensationem, verbi gratia, si abstulisti iniuste tamam , remittendo restit ist onem famat i s oecid illi patiem , qui me alebat , remittendo obligati cnem alendi quam si, b isti . Adi. Condonatio primo modo est, qi aesieriiseatur in vel bis orationis Dominicae. Matth. g. D mitte hosti debita nos is, Avit O nos dimis tirem debitoripas tib II, s. Nam . ut sitetur bene Maldonatus ibi, cum communi I heologorum, non est sensus illotum vel borum . quod si mihi debes mille aureos, nee Deias condonabit mihi peccata, nisi ego remittam tibi illud debitum, vel si hones rem salsa criminatione detraxisti, non obtinebo rem isonem mei peccati , nisi ptius te mittam tibi honoris restiti tionem. Non ergo exigitiit remissio damni, sed otiensae. Maius do bium est de secunda te- missi me supra explicata in Oidine ad postulatidam punitionem , de quo vetiae sunt Theologorum sententiae, de quibus Loica a. r. Oct. 13. a s ut . a s .m n. 3 s. Certi m tamen est, non exigi ibi e ndonationem . se ii r missionem sutis ad re
sat cicndum damnum , quod aliquis passius est. Potest itaque bene state , quod aliquis ignoscat,& eondonet totam esset am juxta consitum E angelicum , & tamen non cedat sure , quod habet ex justitia ad eompensationem pro damno
Sic eoudonabant Christus, de Martyres : nec solum condonabant taensam contra se saeiam, sed petebant a Deo veniam plo tuis intersem tibias ; qui etiam actus si ale P test cum vo luntate retinendi ius ad sua bona et nam illa re titio veniae solum ostendit desideratim in ora dine ad Deum , vi illuminet, in emolliat eo tum corda , de ad veram poenitentiam pet- ducat , qua impellent veniam peccati coin- missi. t Addo, potuisse etiam Christum, de Maityres eondonate aliquod sus sustitiae ex in uita ie- sultans ; non cedendo tamen jure , quod habe.bant , ne injuria feret. Ego enim habeo sua ne mihi manum abscindas i s autem abscido- . . iis , habeo etiam ius ad iustam compensatio
nem it possum condonare secundum jus, ct ri . . tinere primum. Habeo ius, ne contumeliose mecum agas, de auferas honorem ; habeo postmius, ut ablatum honorem restituas , pCilum i tinere prius ius , di condonare polletius. Stepotuerunt etiam Martyres ante passionem , vel certe post vulnera accepta condonare occisoribus quidquid post illam debiti contraxi
Ex omnibus supta dictis , ut ad rem ni rum i io. redeamus , insertur iam ultima conira semen, m is atiam illoium recentior ni , quomodo rosi t seliab homine insutia propite dicta conii a Deum; si iterat, quia licet Deus non possit esse ita invitus rei voluntatem , qua absolute,& eis caciter velit, quod homo de facto non possit a potest tamen Deus esse invitus ut dominus, hoc est, per voluntatem retinendi ius suom, seu obligandi hominem ex titulo dominii ad ponendam illam actionem , quam ab ipso exigit. Qualis autemst ea voluntas , de quod obiectum habeat, de quomodo differat a voluntate ipsus rei, quam dominus petit, jam sopia satis explicatum est. Illa tamen voluntas dicitur late voluntas rei, non quidem proprie , & in rigore , sed tanquam in ligno, quia tegulaliter dominus humanus habet voluntatem ipsus rei , quam petit . & Deus etiam, licet non habeat voluntatem absolutam, h. t tamen voluntatem aliquam , ae affectum erga illam lem: & ideo dicitur servus repugnare volcntati Domini, de peccatoi dicitur te pugnare voluntati Dei , quod de voluntate solum in sano explicant siremtiniici Theologi.
ohe I oves auersas scandam partem nostrae sententiae.
SEeunda pars nostrae sententiae erat, non omne precatoni de tacto , sed rato habete cir-eunstantialia in uitae in Deum sit icte suinptae: contra quam partem sunt etiam plures C, lictiones ex Suater diecto uti tisi de in uiri sucit r. de aliis. P cima est ex modo eommuni loquendi Theo- ia r. logorum , & patrum . qui dicunt peccatum esse o. o. M iniuriam in Deum. eatra
Respondeo , accipi iniuriam non siti e , sed
communiter . prout opponit ut non filicio tuti a seis.
iustitiae , sed iiiii communiori: seut etiam dies sin ita mus Piaelatum habete ius obedientiae in subditum
64쪽
ditum, de seri ipsi iniuriam . is non obediaturi
item pauperem habete sus ad eleemos nam a
Secunde, obiicit Suater , s pereatum non est iniucia in Deum rei go peccatrat non tenetiit satisfacete Deo pio precatis , obligatio enim satisfaciendi otii ut ex debito juiti iae. Haec obi elio retorqueti potest contra oppositam sententiam , nam homo tenetur poenitere, de satisfacere pro omni peccato glaui ; de tamen potuit aliquando committi sine iniuria . saltein ab ignorante in vincibiliter , vel probabilitet negante
obligationem justitiae nostii ad Deum : ergo de bitum poenitentiae non otitui ea sola obligatione iustitiae. Respondeo ergo ad oblectionem , debitum de nitentiae non otiri ex iustitia ; alioquin obligaret statim post 'eratum , ut capra probatum est: sed otiti ex charitate erga Deum et setit enim obligat ad diligendum Deum, ita ad tol lenda impedimenta amieitiae, seu tollendam inimicitiam vi deinde ex vitilite illa , quae obligat ad proculandam propriam salutem, cui oppo-Ditur peccatum graue non retractatum. Deniaque otitur ex debito gratitudinis, & aliatum vir tutum , quae dictant, non decere quod homo Deum rationabilitet offensum habeat, & ave sum a se. Tettili objieiunt, quia in omni peccato pe eator utitur re aliena invito dominori utitur enim te ipso. de suis operationibus contra voluntatem Domini, qui est Deus. Idem atrumentum sieri potest de honites dio,v.g homicida enim destiuitiem alienam . nempe Dei , contra voluntatem ipsius Dei r ergo committit iniuriam strictam contia sus Dei. Respondeo , peccatorem non uti re aliena invito domino sol maliter ut domino propiae
talis , sed ut sui et iote s vi supra dixi. Quare,
strat servus praetoris iter agens , vel aliquid aliud eontra edictum commune Praetoris , non peccat contra sustitiam . sed eontia obedien tiam , quia Praetor non prohibuit illud ex diminio proprietatis , sed iurisdietionis i ita ho mo peccat contra legem Dei i servitus enim creaturae rationalis respectu Dei solum obli gat ex justitia ad reddendum , quod Deus ex dominio pioprietatis e regerit , non veto ad nihil os candum sine licentia domini , seu tnee set vicus unius hominis respectu altrii ius.
