장음표시 사용
191쪽
poterimus invenire, iquod ipsam possit destruere. Q. E. D.
PROPos. V. Rra eateriuS coritrariae sunt naturae, hoc est, eatenua iri eodem subjecto esse nequeunt, quaterius uria alteram Potest destruere.
DΕΜoNsTR. ' Si enim inter se convenire, 'vel in eodem subjecto simul esse possent, posset ergo in eodem subiecto aliquid dari, quod ipsum posset destruere, quod Per Pro . Praeced.) est absurdum. Ergo res etc. Q. E. D. PROPOS. VI. Unaquaeque res, quantum in se est, in suo Esse Perseverare Coriatiar.
DEMON8Υn. Res enim singulares modi sunt, quibus Dei attributa certo et determinato modo eXPrimuntur, Per Coroll. Prol'. 2 5. P. 10 hoc est Per P OP. 54. P. 1.) res, quae Dei potentiam, qua Deus est et agit, certo et determinato modo eXPrimunt ; De-
qne ulla res aliquid in se habet, a quo possit destrui, sive quod ejus existentiani tollat s er ProP. h. hujus).
Sed contra ei omni, quod eiusdem existentiam potest tolIere, opponitur ; Per PrOP. Praeced.) adeoque quantum potest et in se est, in suo Esse perseverare conatur. 9. E. ID.
suo Esse Perseverare conatur, Nihil est Praeter i sus
rei actualem esseritiam. DEMONSTR. Ex data cujuscunque rei essentia quaedam necessario sequuntur, Per PrOP. 56. P. I.)j nec res aliud possunt, quam id, quod ex determinata eariam natura necessario si quitur; Ῥer Pro . 29. P. 1.) quare cuiuScunque rei polentia, siVe conatuS, quo ipsa vel sola , vel cum aliis quidquam agit, veΙBgere Conatur, hoc est, Per Pro . G. hi us) potentia, sive conatus, quia in suo Esse Perseverare Conatur, nihil est praeter ipsius rei datam, sive actualem elsentiam. O. E. D.
192쪽
DΕΜONsΥR. Si enim tempus limitatum involis veret, quod rei durationem determinaret, tum ex sola ipsa potentia, qua res eXistit, sequeretur, quod xos post limitatum illud tempus non posset eXistere,sse I deberest destrui ; atqui hoc Per FrOP. 4. Jiu-jus) est ob surdum : ergo conatus, quo reS existir,ntillum tempus definitum involvit; sed contra, qMo- Diam, Per eandem Pro . h. hujuS)sia nulla exter-Da Caula destiniatur, eadem potentia, qua iam existit, existere perget semper ; ergo hic conatus tempus indefinitum involvit se. E. D. PROPos. IX Mens tam quatenus claras et diis Itinctas, quam quatenus cor ADS habet ideas, coria-
mr in suo 'fe Perse errare in defuiια quadam dura ' tione et hi jus sui conatus est conjcia. DEΜoNsTn Μentis essentia ex ideis ad equatis et in adaequatis constituitur, ut in ProP. 5. hi jus ostendinius) adeoque s er Pro . 7 hujus) tam quate-vus has, quam quatenus illas hahet, in suo Esse perseverare conatur; idque Per Prose. 8. hujus) indefinita quadam duratione. CVm. autem Mens Per lPrOP. 25. P. a. per ideas affectionum Corporis ne- Icessario sui sit conscia, est ergo Per Prose. 7. hujus Mens sui conatus conscia. sse. E. D. SCHOL. Hic Conatus, cum ad Μentem solam xofertur, Voluntas appellatur; sed cum ad Mentem loi Corpus simul retertur, Vocatur Appetitus. qui proiit de othal aliud est, quam ipsa hominis essentia, ex cuj S natura ea, quae ipsius conservationi inser-vraint, necessario sequuntur; sique adeo homo ad ea-d ui agondum determinatus est. Deinde inter appe- xψ-j titum Pt cupiditatem nulla est disserenita, Diliqtiod cupiditas ad iiDurineS plerumque refera cur, qua
193쪽
DE AFFECTIBvs. a rtenus sui appetitus sunt conscii et propterea sic d fianiri potest, nempe, CuViditaS est GPPetitiaS cum ejusdem conscientia. Constat itaque ex his omnibus, nihil nos conari, Velle , nppetere, neque cupere, quia id bonum esse judicamus ; sed contra nos propterea , aliquid bonum esse, judicare, quia id cotiamur, volt muS, apPetimus , atque cupimuS. PROPOS. X. Idera, quae Cor oris nostri existen ineiam secludit, in nostra Mente dari nequit ; sed eiu emes contraria.
