장음표시 사용
81쪽
S r c et i o v III. Vtrum partis homo possit tondigne fatu facere pro peccat s
' i M v i , non satisfecisse Chii
stum Dominum ex rigore iustitiae commutativae pro peccatis, nec adsiste suisse nectit aliam, vel utilem Incarnationem. Restat , an merittia italia ad condignam satisfactionem 3 ubis a ti,M, duo potitumum examinanda erunt. Primum , ana uis uius homo possit condigne satisfacere pio te' peccatis propriis , vel alienis , de 'uo dicemus in hae disputatione. Secundo. an Clitisius condigne satis seeerit pro peecatis , de quo dicemus disputatiore sequenti. Loquimur alite in iam de satisfactione , non plout ligni seat solutionem ali ius debiti ex iustitia , seu restitutionem eius, quod ablatum est de hoe enim egimus satis disputatione praeedenti.) sed prout satis sectio significat condignam Dei placarionem, seu sacete satis , ut Deus ex peccato rationabiliter aversus ab homine , placetur, & iam non sit rationabiliter aversus a nam licet homo non fuerit Deo iniurius . potuit tamen Deusiationabiliter averti ab homine propter peccatum de tune relinquitur locus satisfactioni, sicut etiam contingit in humanis, v. g. Pettus de me optime metitus venit ad concutium . postulans beneficium eum ad vel satio aeque digno: exquirit meum sussi agium, de ego levitate dia eius relinquo Pettum aeque dignum . de eligo Paulum , eui nullo gratitudinis , vel alio titulo astringor: sane Petrus apud omnes prudentes rationabilem habet eausam offensionis , de ave sonis a me, donee illi condigne satisfaciam, non quidem ex iustitia, quia iniuriam non feci, nec ex iustitia quicquam debeo; sed tamen ii tali. t et habet de me tationabilem querelam , quam dum per eondignam satisfactionem non ausero, restimor nioraliter debitot illius avet sonis . &offensionis passivae ; haee tamen aufertur per eondignam satisfactionem , id est , faeiente me per obsequia , de bona merita quantum satis est
apud piudentes , ut Petrus iam non maneat rationabilitet auersus. Sie etiam licet Deo ex peceato nihil debeam ex iustitia. manet tamen Deus rationabiliter aversus a me . quae aue
so lauditi rationabilitet distat, quandiu non praesto . quod suffeti as ud ptudentes ad Deum coud gne placandum , seu ut iam non si ratio nabilitet aversus. A . . ,. Adueitendum irem est, duplieitet potuisse vi. Deum placari erga peeeatorem. Ptim L ita ut reconciliaretur cum ipso . eum in pristinam amicitiam . de gratiam revocando, quod sit per . iustiseationem . 5e gratiae in sonem. secundo potuit Deus placati, habendo se deinceps quas negative eum homine, hoe est , deponia animi avet sone , , offensione:; non tamen, eum positive ad ami tiam revocando, quod in ut homines geri eonsuevit: suppono enim ex materia de poenitentia, de iusti fieati e , pol se Deum eondonare Hecatum de potentia absoluta sine in sone gratiae ; de quidem satisfactio in tigote satisfactionis ad hoe tendit . ut qui rationabilitet aversus erat , iam non mancat auellas, de de hoe secundo genere
satisfactionis inquitimus, an potuerit praestati a puto homine, an a solo Christo
SECTIO LVIram polyi homo condigne fatis faetre
pro peccatis propriis y Referuntar
variae sententia. On agimus de satisfactione pro poena; de i. hae enim insta dicemus, sed de otiis ctione pio culpa, id est quae satis estet ad plaean
dum Deum erga hominem, licet alioquin rema Dei et debitum petitae , scut modo de facto remis in omni na culpa motali, vel veniali, manet debitum poenae laltem paniatis. Prima xigo sententia assit mat . quam do. s. si Miseuerunt aliqui adducti a Uarque di in ptae senti, ill -- - ij tat. a. cap. i. & a Suare et ui sitit. A. se I. in princip. Fundatut rotissime haec sententia in sua l. hoe , quod peccati malitia, quantacunque illast, non est infinita , sed finita : ergo troia tepuis gnat , tot tantaque obsequia praestati ab homi ne , quae in prudentum aestimatione compensile possint ostensam pia orem . de quibus exhibitis Deus iam non censeatur rationabiliter aversus, de inimicus homini. lino talis viditur esse contritio persccta , qua homo se, suaque divino obsequio dieat, & Deum omnibus boni ,3ccommodis praefert. Communis, de vera sententia negat, non solum loquendo de satisfactione ex rigore iusti- me . . tiae ( de hae enim iam diximus in superioribus) munii, di sed etiam loquendo de satissectione aquali pet v. ondignitatem, de valorem moralem ad placandum Deum offensum. Auctores huius sententiae
vide apud Sualea , A vaetque et etbi syra , qui
eam etiam amplectuntur eum omnibus recen
tioribus Theologis. Praecipuum sundamentum sumitur ex Seriptura, de Patribus passim dieenti bus, ne stariam silisse satisfactionem Chiisti ad pei sectam redemptionem genetis humani, quorum verba commodius adducentur infasi p. s. ubi videbimus , an purus homo possit satis fuere pro alienis peccatis. Probant autem eodem mo
do , non posse satis sacere proptopriis ; nam si unusquisque pio se pollet satis taeere, non suisset neeessalia satisfactio Christi ad nostram reis ctam libetationem a singuli enim possent te ret-
secie liberale, saltem ex glatia Dei. Dissicultas huius quaestionis tota est in red-D J-- , denda ratione suffcienti huius impotentiae. Ali M. Hs qui enim eas reddunt, quae pariter probant de satisfactione Christi, non sutile etiam aequalem. Durandus apud Varquer Hispia,num. 3 s. pro- R MAI Dbat, quia pro beneficiis a Deo acceptis non poni Asumus aequaliter habere gratiam: t go nec aequa litet satisneere pro osensa ,parenim videt ut ense ratio in vitaque obligatione. Hae e ratio sacile te iacitur , quia quando ari- R. ita urimus gratias pro bene selis , ipsa gratiatum actio est novum beneficium . pto quo restat debilum
stratitudinis . quod in satisfactione pro peccato
oeum non habet, cum ipsa non sit novum ' catum, pto quo restet satissa ciendum. Vide alias impugnationes apud Varque Secunda ratio eiusdem Durandi est , quia hi a. mo non potest condigne satisfacere Reipubli-R i. se.