Ad illud veta . quod additor de litimi et dio, respondeo, neque illud esse iniuriam Dei, quia
non ita tollitur homo a Dei potestate , ut non maneat moralitet in eius bonis . cum sui l. rossi Deus eum quoties voluerit reptoducere, quod i ' eommuni prudentum aestimatione idem est . .e illum in bonis habere scut antea. Unde in sero , multo minus esse injuriam Dei tam butere domum , vel occidere, aut surati equum
alienum . quia lueet illa actio si iiiiiiiis proximi . de sit etiam contra praeceptum Dei , non est tamen contra ius Dei . vi domini et sedeontra praeeeptupi Dei , ut sus et totis prohibentis injuriam pioximi ; scut statium tet alte. rius eonei vis factum contra legem principis, non est i inutia , sed inobedientia ius pectu Pi in ei pis.ca d. de Leto de Acarnat.
Diees , domus illa , vel equus non solum est iii
homini v . sed Dei, a quo i Lim habet homo i Emissis. ergo seut sui peecat in hominem contia sustitiam, quia eo non cedente iure suo , illam destiuit , ite etiam contia Deum, ob eandem ra
Respondeo negando consequentiam : quia in Exi, ii met imis homo natura sua potest uti rebus omnius sublunatibus . nisi impediaret jure aliquore tiati alterius hominis: & licet Deus ut gubetnatot uniueis velit tueti peculiare jus unius hominis ad vetatis alium I id iamen praestat per solam iurisdictionem , ut dictum est, ide A sutnon fuit contra ius Dei, sed contra ius soli ut hominis. Sicut Principe proficiente pecunias in populum, si aliquis per vim auferat pecuniam ab eo, qui prius acceperat, i in insiit injuriam Ptineipi, sed ei soli, eui aufertur , licet peccet etiam peccato inobedientiae comi a Princi ciniqui prohibet generalitet omnes inititias inter cives. Si e nee Deo sit injuria contia justitiam furando homini, quia Deus producendo aliquid in hoe mundo, habet se scut projiciens pecuniam in populum. Deinde domus . vel
equus ita auseiuntur . vi maneant adhue in
Dei potest e , ut diximus ; quale illa ablatio non potest eile Deo insutioia, sed soli ho mini.
Quatio obitet potest , quia peccarum est in
honoratio Dei, opponitur enina obseruantiae, de orcise tetitiae debitae Deo: eigo est eo titia sustitiam. Probatur conse Lentia , quia ad hoc , ut Petto fiat insutia conitia eius horioiciD , non requiritur quod ipse postiue exigat ex dominio proprietatis. sed satis est, quod absque eius liveontia auferatur ei honor, quem possidet, pei inhonorationem contrat iam s sed peccator ausiit Deo honorem postice per peccatum mortale
absque licentia Dei t ergo peccat contra iusti
Respondeo, peccatum mortale dupliciter posse hse committi . Prinali ex fiagilitate si optet delectationem, vel alios fines, non intendendo iii verentiam Dei. Secundo ex contemstu Dei, &intendenao eius iri euerentiam. Si primo modo fiat, regulariter non continet rationem insutiae sit ictae . saltem notabilis, quia violatio legis exstagilitare, vel propter alios fines, non videtur continete sanitieationem aliquam contemptus interni , aut existimationis Lostrae de vilitate
illius legislatori simul enim satetur aliquis suis
premam m. estatem , de dignitatem Dei, de suam stagilitatem in obseivandis eius praeceptis. Dixi, regia ruer h.t ese . quia posset aliquando ex citeti instantiis generati ex peccato alicujus apud plebem minus digna existimatio de Deo ; de tune notabilitet laedi diuinus hinor , ita ut hego obligaret ad reparandum i quamprimum damnum illud: hoe tamen ratum
Si secundo modo eontingat, peccari ex con- a is. temptu Dei, de ex intentione eum in o notandi , tuliae etiali, duplieitet id fieti potest. Primo . ex indigna existimatione de Deo , atram in mente habet homo, & quam testati vult pet illam externam inhonorationem . & tune transeat . committi vetam iniuriam conita Dei honorem et oritui enim obligatio ex illo re
65쪽
edito reparandi varas timora damnum illud, scilieet auferendo illam exili imationem faliam internam de Dco . de vere ae digne de ipso exiiii ando ; qiue cibi natu, ad inimis me. et ex nece uitate . de princepto verae fidei, cui opponitiat illa nita existimatio de Deo es non Puto tamen , quod sit obligario satis utendi
quamptimum per veram contritionem , aut
ine nitentiain ; iram lic.t haee si ne staria ad delendam clientam . de satisfaciendum aliquomodo pro illa . non tamen ad reparandium damnum illatum contra iusti iam ; quia fetit sic non debet ex justitia . nis teddete libium Petro ablatum . licet hoe solum non si sati, adflarandum Petium rationabilitet irarum propiatet oilensam i se ille homo ex iustitia solum debetet auferte illam inhonorationem . lieethoe non si vita ratione satis ad satissa ciendumpto ostensa, de placandum Deum rationabilitet
Denique posset illud peccatum non proce dete ex indigna existimatione interna de Deo, sed ex animo deprauato ostendendi exterius existimationem indignam de Deo , licet illam in tectus non habeat homo; qua ratione aliquis non amissi fide s test esse eonitin elloius in Deum. Et quidem illa magis potetit diei in honoratio grauis affectiua , quam essectiva, quando si solum eo iam Deo : quia eum in honotatio si manifestatio existimationis inter nae de vilitate illius , quem inhonoramus , non videtiit dati in e flectu veta inhonoratio , sed salsa , quando non procedit ex tali existima tione . sed potius honotiscentissimo de illo sentimus . nee te ipsa illam signiscamus e quate
Deus, qui intuetur intetnam existimationem.