DEMONATR. Quicquid Corpus nostriani potest destruere , in eodem dari nequit, Ῥer Pro . 5. liu-jus) adeoque neque ejus rei idea potest in Deo dari, quater is Dostri Corporis ideam habet, cher Corolt FrOP. 9. V. 2. hoc est, s Per Pro . 11. et 15. P. u. ejus rei idea in nostra Μente dari nequit ; sed contra, quoniam Per PrOP. 11. et I S. P. Q) Primum, quod Mentis essentiam constitust, est idea corporis actu existen iis, primum et Praecipuum nostrae Mentis conatu S est, siler 'OP. I. hujus.) Corporis nostri existentiam affirmare; atque adeo idea, quae Corporis nostri existen tiam negat, nostrae Μenti est contraria
etc. Q. E. D. Pnopos XL Quicquid Corporis nostri agendεPoterit Ziam auget, Nel minuit, juvat, vel coercet, ejus dem rei idea Mentis nostrae cogitandi Potentiam au get, vel minuit, juCat, Nel coercet. DEMONSTR. Haec Propositio patet ex Propositione . Partis Q. Vel etiam ex Propositione 14. Partis Q. SCHOL. Videmus itaque Μentem magnas Posse pati mutationes et iam ad majorem, jam autem ad minorem perfectionem transire, quae quidem passiones nobis eriplicant assectus Laetitiae et Tri- QβJstitiae. Per Laetititim itaque in sequentibus intelligam P05isHem, qua meris ad majorem Perfectionem transit. Per Tristitioin autem P Sionem, VNGUsa ad minorem triarist Aerjectio Hem. Pora o GP-
194쪽
etiam Laetitiae, ad mentem et Coryus suntii relatum, Titillationem , vel Hilaritatem voco; Tristitiae autem Dolorem, vel Melancholiam. Sed notandum, Titillationem et Dolorem ad hominem referri, quando una ejus parS prae reliquis est assecta; Hilaritatem auteiri et Μelancholiam, quando omnes pariter
sunt assectae. Quid deinde Cupiditas sit, in Scholio Propositionis s. hujus Partis explicui et praeter hos
tres nullum alium agnosco assectiam primarium : re
liquos ex his tribus oriri in seqq. Ostendam. Sed an- a tequam ulterius pergam, lubet hic fusus Proposita o-nem 1 o. hujus Partis explicare, ut clarius intelligatur, qua ratione idea ideae sit contraria. In Scholio Propositionis 17. Partis Q. ostendi mus, ideam, quae Mentis essentiam constituit, Corporis existentiam tamdiu involvere, quamdiu ipsum Corpus existit. Deinde eX iis, quae in Coroll. Prop. 3. Part. Q. et in ejusdem Schol. ostendimus, sequitur, praesentem nostrae Mentis existentiam ab hoc solo pendere, quod sq. Mens actualem Corporis ex, notitiam involvit. Denique Mentis potentiam, qua ipsa res imaginatur, earumque recordatur, ab hoc etiam pendere ostendimus, Uid P OP. II. et 18. P. Q. cum ejus Scholio) quod ipsa actualem Corporis existentiam involvit. Ex quibus sequitur, Mentis praesentem exissentiam, ejusque imaginandi potentiam tolli, simulatque Mens praesentem Corporis exilientiam affirmare desinit. At causa, cur Mens hanc Corporis existentiam assirmare desinit, non potest
esse ipsa Mens, er Pro . 4. hujuS nec etiam, quod Corpus esse desinit. Nam Per Pro . 6. P. Q.) Causa,
Cur Mens Corporis existentiam ahirmat, non est, quia Corpus exiliere incepit: quare, Per eandem Tationem, Dec ipsius Corporis existentiam asit mare du-
sinit, quia Corpus esse desinit; sed sPer PrOP. B. P. 2.
