장음표시 사용
321쪽
MΠIcΕs PARS V. DE LIBERTATE HUMANA. uiscet domestici, alterius venatici, concitus est osten- δ' dere; nem e quia usu eslcere laudem Potuit, ut Eo mestictis Cenari, Neriaticus contra a let Oribus sectandis abstinere rasitiesceret. Huic OPiritorii riori Parum faet et Cartesus. Nam statuit Animam seu Menton unitam Praeci ue esse cuidam Parti cerebri, glandulae scilicet PineaIi dictrae. cuius OPe Meris motus omnes, qui in cor ore eaecitamur et obiecta externa sentit, quamque Mens es JOIO, quod Uult, Tarie mo-were Potest. Hanc glandulam in medio cerebri itas pensam esse statuit, ut minimo Dirituum animalium anotu Possit moveri. Deinde statuit, quod haec glans tot variis modis in medio cerebro su hendatur. quot variis modis Diritus animales in eandem imPingunt et quod praeterea tot varia Nestigia in eademim rimaritur, citust Naria obiecta eaeterna tuos L iritus animales Sersus eandem ProPellunt, uncis si, ut si glans Postea ab muriae toluulti te: Etam dive simotie moυente, hoc aut illo modo fiasperi datur,
quo semel fuit sus et a a Diritibus, hoc aut ire,
modo agitatis . tum ipsa glares myos 1Di ritus are' ια-les eodem modo Pro elleὶ et deferrisiniabit, ac antea
a sun ili gla ridulae fus ensione repuls fuerant. Prae
terea statuit, unamquamque mentis Nollaritatem Natura eisse unitam certo cuictam glandis motui. Eae gr. Si quis voliuntatem habet obiectiarn remotiam iu- tuendi, haec voluntas est ciet. ut u illa diu iterum;
sed s de sola dilatanda pu illa cogitet, nikil Arod
rit eius rei habere voluntatem, qui a matura non Eur
xit motum glandis, qui inserunt impellendis I tritibus versus nervum ticum modo conventiente dila tandae, Nel contrahendae PuVillae cum moliaritate eandem dilatandi, vel contria hendi , sed deratiam cum voluntate intuendi obiecta re noua, DEI Proxima. Deri,
que stratuit, quod , eis Unusumi que motus huius glaridulae Nideatur connexitI 'Fe Per naturam sugulis εχ nostria cogitationibus ab initio nostrae vitae, s*δη aliis
322쪽
ETHIcΕs PARS V. 27o aliis tamen ' er habitum A sunt iungi, quod Probare coriatur art. 5Ο. P. 1. de PQf. Animae. Eae his concludit , nullum esse tam imbecillem nimam, quaerion Possit, cum bene dirigitur, acquirere Potestatemiabsolutam in suas Palsiones. Νiam hae, ut ab eo desiniuntur, Junt perceptiones, aut sensuS, aut cominmotiones animae, quae ad eam speciatim referuntur, quaeque producuntur, Conservantur et Corro
borantur, per aliquem motum spirituum videiart. 27. P . . P s. Mim J. At quandoquidem cuilibet voluntati Possumus jungere modum quemcurique glandis et consequenter I irituum , eo determinatio
Noluntatis a sola nostra Potestate Pendet ; si igitur Nostram Noluntatem certis et sermis judiciis, jecundum quiae nostrae Titae iactiones dirigere NolumuS, determinemus et motus Passionum, quas habere volumus, hisce iudiciis iungamus, im erium acquiremuS 'absolutum in nostras I issiones. Haec est clarit imi lautus Viri sententia, quantum eae illi sus verbis com licio quam ego Nix credidi siem a tanto Viro Prola- . . tam ese, Ii minus acutα fuisset. Profecto mirari satia non Possum, quod Cir Philoi Phus, qui fri ni- ter patuerat, nihil deducere, nisi eae 'rinclytis Perse notis et nihil affirmare, nis quod clare et di pincte Perc eret et qui toties Schol licos r rehenderat, quod Per occultas qualitates res ob curas voluerint
explicare, I Pothesin sumat omni occulta qualitate Occultiorem. Quid, quaeso, Per Mentis et Comoris unionem intelligit8 quem, inquam, clarum et distir
ctum corice tum habet cogitationis arcti Iime unitae cuidam quantitatis Portiuncular Sellem farie, ut hancuratoriem Per Proximam suam causiam e liculisset. Sed ille mentem a Cor ore adeo distinctam cori Pe- δ' )j rat, ut nec huius unionis, nec ii sius mentis ubdam singularem causam assgnare Potuerit ; sed ri cesse i is fuerit, ad causam totius misers, hoc est,
iaci Deum recurrere. Deinde Pervelim scire, quoς .
