장음표시 사용
161쪽
DE MENTE. χρῆ se liberos esse putant, quae opinio in hoc solo conis sistit, quod suarum actionum sint conscii et ignari
causarum , a quibus determinantur. Haec ergo est eorum libertatis idea, quod suarum actionum nullam cognoscant causam. Nam quod ajunt, humanas actiones a Voluntate pendere, Verba furit, quo-xum nullam habent ideam. Quid enim voluntas sit et quomodo moVeat Corpus, ignorant omnes; qui aliud iactant, animae sedes et habitacula sngunt,
vel risum, vel nauseam movere solent. Sic cum solem intuemur, eum ducentos circiter pedes a nobis
distare imaginamur, qui error in hac sola imaginatione non consistit; sed in eo, quod dum ipsum sic imaginamur, veram ejus distantiam et hujus ito aginationis caulam ignoram US. .Nam tametsi postea cognoscam US, eundem ultra Goo terrae diametros
a nobis distare, ipsum nihilominus prope adesse imaginabimur ; non enim solem adeo propinquum 4maginamur, Propterea quod veram ejus distantiam ignoramus ; sed propterea, quod assectio nostri corporis essentiam solis involvit, quatenus ipsum corpus
ab eodem asscitur. PROPOS. XXXVI. Neae inadaequatae et confusae eadem necessitate cor equiaritur, ac adaequa tae, si e clarae cic distinctae ideae. DEMONSTD. Ideae omnes in Deo sunt; mer P OP. 15. P. I.) et, quatenus ad Deum referun- tZ
tur, sunt verae, er PrOP. 52 hi ua) et iner Coroll. PrOP, 7. hujus adaequatae; adeoque nullae inada quatae, nec confusae sunt nisi quatenus ad singula-xem alicujus mentem referuntur: qua de. re Side PrOP. 24. et 23. huiMS) adeoque omneS tam adaequatae, quam in adaequatae eadem necessitate Per Coroll. Pro . G. hujus) consequutitur. p. E. D. IROPos. XXXVI l. Id, quoci OmHIbHS corrum ne
de hi vide supra Lemnia Q. VGOdque aeqMe iri parte, o in toto est, nullius rei Sularis esentiam con-
162쪽
ETHICAs Phas II DEMONsTR. Si negas, concipe, si fieri potest, id essentiam alicujus rei singularis constituere; neminPe, essentiam B. Ergo Per Uon u. hujus) id fine BDOn poterit esse, neque concipi; atqui hoc est contra Hypothesin : Ergo id ad essentiam B non perturiet, nec alterius rei singularis essentiam constituit. P. E. D. PROPos. XXXVIII. Illa, quae omnibus commM-riia , quaeque aeque iri Parte, ac in toto sunt, Hora
Possunt conciyi , His adaequate.
DEΜONSTR. Sit A aliquid, quod omnibus co poribu S commune, quodque aeque in Parte Cuiuscunque corporis , ac in toto est. Dico A non posse concipi, nisi adaequate. Nam ejus idea Ῥer CorolLPro . 7. hujus erit necessario in Deo adaequata, tam quatenus ideam Corporis humani, quam quatenus ideas habet ejusdem assectionum, quae Oer PrOP. 16. 25. et a P. hujus) tam Corporis humani, quam
Corporum externorum naturam eX Parte involvunt,
buc est. Per ProP. 12. et 15. h us) haec idea eritnesessario in Deo adaequata , quatenuS Mentem humanam constituit, sive quatenus ideas habet, quae in Μente humana sunt; blens igitur Per Coroll fyβJ Pro . 11. hujus) A necessario adaequale percipit, idque tam quatenus se, quam quatenuS suum, vel quodcrinque externum corpus percipit, nec A alio modo potest concipi. Q. E. D. COROLL. Hinc sequitur, dari quasdam ideas, sive notiones omnibus hominibus communes; Nam Per Lem. Q.) omnia corpora in quibusdam conve- iniunt, quae sPer Pro . Praeced.) ab omnibus debent ladaequate, sive clare et distincte percipi., PROPOS. XXXIX. Id, quod Cor ori humario et quibusdam cor oribtis externis , a quibMS CO' PUS humanum Hsci Jolet, quodque in cujuscunque horiam
PG te aeque, ac in toto commurie ut et ProyriuejuS etiam tuea erit in mente cidae
163쪽
