Benedicti de Spinoza Opera quae supersunt omnia : iterum edenda curavit, praefationes, vitam auctoris, nec non notitias, quae ad historiam scriptorum pertinent

351쪽

DE LIBERTATE HUMANA. 'ssPnovos. XLII Beatitudo Non est virtutis praemium, sed i sa virtuS I nec eadem gGMdemus, quia libidines coFrcemus, sed contra quia eadem Saude, mus , ideo libidineo coErcere risumus. DΕΜoNsΥR. Beatitudo in Amore erga Deum consistit, per Prop. 56. huius et eius Schol.) qui quidem Amor ex tertio Cognitionis genere oritur; per Coroz I ros 52 hiatus) atque adeo hic Amor coer ς' Prop. 59 et 5. p. 5b ad Mentem, quatenuS agit, referri debet ; ac proinde er Destri. B. si .) ipsa virtus est, quod erat primum. Deinde quo Μens hoc Amore divino, seu beatitudine magis gaudet, eo plus intelligit. Oer Pros. 52. huius) hoc est, irer Coroll. p. 5. huius) eo maiorem in assectus habet potentiam et se er Prop. 58 huius eo minus ab assectibus, qui mali sunt, patitur; atque adeo eX eo, quod mens hoc Amoro divino, seu beatitudine gaudet, po- tectatem h bet libidines coercendi; et quia humana Potentia ad coercendos affectus in solo intellectu consistit; ergo nemo beatitudine gaudet, quia assectus coercuit, sed contra potestas libidines c06rcendi ex ipsa beatitudine oritur, E. D. ScHOL. His omnia, quae de Mentis in asse-etus potentia, quaeque de Μentis Libertate osteodere volueram, absolvi RX quibus appuret, quantum Sapiens polleat, potiorque sit ignaro, qui sola

libidine agitur. Ignarus enim, Praeterquam a Cau'sis externis, multis modis agit'tur, nec unquam vera animi acquiescentia potitur, Vivit praeterea s uiet Dei et rerum quasi inscius et simul ac pati desinit, simul etiam esse desinit, Curi contra sapiens, quatenus ut talis consideratur, Vix animo movetur; led sui et Dei et rerum aeterna quadam necessitate con-

scius, nunquam esse desinit; sed semper vera animi acquiuicentia P0citur di jam viai quam ad haec ducere

352쪽

suo TaemcEs Pans V. DE LIBERTATE HVΜΑNA: ducere ostendi, perardua videatur, inveniri tamen potest. Et sane arduum debet esse, quod adeo raro

xeperitur. Qui enim posset fieri, si salus in promptu esset et sine magno labore reperiri posset, ut ab omnibus fere negligeretur 8 Sed omnia Praeclara tam dissicilia, quam rara sunt. Finis Ethice siv

353쪽

IN QVo DΕΜONSTRATUR, QUOMODO SOCIETAS, UBI 1MPERIVΜ ΜONARCHICVM LOCvM HABET, SICUT ET EA, UBI OPTIMI IMPERANT, DEBET INSTITUI, NE IN TYRANNIDEM LABATUR ET UT PAX, LIBERTASQUE CL'VIVM INVIOLATA MANEAT.

354쪽

ΛvCTOBIS EPISΤOLA AD AΜICVM, QUAE PRAEFATIONIS LOCO HUIC TRACTA TV1 POLITICO APTE PRAEFIGI ET INSERVIRE POTERIT. Amiae dilecte, Grata tua mihi heri tradita es. Gratias Pro cura tam diligenti, quam Pro me geris, ex auimorigo. Hanc Occia iovem et c. non Araetermitterem , nyi iuquadam re essem Occu atus, quam utiliorem Ddico, quaeque tibi, ut credo, magis arridebit, nempe in Tractatu Folitico concinnando quem ante aliquod temPus, te auctiore, inchoat L Hujus Tractatur Cayita sex jam fundabsoluta. Primum ad insum o us Introductionem quasi

