장음표시 사용
261쪽
coorceri, nec tolli potest, nisi per affectum eodem fortiorem, eique contrarium c er PrOP. Praec.), hoc est i per gener. Ueci. Desin nisi per id eam Corporis assectionis fortioris et contrariae assectioni, qua
PROPOs. VIII. Cognitio boni et =ntili nihil tiliti dest, quam Laetitiae vel Tristitiae assectus , quatenus ejus sumus conscii. DEMONsTM Id bonum, aut malum vocamus, quod nostro Esse conservando prodesti, vel obest er Desin. 1. et v. huius), hoc est sper Prol'. . P. 5. , quod nostrane agendi potentiam auget vel minuit, juvat vel coercet. Quatenus itaque er Desin. Laetitiae. et Tristitiae , quas vide in Schoι μορι 11. . 3.) rem aliquam nos Laetitia vel Tristitia afficere percipimus,
eandem bonam, aut malam vocamus; atque adeo
boni et mali cognitio, nihil aliud est, quam Laeti- tiae vel Tristitiae idea, quae ex ipso Laetitiae ves Tristitiae assectu necessario sequitur Per pro . 22. P. u.). At haec idea eodem modo unita est assectus, ac Μens unita est Corpori Per μν. 21. P. ad , hoc est ut in Schol. ejusdem Pro . ostensuru), haec idea ab ipso assectu, sive per geri. assece. Desin. ab idea Corporis assectionis revera non distinguitur ; nisi solo conceptu ; ergo haec cognitio boni et mali nihil est aliud, quam ipse assectus, quatenus ejusdem sumus conscii. Q E. D. Ρnoros. IX. Affectus, cuius causant in ra
senti nobis adesse irvaginatuur, fortior est, quam si
eandem non adesse imaginaremur.
DEMONATA. Imaginatio est idea, qua Μensiem ut praesentem contemplatur, coide eius Desin. in Sessol. Pr. 1 . P. p.) quae tamen magis Corporis Luna ani constitutionem, qitam rei externae naturis minclicat Oer Coroll. u. Pro . 16. M. u.). Est igitur
262쪽
gina naur, quod rei e Xtei Dact Prassetatem ex istem iam secludit; ergo etiam asseclus, cuius Cau sa rn in Pris e- sonti Do his a 'sesse imes intimur, intensior seu fortior est, quam si eandem non adesse imaginaremur.
nc HOL Cum supra in Pio possione 18. Partis 5. dixerim . DOS ri rea futurae. Vel Praeteritae imagirie Hodem asses tu affici, ac si ros, qHam imagina-mu . pra 'sens est ut, expresse monui, id verum elici quatHous Ad solam ipsius rei imaginem attendinaris; est otii in eiusdem naturae, sive res imaginari siti iis, sive non simus: sed non negavi eandem debiliorem reddi, quando alias res nobis praesentes contempla mur, qriae Tei flaturae praesentem existentiam loci uia dunt, quod tum monere neglexi, quia in hac Pariodo assecivum viribus agere constituetam. COROLL. Imago rei futurae, vel praeteritae, hoc si, rei, qu/m cum relati frie ad tempus tu i rurn, vel praeteritum secluso praesenti coD templamur, caeteris paribu8, debilior est imagine rei praerisor ris, et consequenter assectus erga r m futuram.