iI DE 44 ENTE.3Din sin. Sit A id, quod Comoil humano Et quibusdain corporibus eXternis commune est et Proprium, quodque aeque in humano Corpore, ac in iisdem corporibus externis et quod denique aequa in cujuscunque corporis externi parte, ac in toto in. Ipsius A dabitur in Deo idea adaequata,' Per Coroll. Prom 7. hujus tam quatenus ideam Corporis humani ,'quam quatenas positorum Corporum eXtem morum ideas habet. Ponatur jam humanum Corpust a corpore externo assci Per id, quod cum eo habet commune, hoc est, ab Α, huius assectionis idea proia prietatem A involvet, Fer PrOP. 16. hujus) atque adeo per idem Coroll. Pro . 7. hustic idea hujus affectionis, quatenus proprietatem A involvit, erit in Deo adaeqMata, quatenus idea Corporis humani asse ctus est, hoc est, Ῥer PrOP. 15. huius) quatenus Mentis humanae naturam constituit ; adeoque Ῥe Coroll. μορ. 11. huiuo haec idea est etiam in Μen te humana adaequata. Q. E. D. COROLL Hinc sequitur, quod Mens eo astior est ad plura adaequa te percipiendum, quo ejus/COrpus plura habet cum aliis corporibus com- fps'
PROPOS. XL. Quaecunque ideae in Mente sequuntur eae ideis, quae in i sa sunt cidiaequatae, sunt
DEΜONSTR. Patet. Nam cum dicimus, in Mente humana ideam sequi ex ideis, quae in ipsa sunt adaequatae, nihil aliud dicimus, Ῥer Coroll. Pro . II. hulias) quam quod in ipso Divitio in tellectu detur idea, cuj iis Deus est causa, non quatenus infinitus est, Deo quatenus plurimarum rerum singu- Iarium ideis allectus est ; sed quatenus tantum hum
nae Meniis essentiam constituit. SCHOL. His Causam notionum, quae Commu-Πes Vocantur. quaeque ratiocinii nostri fundamentant, explicui. Sed aliae quorundam axiomatum,
dantur, quas hac nostra metho-
164쪽
do Oxplicare e re foret ; ex iis namque sonstaret, qua nam notioneS prae reliquis utilioreS, quaenam vero vix ullius usus essent. Deinde quaenam Communφset quaenam iis tantum, qui praejudicii3 noti Iabo-xant . clarae et distinctae et quaenam denique malo fundatae sint. Praeterea conflaret, unde notiones illae, quas Securidas vocant et consequenter axiomata, quae in iisdem fundantur, suam duxerunt originem et alia, quae circa haec aliquando medita tua sum. Sed quoniam haec alii dicavi Tractatui et etiam, De Propter nimiam hujus rei prolixitatem, fastidium crearem, hac re hic supersedere.de evi. Attamen ne quid horum omittam, quod scitu necessarium sit, causas breviter addam, ex quibias termini, Traim scendentales dicti, suam duxerunt originem, ut Ens, nos, aliquid. Hi termini ex hoc oriuntur, quod scilicet humanum Corpus, quandoquidem limitatum est, tantum est capax certi imaginum numeri Quid imago sit, eae licui in Schol. ProP. 17. hujus) in se di istincte simul formandi, qui si excedatur, hae imagines confundi incipient et si hic imaginum nume-Tus, quarum Corpus est capax, ut eas in se simuΙ 77J distincte formet, Ionge excedatur, omnES iDter se plane confundentur. Cum hoc ita se habeat, pa- utet ex Coroll. Prop. 17. et Prop. 13 huius, quod Mens humana tot corpora distincte simul imaginari poterit, quot in ipsius corpore imagines possunt simul formari. At, ubi imagines in corpore plane
confunduntur, Μen S etiam omnia corpora consus e
sine ulla distinctione imaginabitur et quasi sub uno
attributo Comprehendet, nempe sub attributo Ensis, Rei etc. Potest hoc eciam ex eo deduci, quod imagirie S non semper aeque vigeant et ex aliis causis his analogiS, qua S hic eXplicare.non est opus; Dam ad nostrum , ad quem CollinaamuS, scoptim unRm tantum sufficit considerare. Nam omneS huc redetant.