82쪽
pro delicto , quo moriem corporis metetur ergo nec pro peccato moirali, quia indictur ino:
pondeo suile negando antecedens: tot enim , , tanta obsequia posset homo ille Regi, vel Reipublicae concia hostes praestare , vi coim digne meieatui veniam pilo. Eetiisti. viae alias leva tres lationes apud va quium ubi suo , qui eas facile impargi . Tertia et go latio est eiusdem vas l. cap. s. de aliorum recent otium , qui di eum, ideo non rei se hominem satisfacete pro peccato totaliter, quia apse ae is contritionis, seu latis faciendi ex naicia sua , At cilentialiter supponat iam remis sum ut aras debilum peccati quoad ala quam paria tam , nam homo per peccatum mortale contia xit debitum consignium carendi non solum gi ita habituali . sed etiam quolibet auxilio eon giuo, seu gratia praevenienti ossi raci ad actum eontritionis. leti sat s actionis et cum ergo nolitai Atas actio supponat iam condonatum debitum
reerati quoad istam partem , non potest esse et pecta iaci factio in larione carissactionis:
qi: idem habet ne ita illi admixtam condo rationem a triti gratuitam quoad aliquam pat-tem. Chrastus autem satisficit te. aliter . . tota satis Deit citi in pio hoc de bato , quod habebamus catensi auxilio consitio, re metuit noubis primam gra iam praeveni item , pro cuius earentia nos nullo modo latis sacere pos
ut hane sententiam impugnem , adverto non elle nune quaestionem , an contritio sit forma ei se solliciens ad tollendam nuculam peceati, ut eoncedit p. vas iura haec enim quaestio per t. Et ad materiam de iustificatione.) ted solum an ideo eontritici non sit condigna satisfactio pro peccato, quia supponit condonatum debitum ea rendi pinno Maxillio congi uo. In quo
non placet praedicta . soli tio, quia ut supia duxi , non est praetens diis exaltas de satissae onepto poena . sed praecise pro culpa nostii perea
ii . an possit homo satis neu te condigne pro eui pa ; pollet entin contingere. rem iiii culpam non dimilla poena , imo e contra non videt ut impiobabile , polle de potentia absoluta remit ti debitum poenae , non remissa culpa , de quo in matella de iustificatione. Pro nutie suppo i n. debitum culpae habitualiter manens con siste te in eo , quod peccatum praeteritum ino talitet inaneat in ordine ad reddendum Deum iacionabili er aversum a peccatore, quae permanentia tollitur , vel peti condonationem
ipsus D i . vel per condagnam , de suis eientein
placationem . de satis iactionem . qua posita iam Deut non sit rationabilater avectus ob culpamplaetetitam. Hoe ergo supposto . licet condonato debito calendi primo auxilio , censeatur condonata pars aliqua si nae debitae ex peceato , culpa tamen inlatione culpae nullo modo erisset ut condonata,
at oquin post collationem illius auxilii, de ante actum conti itionis, non esset in homine intenta ratio pectati, re eulpae habitualis . quod est valde
absurdum : et go etiam eondonato illo debito calendi primo auxilio . manet integrum debi tum culpae . ut eulpae: erso qui latissaeit pio toto
illo quod tune manet, satisfacit plane pio .ulpa in ratione eulpae aequaliter, de de condigno, sed
per te pei contritionem latissaeeie pote ii homorio toto illo piaetet debitum carendi primo auxilio : ergo potest satis sacere adaequale peto culpa, ut condistinguitur ad bito poenae : et go sin plieiter , de absolute potest pulus homo, salieni ex vitibus aeceptis a Deo libetate se, & redime-ie eona: Ine a peccato. Stetit Chratius dicitur
redimete homini iras inplicitet, de absolute , deliberate eum a peccato, licet poli dimittam culpam propter Cinisti merita maneat pals pec aelo luenda tu purgatorio : eigo is milite i. et alia qua pals pcimae suillet pilus remissa, si latiteri homo pollea satis saeit, de se condigne redimita culpa, dicetur simpliciter, de ablutule se condi
gne a culpa redimere , saltem ex viribuc gratiaeptiae venientis a Deo acceptis , de per consequens simpliciterita absolute verum erat, purum hominem divino auxilio praeventum poli e condigne pio suo peeeato satisfacere. Consi matur prima , quia tota impinentia ruri hominis satisfaciendi condigne pio culpa, eonsilit per te in eo, quod non poten habete auia xilium congruum ad actum conti ilicras,nili gratis donet tir a Deo,i d etiam Christus non piatest satissa re sine praevia cogitatione data a Deo ad volendi m satisfacete , quam cogitatronem non habuit a sei, sed a Deo gratis : et eo sciet Chiilius adhue dicitur simplicitet polle satis a. cere condigni, pio peccatis, stila tan tium adhue posita illa cogitatione, icinatiet tota culpa . rio, qua debeat satis seri, ita putus homo dicet ut i m-plieiter polle satisficere, quia adhue pollici isto auxilio congitio, reinanet tota culpa, pio qua potest latissa te condigne. Diees. Cliti sitis non habebat debitum carendi us illa cogitatione . sciit peceator habet. Sed contia, quia hoe sileti men per accidens se Eant e habet ad propositum . hoe enim solum probat, Ollationem illius auxilii respectu hominis esse condonationem alicuius poenae debitae homini, non vero rei pectu Chii l. Caeterum adhue eon donata illa poena homini , manet integra tota culpa et ergo sciat Christus post auertain illam eogitationem satisfacit pro culpa hominum imtaliter, quia invenit eam totaliter existentem ; ita etiam peccator post condonationem illius iatisfacit condigne pro tota culpa , quia totam illam
invenit existentem , de nullo modo condonatam in ratione culpae .
Confiim ut seeunda , squidem malitia pee- meati finita est, ut nobiscum admittit P. vas queranee meretur poenam infinitam in intensione ergo potuit Deus peeeato huius hominis desi gnate poenam sensi:s integram ut quatuor , dei uisus pro illa catentia auxilii, quam mereri poterat , ae lignare alios duos gradus intentionis in poena. ita ut de sacto non mereretur eatentiam auxilii, sed poenam intensam ut sex , commutata eatentia auxilii in aliud genus poenae aequivalentis. Cur enim non potuit Deus hoe saeete Ecee tune collatio auxilii hole homitii facta non ineludet et condonati lanem alicuius poenae; ma neret enim homo adhue dignus cena intenta ut sex, quae adaequat totam dignitatem huius peccati : ergo hie homo pollet per eciat titionem latis sacere adaequate, de eo igne pro toto debilito peccati.
83쪽
lo. Secund5 principalitet impugnati solet haee uis sententia, quia is eoiittitio poliet satisfacere pro
peccato . excepto illo debito abxilii: eigo conti itio esset sotina de se sanctificans , de natandatis a maeula peceati, quod est absilidum. Nerum, licet haee impugnatio solida st , de non nisi salso eo nee latur illa dignitas in actu
contritionis, non tamen possumus ulcis in prae senti pio dignitate probare, quia pectinet ad ma tetiam de iusti fieatione, ubi ex Tridentino , Naliis rationibus probatur, contrita oncm non poloi, forma nec adaequare debit in peccati terea nens etiam post collationem auxilii . nec sol maliter animam mundate et ex quo fit,non poste satisfieti pet eonti itionem toti debito iemanenti etiam pota donatum anxii. m. Obi ieies pio P. vatque a , quia contiitio placet Deo tantum , quantum displicuit peccatum; nam sevi per peccatum homo praelial: t cieaturam Deo, se pet contritionem praeseit Delim omnibus Oeatutis, & sibi lys et ergo per contrationem ponitur quantum iussieit ad placandum D. um condigne pro culpa praetetita. Respondetur suile negando antecedens; sive enim pereatum habeat malitiam institiam . sive
sui iam ( de quo sectis refrixit o magis displicet Deo pereatum, quam placeat contritio,ialtem in genere moris; plus eium est vilissima r cieat aram audete contra infinatum creatorem , quam exhibete illi subiectionem mille titulas debitam. Quate Anselinus lib. i. Ctiae Deus homo .c. io dixit
contritionem quasi nihil ei te pro debito . de ad finem capitis addit, propter passionem Chiisti