vel praeteritam , caeterio paribus, remulio r est
PROPOs. X. Erga rem futuram, quam cito futuram imiaginamur, interi sus raspicimur, quams ejus exstenda tem uS lorigius a Praesenti diisti re inaraginaremur; et memoria rei, quam Mori diti Mi aeteritisse imaginamur tuteri suS eriram afficimur, quals eandem diu praeteriisse imaginaremur. DEΜONSTR. Quatenu8 enim rem cito agiram. vel non diu pi Aeteriisse iniriginamur, eo aliquid imaginamur, quod rei Plaetentium mi secludit, quam ii seiusdem futurum ex flendi longius a praesenti disiare, Vel quod duduin pra
263쪽
DE sEnvIΤvTE HVΜANA. ierit, imaginaremur; ut Per se notum adeoqris Oer Praeced. ProP. eatenus intensius erga eandem assiciemur. Q. E. D. ScHor . Ex iis, quae ad Desinitionem G. hi, jus Partis notaVimus, sequitur, nos erga objecta, quae a praesenti longiori temporis intervallo distant, quam quod imaginando determinare possumus, quamvis ab invicem longo temporis intervallo distare i telligamus, aeque tamen remissu assici. PROPOS. Al. Assectus erga rem, Dam ue rict-eessariam imaginamur, caeteris Paribus, interi tores , quam erga Possibilem, vel contingentem, sive
non necessariam. DEMONSTR. Quatenus rem aliquam necessariam esse imaginamur, eatenus ejus existentiam affirma mus, et contra rei existentiam negamus, quatenus
eandem non necessariam esse imaginamur ; Per Schol. I. Pror'. 55. P. I. ac proinde Per Pro . s. hujus assectus erga rem necessariam, caeteris pari 6 Ibus, intensior est, quam erga non necessariam.
PROPos. XII. Amectus erga rem, quam scimus in Praesenti non eaeistere et quani est ymissibilem i maginamur , meteriS Paribus, intensor est, quam ergα
ontingeritem. DEMONSTR. Quatenus rem ut contingentem imaginamur , nulla alterius rei 1magine asscimur,
uae rei existentiam ponat: per II in. I. huius sedontra fecundum Hypothesin) quuedam imaginamur, tuae eiusdem praesentem existentiam secludunt Attenus rem in futurum pollibilem este imagina- eatenus quaedam imaginamur, quae eiusdem ntiaria ponunt, ber De in. . hi tis) hoc est, P VP. 18. P. 50 quae Spem , vel Metum fovent ;ue adeo affectus erga rem'. E. Ira
264쪽
COROLL. Affectus erga rem, quam scimus εα praesenti sion existere t quam ut contingeritem ima-inamur, mulio remissior est, quam si rem ita pia lenti nobis adesse imaginaremur. DEΜotes ril. Assectus erga rem , quam in prae senti μXistere imaginamur, 'itit,frisior est, quam lieandem ut finii am imaginaremur, sper Corsit Pro os . h us et multo vehementior est, si i mpus futi rum a piaesenti Don multum distare imaginaremiax per pro ' 1o hujus . Est itaque affectus erga rem, cuius eκistendi i mpus longe a praesenti dilia xe im ginamus , multo remissior, quam si eandem ut praesent di imaginar finiae et nihilominus Oer Pro . i risec iritensior si , quam si eandem rerii ut contici genialii i mariti arΡmur : arque addo assectus erga re ui contingenteiri musto veni subr urit, quam si rem in praesenii nobis adesse imaginaremur. s. E Iγ: PROPOs. X ΙΙΙ. Amectus erga rem coratirigeritem, Γδ7β3 quam scimus in praeferiti Non eae iere, caete ris Paribus , rei nissor ot, quaΠι csectus erga reui
timu6NSTR. . . Quatenus reni ut contingera terri limaginamur. Duila alterius rei imagine afficimur, lquae rei existentiam ponat Aer Desin. 5. hujus). lSed contra fecundum Hyρothesn . quaedam imagi
namur, quae eiusdem praesent in existentiam seclu- lch triti Verum quatenus eandent cuin relatione ad 4 tenipias praeteritum imaginamur, datenus aliquid Iimaginari supponimur , quod ipsani ad memoriam redigit, sive quod rei imaginem excitat, i vide Proo qΙ3. P. Q. crini ejusdem Scholae proinde eaturius of- ficit, ut ipsam. ac si praesens esset, contemplemur 4 Per CorolL Proy. L . M. u.). Atque adeo Per P OP. 9.
in praesenti non εX ster'. caeteris paribus , remissior ierit, quam affectus erga rem praeteritam. E. I 3.