quod hi tHrmini ideas significent surrimo gradu conini lfulas. Ex similibus deinde causis Ortae lanx
165쪽
DE ΜENTE.nos illae, quas Universales Vocant, ut Homo, Equus Canis etc. Videlicet, quia in Corpore humatio tot imagines, ex gr. hominum formantur simul, Di vim imaginandi, non quidem penitus, sed eo usque tamen superent, ut singulorum parva8 disserentias. videlicet uniuscia jusque colorem, magnitudinem etc. eorumque determinatum numerum Mens ima gitiari neqMat et id tantum, in quo omnes, quatenus corpus ab iisdem assicitur, conveniunt, distincte imaginetur; nam ab eo Corpus, maxime scilicet abono quoque singulari, assectum fuit; atque hoc Domine hominis exprimit, hocque de infinitis singula-xibus praedicat. Nam singularium determinatum numer Um , Ut diximus, imaginari nequit. Sed notandrina, has Not OneS non ab omnibus eodem modo formari; se apud uniamquemque Variare Pro ra tione rei, a qua Co)ptis assectum saepius fuit, quamque facilius Mens imaginatur, Vel recordatur. ΕX. gr. qui saepius cum admiratione hominum staturam contemplati sunt, sub Domine hominiSintelligunt animal erectae staturae; qui vero aliud assueti sunt contemplari, aliam hominum communem imaginem sermaburat, nempe, hominem esse animal risibile.
animal bipes sine plumis, animal rationale; et sic de reliquis unusquisqtie pro dispositione sui corporis
rerum universaleS imagines formabit. Quare norii mirum est, quod inter Philosophos, qui reS naturR-l Ies per solas rerum imagines explicare Voluerunt, tot
SCHOL. II. Ex omnibus supra dictis clare appa-Tet, DOS multa percipere et notiones universales s7 formare Ι'. ex lingularibus, nobis per sensus muti- Iate, confuse et fine Ordine ad intellectum repraesentatis. Vide Coroll Pro . us. hujus.) Et ideo tales
Perceptiones cognationem ab experientia Vaga Vocarensui Vi. ΙΙ'. EX lignis, ex. gr. eX eo, quod audi' lectis quibusdam verbis rerum recordemur
166쪽
et earum quasdam ideas sormemus smiles iis, per quas res imaginamur. Vide Schol. Pro . 13. hius.) Utrumque hunc res contemplaridi modurn cognitionem primi generis, opinionem vel imagina
tionem in posterum Vocabo. II i'. Denique ex eo, quod notiones communes rerumqUe Proprie satum
ideas adaequatas habemuS. Vicie Coroll. PrOP. 53. et 59. cum ejuS Coroll. et Pro . 4 o. hiatus. Atque hunc rationem et secundi generis cognitionem vocabo. Praeter haec duo cognitionis genera datur, ut in sequentibus ostendam, aliud tertium . quod scientiam intuitivam Vocabimus. Atque hoc Cognoscendi genus procedit ab ad aequata idea essentiae formalis quorundam Dei attributorum ad adaequatam Cognitionem essentiae rerum. Haec omnia uniuS rei ex minplo explicabo Dantur eX. gr. treS numeri, ad quartum obtinendum, qui sit ad tertium, ut secundus ad primum. Non dubitant mercatores secundum in tertium ducere et productum per primum dividere ;quia scilicet ea, quae a magistro absque ulla demonis statione audiverunt, nondum tracliderunt oblivioni, vel quia id saepe in numeris Mimplicissimis experti sunt, vel ex vi DemonstrationiS Prop. 19. lib. I. Eu ilid. nempe ex communi proprietate proportiona- illium. At in numeris simplicissimis nihil horum opus est. ΕX. gr. datiS NumeriS 1. Q. 5 nemo non Videt, squartum numerum proportionalem esse G. alque hoc multo clarius, quia eri: ipsa ratione, quam Primum ad secundum habere uno intuitu videmus, ipsum quartum concludimus.
