장음표시 사용
411쪽
Dκ MONARCHIA. pecudes habeantur. Sed haec ulterius persequi non est opuSi f. XXVI. Caeterum Beligionis sive Deum colendi jus nemo in alium transferro potest. Sed de hoc in duobus ultimis capitibus Tractatus Theo- Io gico - Politici prolixe egimus, quae laic repetere superfluum est. Atque his me optimi imperii Monarchici fundamenta satis clare, quamvis breviter, demonstrasse aUtum O. Eorum autem Cost haerentiam, sive imperii analogiam, facile unus quisque observabit, qui eadem simul aliqua cum
attentione Contemplari Velit. Superest tantum monere, me hic imperium Monarchicum concipere,
quod a libera multitudine instituitur, cui solummos do haec ex usu esse possunt; nam multitudo, quae alii imperii formae assuevit, non poterit sine magno eversionis periculo totius imperii recepta fundamenta evellere , et totius imperii fabricam
9. XXVII. Atque haec, quae scripsimus, risu
forsan excipientur ab iis, qui Vitia, quae omnibuS mortalibus insurit, ad solam plebem restringunt; nempe quod in vulgo nihil modicum; terrere, ni paveant; et quod plebs aut humiliter servit, aut superbe dominatur; nec ei veritas, aut iudicium,
etc. At natura una, et communis omnium est.
Sed potentia et cultu decipimur, unde est, ut duo cum idem faciunt, saepe dicamus, hoc lieet impunc facere huic, illi non licet ; non quod dissimilis res sit, sed qui facit. Dominantibus propria est sui r-hia. Superbiunt homines annua designatione : quid nobiles, qui honores in aeternum agitant. Sed eorum arrogantia, fastu, Iuxu, prodigalitate , Certoque Vitiorum Concentu, et docta quadam insipientia et turpitudinis elegantia adornatur, ita ut 'rum singula seorsim spectata, quia tum
412쪽
36O TRΑcΥΑΥ. POLIT. CAP. VII. maxime eminent, foeda et turpia sunt, honesta, et decora imperitis et ignaris videantur. Nihil Praeterea in vulgo modicum; terrere, nisi paveant; nam liberta5, et servitium haud facile miscentiar.
Denique quod plebi nulla veritas, neque iudicium
sit, mirum non est, quando praecipua imperii negoria clam ipsa agitantur, et non nisi ex paucis, quae Celari nequeUnt, coniecturam facit. Judicium enim suspendere rara est virtus. Velle igitur clam civibus omnia agere et ne de iisdem prava judicia ferant, neque ut res omnes sinistre interpretentur, summa est inscitia. Nam si plebs se
temperare, et de rebus parum cognitis judicium suspendere, Vel ex paucis praecognitis reCte de rebus iudicare posset, dignior sane esset, ut regeret, quam ut regeretur. Sed, uti diximus, natura omnibus eadem est ; superbiunt omnes dominatione: terrent, nisi pa V eant, et ubique vexitas plexumque infringitur ab infensis , vel obnoxiis ;praefertim ubi unus , vel pauci dominantur , qui non ius, aut verum in cognitionibus, sed magnitudinem opum spectant.
g. XXVIII. Μilites 3 eande stipendiarii , mi- Iitari scilicet disciplinae assueti, algoris et inediae
Patientes, civium turbam contemnere solent, utpote ad expugnationes, vel aperio Marte dimicandum longe inferiorem. Sed quod imperium ea de causa infelicius sit, aut minus conflariS, nullus cui mens sana est, affirmabit. Sed contra unusquis- qiae aequus rerum aestimator illud imperi iam om-Diuna conflantius esse non negabit , quod parta tantum tueri. Dec aliena appetere potest, quod quo proptem a belliam omnibuS modis declinare, et Pacem tueri summo studio conatur.