265쪽
Pnovos. XIV. Vera boni et mali cognitio, q&aterius vera, . Nullum rasectum eo cere Potest ; Iediti ut in quaterius ut siffectμSςOrasideratur. DEMONSΥR. Assectus est idea, qua Mens maioreria, vel minorem sui Corpq ris eη istendi vim
quod praesentia veri Iolli pulsit ; et i onsequenter Vera
boni et mali cognitin, quatenus vera, nullum aflectum Dosircere potest. At quatenus assectus est, vide μορ. 8. huju si fortior assectu coercendo fit, ea be-Dus tantum Per Pi OP. I. hujus affectum soExcere
PROPOS. XV. Cuyiditas, quae eae vera bo- ξδss Jni et mali cognitione oritur, multis aliis Cu iditatiobi S, quae eae a sectibus, quibus cori lictamur, Orm/ιur, restingui vel coerceri potest. Diu morisΥR Ex vera boni, mali cognitione, quatenus haec er Pro' hujus assectus est, ori. tur Deo utario Cupiditas. et 1. Affect Def) qu/e eo est major, quo affectus, ex quo oritur, maiores Per Proρ. 57. ρ 3 Sed quia b. eo Cupiditas Per Hyyotheyrn) ex eo, quod aliquid vere intelligi-
Oritur, sequitur Orgv ipsa in nobis, quatenus 3gimuε; Per Pro . P. 5. atque ηdeo per solam n stram essentiam debet inteli igi: Per Destra 2. Jλ. illi,
et consequenter Per PrOR T. P. s.) ejus ViS et i crevientum sola humana potentia clefiniri debet. Porro lupiditates, quae ex assectibus, quibus confli tamur, oriuntur, eq otia in majores lunt, quo hi sissectus vehementi Orςs erunt; atque adeo eariana Vi3 et
mentum cyer μορ 5. huius) potentia cauta iun1 inarum definiri de i, quae, si cum nostra Cominis nostram potentiam indesinite superat : Per. huius atque adeo Cupiditates, quae ex simi-rsis assectibus oriuntur, vehementiores esse PQ Nnt alla, quae ex vera boni et mali cognitione ori-
266쪽
tur, ac proinde per Pro . huius eandem corrceis re, vel restinguere poterunt. Q. E. D. PROPos. XVI. Cu iditas, quae eae cognitione honi et 3 nati, quatentis haec cognitio futurum res Loritur facilius rerum CuPiditate, quae in Praesentia suoves sunt , coerceri, vel restingui Potes.
DEMONSTR. Assectus erga rem, quam futuram impginamur, remissior est, quam erga praesentem er Coroll. Pro s huius . At Cupiditas, quae ex vera boni et mali cognitione oritur: tametsi haec cognitio circa res, quae in praesentia bonae sunt, versetur restingui, vel coerceri potest aliqua temer ria Cupiditate ; Per Pro . Praeced. cuius demonstri universalis est) ergo Cupiclitas, quae ex eadem CO- gnitione, quatenus haec futurum respicit, oritur, facilius coerceri, vel restingui poterit etc. Q. E. D. PROPos. XVII. Cuyiditas, quae oritur eae Terraboni et mali cognitione, quatenus haec circa reS cori-
tir gentra versatur , multo adhuc facilius coerceri Po- test, C iditate rerum, quae Prae IeriteS furit. DEΜONSTR. Propositio haec eodem modo, ac Pr p. Praeced. demonstratur ex Coroll. PLOP. 12. huius
SCHOL. His me causam ostendisse credo, cur homines opinione magis, quam Vera ratione commoveantur et cur Vera boni et mali cognitio animi commotiones excitet et saepe omni Iibidinis generi cedat; unde illud Poetae natum: Video λneliora,
proboque, deteriora sequor Quod idem etiam Ec- Cleliahes in mente habuisse videtur, cum dixit: Virauget scientiam, auget dolorem. Atque haec eum in finem dico, ut inde concludam, praesta lius .sse ignorare, quam scire, vel quod stulto istelligens in moderandis affectibus nihil intersit;
ideo quia necesse est, nostrae naturae tam tiam, quam impotentsam noscere, ut determina
267쪽
e 5 possimus, qiod ratio in moderandis assectibus pi)sit ei quid non pi,ssit; et in hac Parte de sola humana impotentia me acturum dixi. Nam de Rationis iti affectus potentia sepuratim agere cor stitui. Pixopos. XVIII. Cupiditas, quae eae Laetitia critur. caeteris ParibuS, fortior es Cuμiditate , quael aae Tristitia oritur. DHΜoNsΥv. Cupiditas est ipsa hominis essens tia, e . assecl. Defri hoc est, Per Pro I. P. 5 )l conatus, quo homo in suo Rsse persevorare conΘ Ur.' Quare Cupiditas, quae ex Laetitia oritur. ipso fR. J Tine; itiae assectu Per De lin. Laetititie . quia in Nitie ini Echol Proρ 11 μ 3. juvatur, Vel augetur: η ne
autem contra ex Tristitia oritur, ipso Ti mitiae asse-ctu er iciem Schol ) minuitur , vel cor Celair; atque adeo vis Cupiditaris, quae ex Laetitia oritur, potentia humana, simul et po entia causae externae; qtias autem ex Tristitia, sola humana potentia defium ci
bet, ac proinde hac illa fortior est. Q. E D.