sat esse pro peccato, non sine eius mei itis. Diees: Tantum vult Deus carentiam peccati, seu peccatum vitati, quantum odit existentiam peccata, ut patet ex terminis, sed posito piae pio amoris, peccatum vitat ut peractum dilectioni .s ,rmalitet loquendo: ergo tantum placet Deo feri tune actum dilectionis. quantum displieet ei violatio praecepti ; idem enum est in praedictoe isti fieti actum amoris, de praeceptum non vim lati . seu peeratum non fiet i; setit idem est sei iseccatum. N dilectionem non elici : et go saltem in praedicto casu tam placet Deo actus amotis, quam displicet peccatum , stetit tant placet ast to salus, quam displicet aegritudo : ergo tantam bonitatem habet actus dilectionis . ratione cuius Deo placeat, quantam malitiam habet peccatum, ratione cuius displiceat. Reipnndeo in actu dilectionis, instante prae cepto, conliderati posse duplicem bonitatem Deo placentem , nimirum bonitatem moralem,
de bonitatem quasi phys eam , seu mixtam. Si loquam ut de bonitate morali, haec non est tan ta in dilectione, quanta est malitia moralis in omissione dilectionis. Haee enim bonitas inci talis est aestimabilitas quaedam moralis , ratione cuius homo ille laude dignus est , di praemio: seut malitia motalis est aestimabilitas , ratione euius ille homo vitupetio die nus est . & supplicio. Contingit autem saepissime plus mereti hi minem supplici j aliquo actu quam laudis, de prae. iiiij per actum oppositum, vel e contra, v.g. qui Regem oeci delet, extremo supplieio, de infamia dignus esset; qui tamen Regem non meidit. exibguam laudem.& nullum pi aemium metetur. item
qui Regem praesentem non Oletet, dignissimus esset,i vpplicio; qui colet et, nullum praemium
compararet. Quod totum sundatur in tegula rautionis tecta dictantis, maiorem malitiam este in illa oeeisone, quam bonitatem moralem in eius omissione, de plus pondetis habete ad displicendum illud peceatum, quam bonitati a motalis ad placendum eius omiuaonem. Sic ergo contingeti in dilectione Dei piaecepta, re eius omissione; plus enim metetur vituperii, & sorpti eis omissio actus praecepti, quam laudis exhibitio actus,quo quidem exhibito, adhuc dicere possumus, Seretia m. reus , quod debuimus facere. f. et s. Loquendo ergo de bonitate , de malitia motali,
non est tanta bonitas in actu contritionis, quanta malitia in peccato. Catetum pollii mus adhue consactate in actu
illo dilectionis bonitatem quasi physicam, seu
mixtam, hoe est , entitatem illam, per quam sol maliter exeludit peccatum a & secundum hane rationem sateor, Deum sibi tantum complacete in eo actu , quo formallet vitatur peccatum, quantum displicet illi peccatum: hae tamen eo: placentia non est ratione aequalis aestimabilitatis motalis, quam habeat ille actus, sed ratione coim ducentiae , qua conducit ad tollendum malum peccati, q ae sunt valde divelsae considerationes:
etit Rex pluris ph see aestiniat, quod eius subiaditi eum non occidant, quam quod strenue se in praelio gerant: extrium pluiis aestimat motalite thoe secundum, quam priuatim , hoe est in ordine
ad laudem, de praemium sobditotum pluris aestinuat, quod piae lientur si renue , quam quod eum non Oeeidant. Sie etiam Deus quas ph disia plutas aestimat actum valde rei ilum . quo impletur praeceptum, & vitatur peccatum, quam aliis in in tensum consilii, quia tam placet calentia peccati, quam displicet peccatum: caterum moraliter. i. o in ordine ad tetributionem.& piae ivium plus aestimat actum egregium pei sectionis, & consilii, quam actum tem illum . quo vitatiar perea-ium veniale Alioquin maioris meriti esset velle non sutari unum ovum, quam velle seri religiosum: ergo fatendum est,non habete tantam aestimabilitatem moralem carentiam peccati eo tam IIIo, quantam alios actus egregios, licet habeat malinein aestimabilitatem quasi physicam , hoc est, licet Dei is absolute piaeserat eatentiam re e-eati actui egregio, non tamen relative in ordire ad retributionem. Se laudem : quia licet in se se melius, & appetibilius carere peccato, queam elicere alios actus egregios, non tamen est aestima. mi, seu as,
bilius motaliter, leu plus obligans ad laudem, de praemium operantis, sed multo minus. Dices , bonitas illius actus . iatione cuius tantum amatur , quantum displicet peccatum, Esuta est bonitas in genere moris; nam ratione illius opponi ut malitiae motali , ct ideo est amabilis tanta amabilitate . quia excludit malitiam re ratem : eigo noniolum habet tantam aettimabilitatem physeam, sed etiam moralem, quantam
Respondeo . bonitatem, seu aestimabilitatem Dinitur. . illam non esse motalem , id est fundatam in bonitate morali ipsus actus, sed esse motalem quas negative . quatenus tollit malitiam nacta lem peccati, ad quam tollendam non est ne cessaria bonitas moralis : potuit enim vitari peccatum per physicam inaduritentia in , Nes peti ubtra
84쪽
subtractionem concutsiis ; N ideo haee bonitas, seu aestimabilitas potest appellati quasi physica,
seu mixta, quatenus impedit malitiam moralem; non tamen hindat aestimabilitatem implo opere, ratione cuius Deus tantum debeat elle gratus operanti , quantum posset merito irasci contia non operantem. vi supra dictum est. i. Urgebis adhue . ptaemium quod meret ut de Iactaritia. condigno actus dileetionis, non est manus quam
supphesum , quod meretur actus odii ; dilectio
enim meretur condigne visionem Dei aeternam, di summam voluptatem eoriespondentem poenae aeteritae damni, re sensus , quam promei eiurodium : ergo tantam bonitatem minalem habet dilectio , quanta est malitia odii; metitum enim, demetitum tandatur in bonitate , de malitia motali. Eoistu es. Respondeo negando consequentiam. Ratio
est, quia dignitas poenae tota iundatur in sola malitia Hecati: at dignitas praemii non fundatut in sola bonitate dilectionis, sed sumitur potis lime ex alatia habituali digni fieante actum illum
ad tantum praemium a narii ii acius ellet in sc b tecto ii e gratia habituali,non mereretur de coim digno ullum gradum gloriae et unde potius reto quetur argumentum , nam si aequalis e stet valot dilectionis ad merendum cun valore pcccati ad demerendum . mereretur ille actus etiam is neptatia habituali tantum praemium, quantum ii pia plicium mereretur peccatum secundum te . quod tamen est salsum, vi suppono ex matella de ine-
i g. Sed contra instabis. lieet actea dilectionis se
Alia eundum se non mereat ut condigne vitam aeter
e a. nam , sed tamen dignificatus a giaria habituali
illam meretur e ergo ut sie habet tantum vat rem ad metendum , quantum habet peccatum
ad merendum supplieiuni : ergo ut sic tam potens et it dilectio ad placandum Deum . de per eonsequens ad satisfaciendinii pro culpa, quam fuit estieax peeeatum ad Deum lationabiliter indignandum e ergo saltem homo pultis cum glatia habituali potetit condigne satisfacere pio eulpa.di i . . Respondeo , concesso antecedenti , de prima consequentia. negando secundam, quia dilectio, ut dignis eata pet gratiam habitualem, neeessario supponit Deum placatum , de peceatum Dinnino rei illum i quare non possumus intelligere in illo actu est eaeiam ad satisfaciendum pro culpa,
quam neeeisatio supponit condonatam. Cur autem non habeat valorem ad satisnetendum eon
digne pro eulpa aliena. dicemus inseritisseti .X. ar. Nunc addo,etiamsi eontritio ptout dignis ita
iam. . per gratiam , habeat tantum valorem ad meren dum praemium,quantum habet peccatum ad me tendum supplietum. non inde sequi .quod habeat tantum valorem ad satis saerendum . unde etiamsi non inveniret Deum placatum adhuc non pollet homo pet contritionem condigne satisfacere: plus enim requititur ad satisfaciendum, quam ad
metendum: quod quidem a posteriori possumus
colligere hoe argumento .quia conditio,vel alius actus bonus supernarii talis elicitus ab homine justo habet vim . de valotem ad merendum de condigno praemium aeternum. & de saeto mete tuet augmentum gratiae . N gloriae . de tamen ingenei e tatisfactionis non habet vim ad satissa. a. d. de Inca AM.
Hendum pro tota poena temporali , quam ille homo tune debebat, sed solum pro aliqua parte
illius et non ergo habet ille actus , etiam prout dignificatus pet gratiam. tantam vim ad satisfaciendum . quantam liabet ad metendum minus enim est ausetie debitum poenae temporalis, v. g.