contiuot. Secundum tractat de jure naturali. Tertium de Iure Summarum Potesitatum. Quartum quaenam Negotia Politica a Summarum Potesatum guhernatione Mendeant. Quintum quidnam si illud extremum edi summum, quo Societas Polyi considerare; et seX tum qua rationes Zm erium Monarchicum debeat istitui, ne in Tyrannidem labatur. Im raeseritiarum ca ut septimum tracto, in quo omnia Praecedentis sexti ca itis membra, ordinem honeordinatas Monarchiae concernentia, methodice demon-fro. Folitea ad Aristocraticum et Ρopulare Imperium, denique ad Leges , aliasque Particulares Quaeyciones, Poli ticam syectantes, transbo. Hisce Vale etc. Patet hinc Auctoris Scopus ; sed morbo impeditus et morte abreptus hoc opus non ulteritas , quam ad finem Aristocratiae , perducere Valuit , quemadmodum Lector ipse experietuT.

355쪽

s. I. Assectus, quibus conflictamur concipiunt Philosophi ives uti vitia, in quae homines sua Psi

culpa labuntur; quos propterea ridere, sere, carpere, vel qui sanctiores videri volunt) detestari sci. Ierit. Sic ergo se rem divinam facere et sapientiae culmen attingere credunt , quando humanam Da turam, quae nulli bi est, multis modis laudare et eam, quae revera est, dictis lacessere norunt. Homines fiamque, non ut sunt, sed ut eosdem esse vellent. concipiunt : unde factum est, ut plerumque pro Ethtoa Satyram scripserint, et ut nunquam Politicam concepexint; quae possit ad usum revocari; sed quae pro Chimaera haberetur, vel quae in Utopia, vel in illo Poetκrtim aureo sectilo , ubi scilicet minimo necesse erat, i Diti tui potuisset. Cum igitur Omnium sciet tiarum , quae usum habent, tum maxime Politices Theotia ab ipsius Pra xi discrepare creditur, et xi gendae Respublicae nulli minus idonei aestimantur, quam Ttieoreiici, seu Philosophi. g. II. At politic; contra hominIbus magis insidiari. quam consulere creduntur et potius callidi, quam sapientes aestimantur. Doctiit nimirum eos deni experientia, vitia fore, donec homines. Humanam

igitur malitiam praevenire dum student, idque f*ρ

iis artibus, quas experientia longo usu docuit et quas homines, magis metu, quam ratione ducti, eXer

cexu sfent, Religioni adversari videntur, Theolo

356쪽

βο4 TRACTAT. POLIΤ. CAP. Lgis praecipue, qui credunt summas potestates debere

negotia publica tractare secundum easdem Pietatis Tegulas, quibuS Vir pri Vatias tenetur. Ipsos tamen

Politicos mul to felicius de rebus Politicis scripsisse, quam Philosophos, dubitari non potest Nam quoniam experientiam magistram habuerunt, nihil docuerunt, quod ab usu remotum esset.

g. III. Et sane mihi plane persuadeo, experuentiam omnia Civitatum genera, quae concipi possunt, ut homines concorditer vivant, et simul medis, quibus multitudo dirigi, seu quibus intra certos lia miles continori debeat, ostendisse: ita ut non credam, nos posse aliquid, quod ab experientia sive

praxi non abhorreat, cogitatione de hac re assequi, γquod nondum eNPertum compertumque sit. Nam. homines ita comparati sunt, ut eXtra commune alia quod jus Vivere nequeant; 4ura autem communia et

negotia publica a viris acutissimis, sive assiitis, sive callidis, instituta et tractata sunt ; adeoque vix credi bile est, nos aliquid, quod communi Societati ex usu esse queat, possis concipere, quod occasio, seu casus non obtulerit, quodque homines, communi bus negotiis intenti sua.que securitati consulentes,

non uiuerint.

g. IV. Cum igitur animum ad Politicam applicuerim, nihil quod novum, ves inauditum est, sed

tantum ea, quae Cum praXi optime ConVeniunt , Ceseia et indubitata ratione demonstrare, aut ex ipsa humanae naturae conditione deducere, intendi; et ut ea, quae ad hanc scientiam spectant, eadem animi libertate, qua res Mathematicas solemus, inquirerem, sedulo curavi, humanas actioneS non ridere, inon Iugere, neque detestari, sed intelligere: atque adeo humanos affectus, ut sunt amor, odium, ira, invidia, gloria, misericordia, et reliquae animi coin motio nos non ut humanao naturae vitia; sed ut