SCHOL. His paucis humanae impotentiae et inconstantiae causas, et cur homines rationiS praece Lanon servent, explicui Super si jam, ut oliendam, quid id sit . quod ratio nobis praescribit et quio in
affectus cum rationis titimanae regulis conveniant; qui riam contra iisdem ι onDarii sint. Sed antequam haec prolixo nostro Geometrico ordine demonstrare inopiam, lubet ipsa rationi, dictamina hic pilus breviter ostendere, ut ea, quae sent:o, facili AS ab uno. quoque percipiat tur. Cum ratio nihil co tra naturam postules, Postulat exgo ipsa, ut unusquisque e- ipsum amet, su mutile, quod revera utile est, quae et tu omne, quod hominem a d majorem P rD-nem revera ducit, appetat et absolute, di uri u quisque suum Esse, quantum in se est, conserva re coo tur Ouod quidem tam necessurio ucrum est,
268쪽
hujus nihil aliud est, quam ρη legibus propriae naturae agere et nemo suum Esse 'Per PrOP. I. P 5.) COD-IerVare conetur, nisi eX propriae suae naturae legi. bus ; hinc sequitur Primo, virtutis fundamentum esse ipsum conatum, proprium Esse conserVandi, et felicitatem in eo consistere, quod homo suum Esse conservare potest. Secundo sequitur, virtutem propter
se esse appetendam, nec quicqvqm, quod ipsa prae stabilius, aut quod utilius nobis sit, dari, cujus
causa deberet appeti. Tertio denique sequitur, eos, qui se interficiunt, animo esse imputentes, eOSque a causis externis, suae naturae repugnantibus, Pror sus vinci. Porro ex Postulato 4. Partis Q. sequitur, nos efficere nunquam posse, ut nihil extra nos incli-geamus ad nostrum Esse conservandum et ut ita viva
J7 tra nos sunt, habeamus; et, si praeterea n Ostra in Mentem spectemus, sane noster intellectus imperia tior esset. si Mens sola esseti neu quicquam praeter se ipsani intestigeret. Μulta igitur extra nosciantur, qua* nobis utilia . quaeque propterea appetenda sunt. Ex hia nulla praestantiora excogitari
Possunt, quam ea, quae sunt opstra natura prorsus conVeniunt. Si enim duo ex. gr. eiuβdem prorsua
naturae individua invicem junguntur, individuum componunt singulo duplo potentius. Homini igitur nihil homine utilius; nihil, inquam, homineS Praessantius ad suum sisse conservandum, optare possunt, quam quod omnes in omnibus ita conveniant, ut omnium Mentes et Corpora unam quasi Mentem, unumque Corpus componant et omnes simul, quantum pos urit, su0m sisse conservare sorientur, OmneS-que simul omnium commune utile sibi quaerant; mquibus sequitur, homines, qui ratione guberna D tWi hoc est, homines, qui ex ductu vationis suum uti quaerunt, nil ni sibi appetere, quod reliquis hornibus non CUpiant, atque a o eosdem julios, n
269쪽
Haec illa rationis dicthmina sunt, qUae hic Paucis ostendere proposueram, antequ*m eadem pro liqNiori ordine demonstrare i0ciperem, quod ea de causa feci, ut, si fieri posset, eornm attentionem mihi Conciliarem, qui credunt, hoc Principium, quod scilicet unusquisque suum utile quaerere tenetur, im- Pietatis, non autem Virtutis et pietatis esse fundamentum, Postquam igitur rem sese contra h/bere breviter ostenderim, pergo ad eandem eadem via,