323쪽
motus gradus potest glandulae isti Pineali mens tri-
luere et quanta cum Ti earidem si Perisam tenere P eest. Nam nescio an haec glaris tiardius, Tel celeritisci mente circumagatur. quam a s iritibus animalibus et an motus P soriumet, jirmis iudiciis cir-cte iunximus, ret sint ab iisdem iterum a causis coryOreis disturigi, eae quo Jequeretur, ut, quamTis mens firmiter prOPosuerit coritra Pericula ire, atque huic decreto imolias audaciae iunxerit, Niso tamen
periculo, glians ita j pendatur, ut Meris non , nisi de fuga , possi cogitare; et fiane, cum nulla deturr io Soluntatis iaci motum, nulla etiam datur comparatio inter MeritiS et Corporis potentiam, seu vires; et consequenter huius vir G Nequaquam et tribus illius determinari Polfurit. His adde, quod nec haec glans ita in medio cerebro sita reperiatu . taim 1acile, totque modis circumagi possit et quod retori omneS Her-Ci ad caetritates usque cerebri proteridantur. Devi que OmHia, quae de Voluntate, elusique libertate asserit, Omitto, quandoquidem haec falsa esse, batis)uperque ostenderim. Igitiar quia Meritis polentia, titsupra offendi sola intelligentia definitur Ufectuum
remedia, quae Omries eaeperiri quiciem, bed riori accurate ObservarF, Nec distincte Nidere credo, sola meri-3is cognitiorae deberminabimus et eae eadem illa Omyria, quae ad Usus beatittidinem spectant, deducemUS. AXIoΜ. I. Si in eodem subiecto duae con- l 'IJtrariae actiones eNcitentur, debebit necessario vel in utraque, vel in una sola mutatio fieri, donec desinant contrariae esse.
ΙΙ. Essectus potentia definitur potentia ipsius .ausae, quatenus ejus essentia per ipsius causae esse tiam explicatur, Vel definitur. Patet hoc Axioma ex Prop. 7. Part. 5.
324쪽
PROPos. I. Pro ut cogitatiories, rerumque ideae ordinanturiet cori cateriaritur iri Merite ita cor oris ectiones , seu rerum imagines ad a mussim ordinam tur et Concateriantur in cimore. DEΜONSTR. ordo et connexio idearum idem est, Per PrsP. T. P. a. ac ordo et connexio rerum et vice versa, Ordo et connexio rerum idem est, Per Coroll. ProP. 6. et T. P. 2.) ac ordo et connexio idea-xum. Quare sicuti ordo et connexio idearum in Μente fit secundum ordinem et concatenationem asseis ccionum Corporis, Per PrOP. 13. P. 2. sic Vice Versa Per Pro . 2. P. S.) Ordo et ConneXio affectionum Corporis sit, prout cogitationes rerumque ideae ordinantur et concatenantur in Mente. E. D. PROPos. II. Si animi commotionem, seu
ctrem a causae externae cogitatiorie amoveamus et
aliis jungamus cogitationibus, tum Ainor, seu Octium erga causam exterriam, ut et animi fluctuationes, quae eae his assectibus oriuntur , destruentur. DEΜONSTR. Id pnim, quod formam Amoris, g)δJ vel odii constituit, est Laetitia, vel Tristitia, concomitante idea causae externae ; Per Dyn. 6. et
. ect ) hac igitur sublata, Amoris, vel odii forma simul tollitur ; adeoque hi affectus et qui ex his
PROPOS. III. Assectus, qui Passo est, destile esse Malbo , simulatque ejus claram et distinctam fom
DEMONsTR. Assectus, qui passio est, idea est confusa Per gener. ecl. De sin J. Si itaque ipsius
assectus claram et distinctam formemus ideam, haec idea ab ipso affectu, quatenus ad solam mentem re' fertur, non nisi ratione distinguetur; Per ProP. 22.