357쪽

proprietates contemplatus pertinent, ut ad naturam aeris aestus, frigus, tempestas, tonitru et alia hujusmodi, quae, tametsi incommoda sunt, necessaria tamen sunt, certasque habent causas, per quas eorum naturam intelligere conamur et ΜenS eorum Vera contemplatione aeque

gaudet, ac earum rerum cognitione, quae sen- f*qq. LHI enim hoc certum et in nossra Ethicaverum esse demonstravimus, homines necessario assectibus esse obnoxios et ita constitutos esse, ut eorum, quibus male est , misereantur et quibus bene est, invideant et ut ad vindictam magis, quam ad misericordiam sint uroni et praeterea unumquemque appetere, ut reliqui ex ipsius ingenio vivant, et ut probent, quod ipse probat et quod ipse repudiat, repudient; unde fit, ut cum omnes pariter appetant primi esse,

in contentiones veniant et, quantum Possunt, nitantur se invicem opprimere et, qui Victor evadit, magis glorietur, quod alteri obfuit, quam quod sibi Profuit. Et quamvis omnes persuasi Int, Religionem Contra docere, ut unuSqui Ue proximum, tanquam se ipsum amet, hoc est, ut jus alterius Pei- inde, ac suum, defendat, hano tamen persuasionem in assectus parum posse ostendimus. Valet quidem in articulo mortis, quando scilicet morbus ipsos assc-ctus vicit et homo segnis jacet, vel in templis, ubi

homineS nullum exercent commercium; at minime

in foro, vel in aula, ubi maxime Decesse esset ostendimus Praeterea, rationem multum quidem posse affectus coercere et moderari ; sed simul vidimus viam, quam ipsa ratio docet, Perarduam esse, ita ut, qui

sibi persuadent posse multitudinem , vel qui publicis

negotiis distrali untur, induci, ut ex solo rationis Praetcripto vivant, seculum Poetarum aureum, seu fabulam somnient.

358쪽

f. VI. Imperium igitur, cujus salus ab alicuius

fido pendet et cujus negotia non Possunt recte curari, nisi ii, qui eadem tractant, fide Velint agere, minime stabile erit, sed, ut permanere possit, res ejus publicae ita ordinandae sunt, ut qui easdem administrant, sive ratione ducantiar, sive affectu, induci nequeant, ut male si di sint, Seu prave agant. Nec ad imperii securitatem refert, quo animo homines

inducantur, ad reS recte administrandum, modo res

recte administrentur ; animi enim Iibertas seu fortitudo privata Virtus est ; at imperii virtus securitas. g. VII. Denique quia omnes homines sive Ba

bari, sive culti sint, consuetudines ubique jungunt 70J et statum aliquem civilem formant, ideo imperii causas et fundamenta maturalia non ex rationis

documentis petenda, sed eX hominum commuDi natura, seu conditione deducenda Iunt, quod in sequenti capite facere constitui. C A P V ae II.

I. In nostro Tractatu Theologico - politico de Jure Naturali et Civili egimus et in Dostra EthicaeNplicuimus, quid peccatum, quid meritum, quid justitia, quid injustitia et quid denique humana libertas sit. Sed ne ii, qui hunc tractatum Iegunt, Opus habeant ea, quae ad hiana ipsum tractatum maxime spectant, in aliis quaerere, ea hic iterum eXplicare et apo dictice demonstrare constitui. g. II. Res quaecunque naturalis potest adaequale concipi, sive existat, sive non existat; ut igitur rerum naturalium existendi principium, sic earum in existendo perseverantia ex eaxum desinitione lnon potest concludi. Nam earum essentia ideatis leadem est, postquam oXistere inceperunt, quam antequam exi sterent. Ut.ergo earum existendi principium ex etirum essentia sequi nequit, sic Heς earum