qua hucusque Progressi sumus, demonstraridum. PROPOs. XIX. Id uiri quisque eae legibus suadriaturae necessario a Petit Nel aversatur, quod bonum vel malum esse judicat. DEMQNsTR. Boni et maIi cognitio est Ῥer Pro . 3. hujus P ipse Laetitiae vel Tristitiae affectus, quatenus ejusdem sumus cunscii; ac proinde Per PrOρ. 28 p. 50 id unusquisque necessario appetit, quod bo- num, et Contra id avexsatur, quod malum esse Γλη'Jjudicat. ded hic appetitus nihil aliud est, quam ipsa hominis essentia , seu natura Fer Destri. φρ. quam,
unusquisque ex solis suae naturae legibus id necessa,
utile quaerere, hoc est, suum Elye conseret are coriatur et Potest, eo magis Tirtute VraedituS est; contra
quaterius unuSquisque suurn utit e, hoc est, suum Esse
confervare negligit, eatenuS est imPoteriS. DRΜoNsΤR. Virtus est ipsa humana potentia, quae sola hominis essentia definitur Per Desu. 8. ius), hoc est Per PrOP. I. P. S.), quae solQ CODat V, quo homo in suo Esse perseverare coriatur, definitur. Quo ergo unusquisque magis suum Esse confervare conBtur et potest, eo magis VirtRte praeditus est et
270쪽
EΥΠrcvs Palis IV. 213 quis suum Esse conservare negligit, eatenus est i-
SCHOL. Nemo igitur, nisi a causis externis et suae naturae Contrariis victus, suum utile appetere, suo scium Esse conservare negligit. Nemo, in triam, ex ne essitate tuae naturae; sed a causis exterri IS Coa- Citis alimenta aversa tui vel se ipsum interfuit, quod
multis modis fieri potest; nempe interficit aliquis seipium coactus ab alio, qui ejuS dexteram, qua ensem Calu pie isenderat, contorquet et cogit veriuS Cor
ipsum gladium dirigere; vel quod eru mandato Ty-
Tisiam, ut SeneCR, CO*ηi Ur Venas aperire suas, hoc est, maius masiam minore Vitaxe cupiat; vel denique ex eo, quod causae laterileS i xternae ejus imaginationem ita dispotiunt et Corpus ita afficiunt, ut id Rham naturam priori Ontrariam induat et cujus idea
homo ex necessitute suae Daturae conetur non extite-
rQ vel in aliam tormam mutari, tam est impossibile, quam quod ex nihilo aliquid fiat, ut unusquisisque mediocri meditatione videre potest. PROPos. XXI. Nemo Potest cuPere beatum esse. bene agere et bene Nivere , qui Imul risu cu iat, sife, GSere eι Niυere, hoc est, actu existere. DEΜoNsTR. Hujus Propositionis Demonstratio, seu potius res ipsa per se patet, et etiam ex CDPidita is d. finitione. Est enim Cupiditas i Per 1. AsfDem. beate, seu bene vivendi. agendi etc. ipsa ho-m , is ess ritia, hoc est Per Pro . 7 P. 5. , Concltus, quo unusquisque suum Ksse conservare conatur. Eogo Demo Potest cupere etc. Q. E. DPROPOS. XXiI Nulla et intus potest Wior Oempe conatu jese conservaridi: concit. DFΜoΝSTR. Conatus sese conservandi est a rei essentia Per Pro P 5. . Si igbur aliqua vi posset has, numpe nos conatu, prior concipi; con