ΡnoPos. XLI. Cognitiis Primi generis unica est Distratis causa , secundi autem et tertii est Hec
illas omnes ideas diximus in praeced. Schol. rcinere, qriae sunt in adaequatae et confusae ; alca deo: Per Pro . 55. huj&5 haec cognitio unica es
167쪽
DE ΜENTE.siatis causa. Deinde ad cognitionem secundi et tertii illas pertinere diximus, quae sunt aclaequatae; adeoque Per PrOP. 54. huyuo est Lecoslamo vera. P. E. PiROPOS. XLII. Secundi et tertii, et non Primi generis cOAHitio docet nos, verum a falso distinguere. DEMONsTR. Haec Propositio per se patet. Qui enim inter verum et falsum scit dili inguere, debet adaequatam veri et falsi habere ideam, hoc est Per 2. Schol. Proρ. 4o. hujus) Verum et falsum secundo,
aut tertio cognitioniS genere cog noscere.
DEΜONSTR. Id ea vera in nobis est iIIa, quae
in Deo, quatenus per naturam Menti S humanae explicatur, est adaequata. Per Coroll. μορ. 11. h ias Ponamus itaque, dari in Deo, quatenus Per natu. xarti Mentis humanae explicatir, ideam adaequatam A Huius icleae debet necessario dari etiam in Deo idea, quae ad Deum eodem modo refertur, ac idea A Per Pro . Qu. hujuS, cujus Demoristratio uni- versalis est.) At idea A ad Deum referri supponitur, quatera HS per naturam Mentis humanis e explicatur; ergo etiam idea ideae A ad Deum eodem modo debet
referri, hoc est, cρcr idem Coroll. Pro . 11. hQtio haec adaequata idea ideae A eiit in ipsa Mente, quae ideam adaequatum si habet; adeoque qui adaequatam habet ideam, sive Per Prose. 54. hujus) qui vere rein cognoscit, debEt simul suae cognitionis adaequatam habere ideam, sive Veram cognitionem,
hoc est, sui Per se mam est uti debet simul esse cer
Scuo L. In Scholio Propositionis str. huius Partis ideae; sed Dotundum, PraeCe-H a dentem
168쪽
11s dentem Propositionem per se satis esse Inam est ana. Nam nemo, qui Veram habet ideam, ignora veramideam sunt mam certitudinem involVere ; Veram nam-
qise habere ideam, nihil aliud significat, quam per
fecte, sive optime rem cognoscere; nec lane is1 mitis
de hac re dubitare potest, nisi putet, ideo ni quid
mutum, instar picturae in tablata et non mouiam cogitandi esse, Dempe ipsum intelligere; et quaeso, cuissci re potest, se rem aliquam intelligere, nisi pilus rem intelligat 8 hoc est, quis potest scire, se cie aliqua re certum esse, nisi prius de ea re certus sit 8 Di inde quid idea vera clarius et certius dari potest, quod norma sit veritatis ἶ Sane sicut lux 1eip. ana et i nebras manifestat , sic veritas notitia sui, tit falsi est. Atque his me ad has quaestiones responditie puto; nempe, si idea vera, quatenus tantum dicitur cum suo ideato convenire, a falsa distinguitur, nihil ergo realitatis aut perfectionis idea vera habet prae falsa, quandoquidem per solam deti ominationem extrinsecam clistinguuntu et consequemor neque etiam homo, qui Veras, prae illo, qui fallas tantum ideas habet 3 Deinde unde fit, ut homines falsas habeant ideas 8 Et deriique, unde aliquis certo scire pol est, se ideas habere, quae Ciam suis ideatis conveniant 8 Ad has, inquam, quaestiones me jam respondisse puto. Nam quod ad differentiam inter ideam veram et falsam attinet, constat ex Propositione 55. hujus, illam ad hanc sese habere, uteris ad non ens. Falsitatis autem causas a Proposin one Is usque ad 55. cum ejus Scholio clarissime ostendi. Ex quibus etiam apparet, quid inter hominem, qui veras habet ideas, et hominem, qui non nisi falsas habet, intersit Quod denique ultimum attinet; nempe, Undenaria homo scire potest se habere ideam, quae cum suo ideato conveniat, id modo satis superque ostendi ex hoc solo Oriri, quod ideam habet, quae cum suo ideato convenit, sive quod veritas sui Dorma. His adde, qIOd Mens nostra, qua te
169쪽
vere percipit, pars est infiniti Dei intellectus; iner
Coroll. μορ. 11. hujuc adeoque tam necesse est, Γη J it Metitis clarao et distinctae ideae verae sint, ac Dei ideae. Pnoros. XLIV. De natura nationis Non est, res, ut contingentes , sed, ut Necessarias, coritemPlari.