unius anni purgatolii , quam asserie ius ad 'uatuor, vel quinque gradus gloriae aetetnae , se tamen ille actus metetur hoe secundum , , noneausat illud ptimum. Ratio autem a pikii huius uinaequalitatis illa videtur esse, quod in ordine ad ratis. merendum praemium achus bonus cons delatur secundum totam suam vim , de quas operans sne aliquo contrario , atque ideo exerit totas suas vites ad iriouendam liberalitatem praemian iis r at vero in ordine ad satisfaciendum , seu adplarandum, cons delatur ut operans in praesentia robustissimi contrarii, nempe culpae praeteritae, quae habet magnam vim ad inserendam indignationem , vel supplicium : quare non est initumii in piaesentia huius conitati j tempere tu actuitat operis boni in ordine ad satisfaciendum , quia
nimirum ( ut insta videbimus ) ex eo quod Deus Helle placet ut, sue pio culpa, sue pro pinna sequii itur magna incolnienientia, sei beet vitet eie fietisa in Dei, de culpam apud homines, de saei-lius admitti: quod inconueniens non tequitat ex renumeratione, atque ideo simplieitet negandum est, quod actus bonus, etiam prout dignificatus per gratiam . habeat tantam vana ad satisfacien dum . quantam habet ad merendum praemium. Est autem haee docti ina prae octilis habenda is ad defendendum id, quod communiter tradunt sistiti . . Theologi in materia de poenitentia , se a licet per
attritionem extra saetamentum non tolli de e nudigno reatum culpae venialis; nam quidquid si de contritione, de qua etiam mihi probabile est, non esse condignam satisfactionem pio qualibet is a veniali , sed solum auferte eam, tanquam eongruam dispostionem, quam Deus semper a ceptat , ilexit etiam acceptatur in ordine ad remis. sone in peceati mortalis de atii itione tamen non videtur dubium, quod non si condigna satisfactio pto culpa veniali, alioquin nunquam remittete ut ut venialia de sacto per eonfessionem
factam de solis venialibus , iam enim suppon
tentur ablata pet attritionem praecedentem , ran
quam per satisfactionem condignam. Hoc ergo supposito, disseile explieatur , quomodo attritio illa sui et natu talis elieita ab homine justo,d: quae
habet valotem eondignum ad merendum piaemium gloriae aeternae, non habeat vim ad id,
quod est minus, set licet ad tollendum reatum cui pae veniatis. Hae e autem dissicultas solvitua opti- seli, me ex principio septaposto, negando attritimnem habere tantam vim in genere satisfactioni . quantam trabet in genere metiti, nam ad metendum praemium non habet contrarium, ut dixi ; ad satis laetendum vero pio pereato veniali habeteotitialium mitissimum . scilieet ipsam eulpam, quae exitii diuinam indignationem , de quae vi
85쪽
II. Communis sententia de impotentia homini puri ad satisfaciensum condigne
o. Ommunis antiquorum, de recentiorum senim erantia cotentia hane impotentiam sumit ex dignitate: Dei ossensi, de vilitate personae ollendentis ; nam
uis insuria, seu ostensa eo est ina or, quo dignior estra . Hi sona ostensa, de vilior Oilendens ; sicut e con-tta satisfactio eo est minot. quo dignior est persona, cui ollet tui, de viliot set sona, a qua offertur et eum ergo ostensa eteicat ex majestate ins nita Dei , de vilitate hominis receantis; satisfactio veto debeat etiam detereiceie ex eadem hominis patvitate, de excellentia Dei, cui ostet tut i conlequens est , nunquam posse satisfactio nem puri hominis adaequa te grauitatem offensa.s Thom. Haee est ratio S. Thonue in prasinii, ara. a.ad a. Eo Uuevi. ponauent in s .disp. 1 o. q. . quos sequitur Suate ei i, iis prasisti. didit. . scires. se communitet abj Adq; Theologi, & suistitui ex Aristo t. s. Phic.c. s. ubisse alti Si ti,qui magistratum gerat itura 'misit, non est reper iurenuus ; quia sei licet ex dignitate reisonae eis et maior satisfactio tune, quam orsen-ia ; quate e contia subdit, At si qui iam Masi si artim percuc irie . no i stam reper umen tuu egit, veram etiam stipplicio afficiendus, quia leti ieet injuria eresceret ex vilitate ostendentis, ct ex e dem eapite deeteseeret satisfactio. Neque obstat peccatum non esse injuciam stri ctam Dei, cui debeat ex iustitia satisfieti s nam quod ad pila sens attinet,eadem ratio est de os sensa e quae licet non fit contia sustitiam , adhue in morali prudentum aestimatione crescit ex in . selioritate offendentis ad offensum s ex qua etiam deete it satisfactio, licet non exhibeat ut ex obligatione iustitiae , sed per modum morali , de condignae placationis , qua posta iam , lle alius non maneat rationabiliter auersus ab ossen.
o. telum ex alio capite impi gnatur communi. - .... ter praedicta ratio , quia licet pios ter institiam p . icta . . distantiam hominis a Deo peccatum eonti aliat grauitatem maximam in latione ostensae,& e contia nostia satisfactio decrescat nimii in in ratione satisfactionis ; adhue tamen peccat non contrahit i sinitam malitiam, nee infinitam grauatatem in latione ostensa , ut suppono ex sectione
sequenti, sed solum finitam: et go lieti dii Geilli.
me . Se aegerraine i poterit tamen aliquando tota illa ossenia compensati obsequiolum Duille io,excellentia , diutuinitate . precibus . , aliis huius modi: nam licet subdito continiae lioso in Princi rem disti. ilis si condiana satisfactio, non tamen impossibilis ; pollet enim ad eb egregia, b quia erga Prineis em exhibete. ut i identum iudicio condigne satissaeeiet: v. g. si Prine spem ab ho stibus eaptum , , iamjam molli tradendum eri petet , sese illius loco apud hostes stibi uendo, quis dubitet eondigne atisfecisse pio priori o serica 3 eigri similitet putus homo adeo pollet egregie in Deum obses uia multiplicare, vi primrem tandem odensam aboleret fateor, ex illa grande debitum relictum elle. nimirum di bitum decem millium talentinum, quae debebat ietvus ille euangelieus , cuius debiti comparatione, deibuum unius hominis iespectu altei ius appella.iut ibi debitum centum denatiorum : caeterum tot possunt eae debita centum denariolum, quae debito decem millium talentotum aequi
Respondent, res diuersorum ordinum , licet ii . utraque si finita, ira se habere, ut supelior nun- Asitiati quam possit si eicientet eompensati per res in se
Iiotes, quantumcunqLe crescant,& multiplicentui. quia semper reinaneui iii ordine insitioii. Explicatur exemplis vulgaribus ; nam quantuincunque ei e seat rei feciso . &snim eius animalium , nunquam adaequabit posectionem unius Angeli et itein cognitiones omnium creatiliarum non aequi valent visoni unius Dei,etiam remissae,
licet Angelus , de viso Dei habeant persecti neni finitam. Similiter licet cileno Dei habeat grauitatem simplicitet fias iam , non adaequatur omnibus obsequiis puri homulis; quia grauitas ostensae sentitur ex dignitate Dei ostensi , quae est in cidine suptemo: satisfactio velo nostia sumit dignitatem ex dignitate satisfacientis, quae est in nidine satis infimo. Item satisfactio nostra decrescit ex dignitate personae , cui offertur, quae est in ordine supremo ; ofieno vero ciescit ex parvitate offendentis , quae est in ordine in
fimo i ergo in elementum ostensae nunquam potest adaequati per incrementa nostrae satisfactio nis, quae semper manent in gladu valde instaHini. Sed eontia adhue potest urgeri: licet loquelm miti ininido de rei sectione physica res ordinis superioris .. . min. non pota compensari per res in seriores ; coelum illa regula non videt ut esse uniueis alis in . aestimatione morali: v.g. argentum quantumvis multiplicetur, non adaequat In sectionem physeam auri, de adhue in aestiniatione motali tibia vigenti aequivalet, de superat vineiam auri. Dices, algentum, de avium, licet habeant di- , Luetus species physce consideratas, ut tu inque tamen esse in eadem specie valoi is moralis, de utilitatis ad communem vitam ; 'Vare valor auri potest bene compensari pet vasolem en dein speeiei , qualis est in algento : at ucio odensa Dei, de satisfactio nostia habent diuersa geneia, non ph seh, sed moraliter, quia valor moralis of seniae sumitui ex dignitate Dei. valor autem motalis satisfactionis tum it ut ex homine: ergo nunquam valor ille potest inor aliter compensatis et uiuin . seut licet valor libit, vel tritiei positcompensari pecun)a, non lainen vasor fama, via salutis: quate Theologi excusant a compensatione pecvnsatia eum, qui oeeidit , vel diti tamauit alium.