359쪽

DE IvRE NATURAM. GUTiti existendo perseverantia: sed eadem Potentia, qua1niuigent, tit existexe incipiant, indigent, ut existere pergant. ΕX qUO sequitur, rerum naturalitam poterittarii, qua exivunt et consequenter qUR Operantur, nullam asiam esse posse, quana ipsam Dei aeter-Dam potentiam Nam si quae alia creata esset, non posset seipsam et consequenter neque res naturales conservare; sed ipsa etiam eadem potentia, qua indigeret, ut crearetur, indigeret, ut in existendo per-

g. III. Uinc igitur, quod scilicet rerum naturalium potentia , qua existunt et operantur, ipsissima Dei sit potentia, facile intelligimus, qUid Ius naturae sit. Nam quoniam Deus jus ad Omnia habet et

jus Dei nihil aliud est, quam ipsa Dei potentis, qDatenus haec absolute Iibera con siderat ii r, hinc sequi-tUr, unamquamque rem naturalem tantum juris ex natura habere, quantum potentiae habet ad existendum et operandum: quandoquidem Uniuscujusque

rei naturalis potentia, qua existit et operatur, f*7JJ nulla alia est, quam ipsa Dei potentia, quae absolute libera est. f. IV. Per Ius itaque naturae intelligo ipsas naturae legeS, seu regulas, secundum qiaas omnia fiunt, hoc est, ipsam naturae potentiam ; atque adeo toti US naturae et Consequenter uniuscujusque invidui natia-xate Jus eo usque se extendit, quo ejus potentia ; et consequenter quicquid unusquisque homo eX legibus suae naturae agit, id summo naturae jure agit, tantumque in naturam habet juris , quantum potentia valet. f. V. Si igitur cum humana natura ita comparatum esset, ut homines ex solo rationis praescripto Va Vererit, nec aliud conarentur; tum naturae Jtis, quatenus humani generis proprium esse consideratur, tentia deror minaretur. Sed homines magis

360쪽

5o3 TRACTAT. POLIT. CAP. II. magis caeca cupiditate, quam ratione ducuntur, ac proinde hominum naturalis potentia, sive Ius non Tatione, sed quocunque appetitu, quo ad agendum

determinantur, quoqiae se Conservare Conantur; definiri debet. Equidem fateor, cupiditates illas, quae

ex ratione Dori oriuntur, non tam actioneS, qllam

passio Des esse humanas. Verum quia hic de naturae universali potentia seu Iure agimus, nullam hic agnoscere possumus disserentiam inter cupiditates, quae ex ratione et inter illas , quae ex aliis causis in nobis ingenerantur: quandoquidem tam hae, quam illae effectus naturae sunt , vimque naturalem explicant, qua homo in suo Esse Perseverare cotiatur. Est enim homo, sive sapiens, sive ignarus sit, naturae pars et id omne, ex quo unusquisque ad agendum determinatur, ad naturae Potentiam referri debet, nempe quatenus haec per naturam hujus aut illius

hominis definiri potest. Nihil namque homo, seu ratione, seu sola cupiditate ductus, agit, nisi secundum leges et regulas naturae, hoc est, Ῥer Art. 4. hujus C . eta naturae jure. f. VI. At plerique, ignaros naturae ordinem

magis perturbare, quam sequi, credunt et homines in natura veluti imperium in imperio concipiunt. Nam Mentem humanam a nullis causis naturalibus statuunt produci, sed a Deo immediate creari, a reliquis rebus adeo independentem, ut absolutam ha beat potestatem sese determinandi et ratione recte

f*7 latendi. Sed experientia satis superque docet, quod in nostra potestate non magis sit, Mentem sanam, quam Corpus sanum habere. Deinde quandoquidem unaquaeque res, quantum in se est, suum Esse conservare conatur, dubitare nequaquam possu- lmus, quin, si aeque in nostra potestate esset, tam etai rationis Praescripto ViVere, quam caeca cupiditate lduci, omnes ratione ducer tur et vitam sapienter linstituerent, quod minime fit. Nam trahit sua quem -