장음표시 사용
381쪽
DE svMMO SOCIETATIS FINE. Iasde causa hujus contractus conditioneS servare tenetur,
quam homo in statu naturali, ne sibi hostis sit, tenetur cavere, ne se ipsum interficiat, ut in praeced.
Art. diximuS.C A P V T V. I. I. In Art. 11. Cap. v. ostendimus hominem tum maxime sui juris esse, quando maxime ratione
ducitur et consequenter Nid. Art. V. CGP . 5.) CiVita teiri illam, maxime potentem, maximeque sui f*hs Jjuris este, quae ratione fundatur et dirigitur. Cum autem optima vivendi ratio ad sese, quantum fieri potest, conservandum ea sit, quae ex Praescripto rationis instituitur; sequitur ergo id omne optimum esse, quod homo vel Civitas agit, qua tentas maxime sui juris est. Nam non id omne, quod jure fieri dicimus, Op.ime fieri affirmamus: aliud namque est agrum iure colere, aliud agrum optime colere; aliud, inquam, est sese iure defendere, conservare, judicium ferre etc. aliud sese optime defendere, Conser- Vare, atque optimum iudicium ferre ; et consequenter aliud est jure imperare et Reipublicae curam habere, aliud optime imperare et Rempublicam optime gubernare. Postquam itaque de iure cujuscunque Civitatis in genere egimus, tempus est, ut de OPtimo cujuscunque impexit statu agamus 9. II. Qualis autem cujuscunque imperii sit status, facile ex fine status civilis cognoscitur : qui scilicet nullus alius est, quam paX, vitaeque securitas. Ac proinde illud imperium optimum est , ubi Donai
neS concorditer vitam transigunt et cujus jura inviolata servantur. Nam certum est, quod seditiones,
bella, tegumque contemptio sive violatio non tam subditoxum malitiae, quam pravo imperii statui imputanda sunt. Homines enim civiles non nascuntur, sed fiunt. Hominum praeterea naturales asse
382쪽
an aIitia magis regitat, Pluraque Peccata committuntur quam in alia , certum est, id ex eo oriri, quod talis Civitas non satis concordiae Providerit, nec iura satis prudenter tristituerit et consequenter neque Ius Civi tatis a bsolutum Obtinuerit. Status enim civilis. qui sediti omini causas non abstulit et tibi bellum continuo timendum et ubi denique leges frequenter Violaratur, non multum ab ipso naturali sta
tu dissert, tibi tinusquisque ex suo ingenio magno vitae periculo vivit. g. ΙΙΙ. At sicut subditorum vitia, nimiaque licentia et contumacia Civitati imputanda sunt, ita
contra eorUm Virtus et Constans legum observantia
maxime Civitatis virtuti et juri absoluto tribuenda est, ut Patet eX Art. 15. Cap. 2. Undo Hannibali me R*04 rito eximiae virtuti ducitur, quod in ipsius exercitu nulla unquam seditio orta fuerit. f. IV. Civitas, cujus subdit i metu territi, a ma non capiunt, potius dicenda est, quod sine bello sit, quam quod pacem habeat. Pax eriim non belli privatio, sed vixtus cst, quae ex animi forti,tudine oritur: est namque obsequium t er Art. 19.
Cay. 2 constans voluntas id exequendi, quod ex communi Civitatis decreto fieri debet. Illa praeteroa Civitas, cujus pax a subditorum inertia pendet, qui scili et veluti pecora ducuntur, ut tantum servire discant, rectius Solitudo, quam Civitast dici
potest. V. Cum ergo dicimus, illud imperium optimum esse, ubi homines concorditer Vitam transigunt, vitam humanam intelligo, quae non sola sanguinis circulatione et aliis. qUae omnibus animalibus sunt communia, sed quae maxime ratione, vera Mentis virtute et vita definitur.