Sed eontra iterum, quia non solum loquendo D. X raride persectione physica, sed etiam de aestimatiq-
ne incitati, videmus compensari res ordinis h. petiolis per inscitotes s nam bonitas motalis actus charitatis est in ordine superiori respectu actuum temperantiae, de tamen in minali ae ire tione plutes actus temperantiae aequivalent via iactivi charitatis , de habent aequaleo, valorem ad meren tim. Item pecearum in Deum habet militiam moralem thperioris ordinis re pectu peccati in proximum :& tamen plura adulteriax itii valent motaliter viii radio II i, , habent aequalem poenam. Imo de ipla visione Dei non videtur
86쪽
videtur res adeli celta . quod non admittat aliquam compensationem in aestimatione morali eum rebus ordinis inseriotis; nam licet viso Dei. perpetua superet longissime valotem aliorum bonorum . si tamen rem palatio fiat inter visonem Dei instantaneam ex una parte , ita ut post illud instans fututus esses expet, totius boni peti aeterna ratem a & inter gloriam eoi potis. & consortium omnium beatoium . vitamque felicissi-niam , perpetuam , omnibus bonis cumulatam, excepta v isone Dei, ex alia palle. misitan in prudenti aestimatione excellentia visonis Dei compens acetiit perpetuitate, & multitudine aliolum
salax bonorum : unde non immerito P. Salat 1 Io vicini. Or c .i3.di .ig. ni m. 1 docet, maius m luna esse cruciatum aeternum . quam carentiam
visionis beatae pet horam i ergo similiter , liceto sensa Dei secundum se ratione personae offensae
superet moraliter satisfactionein nostram ; cael rum cum ille excessus sit finitus, quid obstabitat grauitas offensae instantaneae compensetur multitudine . diuturnitate , & intentione obsequi rum, qliae postea offeruntur 31 s. Exemplum denique . quod affertur de ause Tae. , -- reri e vitam, vel saniam, non viget . potest enimae a se, ora sacile retotqueti contia ipsos , quia non solum ille, dii inrauit aliquem , excusatur a Iestitutione saetenda in peetin iis , quando non potest sanum in propria spes e relateire , sed etiam excusatur a restituendo in eodem genere bonorum. Si dixi iii, v. g. Petrum ei te ignobilem , di non potes famam insuste ablatam ei testituere,non teneras dicere, eum esse doctum , castum . pliadentem , &o. licet haee sama st in eodem genere bonorum eum fama ablata; quia nimiium per hane famam non tollitur j, iura altei ius famae ablatae. Tenetur quidem qui abstulit equum, restituere pecuniam pio equo , si non potest reddere equum . nam pecunia est aequivalcnter equus . cum possit pecunia eo gratati alius equus; at vero fama circa docti inani non potest
compatare famam ei rea nobilitatem , vel castitatem : ergo ratio excusans a restituenda pecunia
pro fama ablata . non est solum quod bona inserioris ordinis . non possint adaequare in aestimatione rem aliquam oldini, superiolis , sed quia j istitia intendit aequalitatem pei sectam , hoe ell, quod nemo habeat minus in suis bonis pimpiet iniuriam alteri uti licet autem reddet et pecuniam pro fama , adhue infamatus haberet minus in bonis suis; adhue enim eareiet fama sua propter insutiam alterius . nec eam recti peraret formaliter , vel aequivalentet, cum pecunia non si utilis ad recuperandam samam amittam : non ergo exeunt ut propter inaequalitatem bonorum, sed propter imptoportionem ad aequivalentiam. In nostro autem casu neutra ratio videtur obsta
re, quia ad platandum miselentet offensum , sautis est, tot tantaque obsequia ei praestare, ut jam non si rationabilitet auersus , quae quidem li-eet sngula stit inlatiora , poliunt tamen sua multitudine compensate , ut constat in exemplis ductis. .. niees, licet valot motalis aliculux rei possit
Aliis . o. . compensati per valorem rerum insitioium et ali quas tamen esse . quatum maximus excessus tacitne unquam possint rebus in selioribus adaequali, v.g. peccatum mortale , licet gnitum sit , non Cara. de Litus de Inca nat.
potest tamen eius grauitas adaequati peccatis v m. Dialibus, quantumuis multiplicentur. Item viso Dei perpetua . lieet finita sit. non potest adae quata ab innumeris aliis bonis etiam perpetuis, quantumvis etes eant, & multiplicentur. In his ergo genere poni debet offensa Dei propter digni atem personae ostenta , vi nunquam possit uostris satisfactionibus in morali aestimatione adaequari. Sed eontia , quia adhue testat disseultas, cui offensa Dei si ex iis , quae non possunt compensati inultitudine nostratu in satisfactionum , sicut peccatum mortale non potest adaequati inultis venialibus i Cum enim jam sateatis, ali suid ordinis superiotis posse motaliter compensari multitudine , vel duratione retum ordinis inferiotis; se ut viso Dei instantanea , in aestimatione m tali solstan adaequatur gloria eorporis . & aliis bonis perpetuis ; testat inquirendum,cur offensa Dei te I pectu nostratum satisfactionum si ex iis, quae nunquam possunt adaequati, & non potius
ex iis . quae pollunt 3 Explieatur dissicultas, quia licet offensa grauis facta in Regem , non possit adaequali pet offensas , de negligentias leues
quam pluti inas . seut nee pereatum mortale pet
iura venialia et potest tamen compensari aequater per plurima , & diutuina obsequia i risus
plebeii hominis, qui Regem offendit: ecte non valet ibi argumentum; ostensae leues in Regem. non possunt adaequare Mensam grauem ordinis superioris: ergo uee satisfactiones hominis plebeii pollunt adaequale o ensam in Regem . eo quod si in ordine sit petioli. Restat ergo reddenda ratio .eut si esseax argumentum in nostro casu; offensa Dei grauis non potest adaequati per plura peccata venialia r ergo nee potest comi pensari per nostras satis saetiones, quantumvis multiplicentis r.
Medis hbe estim pro tandi eae insultate
IDeo non pauci Theologi , ut ex grauitate per
lonae offensae colligant impotentiam satis sa-ciendi, ponunt peccatum participare a Deo
offenso infinitatem non solum secundum quid, seut etiam viso beata habet aliquam infinitatem , sed infinitatem simplieitet. ita docent aliqui relati a Suater dis . . sed I. r. N a vasquio
v. q. r. cap. 1. eum quibus sentiunt plures recenistioles , quia offensa in ratione ostensae creteit formalit et ex dignitate pellonae ostensae , seutiatis actio ex pei solo satisfaciente: ergo cibuo ensa in Deum sit eontia personam infinitam, necesse est et cere infinite septa omnes alias offensas. vera tamen, & eommunis sententia docet, peccatum non esse simplicitet infinitum , sed ita. Ium secundum quid , quatenus est maius omni alio malo, ct alia offensa. Pio hae est S. Thomas
inpiaesenti, aret. r.ad a. dicens, pecsatum habere ii and.im infinitatem ex infinitate Dei , ubi illa particula quan tam . exeludit infinitatem simpli. citer . Se ponitur causa limitationis. Hanc etiam
late docet suater iis praefuit, ui . . f. l. r. vacque et in prasinii , . . r.eap. t. de alis innumeti C a antiqui
P si tisae ex piceari suate et
87쪽
antiqui.& recentiores quos sequitur,& eongetit Salas toto. 1.in i. 1Iraef. ii taui .i s. fui. g. salax l robatui breuiter a prioli, quia inaltim sitias. Fieitet infinitum in latione mali est illud , quor data/ a non potest excogitari aliud majus malum i eon-- tinet enim in se omnem malitiam excogitabilem I seut bonum simplicitet infinitum in ratio die boni est , quod continet in se omnem persectionem exeogitabilem,& quo non 'test exemgilati aliud maius bonum s alioquin non esset infinitum . sed finitum : nam licet. loquendo de infinito in quantitate , possit soasitan intelligi unum infinitum maius alio, vi dicitur in Phili. sophia ; hoe tamen locum non habet in ius nitorei sectionis. Ratio discriminis est , quod infinitum quantitatis constituitui praecise in ratione ins niti per carentiam termina intrinseel; quia scilicet non habet finem . seu ultimum ter minativum lineae, vel supelficiei .dee. At velo infinitas persectionis constituitur praecise per e rentiam termini e, trinseci, hoc est . per his quod est non posse excogitaii perfectionem aliquam , quae ibi non repetiatur , alioquin eum illa entitas si determinata per suam haeceeit tem , , non habeat extensionem partium . non assignabis . eur dicatui infinita: ergo repugnat assignate aliquam persectione in limplieitet itifinitam in ratione pei sectionis , & tamen haben tem supra se aliam maiorem persectionem et ex hoc enim sit, nullam et eaturam poste habete e pet sectionem simplicitet infinitam , quia selli eet habet supra se aliam maiorem persectionem, saltem diuinam. Ergo smiliter . loquendo de in finito in latione mali, illud erit , quod continet omnem malitiam excogitabilem , de non habet supra se aliud maius malum et peccatum autem non habet hoc. nullum enim est peccatum,quod in se eontineat malitiam, de grauitatem omni in peccatorum , & quo non possit aliud maius . de glauius excogitari: ergo nullum peccatum habet malitiam , de grauitatem simplicitet in si