non videt se re ipsa inhonoratum, nisi in ac- sectu , qui celth piavus est . sed insusticiori, ad tealem insutiam , quae obliget ad restitu
Quinto objiciunt, quia obsequium tin minis riga Deum dicitur proprie sit vitium , de homo diearet set vire Deoi ite dieitur Deuter. 6. mo. Misim Deum itium Morali. . es tui soli serti ei, de alibi pavim i in quo sensu adduxit Clitistii exemplum fetui, ut diseipulis humilitatem sua
deret, Luc. i . Cum feceridis omnia , quae prae ea sunt tosia, dicite e Serui inuti di faeti summi quod deluimus fati e , fit reus. asi diecit. id seeimus . quod debebamus ratione setvitutis: non dicit, sis iti inutiles sumus de sertis iis . iis , quibus non ut subditis solium, sed ut sit uis
iniungitur oblequium , de servitium. Ita vi deni ut intelligere patres eum locum , praesertim Cytillus apud S. Thomam in catena. Docet avis
Ira, de e. de ius a et Sic etiam Deis. petit qti dera a nota, stati tum iure servitat . AEgust. serm. s. de verb. Domini. O magna lanitis Dei , mutis pro conditiove reduere debea , obsequiis , it fertii Domino , feretili Deo , fas ecti potexit, maAcipia Redemi tori, amicitia vira resis pr reia repromutit. Bernata. seim. de quasstupli ei debito. Creatorrauis HI, in creattira ; in se vim , t e uomous ii re si iam . tu , Menitim di totum ergo qnod V. isti
debes , a quo torum habes: de alii Patrem passim nostram obediemiain eodem modo appellant servitium domino debitum: ergo Deus non solum ex potestate jurisdictioius , sed etiam cli poteliale doinimi exigit nostia obsequia . de obiervantiam piaeceptori. m. Settii te enim de inlex, ite in hae distetistit, ut ait Ii dolus i. e pro- aque .priet. sermo is . num. q. quod Atti re est tan- s. - , , Stum dominis i inseruire veto quibus cuinque prae in . - . .
Respondeo , seruitium accipi dupliciter. Pri- ris. mota pio obiequio dcbito ex iustitia,exigente do. O clam a mino sute dominii. Secundo etiam Pila quolibit ' - , obsequio piaestito a seruo respectu domini, licet a. i. o. -- non ex obligatione justitiae ; nam ille edi antiquit M. seruat eastitatem , de alia consilia , ad quae nullo modo obligatur,dicitur seruite Deo; imo de Re ges temporales postulantes aliqua a subditis , ad quae nee eos obligant, nee pollunt obligate. id postulant nomine seiuitii, iatione dignitatis , de peisonae, quam gerunt. Quando ergo homo diei tui secuite Deo, non debet intelligi in eo rigete licto. id est, exhibete id, ad quod ex justitia tenetur ; sed exhibere obsequium domino , sue ex debito iustitiae , siue obedientiae, sue ex super
Adde adsitie , obsequium Dei esse seruitium iro. alio titillo i quia licet non exigatur ex justitia. st is tractra de praecipitiat tamen ex dominio ire perativo solum politico, sed etiam despctico . quod non respieit utilitatem subditi, sicut politicu ,: Deus autem ratione dominii proprietatis quod habet , habet titulum piaeeipiendi sti itis . attendendo ad solum sui ipsus complacentiam quia consonum talioni eii , creaturam obedite in iis , quae praecipiuntur, licet praeceptum non iam tendat in subditi stilitatem . quam in domini plaeitum exequenduina de dicet his non exigat ut ex iustitia . sed ex obedientia, 'Laepotestas dieit ut dominium iuris licti cinis deis o ticum, quod tanda ut in donuino pioptietatis , de iubiectio illi respondens dicitur itori te subiectio servitutis, de de hae loquuntue Paties adducti , cum dicunt . iacili tim oble quium exigi a nobis iure simulatus, de servia tutis et iii nostra enim servitute , de in dominici proprietatis Dei sui dat ut potestas ita is licto ius praeeipiendi despolice , id est , independen ter a eonis deratione nostiae vilitatis i illi diamen praeceptum non excedit obligationem
obedientiae. Quo ei iam sensu dicuntur set ei inutiles , qui iei cant praerepta a siue , ut alii volunt , quia sciat qui solvit debitum, non auget taeditoris bona . se qui solum ,implecpiaecepta , ad quae tenetur, videtur se ivus inutilis , qui solum piae stat domino id, quod ipsi debebat.
D fletuntur es e mones contra tertiam partem nostrae sentcntiae. EX dicti, Deile ei it jam nune dissolvere, quae
cortra tertiam partem nostrae sententiae pos sunt obiici . in qua diximus, ex peceatis conita Deum, etiamsi fiant eontra iustitiam. non nasci,nis mite rarissime postea. obligationem satis sectionis ex iustitia , contia quam paltam objici potest Pi tuo.