s. XXIX. caeterum fateor huius imperii consita celari vix Eosse. ded utius quisque iri cum
413쪽
DΕ ΜONARCHIA, etiam fatebitur m alto satius esse, ut recta imperii consilia hostibus pateant, quium ut praVa tyrannorum arcana clam civibus habeantur. Qui imperii negotia secreto agitare possitant, idem absolute in potestate habent, et ut hosti in bello, ita civibus in pace instiliantur. Quod silenitum imperio saepa ex usu sit, negare nemo potest; sed quod abs tuo eodem idem imperium subsistere nequeat, nemo Vn-qUam probabit. At contra Rempublicam alicui f'' Iabsolute credere , et simul Iibertatem obtinere. fieri nequaquam potest ; atque adeo inscitia est.
Parvum damnum summo malo vitare velle. Ve-xiam eorum, qui sibi imperium absolutum conci piscunt, haec unica fuit cantilena, civitatis omniano interesse, ut ipsius negotia secreto agitentur,
et alia huiusmodi, quae quanto magis utilitatis imagine teguntur, tanto ad infensius servitium
f. XXX. Denique quamvis Tulliam, quod Riani, imperium his omnibus, quas diXimus, Cori-ditionibus institutum fuerit, poterimus tamen ipsa etiam experientia ostendere, hanc Monarchici imperii formam optimam esse, si causas conservatio, nis' cuiuscunque imperii non barbari, et eiusdem eversionis considerare velimus. Sed hoc non sino magno lectoris taedio hic facere possiem ; attamen UDUm exemplum, quod memoria dignum Videtur. silentio praeterire nolo ; nempe Arragonensium imperium, qui singulari erga suos reges fide asse cli, et pari constantia regni instituta inviolata sero averunt. Nam hi simulatque servile Μaurorum ita pum a cervicibus dejecerant, Begem sibi eligero flatuerunt; qDibus aulem conditionibus non satia inter eosdem conveniebat, et hac de causa summii Pontificem Romaniam de ea re consulere constitu Tu t. Hic, Christi profecto vicarium hac in re sogoiun eos castigavit, quod non satis Hebraeorum
414쪽
exemplo moniti Regem adeo obfirmato animo pete. Te voluerint ; sed si sententiam mutare nollent, suasit, ne Begem eligerent , nisi inititutis prius ritibus satis aequis et iri genio gentis consentaneis, et apprime ut supremum aliquod Concilium Crea Tent, quod regibus, ut Lacedaemoniorum Ephori, opponeretur, et jus absolutum haberet lites dirimendi, quae inter Regem et civeS Orirentur. Hoc igitur consilium sequuti, iura, quae ipsis omnium aequissima visa sunt, instituerunt, quorum summuS interpres, et cora sequenter sta premus iudeX non Lex, sed Concilium esset, quod septendecim vocant,
et cuius praeses Iustitia appellatur. Hic igitur Justitia et hi septendecim nullis suffragiis, sed sorte ad vitam eIecti, jus absolutum habent omnes sententias in cirim quemcunque ab aliis Conciliis tam Politicis , quam Ecclesiasticis, vel ab ipso Regelatas revocandi et damnandi , ita ut quilibetf''qJ civis jus haberet ipsum etiam Regem coram h OG judicio vocandi. Praeterea olim ius etiam habite Tunt Begem eligendi, et potestate privandi; sed multis post elapsis annis Rex Don Pedro, qui dicitiir Piag o, ambiendo, largiendo, pollicitando, Omniumque ossiciorum grinere tandem essecit, ut hoc ius rescinderetur, quod simulac obtinuit,
manum puEione coram omnibus amputaVit, Vel,
quod facilius crediderim, laesit, addeDs, non sine sanguinis Regii impendio licere subditis Begem eligereo ea tamen conditione: ut Potuerint et P
quis ini erium ingredi in i sortim damniam Delit, imo eoratra i sum Regem et Princi em futurum haeredem, s hoc modo im erium) ingrediatur. Qua