383쪽
M DE svΜΜO SOCIETATIS FINE. IIII. VL Sed notandum, imperium, quod in hunc finem institui dixi, a me intelligi id, quoa multitudo libera instituit, non autem id, quod in multitudincm aure belli acquiritur. Libera enim inultitudo majori spe, quam metu; subacta autem majori metu, quam spe ducitur: quippe illa vitam
Colere; haec autem mortem tantummodo vitare studet; illa, inquam, sibi vivere studet, haec victoris esse cogitur, unde hanc servire, illam liberam est dicimus. Finis itaque imperii, quod aliquis Iuro belli adipiscitur, est domina Pi et servos Potius, quam subditos habere. Et quamvis inter imperium, quod Iibera mi Ititudine creatur et illud, quod jure belli acquiritur, si ad utriusque jus in genere attendamus, nulla ossentialis detur differentia, finem tamen, Ut
jam ostendimus, et praeterea media, quibuS UDUmquodque conservari debeat, admodum diversa habent. q. VII. Quibus autem mediis Princeps, qui sola dominandi libidine iertur , uti debet, ut impe- xium stabilire et conservare possit, acutissimus Machia vellus proliXe olien dii ; quem autem in finem,
non satis constare videtur. Si quem tamen bonum habuit, ut de viro Iapiente credendum est, fuisse videtur, ut ostenderet, quam imprudenter multi Ty-
xanmim e medio tΟIlere conantur , cum tamen Cau
sae, cur princeps sit Tyrannus, tolli nequeant, Γῆ'JJ sed contra eo magis ponantur, quo principi maior timendi causa praebetur: quod fit, quando multitudo eXempla in principem edidit et parricidio, quasi re bene gelia , gloriatur. Praeterea ostendere forsan voluit, quantum libera multitudo cavere debet, ne saIutem suam uni absolute credat, qui nisi vanus sit 'et omnibus se posse placere existimet, quotidie insi- dias timere debet, atque adeo sibi potius cavero et multitudini contra insidiari magis, quam Consulera
ogitur; et ad hoe de prudentissimo isto viro credendum
384쪽
tam magis adducor, quia pro bibertato fuisse conis stat, ad quam etiam tuendam saluberrima consilia dedit. C Α P V X VI. . I. Quia homines, uti diximus, magis asse-ctu, quam ratione ducuntur, sequitur multitudinem non ex rationis ductu, sed ex communi aliquo assectu naturaliter convenire et una veluti mente duci
velle, nempe ut Art. s. Ca . 5. diximus) vel ex communi spe, vel metu, vel desiderio commune aliquod clam in ulciscendi. Cum autem solitudinis metus omnibus hominibus insit, quia nemo in solitudine vires habet, ut sese defendere et quae ad vitam necessaria sunt, comparare possit, sequitur satum civilem homines natura appetere, nec flexi posse, ut homines eundem unquam penitus dissolvant. g. II. Ex discordiis igitur et seditionibus, quae in Civitate saepe concitantur, nunquam fit, Ut Cives Civitatem dissolvant, ut in reliquis societatibus saepe eveni C sed ut eiusdem formavi in aliam mutent; si nimirum cotitentiones sedari nequeunt servata Civitatis facie. Quare. media , quae ad imperium conservandum requiri dixi, ea intelligo, quae ad imperii formam absque ulla ejus notabili mutatione conservandaim necessaria sunt. g. III. Quod si cum humana natura ita comparatum esset, ut homines id, quod maxime utile est,
maxime cuperent, nulla esset opus arte ad concordiam et fidem; sed quia Ionge aliter cum natura humana constitutum esse constat, imperium necessario ita instituendum est, ut omnes, tam qui regunt, quam qui reguntur, velint nolint, id tamen agant, quod communis salutis interest, hoc est, ut omnes spolite, Vel vi, vel necessitate coacti sint ex