66쪽
PiimA , quia si omissio oretis pia cepti sustiniuria, quia Deus habebat ius ad exigendum illud opus fieri eum illo solo auxilio , de hoe non
potest Deus habete pio libito , nisi homo velut: ergo similitet negatio satisfactionis erit iniim ita , quia Deus etiam habet ius ad exigendam satissa calonem eum solo illo auxilio, quod homo postea habet . & illam sati sectionem cum illo auxilio non potest Deus habere, nisi dependentet ab hominis voluntate. Respondeo negationem satis sectionis etiam sole novam intuitam, si Deus eam exegerit ratione dominii , quia in ea etiam procedit e dem ratio, eum sit opus hominis set vi, quod Deus iure potest exigere. Caeterum haee obli gatio iustitia non pioveniret tune ex inititia pilori, sed ex nova exigentia , qua Deus ut d minus postulatet talem latissactionein: praeesse autem ex iniuria praetet ita non nascitur illa obli ratio iustitiae , quia vi supra dixi . nec potest re nitui in individuo, quod ante ablatum suit , nee debet ex iustitia reddi aequivalens , quia aequivalens potest a Deo recuperati facile qtioties ad vo luerit. Secundo obiici potest : Deus latione iniuriae praeteritae habet novum itis iustitiae ad puniendum peccatum, de exigenda opera: ergo an pee- eat te resultat ex in iura a praetet ita aliqLod debitum iustitiae, cui satisfacit per solutioncm, vel
Respondeo. Deum ex peccato habere novum ius ad puniendum, eui homo satis suit pei ope ra poenalia . non tamen ex aliqua obligatione. ii iam habrat ex iustitia ad exhibendam satis actione in . solum enim habet debitum qu da in passivum sustitiendi poenam . quod debitum potest homo ex Dei aeeeptatione tollerepet 'optiam satis iactionem. Fateor etiam, poste Deum . lictet de iudicem cieatum . in poenam peccati imponete homina aliquam quasi mulctam . quam teneatur solvere de iustitia, seisieet ieiuni uiri . vel orationem . 3 c. Caetc. gum haee obligatio nasceretur tune ex senten tia iusta Dei . non tamen natestor ex ipso pee- eam immediate . antequam rei sententiam Dei
Tettio obsiete . qui destruit templum, vel ali- quid aliud divino obsequio dicatum . peccateontia iusti tam, de tenetur restituere obligatione iustitiae . heet res illa desti iacta possit saei leteeuperati a Deo. ii ipse velite et eo ratio supia assignita institia est ad defendendam hane patiatem nostrae sententiae. Respondeo illam iniuriam non esse respectu Dei. sed te spectu Feeletiae . de Eces ei alii earum personatum , penes quas erat templum , vel res illa , in quam habebant aliquod ius, quod laeditur . de quod debet ex itistitia reparari peti estitutione ne Quod si homines cedant suo tu te . non manebit restitutionis obligatio respectu Dei. Similiter qui aliquem dolose avetth a Religione . Peceat eo nita iustitiam in Religio.nem , non tamen contra Deum . cui ille se dieare volebat, alioquin etiam remittente Re
ligione . tenetetur se ipsum . uti alium subrogare . qui se dicaret Deo , quod est aperiei lium.
Quarto obitet potest instando rationem , qua i ii
probavimus pilinam partem nostrae sententia, Cois uia quod scilicet homo poli t peceate in Deum eon quaa a. ita iustitiam, eo quod teneatur edi iustitia elieetea inim piae cessum cum hoe auxilio, quando Deus ut dominus id exigeret ; hoe autem arguis mentiam videtur probare , quod teneretur etiam ex iustitia ad testituendum pro peccato com misso eontia iustitiam ; ideo enim tenetur ex iustitia in ptimo ea su , quia Deus non potest aliter habete hune numero actum m hoe auxilio, ta hunc numero honorem, de potest laedi a me
ius, quod Deus habet ad illum ; sed etiam post illud peecatum non potest Deus habete hune
numero honorem resultantem ex tali actu eon tritionis cum tali auxilio , nis dependent et lime , qui possim illum non date et ergo tenebori militet sx iustitia ad ponendum hune numero honorem in compensationem prioris honoris ablati. Respondeo negando consequentiam , quia Vir iram lieet ista ratio probet, Deum posset etiam iterum exigete ex iustitia actum contritionis cum hoe numero auxilio , ut supra dixi, non tamen tenelut homo ex iustitia illum elicere, anteqUam a Deo exigatur ; quia ob initii iam pii olem solum teneretur ad restituendum aliquid aequivalens priori honori r honor autem aequivalens praeseindit ab his numero hon te huius conti itionis . de est plene in potestate Dei, qui potest quoties voluerit, illuni sibi reci petare ex meis operibus f quia non restim ego , moraliter loquendo, resistere omnibus auxiliis , quibus potest Deus me movere ad reddendum ei aqui valentein , & maiorem hon rem . quam pei peccatum nod reddideiam, eum
Sed eontis obiicies quinto, quia lieet non ras.
possit homo, moraliter loquendo, resistere om- oluctionibus auxiliis divinis , ultra eos tamen actus quin is bonos quos moralite; non posset vitate, de qui ea de causa censebantur esse in bonis Dei, quasi independenter a me, potest elicere dilicsa eius bonos, quos posset moraliter non elicere, de quos Deus non habet et in sua potestate in- dependentet 1 me et ergo ii eliciat viatim ex his actibus .augebit bona Dei, ponendo vitta eos actus, quos Deus habebat in plena potestate, alium quem ita plene non habebat, pro honore antea non reddito et ergo tenebitur ex iustitia hoc modo restituere, squidem hoe modo facit, quod Deus, qui propter peccatum habet minus in bonis. habeat aliquid in bonis,quod ptius non habebat. Respondeo neque line modo austeii bona Dei, quia ad hoc , ut hie actus esset vltra ilialos , quos Deus potest elicere a me, quas ante eedentet , de inde pendenter a me propter impotentiam moralem res stendi omnibus auxi liis divinis, deberem prius elitate omnes illo g. vel saltem deberent illi detei minati, de postea eli et hie actui extra omnes illos: hoe autem non potest fieri , quia Metilitas illa mouralis non est in ordine ad talem actum , vel ad talem multitudinem , sed in Oidine H aliis quam multitudinem eoniosam, quatenus nullus est homo, de quo non videat Deus per seientiam mediam quamplura auxilia, cum quibus
67쪽