sane conditione praecedens illud ius non tam abOIe Verunt, qUam correNerunt. Nam Ut Art. 5. et
6. C p. 4. Ostendimos , Rex non jure civili sed jure belli dominandi potentia privari potest, vel ipsius vim vi solummodo repellere subditis licet. raeter
415쪽
DΕ ΜONAncΠIAhanc alἱas stipulati sunt conditiones, quae ad nostium scopum non faciunt. His ritibus eX omnium sententia instructi incredibili temporis spatio invio- Iati manserunt, Pari semper fide Regum erga subditos, ac subditorum erga Regem. Sed postquam regnum Cassellae Ferdinando, qui omnium primus Catholicus nuncupatus fuit, haereditate cessit, incepit haec Arragonesium Ιibertas Castellanis osso invisa, qui propterea ipsum Ferdinandum suadere non cessabant, tit iura illa rescinderet. At ille, nondum imperio absoluto assuetus, nihil tentare ausus , Ccnsiliariis haeς respondit : Praeterquam. quod Arragonerisum Legrium iis, quaS ΠΟΓerane, conditionibus accePerit , quodque easdem forvare Iancti si me iuraverit, et Praet quam quod trahia manum si fidem datam soli ere, se in animum indu-
xiisse, jumn Regnum stabile fore, quamdiu securi
tatiS rabio non major Regi, quam subditis esset, ita ut Mec Reae subditis, Nee contra subditi Regi Pra
Ponderarerit; Nam si alterutra Pars Poteritior eUadat, Pars debilior Hori tantum Pristinam aequalitarem recuPerare, sed dolore cicceyti dramni in alteram contra referre coriabitur, unde Uel alterutrius, Nel
Miri que rutria sequeretur. Quae sane sapientia verba non satis mirari possem, si prolata fuissent a Bege, qui servis, non liberis hominibu Simperare con-
fuevisset. Retinuerunt igitur Arragonenses post ' ' Ferdinandum libertatem, non jam iuro, sed Re gum Potentiorum gratia usque ad Philippum se-Cundum, qui eosdem feliciori quidem fato, sed
non minoxi saevitia, quam Confoedevatorum Provincias oppressit. Et quamvis Philippus tertius Omnia in integrum restitu1sse videatur; Arragorienses tamen, quorum plerique cupidine potentioribus assentandi, nam inscitia est contra stimu-IOS Calces mittere, et reliqui metu territi, ni huciosa vocabula et inaneA ritu
416쪽
364 TnΑcΥΑΥ. POLIT. CAP. VIII. g. XXXI. Concludimus itaque muItitudinem satis amplam libertatem sub Rege servare Posse, modo essiciat, ut Begis potentia sola ipsius multitudinis potentia determinetur, et ipsius multitudinis praesidio servetur. Atque haec unica fuit ReguIa , quam in iaciendis imperii Monarchici sundamentis sequutus sum. C A P v T VIII. uod im erium Aristocraticum magno Patriciorum Numero constare debet; de ejus Praestantia; et quod ad absolutum magis, quam Moriarchicum accedat, et hac de causa Liberinti conservandae
g. I. Huc usque de Imperio Monarchico. qua autem ratione Aristo craticum instituendiam sit, ut permanere possit, hic iam dicemus. Aristocraticum imperium illud esse diximus, quod non unus, sed quidam ex multitudine selecti tenent, quos inposterum Patricios appellabimus. Dico eXpresse, quod quidam selecti tenent. Nam haec Praecipua est disserentia inter hoc et Democrati-CUm imperium, quod scilicet in Imperio Aristo cratico gubernandi ius a sola electione pendeat, in Democratico autem maxime a iure quodam innato, Vel fortuna adepto ; ut suo loco dicemus) atque adeo , tametsi imperii alicujus integra multitudo in numerum Patriciorum recipiatur, modo illud ius haereditarium non sit, nec lege aliqua commu Di ad alios descendat, imperium tamen Aristo craticum omnino erit , quandoquidem nulli, nisi ex- Presse electi, in numerum Patriciorum recipitantur. I VJ At si hi duo tantummodo fuerint, alter altero potioresse conabitur, et imperium facile, ob nimiam