- - . . Consimatur , quia meritum Christi est sm plieitet infinitum in ratione meriti : ex quo fit, non polle aliud maius metitum excogitari, Nomnia opera Christi este aequalia in ratione me titi. licet fiat inaequalia in bonitate morali; alioquin s etlent inaequalia etiam in valore , di merito , non essent sin aula infiniti valoti si eigo speeeata sunt inaequalia in malitia , de grauitate, non habent infinitatem sirpliciter in eo ge
, r. Concedunt aliqui ex aduersat iis, peceata essecli,ct,.. inaequalis malitiae, scut etiam opera Chiisti ha bent inaequalem bonitatem minalem i quia scuthaee in Christi operibus est finita, se malitia moralis in peccatis: caeterum scut valor, A me ritum in operibui Christi est infinitus , se de metitum cuiusque peceati motialis et quodlibet enim quantum est de se meretur poenam in f nitam simplieiter. Item licet malitia si finita, grauitas tamen ossenta est infinita ex infinitate Dei. R. . qu. M. Sed contra , quia peccata non solum sunt in aequalia in malitia morali. sed etiam in demerito. N in ratione offensae e & in primis de merito poenae probat ut, quia is quodlibet peceat mmortale haberet vim demetendi simplieiter in finitam et ergo non esset major vis in operibus chi isti ad merendum , quam in peccatis ad demetendum et ergo demeratum vnius peccati adaequalet, de exhauriret totum meratum unius
oretis Chtisti tergo debuisset Chiissus ici opeta exhibete pro peccatis , quot sunt peccata, pro quibus satisfecit. Respondent, infinitatem peccati ad deme- 18. tendum este infinitatem ordinis insitioris re spe chii infinitatis meriti Christi ; nam licet vitaque infinitas pioveniat ex infinitate Dei , selli eet infinitas demeriti ex Deo ofienta , de infiniatas metiti ex Deo satia faciente i caeterum altiori. de persecti oti modo eoneutrit infinitas Dei ad in
finitandum t ut ita dicam opus Christi , quam
ad infinitandum peccatum , nimirum ad pece tum infinitandum concuttit Deus ut ostensus, quae est denominatior extrinseca in Deo ; ad opus velo Chiisti infinitandum, concurrit ut terminans humanitatem, quam non te iminat per denominationem extrinsecam, sed per unio nem, qua humanitas Deo intrinsece unitur. Plus aurein est in morali aestimatione Deum obedite,
de satisneete . quam Deum offendi ; ideo mai rem vim habet Christi meritum , quam nostra
Sed eontra et nam ex hoe ipso insertur, pecca- imo 'tum non habete infinitatem in ratione demeriti: alioquin sicut opera Christi, quia habent infinitum valorem, possunt condigne mereti quodlibet praeinium excogitabile, atque adeo meren tur condigne remissio item criniae etiam infinitae pet te rei go similitet . si pectatum habet itis nitarem in ratione demerita, metetur condignὲ quamlibet poenam,etiam infinitam : ergo incretur condigne . quod nullius latis sectio pio ipso acceptetur, nec ipsius Christi: at pec tum non metetur hane poenam, ut constat: elgo non meretur condigne omnem poenam excogitabilem:
ergo non ham infinitam simplicater vim in t tione demeritiA Praeterea pecco habete in aqualitatem non a vis solum in ratione malitiae . sed etiam in ratione Pro M. offensae , probatur : quia plus offendit Deum odium Dei, quam sui tum , di in motali aestimatione pluris aestimat ut vita ossensa , qtiam alia rergo scut malitia est finita , quia ea inaequalis, ira de offensa. Respondent concedendo etiam iraequalitatem in offensa: nam licet ostensa si infinita in
utroque peccato; quia tamen ostensa componi- m. Adiu,
tur intrinsece ex malitia morali ipsius peccati, ere ente una parte composti, nempe malitia, etesiit totum compositum in grauitate, non qui- .dem ex ea palle , qua habebat institiatem , sed ex parte, quae erat finita. Sicut compostum ex verbi personalitate, de natu ia Angeli rei sectius c set, quam compositum ex persona veibi , de natura humana, non ratione personalitatis, quaevit obique est infinita , sed latione naturae fiunita.
Sed rentia i quidquid sit de veritate exem- Im, esumpti adducti . loquot de talione sol mali offensae, de probo , repugnare inae itialitatem in ostensa, s vitaque eit infinita , quia offensi infinita est, quae in prudenti hominiim aestimatione habet vim ad conseiuandam lationabilem Dei indignationem , etiam posta quaeumque sati actio-
88쪽
o endentis a seiat metitum infinitum est, quod habet vim ad inserendiam quodlibet prae
livium i et go limit merita Cliasiis , licet habetititi aequalem bonitatem moralem, non habent vim in tendi inaequale praemium, sed aequale , in finitum , re idea dicuntur aequalia in valore i ita peeeata, lieet habeant inaequalem malitiam, haubent tamen aequalem vina conseruandi indigna tionem Dei. posta quacumque satisfactione no stia r atque ideo dicentur ae it alia in ratiotie os
sensae diuinae. Plaeterea applicari potest argumentum suptinctum . ad piobandum , Oileniam nostram none se in sinitam,quia offensa infinita in ratione os fetita debet habere vini eonteruandi indignati
nem , posita qualibet utisfactione ostendentis,
vel euiusvis alterius a nostra autem offensa non
habet vim conseruandi indignationem Dei, poli ea satisfactione Christi: ergo. Obi ieiunt primo , oisenia ciuitat ex dignitate personae oliense : ergo ex persona infinita et eseitius nite.
Respondeo, in primis lixe ea relatio habet
mille instantias, v. g. Bonitas actus crescit ex bo nitate obj cti e et go actus charitatis habet boni talem infinitam ex obiecto infinito a non valet consequentia , quia augmentum illud non fit proporticine Arithmetica, sed Geometri ea; hoe
eii. eae presectioii objecto, caeteris patibus, actus
etit meliot aliis actibus ; non tamen participat eundem excessum . quein objectum habet te spectu aliorum objectorum. sta offensa erit ma-jM ex dignitate personae Disensae , non tamen tanto excelsu , quanto Deus excedit alias per
Dices ta hue, peccatum contra Deum supetat tot gradibus ostensam sactam eontia hominem,
quot Deus superat hominem sed sat sunt infiniti ergo & illi. Maiot probatur . quia sicut inter
D-um , de homines mediant infinitae creaturae persectitates homine, de infeliores Deo, quarum omnium periectiones continet Deus et ita inter ostensam contra hominem , ct Oilensam conita Deum mediant infinita ostense . quae fieti posui uni eo intra exeaturas persectiores homine, de per eonsequens. quae sint oficia e grauiores, qua tum omnium grauitatem superat offensa sectaeontra Deum t et go non minus habet institio, gradus hie exta istis, quam ille. Confirmatur, quia posita Ogenia eum atten tione ut quatuor contra hominem , de posta alia ostenta eum aequali attentione , & intenso ne contra pet sonam digniorem . quae excedit ho minem ut quatuor , v. g. offensa hae excedit plicitem ut duo, vel ut unum. v. g. qui excessus non prouenit aliunde, quam ex sola majori dignitate pet sonae ; nam carieta sunt patia . vi sup- p ino i et go si sat alia ostensa contra aliam per sonam digniorem ut octo .caeteris patibus haesexcedet primana ossentam excessu ut quatuor . non enim minorem vim videntur habere su
guli nititus huius persectionis ad aggravandamosi niam . quani illi sitiores habebant et ergo multiplieando illos gladiis personae offensae in ins
nitiam, grauitas etiam ostentae augebitur in infinitum
Disseultat haee ex argumento calculatorio minutiis est tui dixi) ad alias materias,de quae
alibi ex proseiso declaranda est. Pro nunc ecti M ira m
cedimus, peccatum contra Deum exeedete animi v xiii
ostensam eontra hominem infinitis gladibus, Vetnon tamen exeessu infinito sinplicitet, sed se. h. I -- .