rationis Piaesci ipto vivere ; quod fit, si imperii res
385쪽
DE MONARCHIA ita ordinentur, ut nihil, quod ad communem salutem spectat, ullius sidet absoIute committatur. Νωmo enim tam vigilans est, qui aliquando non dormitet et nemo tam potenti tamque integro animo fuit . qui aliquando, et Praesertim quando maxime animi tortitudine opuS est, non frangeretUr, ac pateretur vinci. Et sane stultitia est ab alio id exigere, quod nemo a se ipso impetrare potest, nempe, ut alteri potius, quam sibi Vigilet, ut avarus non sir,
neque invidus , neque ambitiosus etc. praesertim is, qui omnium affectuum incitamenta maxima quotidie habet. IV. At experientia contra docere Videtur, Pacis et concordiae interesse, ut omnis Potestas ad unum conferatur. Nam nullum imperium tamdiu absque ulla notabili mutatione stetit, quam Turcarum et contra nulla minus diuturna, quam popularia, seu Democratica fuerunt, nec ullia, ubi tot seditiones moverentur. Sed si semisium, barbaries et
solitudo pax appellanda sit, nihil hominibus pace
miserius. Plures sane et acerbiores contentibiles inter parentes et libero S, quam inter dominos et servos moveri solent, nec tamen Oeconomiae interest, Ius paternum in dominium mutare et liberos peris inde, ac servos habere. SerVitutis igitur, non pacis, interest, omnem potestatem ad unum transferre: nam paX, ut jam diXimus, non in belli privatione, sed in animorum unione sive concordia consistit. V. Et sane, qui credunt posse fieri, ut unus
solus summum Civitatis Ius obtineat, Ionge errant. Jus enim sola potentia determinatUr, ut Capite 2. ostendimus: at unius hominis potentia longe impar
est tantae moli sustinendae. Unde fit, ut, quem multitudo Regem eleeit, is sibi Imperatores qUaerat, seu Consiliarios, seu amicos, quibus suam et Omnium
386쪽
334 TRACTAT. POLIT. CAP. VI.tem committit, ita ut imperium, quod absoIute Monarchicum esse creditur, sit revera in praxi Aristocraticum ; non quidem manifestum, sed latens, et propterea pessimum. Ad quod accedit, quod ReX, Puer,
aeger, aut senectute graVatus, precario reK sit;
RV J sed ii revexa summam potestatem habeant , qui summa imperii negotia administrant, vel qui Regi sunt proNimi; ut jam taceam, quod Rex, libidini
obnoxiuS, Omnia saepe moderetur ex libidine unius aut alterius pellicis, aut cinaedi. Audieram, inquit Orsines, in Asia olim regnasse neminas : hoc vero novum est, regnare castratum. Curtius lib. X. Cap. g. VI. Est praeterea hoc certum, quod Civitas semper magis propter civeS, quam propter hostes Periclitetur : rari quippe boni. EX quo sequitur, quod is, in quem totum imperii Ius delatum est, magis cives, quam hostes semper timebit et consequenter
sibi cavere et subditis non consulere, sed insidiari conabitur, iis praecipue, qui sapientia clari, vel divitiis potentiores sunt. 3. VII. Accedit praeterea, quod Reges filios
etiarn plus timent, quam amant, et eo magis, quUPacis bel lique artes magis callent et subditis ob virtutes dilectiores sunt. Unde fit, ut eos ita educare studeant, ut causa timendi absit. Qua in re officiarii promptissime Regi obsequuntur et studium adhibebunt suminum, ut Regem successorein rudem habeant, quem arte tractare possint.