nutu.cujusque potentiam, in duas partes dividetur
417쪽
DE AnIsaeocRATIA. 36s et in tres, aut quatuor, aut quinque , si tres , aut quatuor, aut quinque id terauerint. Sed partes eo debiliores erunt, quo in plures ipsum imperium delatum fuerit: ex quo sequitur, in imperio Aristocratico, ut stabile sit, ad minimum Patriciorum
numerum determinandum, necessario habendam
esse rationem magnitudinis ipsius imperii. g. II. Ponatur itaque pro mediocris imperil magnitudine satis esse, ut centum optimi viri deo-tur, in quos summa imperii potestas delata sit, et
quibus consequenter ius competat, Collegas Patricios eligendi, quando eorum aliquis vita excessit. Hi sane omni modo conabuntur, ut eorum liberi,
vel qui iis sanguine proximi sunt, sibi succedant:
unde summa imperii potestas semper penes eos erit , quos fortuna Patriciis liberos aut consanguineos dedit. Et quia ex centum hominibus, qui fortunae causa ad honores ascendunt, vix tres Teperiuntur, qui arte et Consilio pollent vigentque, fiet ergo, ut imperii potestaS non penes cen- tum, sed penes duos tantummodo, aut tres sit, qui animi virtute pollent, quique facile omnia ad
se trahent, et unusquisque more humanae cupidinis viam ad Μonarchiam sternere poterit; atque adeo, si recte calculum ineamus, necesse est, ut summa potestas imperii, cujus magnitudinis ratios Centum optimatum ad minimum exigit, in quinquies mille ad minimum Patricios deferatur. Hac enim ratione nunquam deerit, quin centum reperiantur animi virtute excellentes, posito scilicet quod ex quinquaginta, qui honores ambiunt, eosque adi-Piscuntur, unus semper reperiatur optimis non inferior, praeter alios, qui Optimorum virtutes
aemulantur, quique propterea digni etiam sunt,
418쪽
9. ΙΙΙ. Solent frequentius Patricii cives esse unius urbis, quae caput totius imperii est, ita ut Civitas sive Respublica eX eadem habeat vocabulum, ut olim Romana, hodie Veneta, Genuen. sis, etc. At Hollandorum Respublica nomen ex integra Provincia habet, eri quo oritur, ut huius imperii subditi mal oxi Iibertate gaudeant. Iam δ' 'J antequam fundamenta, quibus hoc imperium Aristo craticum niti debet, determinare possimus, notanda est disserentia inter imperium , quod in unum, et in id, quod in satis magnum Concilium transfertur, quae sane Permagna est. Nam primo unius hominis potentia integro imperio sustinendo ut Art. 5. CaP. 6. diximus longe impar est, quod sine malaifesto aliquo absurdo de Concilio satis magno enuntiare nemo potest : qui enim Concilium fatis magDum esse affirmat, simul negat idem imperio sustinendo esse impar. Rex igitur Consiliariis Omnino indiget. Concilium autem huiusmodi minime. Deinde Beges mortales sunt, Concilia contra aeterna: atque adeo imperii potentia , quae semel in Concilium satis magnum tran Stata est, nunquam ad multitudinem redit, quod in imperio Monarchico locum non habet, ut Art. 25. CAP. Praeced. ostendimus. Tertio Regis imperium vetiob eius pueritiam, aegritudinem, senectutem, Vel aliis de causis saepe precarium est; hujusmodi autem Concilii potentia econtra una, eademque sem-Per manet. Quarto unius hominis voluntas varia admodum , et inconstans est: et hac de causa impe-xii Μonarchici omne quidem jus est Regis explicata voluntas: ut in Art. I. Cay. Praeced. diximus) at non omnis Regis voluntas jus esse debet, quod de voluntate Concilii satis magni dici nequit. Nam quandoquidem ipsum Concilium ut modo ostendiamus nullis Consiliariis indiget, debet necessario omnis eius explicata voluntas ius esse. Ac proinde concludimus, imperium, quod in Concilium satis