P. u. cum ejusdem Schol.) adeoque Per Pro . 5. P. 30 affectus desitiet esse Passio. E. D.
325쪽
COROLL. Assectus ;g;tur eo dita is in inopha potestate est et Mens ab eo minus patitur, quo nobis est notiori Pilosos IV. Nulla est Corporis assectio , cujus taliquem clarum et distinctum non Psuuius formare
D ΜorrsTR. qiuae omnibus communia sunt, non possunt cὀncipi nisi adaequale; Per Proy 53. p. 2.) adeoque sper Pro . 1st. et Lem nia u. quia habetur post Schon P ορ. 15. P. a. nulla est Corporis ass0ctio, cuius aliquem clarum et distinctum non possunius formare conceptum. E. D. CovoLL. Hinc sequitur, nullum esse assectum, leuius non possumus aliquem clarum et distinctum formare concepturia. Est namque assectus Corporis
assectionis idea, Per geri. AFeci. Desin.) quae P I
propterea Per Prose. praec.) aliquem clarum .et di ..hinctum involvere debet conceptum. Sc soli quandoquidem nihil datur, ex quo aliquis effectus non sequatur. er Pro . 56 p. 5.)et quicquid ex idea quae in nobis est adaequata, sequitur, id omne clare et distincte initelligImus per Pro . 4o. , 2.ὶ hinc sequitur. unumquemque potesta item habere, se suosque affectus , si non absolute, ex parte saltem clate et distincte intelligEndi et consequenter efficiendi, ut ab iisdeni minus patiatur. Auio igitur rei praecipue danda est opera , ut utiuntqiuem que assectum , quantum fieri potest . clare et distiti te cognoscamus, ut sic Mens ex assectu sid illa cogis an inum determinetur, quae clare et distincte petcipit et in quibus plane acquqes cst; atqtie adeo uti pie assectus a cogitatione causae externae separeturit veris iungatur cogitationibus ; ex quo fiet, ut non aritum Anior, odium eici destruantur; er Proh. e. is juo) sed ut etiani appetitus , seu Cupiditates, quaeri tali auectu oriri Iolent, excessum habete nequeaut
326쪽
unum eund mque esse appetitum, per qMem homotio agere, quam pati dicitur EX gr. cum naturam humanam is a comparatam esse ostendimus, Ut unu
quisque appetat, ut reliqui ex ipsius ingenio vivant; vide Schοι Pro SI. P. 5 qui quidem appetitus in
homine. qui ratione non ducitur, passio est, quae Anab tio vocatur, nec multum a Superbia discrepat; et Dontra in homine, qui sex rationis dictamine vi vit, acto, seu virtus est, quae Pietus appellatur vide
tates eatenus ramum pisssones sunt, quatenus ex lineis iri adaequatis oriuntur; atque eaedem virtuti ac censentur, quando ab id eiS adaeq03tis exCltant Ur, vel generantur. Nam omnes Cupiditates, quibus
ad aliquid agendum detexminamur , tam oriri ponsent ab adaequatis, quam ab in adaequatis iueis Nide P OP. 59. P. 4 d. Atque hoc ut eo. unde digressus sum, revertar) assectuum remedio, quod scili i et in eorum Vera cognitione conlistit, nullum piaestatilius aluid, quod a Dostra potestate pendeat, excogitaris 39J potest, quandoquidem nulla alia Mentis poten- t a datur, quam Cogitandi et adaequatas ideas formandi, ut supra Per PrOP. 5. P. S. ostendimus. PROPOS. V. Assectus erga rem, quam simplici
ter et non ut necessariam. neque ut PQ sibilem, neque ut condirigentem imaginamur, caeteriSParibtis, Omniiam est maximuS. 'ErcloNsΥn. Affectus erga rem . quam liberam esse imaginam Dr, maior est . qDam erga necessiriam,
Per ProP. 49. P. 5 et consequenter adhuc major, quam erga illam, quam ut p ossi bilem, v l contin gentem imaginuinar Per Pror'. ari P 40 . At rem utiquam ut abera D imaginari mhil aliuti esse potest,