f. VIII. Ex quibus omnibus sequitur, negem
eo minus sui Iuris, et subditorum conditionem eo mimseriorem esse, quo magis absolute Civitatis Ius in
eundem transfertur: atque adeo necesse est, ad imperium Monarchicum rite stabiliendum, fundamenta jacere firma, quibus superstruatur ; ex quibus Monarchae securitas et multitudini pax sequatur, ac Pro liride, ut monarcha tum maxime sui juris sit, cum
387쪽
DE MONARCHIA. 555 maxime multitudinis saluti consulit. Quaenam auten, haec Imperii Μ'narchici fundamenta sint, primum breviter proponam et deinde ordine ea osten
f. IX. Urbs una, aUt plures condendae et minnienclae sunt, quarum Omnes cives, sive ii intra moenia, sive eXtra propter agriculturam habitent. eodem Civitatis jure gaudeant; ea tamen conditione, ut una illaeque certum civium numerum ad sui et Communem defenssionem habeat; quae autem ita Praestare nequit, aliis conditionibus ici ditione hahenda. X. Μilitia ex solis civibus, nullo eXCepto,
formanda est et ex nullis aliis ; atque adeo omneS urina habere teneantur et nul IUs in civium riumeriam
Tecipiatur, nili postquam exercitium militare f*ῆ didicerit, illudque signatis anni temporibus exercero Pollicitus fuerit. Deinde, uniuscujusque familiae militia in cohortes et legiones divisa, nullius cohortis duX eligendus, nisi qui Architecturam militaremmoVerit porro cohortium et Iegionum duces ad vitam quidem , sed qui Desiliae unius integrae militiae imperet, in bello tantummodo eligendus, qui annum ad summum imperium habeat, nec continuari in im-Perio , nec postea eligi possit. Atque hi eligendi sunt ex Regis Consiliariis, de quibus Art. 15. et seqq. a cendum) vel qui officio Consiliarii functi sunt.
f. XI. Omnium urbium incolae et agricoIae, hoc est, omnes Cives in familias dividendi sunt, quae nomine et insigni aliquo distinguantur et omnes ex aliqua harum familiarum geniti in civium numerum
Tecipiantur, eorumque Domitia in cataIogum eorum familiae redigantur, simul ac eo aetatis pervenerint,
ut arma ferre et officium suum Doscere possint; iis tamen eXceptis, qui ob scelus aliquod infames, Vel
388쪽
536 TRΑcΤΑΤ. POLIT. CAP. VI. qui muti, vesani et famuli sunt, qui sexudi aliquo officio vitam sustentant. g. XII. Agri et omne solum et , si fieri potest, domus etiam publici juris sint, nempe ejus, qui Ius
Civitatis habet, a quo annuo pretio civibuS, sive u banis et agriculis locentur; et Praeterea omnes ab Omni eXactione tempore pacis liberi sive immunes sint. Atque huius pretii alia pars ad Civitatis muniis menta, alia ad usum domesticum Regis referenda est. Nam tempore pacis urbeS tanquam ad bellum munire et praeterea Da VeS et reliqua instrumenta bellica Parata Decesse est habere.
q. XI IL Electo Rege ex aliqua familia , nulli Nobiles censendi, nisi a Rege oriundi, qui propterea insignibus Regiis a sua et a reliquis familiis distin
g. XIV. Regis consanguinei nobiles masculi, qui ei, qui regnat, gradu consanguinitatis tertio, aut quarto propinqui scini, HXorem ducere prohibeantur et si quos liberos procreaverint, iidegitimi habeantur et omni dignitate indigni, nec parentum haeredes agnoscantur; sed eorum bona ad Regem
g. XV. Regis praeterea Consiliarii, qui ei proximi, vel dignitate secundi sunt, plures esse debent s*' 4 et non, nisi ex civibuS, eligendi; nempe, eX unaquaque familia tres, aut quatuor, aut quinque, si familiae non plures , quam sexcentae, fuerint)qui simul unum huius Concilii membrum constituisent, non ad vitam; sed in tres, aut quηttior, atat quinque annos, ita ut singuli S annis eorum tertia, quarta, aut quinta pars noVa eligatur; in qua electione tamen apprime obserVandum, ut eX unaquaque familia unus ad minimum juris Peritus Consiliarius eligatUr.