eundum quia; hoe est, tali qui per entitatem fi- A mia omni tam ., limitatam eontineat grauitatem aliatum ins nitarum otiens mim : sicut etiam in tet Leonem, & Angelum possunt mediate aliae infinita et eat tirae corret eae persectiores Leone, luarum omnium persectiones superat Angelus , re tamen Angelus non est infinitus smplieitet, quia habet iupta se aliam crearitiam rea sectio-tem vi sed lotum feeundum quid , hoe est . habetentitatem aequivalentem aliis infinitis pei fi ctio nibus. quas sub se habet. Damus itaque tot gradus grauitatis respondere ostensae. quot adduntur in 'isona offensa; non tamen faciunt infinitum
smplicii et in grauitate , quia tota illa infinitudo
limitatur ex catentia aliarum grauitatum maio-ium , sed solum faciunt insanitum feeundum quid , id est, in tali genere. In Deo autem, quia gradus persectionis adduntur in omni genere, de sine ulla limitatione, sae iunt infinitum simpliciter, & sine restrictione. Ad consimationem dieci tertiam ossensim non superate primam excelsu ut quatuor , quia I smisistat malit et loquendo non stitit caetera paria; nam quo dignior est persona offensa, eo nielior debeteile cognitio de illius excellentia, ut possit refundete glauitatem in istensam cum aequali plo- portione. Si ergo homo ostendebatur ut duo per
cognitionem ut duo, v.g. Angelus excedens hominem ut quatuor, debet cognosci per cognitionem meliorem , vi iesundat in otiensam totum
excelsian , quo Angelus excedit hominem . rei uisus alia persona ut octo debet eognosci peteognitionem multo perfectiorem , ut resundatim una excessum in offensam, 'Panto ipsa ex
cedit alias perionas i quia is cognitio si aequalia
in omnibus, erei et 'esidem caenio, sed non eum eadem proportione, sed semper cum minoii ptoportione, qua major fuerit persona, quia cognitio , quae susticit ad cognossiendum rei secte ho minem . non iussietet ad cognos iidum rei secte Angelum, re minus ad Angelum nobiliorem, Set minus ad nobiliorem,& ite deinceps, quare nisi quam venietur ad cognitionem, qua cognoscatur ita pei secte Deus, sicut pet illam pii maiis cognos batur homo.Adde , ex alio rapite non sequi adhue augmentum insilitum in grauitate ; quia ab imon
decreteat ex desectu cognitionis , decies it tamen ex mas ori multitudine offensatum , quibus debet aequivalete. Pro quo nota , quod oti ense, mi Amuel pereatum sit graue ut quatuor, esse aequiva
lere quatuor peecatis inferioribus sinus sumpti quia veto ipsa multiplicatio actuum diuerso. rum multum condii est ad praemium , vel suae plicium , hine est multo plus requiri ad aequiva lendum mille actibus , quam duobiit. Vnde siquis vult date eleemos liam tribus . fortasse ille
actus aequivalet site tribus actibus eii ea singulos. Si quis vero vult date mille paupetibus, non aequivalet actus mille actibus ; quia multo plus distat unus actus a mille . quain a ita bus, de inde decrescit aequiv ilentia. id me est, quod quando vult date insultis , multo minus sineptoportione aequivalet actus infinitis acti et
89쪽
sie in praesenti, qui offendit pellanam digni
rem , habet grauiorem ostensam, hoe est, aequivalentem quatuor , vel quinque in seriotibus ised quo magis et eleit dignitas ostens, eo minus aequivalet offensa inlatioribus , quia hae sunt plutes. Vnde offensa Dei, ut se non aequivalet infinitis otiensis inferioribus ; nam ostensa leuis contra Deum non aequivalet in supplieio inse nitis offensi leuibus contra hominem , licet aequivalet et uni offensae leui contra infinitos hi
vetum est tamen , quod aliquando proptetenus superius in quo est, aequivalere potest in nitis inflatioribus. Sie unum peccatum mortale, re offensa glauis Dei aequivalet infinitis offensa contra metum hominem , quia est in genere
supeliori, per quod potest illis aequivalete , licet adhue non si offensa infinita simplieitet , sed
seeundum quid , id est , valens tantum quantum infinitae offensae contra homines. Sicut vittis actus supernatu talis hominis justi aequivalet infinitis metitis hominis in pura natura. Caeterum ex hoe praeci se, quod habeat sub se infinitas offensas, non arguitur , hane aequivalere infinitis , ut eonstat. Nam qui vult meidete ins nitos homi nes , non aequivalet habenti infinitos actus himicidis . Sed urgent, illud est eompos tum infinitum, quod eomponitur init insece ex aliquo infinito, sed offensa diuitia , de eius grauitas includit intrinsece infinitam dignitatem Dei , a qua sorin litet haee offensa accipit grauitatem: ergo est grauitas infinita. In quo apparet discrimen inter actuin charitatis, qui accipit suam etiam bonita tem ab objecto diuino , ct inter peccatum a nam bonitas actus non prouenit sormaliter . sed quasi essetentet . & exti insece ab obiecto ; ideo ob sectum non retandit totam suam insilitatem in actum, sed aliam bonitatem distinctam minorem: at offensa etesiit formaliter ex dignitate personae offensae, quae quasi in genere eausae sor malis ino taliter quanti fieat, de dignifieat offensam i ergo
persona infinita communicat totam suam infinita tem in o sensam e ergo reddit eam infinitam in ratione ostensae. Hoe argumentum in primis patiter urget in peccato veniali e nam etiam accipiet non eis etentet , sed formaliter grauitatem a persona onsensa s & tamen non concedunt habere grauita
tem infinitam . quia nimirum persona offensa non concurrit sola ad grauitatem offensae i sed smul eum grauitate malatiae , & deliberatione. Se. quare defieiente deliberatione plena, vel grauitate matariae, non denominatur offensa gravis . quia sola dignitas personae non est forma adaequale denominans. Sie etiam cum proportione diei posset in peccato mortali, non aggravati in ratione ossenta a sola dignitate Dei os sens , ut a forma adaequata , vel suis eienti, sed requiri etiam cognitionem plenam diuinae Maiestatis , quae ostenditur a grauitas enim offensae crescit ex dignitate personae, non utcumque, sed ut persecte cognitae. Exemplum habemus in humanis ; nam si qui x Regem alieno vestitu simu latum percussit, vel contumelia affecit , non cem set ut eius offensa grauitatem acet pere adaequato pto mensura Regiae dignitatis. Inde etiam est. peccatum veniale ex semiplena deliberatione non contrahere grauitatem ; quia nimirum diutana Maiestas, quae offenditur, non plene, sed impet sectissime apparuit. Cum ergo quodcumque peccatum mortale, quantumvis ea persecta deliberatione procedat, fiat tamen eum valde impersecta eognitione diuinae dignitatis ; hine est, nunquam contrahete grauitatem insiti tam promen tuta dignitatis Dei essens s nam omnis nistra cognitio, uaecumque illa st,impet sectissimhapprehendit Dei magnitudinem e quate scuti uetotum offensae parvi aestimantur, nee accipiunt adaequath grauitatem 1 persona offensa,pt stet imperfectum modum apprehendendi, quem abenti ita cum proportione dicere possumus, omnem nostram cogitationem de rebus diuinis esse quas puerilem ; ideo namque ei scamus nos mouent sens bilia, quam aeterna, quia licet aeternitatem apprehendamus , sed pueriliter a di sicut puerum inagis mouet ponatim, quam regnum, ita de nos: non ergo ponderatur moraliter nostra offensa in Deum pro grauitate personae citensae adaequatia , sed multo minus , decrescente scilicet offensa ex imperfecta nostra apprehensone, quae infinith distat a rei sectissima cognitione comprehensua Dei. Diees,s peceatum constitueretur in talione 3 . ostensae sot malitet a cognitione, quam habemus diuinae Majestatis , & non potius ab ipsa diuina infinitate sormaliter , di immediatb, sequeretur nostium perjurium , quod modo committimus, habiturum eandem omnino grauitatem. etiamsipet impossibile non esset Deus infinitus: si tamen tunc haberemus eandem cognitionem de infinitate Dei,quam modo habemus . patet con sequentia, quia grauitas huius periurii prouenit pec te a cognitione, sed tune esset eadem cognitio et ergo tune periurium haberet eandem graui talem. Consequens autem videtur incredibilos, quia si petjotium non esset contra Deum ins ni tum, sed finitum, de minoris auctoritatis, pioculdubio pollet plo eo satisfieri de condigno ab ho mine: quod noni festum videtur in humanis,u g. si inhonotasti hominem plebeium , quem tamen ex eriore cogitabas esse Ducem aliquem, mel Marchionem, non habet ostensus ius rationabile exigendi a te eam satisfactionem, quam Duae exiget et, sed multo minorem, qua posta, ii non placetur, manebit irrationabiliter indignatus et ergo offensa illa non accipit grauitatem ex sola 'eognitione,sed ex ipsa persona citensa, quae quia in se erat exiguae auctoritatis. offensa non eleuit ex eogitatione, quam habebas , majoris aucto
Respondeo , illud periurium in primis liabi. 3 8
turum eo ea su tantam malitiam moralem , quan occis ira tam n ne habet; nam malitia non communicat ut, nisi media cognitione. Cum ergo tunc a Dprehenderetur ex parte obiecti tanta indecentia. quanta tunc apprehenditur,non videtur dubium, quin suisset etiam eadem malitia; sciat etiam qui percutit plebeium, putans eum esse Regem, non minus peceat, nee minorem contrahit malitiam, quam ii per teret verum Regem. Vnde etiam insertur illud precatum dignum suturum tune tanta poena, quantam nune metetur a nam aquali culpae . de malitiae aequalis debet collespondere
Nee obstat, quod in Republica humana gra
90쪽
visa punireret . qui meideret revera hominem, quam qui heideret fetam, existimans elle limminem. Respondeo enim Rempublieam hia
manam, quae tota exterior est , stat uon potest praecipere , aut punite actus internos, ita non multum eurate de intentione mala interna. quandiu eisectus externus non ponitur: at vero Deus, vel iudex , qui solum attenderet ad puniendum iuxta quantitatem culpae , de malitia, non minus punicet pro intentione, quam pro opere, cum eadem esset malitia in utroque
Dubium esse potest in primis, an eo calu pol sit homo huis vitibiis satis sacere de eondignopto reatu poenae . quam incurrisset proptet intentionem peccandi contra Deum infinitum , e mire vera non esset talis Deus 3 videtur enim quod pollit . cum non ellet Deus, cui operietet latis.