' bene o tacetiit , si vocaretur : s aurein ego cum hoe auxilio elicio hunc aetam contriti nis, iam hie actus erit unus ex illa ni licitudine, ad quam in contalo necessitantiit motaliter omnes homines , & idem dicetur de omnibus aliis actibus bonis , quos eliciam ; non enim erit maior tatio de aliis actibus bonas , quani dehoe. vi dieamus , hunc elle extra illam multitu dinem , qtiam Deus habebat in sua plena pitestate, quia suppono . non otiri solius illam neeessitatem ex abundantia , de intentione auxiliorum . quae Deus potest date e nam loquen do etiam de auxiliis ordinariis, de minus in tentis . nemo est , de qLo non videat Detis per scientiam inediam bene Opetati tum cum auxi lii, oidinatiis talibus , s darentur, de hoe quidem esi moralitet neeeilarium respectu omnium hominum i ergo nemo est, respectu euius non habeat Deus in sua plena potestate murtos actus bonos eum auxiliis ordinariis: non ergo auxibona Dei ponendo unum actum detei minatum eum auxilio Oidinario , sed ieei, quod hie actus esset unus ex illa multitudine confusa , quae neeessitate motali reperitur in omnibus honu
ta 'ipsa delet minatio huius actus , qua homo determinate sicit . quod hie aditis, de hie honor sit in potestate Dei, cum tamen posset hie actus non pertinete ad illam multitudinem eon iam, ad quam singuli homines necessitantiit moraliter, videt ut esse aliquid aestimabile, & pet conseqtiens aliquid e quod reddi possit, , debeat Deo pro iniuria praeterica ; plus enim est habere hune actum, quam habere aliquem in consulor quod probatut ex eadem prima palle nostraesente insae. in qua dicimus, Deum posse pati pro
ptiam lanuriam , si homo non ponat actum, quem Deus exigit tunc enim admittimus ve- iam iniuriam. cum tamen Detis non patiatur damnum . nisi quoad delet manationem huiussi ividuation i manci quippe in potestate plena Dei sempei aliqua multitudo actuum, picis potest ab hoc honune habere, holum . velis tollam disiunctive. I. aest tamen homo ius Dei faciendo'. quod hic actus non peitineret ad illam multitudinem , sed alii di vel si et ergo delet minatio huius actus est fili imabilis, & iiii ieiens ad obligationem iustitiae , N per consequens, licet homo postea non possit augere bona Dei, sed i lum determinate hunc actum, ut peltineat ad illam multitudinem distinctivam , haee determinatio erit aliquid aestimabile. quod possit di debeat reddere pro piloti iniuria , quae consistebat solum in ablatione etiam alterius determi
D . Respondeo, detet minati rinem huius actus quando exigitur a Deo, istiseere ad rationem
iniuriae. non tamen sussicere . Deo non exigente ad hoc, ut ratione lolius determinationis censeatur dari Deo aliquid astrinabile pio intuita priori, x. N. Ratio discriminis est quia dominus ex vim v, donum i habit quidem ius non solum ad temsi in in geneae , sed etian: iri specie, de in in . dividuo , v. g. ad suum librum et quare si exagitiuum libium , non latis fieret dando illi alii inaeque bonum, vel folle mellinem, sed debetur ei suus libet eum tali individuatione , alioquin fiet illi iniuria. At veto postquam liber petiit, di testitui non potest in specie , sed in aequiva lenii, tune non obligat iustitia ad dandam hane individuationem pietis potius, quam illam , sed ad aliquam , quam incipiat habere de
novo in sua potestate, & pet quam censeatur iam habete plus in bonis, quam antea. Nec enim satissaei et pro libro , qui solum determinaverit individuationem pecuniae, quam iam in genete dominus libri habet bat in sua potestate ; nam illa determinatio non censeret aestimabilis in ordine ad restituendum. lieet si aesti. inabilis. Se obiectum inititiae in ordine ad ab lationem , in qua sit contra voluntatem domi- et in habentis, re tetinentis ius ad hane numelo individuationem, ad quam habet peculiatem allectum. Sie ergo Deo seri potest iniuria , au-setendo illi hune numero honorem , quem determinate exigebat, quia cum ellet dominus huius honoris, potest hunc numero honorem velle, de exigere. Si tamen hae honor negetur, nee iam idem numero iestitui possit, non tene ii r peccator ex iustitia ad reddendum alium . quia solum po est addere supra id , quod Deus habet in sua plena potestate , determinationem, seu individuationem talem, quae in Didine ad restitutionem non cente tui aestimabilis , aut suta
Ratio veth a priori est, quia non solum ille x bai,
peccat contia i uilitiam , qui Leit dominum A. ipauperiorem , sed etiam qui impedit dominum ab usu iei suae, v. g. qui cogit. cum ad accibpiendum pietium pio labro. At velo ad testi tuendum in aequivalenti oportet , quod saeiat dominum ditiorem, quia alioquin nahil dat pio
Sed conixa obliuies septimo , sequi ex hoe,
neque etiam ex voto obligari hominem gratii- oliae i. sistet ad teddendum Deo quod promisi ; nam . . si pioiris reeitate ossietum , v. g. etiams ieci tam . non saeto , quod Deus habeat aliquid in sua plena potestate, quod prius non habetet, saltem in genere ; prius enim antecedenter adbiane meum conseitatim potetat Deus plene sacere . quod iecitatem aliquando ciseium , litaeet non haberet in sua plena potestate hane
numero reeitationem cum hoc auxilio, ergo solum possum addere indiuiduationem , lini determinationem huius ieeitationis, quae non videtur tanti momenti, ut inducat obligationem
Respondeo , pet votum non indirui aliquam Eti. i. novam obligationem iustitiae ad illud impleniadum , saltem interim .dunt Deus id non exigit ex titulo iustitiae t quia licet concedatur Deo acquiri ex voto novum titulum ex pronustione acceptata ad rem promittam et in crum lictat pitus habebat Deus titulum ratione domi ij ad petendum illam tem ex iustitia. de tamen non ceniabatur i, bligare nos ex iustitia . quia non utebatur illo iure ad petendum, ut diximus: ita licet post votum habeat duos titulos ad petendum ex iustitia , non tamen magis censebimur obligati ex iustitia, quam antara , quandiu non utitur illo iure ad petendam rem promisi sana. Peccat ergo homo violans votum , non contra iustitiam, sed contia Religionem , ct reverentiam
68쪽
verentiam debitam Deo , quatenus non servat fidem . quam Deo dedo t. Censetur enim con temptus alicuius , quando fidem ei datam salu
lay. Dices, ad hoe etiam genus peccati requiri, D quod res ipsa , quae promittitur, si aestimabi
lis et hine enim non obligat votum rei Ladii