DEΜON STR. De natura rationis est res vere
percipere, sper Prose. 41. huius nempe Per Aae. 6.M. 1.) ut in se sunt, hoc est, Ῥer Prol'. 29. V. I.
non ut Contingentes, sed ut necessarias. E. D. COROLL. I. Hino sequitur, a sola imaginatione pendere, quod reS tam respectu Praeteriti, quam futuri, ut contingenteS contemPlemur. SCHOL. Qua autem ratione hoc fiat, paucis explicabo. Ostendimus supra: AOP. 17. huius cum eius Coroll. Μentem, quamvis res non existant, ea Stamen semper, ut sibi praesentes, imaginari, nisi
Caulae DCCurrant, quae earum praesentem existentiam secludant. Deinde Pro . 13. huius) ostendimus, quod, si Corpus humanum semel a duobus corporibus eXternis simul affectum fuit, ubi Mens postea eorum alterutrum imaginabitur, statim et alte-xius recordabitur, hoc est, ambo, ut sibi praesentia,
Contemplabitur, nisi causae occurrant, quae eorum praesentem existentiam secludant. Praeterea nemo dubitat, quia etiam tempus imaginemur, nempu, ex eo, quod corpora alia aliis tardius, vel celerius, vel aeque Celerius tinoveri imaginemur. Ponam Sitaque puerum, qui heri prima vice hora matutina viderit Petrum, meridiana autem Paulum et vesper tina Simeonem, atque hodie iterum matutina hora Petrum. Eri Propositione 13. hujus patet, quod simulac matutinam lucem videt, illico solem ea Ddem caeli, quani diu praecedenti viderit , partem Percus xente ui sive diem intcgrum et simul cum temporemat ALINO Petrum, cum Dacridiano autem Paulum
170쪽
3ῆJ et cum vespertino Simeon em imaginabitur, hoc
est, Pauli et Simeonis exissentiam cum relatione ad fu urum tempus imaginabitur; et contra, si hora Vespertina Simeonem videat, Paulum et Petrum ad tempuS Praeteritum referet, eosdem scilicet Iimul cum tempore piae terito imaginando; atque haec eo constantius , quo saepiuS eos eodem hoc ordine Via derit. Quod si aliquando contingat, ut alia quadam vespera loco Simeonis, Jacobum videat, tum 1eqii Dii mane cum tempore Vespertino jam Simeonem , jam Jacobum, non Vero ambos simul imaginabatur. Nam alterutrum tantum, non autem ambos simul tempore Vespertino vidisse supponitur. Fluctuabitur itaque ejus imaginatio et Cum futuro tempore Vespertino iam hunc, iam illum imaginabitur, hoc est,
neutrum certo; sed utrumque contingenter futurum contemplabitur. Atque haec imaginationis fluctuatio eadem erit, si imaginatio rerum sit, quas eodem modo cum relatio De ad tempus praeteritum, vel Praesem contemplamur, et consequenter reS tam ad tempus Praesens, quam ad praeteritum, vel futu-Tum relatas, ut contingentes, imaginabimur.
COROLL. II. De natura Rationis est, res sub quadam aeternitatis specie porc Cre.
DEMONS' De natura enim Rationis est res, ut necessarias et non, ut contingentes, contemplari. Per PrOP. Praeced.) Hanc autem rerum necessitatem
Per Pro . 4. hujus) vere, hoc est, Per Axiom. 6. P. 1 ) ut in se est, percipit. Sed Per PrOP. 16. P. 1 ohaec rerum necessitas est ipsa Dei aeternae naturae necessitas; Ergo de natura Rationis est res sub hac aeternitatis specie contemplari. Adde, quod fundamenta Rationis notiones sint, Per ProP. 58. hQua)quae illa explicant, quae omnibus communia sunt,