quam quod xem simpliciter imaginamur, dum cs Usas,
327쪽
a quibus ipsa ad agendum determinata fuit, Ignora. mus; er illa, quae in Schst. ProP 55. P. Q. Osten-
diuitis θ ergo assectus erga rem, quam simpliciter ima. ginamur, caeteris paribus, myjor est, quam erga necessariam, possibilem, Vel contingentem, et conseis qui Dier maximus. Q. E. D. Pnosos. VI. Puatenus arens reS Omnes,'iae 3r
cessarias intelligit, eatenus majorem in assectus PO-ιentiam habet. seu minus ab liadem Patitur. DEMONsΥR. Mens res omnes necessarias esto intelligit, ber μορ. 29. P. 1. et infinito causarum nexu determinari ad existendum et operandum ; er Pro . 23. P. 1. adeoque Per P ορ. Puteo. ) eatenus ossicit, ut ab assectibus, qui ex iis oriuntur, minus
Patiatur et Per PrOP. 48. P S. minus exga ipsas affi-s cia, ur. Q. E. D. ScHot. Quo haec cognitio. quod scilicet res
nucessariae sint, magis circa res singulares, quas dis stinctius et magis vivide imaginamur , versatur, f* kJeo haec Mentis in assectus potentia major est . quodl ipsa etiam experientia testat ar idemus enim Tristitiam boni alicujus, quod periit, mitigari, simulaci homo, qui id perdidit , considerat bonum illud sex
vari nulla ratione potuisse. Sic etiam videmus, quod nemo miseretur infantis . propterea quod nescit Io qui, ambulare, ratiocinari et quod denique tot annos qua si sui inscius vivat. At si plerique ad uiti et
latius aut alter Insans nascerentur, tum unum quem, que misereret infantum . quia tum ipsa in infantiam, non ut rem naturalem et Decessariam, sed ut naturae
vitium, seu peccatum consideraret ; et ad hunc moin dum plura alia notare posmmus. PROPos. VII. AffectuS, qui eae ratione oriuntur, Cel exeitantur, si ratio tem OriS hra beatiar, μοιρntlore furit iis qui ad res frigularea rueruritur , quaS MO
328쪽
DEFroNs n. Rem aliquam absentem non contempla mur ex assectu, quo eandem imaginamur; sed ex eo, quod Corpus alio afficitur assestu, qui eius- doni rei existentiam secludit Per Prop. IV. P. R. . Ouare assectus, qui ad rem, quam ut absentem c templamur, refertur, ejUS naturae non est, ut rellia quas hominis actiones et potentiam superet; de viaibus Micie Prose. 6. P. 4 ) sed contra ejus naturae eu, ut ab iis assectionibus, quae existentiam e ternae ejus causae secludunt, coerceri aliquo modo possit Per ProP. 9. P. 4. . At assectus, qui eri ratione oritur, refertur necessario ad communeS rerum proprietates,
fide rationis Deseri. in a cichol PMOP. 4o. ρ. Q ) quas semper ut praesentes contemplamur, nam nihil clari potest, quod earum praesentem existentiam seeludat ei quas semper eodem modo imagiriamur sper Pro . 53. P. Q.) Quare talis assectus idem semper manet, et consequenter Per Ax. 1 hujus) astectus, qui eid nisu tit contrarii, quique a suiS CausiS externi, non to- veritur, eidem magi S magisque sese accomino Jured bebunt, donec non amplius sint contraria et ea te
δ' 'nus affectus, qui eri ratione or1tur, est Potentior. Q. E. D. Pnosos1Tio VIII ' suo assectus aliquis a Pluribus causs Dnuι concurrentibuS excitatur, eo ma- Rjor 6LDEΜoavsΥR. Plures causae simili plus possunt, quam si pauciores essent mer μορ T. P. S. .' adeoque Per μορ 5 P. 4. quo affectus aliquis a pluribus causis simul excitatur, eo fortior est. E. D.
Scuot Haec Propositio patet etiam eri Axio male ut huius Partis.