hoc ab alia id ea oritur, quae nostri Corpori S et COD- sequenter nostrae Mentis, praesentem'existentia
195쪽
secludit, quaeque adeo ideae, quae nostrae Mentis essentiam constituit, est contraria. PROPos. XII. Meris, quaritum Potest a δ' dimaginari conatur, quae Cor OriS Ggendi Potentiam sugent, Tel Iubarit. DΕΜONSTR. Quamdiu humanum Corpus asse-cium est modo, qui Nattaram corporis alicujus existerni involvit, tamdiu Mens humana idem corpus, ut praesens, contemplabitur, Per Pro . 17. P. 2.) et consequenter i Per 'OP. 7 P. 2 b quamdiu Μens humana aliquod externum corpUS, ut Praesen S, contemplatur, hoc est. Per ejujdem Pro . Schol.) imaginatur, tamdiu hia manum Corpus assectuni est modo, qui naturam ejusdem corpo iis externi involvit; atque adeo, quamdiu Mens ea imaginatur. quae corporis notari agendi potentiam augent, Vel ju ant, tamdiu Corpus assectum est modis, qui ejusdem agen-
di potentiam augent, vel juvant; υid. Post. 1. Jιul jus) et consequenter Per μορ. 11. huius) tamdiu Neritis cogitandi potentia augetur, vel juVatur; aci proinde per ProP. 6. Nel s. hujus) Μens, quantum
i potest, eadem imaginari conatur. Q. E. D.
PROPos. XIII. Cum menS ea imaginatur, quae Coryoris agendi Potentiam minuunt, Nel coercerit, Coriatu , quaritum Potest, rerum recordari, quae
horum existentiam secludiarit., DEMONSTR. Quamdiu Μens quicquam tale imaginatur, tamdiu Μentis et Corporis potentia munuitur, Vel coer Cetur,' ut in Priaeced. Pro . demori- stravimus et nihilominus iR tamdiu imaginabitur, donec Mens aliud imaginetur, quod hujus Praesentem existentiam secludat, Per Pi OP. 1 T. P. 2.) boc est, ut modo ostendimus) Μentis et Corporis potentia tamdiu minuitur, vel coercetur, donec Μen Saliud imaginetur, quod hujus existentiam secludit, quodque adeo mens, Per PrOP. s. hi/MS quantum otest, imaginaxi, vel recordari conabitur. P. E. ID.
196쪽
ConoLL. IHinc sequitur. quod Mens ea imagi- l nari aversatur, quae ipsius et CorporiS potentiam minuunt, Vel COOrCent.
ScsoL. EX hi S cIare intelligimus, quid Amor, quidque odium sit. Nempe Amor nihil aliud est,
quam Laetitia, concomitarite idea causae exter rae; et odium nihil aIlud, quam Trisidia, concomitante idea caia ae exterriae. VidemuS deinde, quod ille, qui amat, necessario CODatur rem, quam amat, PraE- sentem habere et conserVare; et contra, qui odit, rem, quam odio habet, amOVere et destruere conatur. Sed de his omnibus in sqq. prolixius. Pno Pos. XIV. Si mens duo bras Uectibus simultissecta lemel fuit, ubi Postea eorum alterutro asscie-
eur, assicietur etiam altero. DEDON STR. Si Corpus humanum a duobus corporibus simul assectum semel fuit, ubi Mens postea eorum alteruLrum imaginatur, flatim et alterius recordabitur. Per 'OP. Ι 8. P. 2.) At Mentis imaginationes magis nostri CorporiS assectus, quam corpo-xuria externorum naturam indicant: Per Coroll u. Pro . 16. P. a ) ergo si Corpus et consequenter Mens Nid. De n. 5. hujus duobus assectibus semel assecta fuit, ubi postea eorum alterutro afficietur, afficietur etiam altero. s . E. D.
PROPOS. XV. Res quaecunque Potes esse er accidens catij a Laetitiae, I risitiae, vel C laitatis. DEMONSTR. Ponatur Μens duobus assectibus simul affici , uno scilicet, qui ejus agendi potentiam ii neque auget, neque minuit, et altero, qui eandem vel auget, vel minuit Nid. POst. 1. hujus.) Ex praece- ldenti Propositione patet, quod ubi Mens postea illo la sua vera causa, quae Ver hyPOthe su) per se ejus co- laitandi potentiam nec auget, nec minuit, afficietur, statim et hoc altero, qui ipsius cogitandi potenti ais l
197쪽
tentiam auget, vel minuit. hoc est Oer Schol. Prop. 11. hujus) Laetitia, vel Tristitia assicietur; atque adeo, illa res non per se, sed per accidens causa erit Laetitiae, vel Tristitiae. Atque hac eadem via facile ostendi potest, rem illam posse Per accidens causam esso Cupiditatis. Q. E. D.