419쪽
DE AR1saeocRATIA. 567 magnum transfertur, absolutum esse, vel ad abso-1utum maxime accedere. Nam si quod impotium absolutum datur, illud reVera est, quod integra
f. 1V. Attamen quatenus hoc imperium Ari- socraticum nunquam ut modo ostensum) ad inultitudinem redit, nec ulla in eo multitudini consultatio; sed absolute omnis ejusdem Concilii vo Iunias jus est. Debet omnino ut absolutum consi derari , et consequenter ejus fundamenta sola ejusdem Concilii voluntate et iudicio niti debent ;non autem multitudinis Vigilantia, quandoquidem ipsa tam a consiliis, quam suffragiis ferendis arCetur. Causa igitur , cur in praXi imperium
absolutum non sit, nulla alia esse potest, quam sq*-Jl quia multitudo imperaratibus formidolosa est, qua propterea aliquam sibi libertatem obtinet, quam. si non expressa Iege, tacite tamen sibi vendicat,
9. V. Apparet itaque huius imperii conditionem optimam fore, si ita institutum fuerit, ut ad
absolutum maxime accedat, hoc est, ut multitudo,
quantum fieri potest, minus timenda sit, nullamque libertatem obtineat, nisi quae ex ipsius imperiis constitutione ipsi necessario tribui debet, quaeque adeo non tam multitudinis, quam totius imperii jus sit, quod soli optimates ut suum vendicant,
Conservantque; hoc enim modo praXis Cum theoria maxime conveniet , ut eta Art. Praeced. Patet,
et per se etiam manifestum est: nam dubitare non Possumus, imperium eo minus penes patricios
esse, quo plura sibi plebs jura Vindicat, qualia
solent in inferiori Germania opificum Collegia, Gilden vulgo dicta, habere. g. VI. Neque hinc, quod scilicet imperium in Concilium absolute delatum est, ullum ab eodem infen-
420쪽
infensi servitii periculum plebi metuendum. Nam
Concilii adeo magni volunta S, non tam a libidine, quam a ratione determinari -potest; quippe homines ex malo affectu diversi trahuntur , nec una veluti mente duci possunt, nisi quatenus honesta appetunt , Vel Ialtum quae speciem honesti habent.
g. VII. In determinandis igitur imperii
Aristocrutici fundamentis apprime observandum est, ut eadem sola voluntate et potentia supremi eiusdem Concilii nitantur, ita ut ipsum Concili-uin, quantum fieri potest, sui juris sit, nullumque a multitudine periculum habeat. Ad haec fundamenta , quae scilicet sola supremi Concilii voluntate et potentia nitantur, id e terminandum, fundamenta pacis, quae imperii Monarchici propria, et ab hoc imperio aliena sunt , videamus. Nam si his alia aequi pollentia fundamenta imperio Aristo cratico idonea substituerimus , et reliqua, ut jam iacta sunt, reliquerimus, omnes absque dubio seditionum causae sublatae erunt, vel saltem hoc imperium non minus securum, quam ΜOnarchicum ; sed contra eo magis securum, et ipsius com ditio eo melior erit, quo magis quam Μonarchicum absque pacis et libertatis detrimento Did. Art. 3. et 6. huius Cay.) ad absolutum accedit; nam quo ius summae potestatis maius est, eo imperii forma cum rationis dictamine ,magis convenit , Per. Art. 5. CaP. 3. et consequenter paci, et libertati conservandae aptior est. Percurramus igitur, quae Cap. 6. Art. 9. diXimus, Ut illa, quae ab hoc aliena sunt, rejiciamus, et quae ei congrua sunt, VideamUS. f. VIII. Quod primo necesse sit, urbem unam, aut plures condere et munire , nemo dubitare potest. Sed illa praecipue munienda est, quas