329쪽
DE LIBERTAΤE HUMANA. 27 Patimur et erga unamquamque causam minus ossici. tur , quam aliuS aeque mGguuS olfectuS, qui ad unam solam, vel Pauciore5 causas refertur. DΕΜONSTR. Aspectus eatenus tant Im malus,
se i Doxius est, quatenus Mens ab eo impeditur, quominus possit cogitare Per PrOP, QS et 27 p. h.): adeoque ille assectus, a quo Mens ad plura simul objecta
Cori emplandum determinatur, minus noxius est, quam alius aeque magnuS affectus, qui Μentem vi sola unius , aut pauciorum objectorum contemplatione ita detinet, ut de aliis cogitare nequest, quod
erat primum. Deinde, quia Mentis essentia, hoc est, s er ProP. 7. P S) potentia in sola cogitatione consistit; Per Proρ 11. P 5 ergo Mens per asse-stum, a quo ad plura limul contemplati dum determinat ir, minus patitur, quam Per neque magnum ast citim, qui Mentem in sola unius, aut pauciorumhbjectorum contemplati ODe occupatam tenet, quod
erat secundum. Denique hiε assectus Per Pri . Λ3 P. S.) quaterius ad plures causas extertias refer- -3 Jtur, est etiam erga unamquamque minor. O. L. D. PROPOS. X. Quamdiu afectibus, qui vostrae Naturae sunt, non cori lictamur , tamdiu Pote putem Rabemus ordinandi et concatenantii Cor oris affectio nes secundum ordinem rad intellectum. DEΜoNSTR. Assectus, qui nostrae naturae sunt contrarii, hoc est, Per Prose. 5o R; I ) qui misti sunt, eatenus mali sunt, quatenus impediunt, quo minus Mens intellig t syer Pro . 57. P. ab . Quamcliu igitUr affectibus, qui nolitrae naturae contrarii furit, non conflictamur, tamdiu Mentis potentia, qua res intelligi re conatur, Rer PrOP. 26. P. 4,) non impeditur, atque adeo tamdiu potestatem habui claras et distinctas ideas formandi et alias Qx aliis deducendi; vide a. Sc ioc Pro . 4 o. et Schol. Pro T. P. 2. et conii: duentur, per Prop. 1. hujuS tamdiu potestatem ha-
330쪽
bemus ordinanὰi et concatenarid1 assectaones Corporis secun uum ordinem ad intellectum. Q. E D. ScHOL Hao potestate recte ordinandi et concatenandi Corporis an otiones effiere possumus, ut non facile malis assectibus assiciamur. Num er Pro . . hujus) major vis requiritur acl Affectus , secundum
ordinem ad intellectum ordinatos et concute natos Coercendum, quam incertos et vagos. Optimum
igitur, quod efficere possumus, qUamdiu nostrortim
affectuum Perfectam cognitionem Dori ha bemus . est rectam ViVendi rati Oriem, seu chria Vitae dogmata concipere, eaque memoriae mandare et rebus particularibus . in vita frequenter obviis, continuo applia Care, ut sic nostra imaginatio late iisdem afficiatur et nobis in promptu sint semper. ΕX. gr. inter Visae dogmata posuimus, Nide Prop. 46. F. 4. cum ejMSuem Schol ) Odium Amore, seu Generositate vincera it m non autem reciproco odio compensandum. Ut autem hoc rationis praescriptum semper in promptus - habeamus, ubi usus erit, cogitandae et laepe meditandae sunt communes homira tam injuria et q io- modo et qua via Generositate optime propulsentur ;sic emm imaginem injuriae imaginationi hujus dogmatis jungemus, et nobis ρer Pros'. 13. p. a.) mPromptu semper erit, ubi nobis injuria asseretur. ἡ
Quod si etiam in promptu habuerimus rationem ΠΟ- stri veri utilis ac etiam boni, quod ex mutua amicitia et communi societate sequitur et praeterea quod ex recta vivendi ratione summa animi acquiescentia DrΤatur , ber Pro . 52. n. 4. et quod homineS, ut reliqDa, eX naturae necessitate agant: tum injuria, sive
odium , quod ex eadem oriri solet, minimam imaginationis partem Occupabit et facile superabitur; vel si Ira, quae ex maxinais iniuriis oriri solet, non adeo facile superetur', superabitur tamen, quam is non sine animi fluctuatione, Ionge minore temporis