rentis, quia non aestimatur a Deo; hine etiam non obligat gravitet votum rei modicae , quia non multum aestimatur : ergo si id, quod pto- mittimus, vel damus Deo , solum est determinatio tecitationis , v. g. ad hoc individuum, quam in genete iam Deus habebat in sua plena potestate, quae determinatio non censetur oestimabi lis gravat et, nee inducet eiusmodi si omisso obligationem gravem. xx.Diu r. Respondeo . ad obligationem gravem voti non attendi , an demus Deo aliquid magnum, ita vi augeamus notabiliter bona Dei, ponendo aliquid aestimabile in eius potestate suprata . quod antea habebat independenter a nostra . promissione . sed solum attendi , an id , quod promittimus, ct notabilitet animabile. hoe
est .an notabiliter placeat Deo. Et quidem . licet recitatio n(stia cilicis saltem in genere sim plena potestate Dei. non tamen piore illimus per morem solam detriminationem indivi duationis , sed totam recitationem . quae quando ponitur, notabiliter placet Deo, licet iam esset in sua potestate, saltem in confuso. Ideo eigo peccamus graviter, non quia tollamus ae potestate Dei aliquid grave, sed quia frangimus fidem datam circa aliquid notabilitet Deoi placens, non ponentes id , quod si poneretur, Deo notabilitet placeret. Sicut etiam chalitas ex Dei amore vult honorare Deum , non quiaret illum honorem notabiliter augeat bona Dei, eum iam Deus haberet in sua plena potetiate illum honotem saltem in genere, sed quia vere ponit aliquid a parte rei , quod nota bilitet Deo placet, & ideo etram peccamus graviter contra charatatem Dei ponendo aliquid quod ei notabilitet displicet , licet revera ilia lud potuisset Deus saei te vitare , atque ideo non minuimus graviter eius potestatem citea sua
, io. Octavo obiici potest contra rationem nostrae mitiis es. conclusonis , quia ideo probamus, hominem
.. non teneri ex iustitia ad restituendum pro peecato , quia nimirum Deus habet in sua plena potestate recuperare sibi quando voluetit illum honorem , saetendo quod exhibeamus ei e sequia, dec hane autem potestatem plenam ha Let Deus quatenus habet auxilia , quorum collectioni impossibile moralitet est . quod homo resistat. Contra hoe , inquam , obitet potest. quia iustitia adhue obligat eo casti, quo non possim ego moraliter impedite aliquem ab usu rei suae ; nam , moralitet loquendo . non ponsum ego cecidete hominem mihi amicissimum, de a quo multa bona speto et de tamen iustitia obligat me ad illum non occidendum, de ponsum ex motivo iustitiae velle illum non meidete Vergo licet non possim motaliter impedire, quod Deus recupetet, ii velit , suum hono-
rem, adhuc potero obligati ex itistitia ad illum
Respondeo negando consequentiam , quia iustitia obligat, ut diximus , ad dandum domi R ivrvum no id quod nisi dedero, non erit in eius pote state motali, & ad non auferendum id , quod
non manebit in eius potestate motali: hine oblis uot ex iustitia ad non occidendum amicum, quia is eum oceido, vita non manebit amplius
in eius potestate motali , de quidem possum saltem physice sacete quod vita non si in eius potestate et potest autem bene iustitia, sevi aliae vii tutes piohibere id, quod physeh loquendo , poteram sacrae , sciat viatus spei riohibet homini se occidere, licet saepe sit homi
ni motu litet impossibile se occidete. In no stro autem casu , licet ego non restituam Deo honorem, non facio, quod ille honot non ma neat motaliter in potestate Dei, nec ego possum de facto moraliter , aut ph disce per meam im poenitentiam sacete , quod Deus non videat alia auxilia , quibus pollet me ad poenitentiam effi
caciter vocate , de recuperare suum honorem i
ideo diximus, non obligare iustitiam ad huius modi restitutionem . quia independentet ab hae nostia restitutione Deus habet in sua potestate
suum honorem et amicus autem non habet in sua potestate luam vitam independenter ab eo actu, quem mihi praeeipit virtus iustitiae non occiden
Infertur resta io e si onis , an Christas insecent de institia in s
SEeumlus sensus quaestionis erat, an Christus is 1.
per sua opera iuxta rigorem iustitiae satisseeelit alleui debito . quod ipse Christus , vel nos debeamian ex iustitia 3 Et in ptimis su pono, potuisse Christum ex iustitia obligati ad opera . N passionem , si Deus id a Cluisio exi 'u'
geret ut dominus proprietatis , ut constat ex
iis . quae dixi se l. s. tune autem Chiistus ted dens id , quod Deus exigebat, satis saceret ple-nh suo debito iustitiae. Hoe vero nihil peculiate est in Christo. nam alius quilibet homo, . a quo Deus aliquid , ut dominus exigat , redis dendo illud sati Leit adaequale suo debito tu stitiae et solvit enim quantum iustitiae lex eum obligat solvete. In hac vero quaestione ali quid pecialiate inquirimus de Christo , an po
tuerit virtute, & effeacia suortim operum ex
tinguere aliquod iustitiae debitum , quo tenebamur , de pro quo alii non poterant satis
Hoe supposito, ex supradictis videtur omni. Iraemno inserti, Clitisium non satis seeiste ex rigore iustitiae in hoe sensu , quia iustitia nee ipsum,
nee nos obligabat ad satisfactionem pro nostris peccatis : nam in primis non omnia pee-eata , sed rarissima eontinebant lationem iniuriae stricte aeceptae , ut supra vidimus, deinda ex multo sere peceato manebat homini postea obligatio ex iustitia ad aliquam satis iactio nem, visa pri etiam probavimus ; imbis ex pe cato maneret in homine aliqvia tulistiae obliugatio ad satisne ieiadum . licet non posset homo pro
69쪽
s 8 De my sterio Incarnationis,
rto se ipso satisfacere de condigno pro re
cato , nee extinguere, aut delere reatum cui
par . posset tamen satis secere huie debito uisti tiae . nee ad his indigeret Clitisti satis tactio die , quia si homo ex riistitia debebat aliquid Deo reddere pro honore ablato, vel pro opere praecepto non exhibitor ergo homo potetat illud reddere, alioquin si non poterat, non tenebat ut ex iustitia. luti itia enim non obligat ad sin possibile . ergo quantumcunque esset illud homi nis debitum , non excederet hominis possibilitautem, solumque teneretur homo ex iustitia redde te Deo quantum posset : ergo pollet homo ted dere totum quod debebat, quia solum debebat date quantum posset et ergo repugnat dicere, hominem ex peceato contrahere aliquod debitum
iustitiae, pio quo ipsemet homo non pollet ex iustitiae rigore satisfacete: sicut si diceres, hominem ex voto, vel praecepto contrahere aliquod
debitum, cui non possit homo adaequale satisfacere vi repugnat enim esse debitum,& non polle impleri.