Conoi L. Ex eo solo, quod rem aliquam asse-ctu Laetitiae, vel Tristitiae, cujus ipsa non est causa effciens, contemplati sumus, eandem amare, veIodio habere possumuS. DRΜONSTI . Nam ex hoc solo sit, iner Pro . 14. hiatus ut Mens, hanc rem postea imaginando, affectu Laetitiae vel Tristitiae assiciatur, hoc est, Mer Schol. Prol'. 11. huius) ut Mentis et Corporis
potentia augeatur Vel minuatur etc. Et conseque
ter Per PrOP. I Q. huiuS ut mens eandem imaginari cupiat, vel Per Coroll. ProP. 15. huius) aversetur, hoc est, Per Schol. ProP. 15. huiuSP ut eandem amet,
vel odio habeat. Q. E. D. Scuo L. Hinc intelligimus, qui fieri potest, ut
quaedam amemus, Vel odio habeamus, absque ulla causa nobis cognita ; sed tantum ex Sympathia cutajunt et Antipathia. Atque huc referenda etiam ea objecta, qua is nos Laetitia vel Tristitia assciunt ex
eo solo, quod aliquid simile habent Objectis, quae
nos iisdem assectibus asscere solent, ut in seq. Prop. Ostendam. Scio equidem Auctores, qui primi haec nomina Sympathiae et Antipathiae introduxerunt, significare iisdem voluisse rerum occultas quasdam qualitates; sed nihilominus credo nobis licere, per eadem notas vel manifestas etiam qualitates in teIIigere. PROPOS. XVI. Eae eo IDIO, quod rem aliquam ciliquid habere imaginiamur nile obiecto, quod Met
198쪽
oduum essiciens causa; eam tamen amabimus , Telodio habebimuS. DRN1oNSTR. Id, quod simile est obiecto, in ipso objecto er hy othesin) cum assectu Laetitiae, vel Tristitiae contempIati sumus; atque adeo, ber P OP. IV . huiuς) cum Mens ejus imagine assicietur, statini etiam hoc vel illo asscietur assectu et consequenter reS, quam hoc idem habere Percipimus, erit Mer Prose. 15. Ruius) per accidens Laetitiae vel Triastitiae causa ; adeoque, Per Praec. Coroll.) quamvis id, in quo objecto est similis, non sit horum assectatum causa efficiens, eam tamen amabimuS, Vel
odio habebimus. 9. E. D. PROPOS. XVII. Si res, quae nos Tristitiae affectu asscere solet, aliquid habere imaginamur smilc ialteri, quae HOS aeque magno Laetitiae Uectu solet tisiecere, eandem odio habebimus et smul amabia
res per se Tiristitiae causa et Per Schol. ProP. 15. huius quatenus eandem hoc assectu imaginamur, eandem odio habemus: et quatenus Praeterea aliquid habere imaginamur sirnile alteri, quae noS aeque ma-i gno Laetitiae assectu assicere solet, aeque magno La titiae conamine amabimus ; Per Pro . Praec.) atque adeo eandem odio habebimus, et simul amabimus. E. D. SCHOL. Haec meritis consitutis, quae Iciliceo iex duobias contrariis affectibus oritiar, animi Vocatur jlucturatis, quae Proinde assectum respicit, ut dubiutatio imaginationem; Tid. Schol. PrOP. 44. Ioa P nec animi fluctuatio et dubitatio inter se disserunt, Disi secui dum majuS et minus. Sed notandum, me iiii Propo sitio ne praecedensi has animi fluctuationes CX caiis1S deduxisse, filiae per se unius et per accidens
alterius isse crus sunt causa; quod ideo feci, quia sic '
199쪽
facilius ex praecedentibus deduci poterant ; at non, quod negem , animi fluctuationes pleriamque oriri ab objecto , quod utriusque assecius sit emi tens δι causa. Nam Corpus humanum Per Iost 1 P. a )ex plurimis diversae naturae individuis componitur, atque adeo sPer Ax 1. Post, Lerar. 5. quod vide posμOP. 15. V. Ω ) ab uno, eodemque Coi pore pii rimis, diversisque modi, potest assci; et contra, quia Una eademque res multis modis potest assci ; multis ergo etiam, diversisque modis unam, eandemquo corporis partem assicere poterit. EA quibus fucd conci-Pere possumus, unum idemque objectum posse essu
causam multoriam Contrari ortimque asseCtuum.