389쪽
g ΟΙ. Haec electio ab ipso Rege fieri debet,
cui constituto anni tempore, quo scilicet novi Consiliarii eligendi sunt, unaquaeque familia omnium suorum civium nomina, qui ad annum quin qua gesimum aetatis pervenerunt et qui huius officii candidati rite promoti fuerunt, Regi tradere debet, ex quibus, quem Velit, Rex eliget; at eo anno, quo alicujus familiae juris peritus alteri succedere debet, juris peritorum tantum nomina sunt Regi tradenda.
Qui statuto tempore ossicio hoc Con filiarii functi sunt,
in eodem continuari nequeant, nec ad catalogum eligendorum quinquennio, aut ampliu8 referri. Causa autem, cur neceste sit singulis annis ex unaqua
que familia unum eligere, est, ne Concilium iami ex inexpertis Νovitiis, jam ex VeteraniS et rerum expertiS componeretur, quod neqessario fiet, si omnes simul recederent et novi succederent. Sed si singulis annis ex unaquaque familia unus eligatur, tum non nisi quinta, quarta, aut ad sumgnum tertia Concilii pars ex Novitiis erit. Praeterea si Rex aliis negotiis impeditus, aut alia de causa huic electioni Vacare
aliquamdiu non possit, tum ipsi Consiliarii alios pro tempore eligant, donec ipse Rex vel alio. eligat, vel, quos Concilium elegit, probet. XVII. Hujus Concilii primarium officium sit, imperii fundamentalia iura defendero, consilia
de Yebus agendis dare, ut Rex, quid in bonum publicum decernendum sit, sciat, atque adeo, ut Reginihil de aliqua re statuere Ιiceat, nisi intellecta prius hujus Concilii sententia. Sed si Concilio. Ut plerumque fiet, non una mens fuerit, sed diversas habuerit sententias, etiam postquam bis aut ter quaestio nem de eadem re habuerint. res in longius trahenda
non est, sed discrepantes sententiae ad Respem P qJ deferendae, ut Art. 25. hujuS Capitis docebimus. g. XVIII. Huius praeterea Concilii officium etiam sit, Regis instituta seu decreta promulgare et,
390쪽
quid in Rempublicam decretum est , curare, totiuS- quo admiDistrationis imperii curam habere, tanquam negis vicarii. g. XIX. Civibus nulli ad Regem aditus pateant, nisi per hoc Concilium, cui omnes postulationes, seu libelli supplices tradendi sunt, ut Regi osserantur. Legatis etiam aliarum Civitatum non, nisi intercederate hoc Concilio, veniam Regem alIoquendi impetrare liceat; Epistolae praeterea, quae eX aliis locis Regi mittuntur, ei ab hoc Concilio tradi debent et absolute Rex cen standus est veluti Civitatis meos; hoc autem Concilium mentis sensus externi, eu CiVitatis corpus, per quod mens Civitatis statum Concipit et per quod mens id agit, quod sibi optimuin esse decernit. 3 Q. Cura filios Begis educandi huic etiam concilio incumbat et etiam tutela, si Rex, successore infante seu puero relicto, obiit. Sed ne tamen Concilium interea temporis sine Rege sit, ex Nobilibus Civitatis Senior eligendus, 'qui Regis locum suppleat, donec legitimus si accessor eo aetatis PerVenerit, quo imperii onus sustinere possit.
f. XXI. Hujus Concilii Candidati ii sint, qui
regimen, fundamenta et statum, seu conditionem Civitatis, cuius subditi sunt, norint; at qui juris- periti lociam occupare vult, is praeter regimen et conditionem Civitatis, cujus subditus est, aliarum etiam, cum qMibus commercium aliquod intercedit.
sci re debet; sed nulli, nisi qui ad quinquagesimum
aetatis anniam, nullo con Visti crimine, pCrvene
rint, in catalogum eligendorum referendi sunt. XXII. In hoc Concilio nihil de rebus imperii Ooncluderidiana, Diti praesentibus omnibus membris :quod si aliquis morbi, aut alia de Causa adesse nequeat, aliquem ex eadem familia, qui eodem officio