C, Diees, qui abstulit centum, & non potest
Em iri reddere . nisi viginti, adhue non satis saeri, nee solvit totum , quod debet: ergo licet peccator redderet quantum pollet , non ideo ibi ei et quantum debet. oestanti . Respondeo-, illum soluere quantum debet proxime, quia hic & nunc non tenetur , niti ad solvenda viginti, quae solum habet ; non tamen solvete quantum debet remote , quia licet nunc non habeat centum .potest tamen illa postea habete, & per consequens potest, & debet ea inte a te solvere. Ceterum si nunquam posset illa ha bere, eeitissimum est non debere quae nunquam solvete potest. Alia ., τ .. Dices iterum , iustitia respieit aequalitatem dati, dc aceepti , sed inter centum ablata, &viginti , quae restituuntur , non est aequali tas : ergo per illa viginti non satis sit debito iustitiae. Hor ab iis . Respondeo , iustitiam respirare aequalitatem dati & aecepti , ius ponendo potentiam ponendi aequalitatem : si autem si impossibilis, non pote si iustitia ad eam obligare i de ne iit quaesito de vocibus, satemur, in eo casu non reddi tantum . quantum ablatum est . reddi ta men tantum . quantum debetur ob impoten
tiam solvendi et ex quo fit, quantumcunque iniuria hominis in Deum cresceret ob ins nitatem reisonae ostensae , de licet homo prius nunquam posset Deo reddete quantum ei abstulit, posset tamen satis saerie debito, quod haberet ex iusti tia , quia ipsa impossibilitas reddendi aequale, deobligaret eum ab alio debito , & solum ex iustitia deberet reddere quantum posset. Non ergo fuit neeelsaria Incarnatio, ut Christus sautis sacer et ex iustitia . id est . pro debito ali quo iustitiae , quod homines ex peccato con
is,. Denique licet homines ex precato contrahetent debitum ex iustitia satisnetendi, non ideo Cht istuc satis saceret pro nobis ex iustitia, neque ille actus, quo Christus vellet pro nobis satisfacere, esset aetiis iustitiae , sed potius miserieoidiae , vel alterius virtutis . nam iustitiation movet me ad solvendum debitum alienum. sed propitum , sicut nee temperantia mo
vel me ad cohibendum impetum euinis alie nae . sed propriae , alioquin Deus esset temperans, de humilis, & abstinens, quia vult in nobis ste-
nare luxutiam, superbiam, gulam. Sic etiam qui vult alium restituere , non est iustus, sed amicus . iustitiae alienae ; de qui vult solvete pro debitore incarcerato , magis est misericors , quam iustus: eigo lieet homo esset debitot ex iustitia proptet
pereatum, Christus tamen solvens pro eo, quodiose non debebat , non operaretur ex iustitia, sed ex iniseci eordia erga debitorem impotentem solvere. obiicies prima , quia ex peceato ortum erat is s. Deo ius adversus hominem ad exigenda eius Obis Iu i opera novo titulo et huic autem desito Chii m
itus satisfecit i ergo satisfecit alicui debito iustitiae. Respondeo, hominem ex peccato manete Di --.reum , quem possit Deus iuste per sententiam obligate ad exhiberda opera per modum mul- Oae poenalis, ut dixi sectione praecedenti ; hoe tamen non est manete hominem ex peccato immediate eum aliquo debito ex iustitia , sed manere dignum . cui impediatur novum debitum iustitiae pet modum poenae t quale Christus extinguen, in Dio ius illud ortum ex peccato, non
satisfecit pio debito iustitiae . quod homo habetet , sed extinxit ius Dei ad obligandum hominem rei modum iudicii ad hovum debitum
Obii et ei secundo i homo ver3 erat debitor is c. poenae iuste ina ponendae pro peccato , sed 'st O ais Christi opera applicata iam non est debitot perae r ergo Christus vere satisfecit pro debito iustitiae , quod homo habebat. Respondeo . satisfecisse pio debito iustitiae nata inpunitivae. quod homo habebat s non tamen pro debito iustitiae commutativae , quod obligaret ipsum hominem active . ut ita dicam et debitum enim iustitiae punitivae , non est debitum activum, sed passivum,quod homo non debet explere, sed vide x potius potest illam poenam sumete, ad cuius susceptionem non ponitur in homine virtus iustitiae, sed patientiae , in Deo vero poni- tui villus iustitiae vindicativae, de qua dicemus sectione sequenti.
Virum Chri s is fecerit pro peccasis ex
VI dimus nee Deum per Christi opera obli- i.
gati ex iustitia, nee hominem habuisse ali. iquod debitrum iustitiae eommutati vae,pro quo nectile esset Cliti stum salissaeete i testat tertius sensus quaestionis,an Christi satisfactio suerit ri- ω q.
porosa, attendendo ad id , quod exigebant leges Nomii.r- iustitiae vindicativae , ita ut nulla gratia interve lina niente ea parte Dei, eo ipso extinctiim stetit ius ex peccato ortum contra hominem ad puniendum ipsum. Suppono autem , iustitiam vindicativam esse stin. i. r.
voluntatem puniendi delicta propter bonum, de honestatem , quae apparet in i psa coirectione, ee punitione peccati; quae virtus sepelitui pro-
70쪽
prie in Deo, vi ex Seriptura probat lath Suaterdicto opus.de in . s. i. s. st Loquendo ergo de ligore huius itistitiae min.
missa, dicativae , adhue daeenatim videt ut . satisfactiori - nem Clitisti, licet merit tigotoia quoad aqua-i' factis litatem . de eondignitatem pietii soluti . non ta- ii, ii sitiise ii eo totam quoad modum solutionis,
sed indigui ite aliqua viatia libeia Dei.