Pnovos. XVIII Homo eae imagine rei Praeteritae, raut futurae eodem Laetitiae et Trycitiae ctu vicitur, ac eae imagine rei Praeteritis. DEΜONSTR. Quam diu homo rei alicuius imagine assectus est, rem ut praesentem, tametsi non ereistat, contemplabitur, Per P OP. I T. P. R. CuΠι
eiusdem Coroll.) nec ipsam ut praeteritam aut furin-xam imaginatur; nisi quatenus ejus imago juncta est imagini temporis praeteriti, aut futuri; vid. Schol PrOP. 44. P. 2.) Quare rei imago, in se sola cotis ide-xata, eadem est, sive ad temp's futurum , Vel praeteritum, sive ad praesens referatur, hoc si er Oroli. Q. Pr . 16. P. Q.) Corporis constitutio, se assectus idem est, sive imago sit rei praeteritae, x et futurae, sive praesentis ; atque adeo assectus Laetiatiao et Tristitiae idem est, sive imago sit rei praetexitae, aut futurae, sive praesentis. Q. E. D.
SCHOL. Rem eatenus praeteritam , aut futU-xam hic voco, quatenus ab eadem assecti fuimus, aut assiciemur. EX. gr. quatenus ipsam Vidim DS, aut videbimus, nos refecit, aut reficiet, nos laesit, aut laedet etc. Quatenus enim eandem sic imaginamur, eatenus ejus existensiam affirmamus, hoc est, Corus nullo assectu afficitur, qui rei existemiam seclu-
200쪽
dat; atque adeo Ῥer Pror'. 17 P. 2. Corpus eiusdem rei imagine eodem modo asscitur, ac D res ipsa praesens adesset. Verum enim Vero, quia plerumque fit, ut ii, qui plura sunt experti, fluctuerit, quamdiu rem, ut futuram, Vel Praeteritam Contemplantur, deque rei eventu ut plurimum dubitent,
ctus, qui ex similibus rerum imaginibus oriuntur, non sint adeo constantes; sed ut plerumque aliarum rerum imaginibus perturbentur, donec homines dorei eventu Certiores fiant. SciroL. II. Ex modo dictis intelligimus, quid1it Spes, Metus, Securitas, Desperatio, Gaudium et Consedentiae morsus. es namque nih11 aliud est, quam inconstans Laetitia, orta eae imagine rei fui urae , Vel Praeteritae, de cuius eritu dubitamus. Metias contra inconsaris Tristitia, ex rei dubiae imagine etiam orta. Porro si horum assectuum dubitatio tollatur, ex Spe fit Seciaritas et ex Metu De De- ratio; nempe Laetitia, et et Tristitia, orta eae imngliarie rei, quiam metuimNS, Tel JPerabimias. Gaudium deinde e si Laetitia, Orta eae imagine AE ei Praeteritiae, de cuius eUeritu dubitamus. Consesentiis denique
morsus est tristitia, o Psista gaudio. PROPOS. XIX. ser i id, quod amat, destrui
imaginatiar, contristabitur et Ii autem conservari, lae-vitabitur. lii DEMONSTR. Mens, quantum potest, ea imaginari conatur, quae Corporis agendi poteritiam au-lgent, vel juVarit, Oer PrOP. 12. huius hoc est, eri
cichol. eii dem Pro .) ea, quae amat. At imagina-ltio ab iis juvatur, quae rei existentiam ponunt et Contra coercetur iis, quae rei existentiam secludunt; PCr PrOP. 17. P. 2 ergo rerum imagines , quae rei amatae exastentiam ponunt, MentiS COnatum, quorein amatam imaginari conatur, juvant, hoc es