fieti, sed solum iudex finitus, qui suilius plaeari
posset. Dictumum Sed tamen eonsequenter dieendum videtur,
quod non posset ; supponimus enim quod peerato illi deberetiat tunc condigne poena Inseriani , qualis nune datur : hoe autem debitum non posset aliunde esse, nisi quia illa culpa talis, tantaque aestimatetur, ut oporteret hominem de terrere a tali faei te pet comminationem tantae poenae, quantam inset nus continet et ergo oporteret etiam , poenam illam esse inexpiabilem vita humana satisfactione. Nam si homines ap-rte henderent , posse pio debito illius poenae ab ipsis satisfieri, non ita terrerentur a committendo illo peccato et ergo gravitas illius delicti, quae exigeret tantam poeiaam, exigeret etiam inexpiabilitatem illius per vires humanas, de peteonsequens non minus esset incompensabile iblud debitum poenae in eo casu , quam nune desecto st.
Fateot tamen, sciat nune Deus potest homi ni absque ulla satisfactione condonare debitum poeta, aeternae et ita tunc supremus Princeps (quieunque ille elleti posset illud condonare absque eon signa satisfactione peccatoris i quare licet illud debitum non esset eompensabile, esset tamen condonabile, de hac via posset auferri. io. Maius dubium esse potest de illo eodem pre Asiad in cato cons letato in ratione olfinis, an selli ret is a rat- tantam haberet vim ad iustam indignationem, raris P re aversonem eontra olfindentem . quantam nune a maeret enim consequentet ita as si mandum a nam sevi habetet aequalem malitiam , de si eut eidem malinae sit responderet de bitum aequalis poenae , & aequalis impossibilitas satissaeiendi pro ipsa poena,ita videtui dicendum do grauitate offensae , seu de vi ad conservata tam rationabilem indignationem contra illum hominem. Aliunde tamen id videtur dissicile, quia si Petrus volens vulnerare Regem . quem
putabat vivere , eum te vera esset iam mortuus, vulneraret servum Regis . non posset tali nn
bilitet hie seivus tam grauitet indignari contra percussorem , stat potuisset Rex ipie. s fuisset
percussus et quare omnes prudentet iudicarent, minoribus . 3e paucioribus obsequiis debete iliatum silvum placati, & reeoneiliati eum petetic te: ergo similitet in eatu nostro ille Deus finitus, vel homo, qui tune offenderetur ab intendente Mendete Deum infinitum , non haberet
ius ad tantam , tamque grauem ingis nationem, die is revera suisset Deus infinitus ostensus. R tio autem videtur esse , quod titulus ille ad tationabiliem indignationem, X aversionem,quam habet offensus, videtur esse personalis, datiusque ipsi , quas ad de sensionem suam contra impi dentiam, & insolentiam adversaliolum : quare ex offensa a te facta contra Petrum , maior cet-th titulus dat ut Petto ad rationabilem indipnationem contrat quam aliis hominibus, nam licet alij etiam possint rationabiliter indignati conita te latione illius delicti, aetius tamen, ae gravius ipse Petrus offensus, cuius causa agitur, at
que adeo facilius caeteri placabuntur, quam ipse
Petrus, Petro autem condonante, cateri minorem satisfactionem possunt petere , ut placentur, cum Oisensa non merit contia illos. Si ergo ille, quem ostendete intendecias, non existit, non otitur tantus titulus indignationis contra te in illis; quos non intendebas offendere, quantus esset in
illo. quem intendebas. A fortiori ergo si illi, qui
reuera offenduntur, minorem habetent auctoritatem , de dignitatem , non habent ius tantae
indignationis, quantum haberet Deus infinitus.s te vela suillet offensus. Vnde haee pals vide- tui magis lationabilis, de iuxta tegulam pruden- . tiae. Quate consequentet videtiit dicendum . in Agmi. casu posito illud peccatum, licet in ratione malitiae fuisset aequale cum peccato quod nune fit, in
ratione tamen ostensae non habiturum tantam gravitatem ; nam per nomen , ae sotinalitatem
offensae solum intelligimus in praesenti ius illud, quod offensa dat personae , quae offinditur, non quidem ad poenam , vel ad vindictam, sed ad indignationem, de aveisonem rationabilem abotandente . donee tibi ab ipso aequalibus obsequiis satisfiat, ut prudentes iudicent, non posse ulterius rationabiliter conseruati illam auersonem, aut indignationem.
Loquendo ergo de grauitate offensae in I i, sensu concedimus , offensam non solum ete e--at, te sermaliter ex eognitione , sed etiam ex ipsa v - dignitate, quam reveta habet offensus, ita ut utraque requirat ut ad gravitatem offensae, dignitas in persona offensa , de cognitio ipsus incisendente . de altera deficiente, deficiet vel de-eres et gravitas offensae. Et quidem non ere cere ex sola dignitate personae, nisi adiit suffciens cognitio, probatum est supiat deinde non crescere ex sola e agnitione , nisi adiit dignitas personae , pii bat obiectio . de videret suntiati in eo quod offensa, licet non si propria iniuria stricte sumpta eontra iustitiam , imitat ut tamen illam e quate seut ex affectu solo laedendi non sequitur obligatio restitationis , lieet cogitem me re ipsa laedete, se etiam eoanitio illa salsa alienae dignitatis suiseit ad offensam affectivam gratiem, non tamen ad effectivam , de quae patiat debitum grauis satisfactionis. Requiritur ergo ad offensam gravem utraque conditio, i
scilicet cognitio dignitati, offens, 5e quod te ''
ipsa eam dignitatem habeat offensus, de ab vitaque conditione tanquani a forma extrinseca denominatui, seu constituitur meum peccatum in ratione olfinita grauioris. Caeterum quia vitaque est sorma partialis, hine est, altera deficiente non constitui pe aium in ratione offensae graviori si quare cum omnis cognitio nosti ut