Prolatis Explieatur. Se piebat ut limul concluso exem. M pie. plo vulaati hominis debentis librum , pio quo, tamen solvit pecuniam libro aequivalentem , quia aegre seit libium reddere ; satis suit saneri noto,d s attendas ad valotem rei debitae, non tamen si attentas ad modum , quia nisi et editot gratiose Meeptet illum modum solii tionis, lex iustitiae obligat debitorem ad redudendum ipsum libium , quem debet. Sie etiam eum propollione in matella iustitiae vindieati
vae philolophandum est a si enim aliquis ita
recravit , ut iuste puniat ut exilio unius mensis, de velit redimere pecunia illud exilium , os seratque sumniam aequivalentem , imo excedentem , non diibium quin, at issat rigori iuustitiae vindicativa, s attendas ad mensuram poenae a non tamen satistit, si attendas ad modum . si enim iudex gratiose non admittat illam eompensationem , ius habet ex rigore iustitiae punitivae ad exigendum exilium, quantumvis alia aequalis , di longe maior poena o
Ex hoe etiam tigrite iustitiae vindicativae ovenit secund5, ut quantumuit alius se pio M'raum, delinquente offerat pacatus ad subeundam poenam, non solum aequalem , sed maiorem ; non tamen sat satis rigoti iustitiae , nisi iudex gra
tiose velit illam poenam alienam acceptate loco cenae personae delinquentis. Aecedente vero
ae iudieis aeceptatione, iam punit ut delictum de rigote iustitiae quoad quantitatem poenae, non tamen quoad modum executionis illius. Qua te quod de Zeleuco narratur, qui ne vio latet legem , uti usque oculi amissionem impci nentem adulteris , eum situs suus esset adulter,
voluit filio unum, sibique ipsi alterum oeolum emi , ut dupli ei misso e tuto legi satisfieret; boe, inquam , non videtur factum sine aliqua gratia . de dispensatione saltem quoad modum. vere enim lex ius dederat iudici utriumque oculum ab ipso filio exigendi : fuit tamen observa tus legis rigor quoad quantitatem poena sne vlla dispensationet. Denique ex hoe rigore iustitiae provenit, utcs: i. i is quantumvis qui peccavit, se propria sponte a Litati m. iligat. de cruciet in poenam peccati, non tamen
sitissaeiat iustitiae . nis iudex etiam illam spontaneam astlictionem eommutet in poenam . de li
bet alit et aeceptetr eaetetu in accipia te iudice,
illa sati fictio est eondigna . si adtini ais e conditiones, de poterit esse non solum aequalis, sed excedens etiam. & superabundans.
Huiusmodi sunt satisfactiones iustotum in
hac vita , quas quidem Deus pollet non acceptate in compensationem poenae temporalis debitae prii peccatis; accedente tamen hae Dei acceptatione iam nune iustus per opera poenalia satissae it conaiane, de aliquando superabundantet, atque et lain de rigoie iuilitiae vindieativae , quoad quantitatem poenae aequivalentas,
quia unum ieiunium voluntatie sumptum aequi
ualet multis non volon aliis , non tamen satissaeit de ii pote iustitiae quoad modum executionis; pollet enim rigor iustitiae a peccatote adhue poti illa omnia ieiunia integram poenam
Ex his iam eonstat sensus, & veritas nostiae a. Leonclusonis . nam Clitisti satisfactio pro no- Ctis sistam sitis peccatis , s quantitatem . Se valoi eiu te i. v. ita .cias , non solum condignum pietium est, sed excedens , de superabundans, re ex hoe capite suit iuxta, imo de supia rigorem iustitiae punitivae et adhuc tamen quantacumque illa est, potuit iuxta rigorem iustitia non acees tali 1
Deo: tum quia non erat a peccatore , a quo
posset iuste poena sumi r tum etiam quia pote-iat inus supremus iudex nullam satis actionem acceptate, sed exequi prenam a se impost myto peccato, quare cum sola Christi opera non iussieerent sine hae liberali Dei voluntate adtollendum debitum nostrae poenae , consequens est Chii ilum non satis eisse itistitiae punitivae et de toto tigore quoad modum, quem iustitia pol- set iuste retinere. Obii ei es, qui dat centum pro equo , solvit eum de tigine iustitiae, licet dominus equi ha Oisci. beat ius ad retinendum equum . si velit: et go Christus dans pretium aequivalens, & superabundans pro nostiis offensis , solvit pro eis de toto rigore i ilitiae. Respondeo negando consequentiam, qui a s mitim iustitia sumitur valde aequivoce in antecedenti, de consequenti , argis itque de iustitia commutativa ad vindicativam. Itaque in antecedenti titio est de iustitia commutativa , quae est inemptore, de obligat eum ad solvendura pretium
iustum rei emptae a & sensus est emptitem sol
ventem pretium iustum , sol vere totum illud, ad . quod iustitia commutata va eum obligat. At veto in eoiisequenti sermo est de iustitia vindieativa,
quae quidem non est in Christi humanitate, sed in Deo, dans ei ius ad poenam imponendam ipsi reeeatori, ide5 senius illius consequentis non est , Chi istum solvete quantum obligatut solvete ex iustitia s nam iustitia non obligat eum aliquid agete , vel solvere I sed sensus est
Clit istum se te, quantum satis est ad extin guendum omnino ius, quod Deus habet adversus receatorem ex iustitia vindieativa , de hie senius est salsus .riam seclusa liberali acceptatione
Dei t ut vidimu non iusserient Cliti ili ope
hi ad extinguendii in omnin5 illud ius Dei ad ver
Diees, opera Christi propter unionem ad veris Et si bum habent infinitum valorem in ratione melitii ergo ante omnem libetalitatem Dei habret de se ins nitam Nini ad impetiandam iemissionem nostri Peceati de eondigno. Rei pondeo concedendo totum; ex hoc ta- xkil. --.men non fit, opera Christi habete vim ad sciis saetendum iustitiae punitivae , etiam sine a certatione Dei, de ad extinguendum immediate illud ius Dei: sed solum ad impetrandam
a Deo temissionem , ira eompensationem unius poenae pro alia i impetratio autem eo ipso exeluia sit Letoiem iustitiae . N ineludit giatiam aliquam . de liberalitatem eius. a quo impetiamus; pollet enim Deus non concedete qua petimus.