장음표시 사용
481쪽
ΕΜΕNDATitUAE TRACΤATUS. 4e 9 nostra Philosophia explicabimus. Deinde quia opusgst magna et accurata distinctione , sicut pollea ostendεmus; id quod valde est labori ὀ sum. Derib que propter fiatum vertim humanarum, qui, ut jam ostens, m est, prorsus est mutabilis. Sima adituo
aliae rationes, qua S non inquirimus.
Si quis sorte qii aerat, cur DonJ ipse statim ante s' 'Vi
omnia veritates naturae isto orcline oltei decim : Daniveritas se ipsam patefacit)8 Et resi 'rideo, smulque
moneo, ne propter Paradoxa, quae sorte passim occurrent, Ea Vel 1t tanquam falsa reiicere; sed pribus dignetur ordinem considerare, quo ea probemus, et tum certia S e adet, NOS Verum assequutos fuisse, et haec fuit causa, cur haec praemiserim.
Si postea forte quis Scepticiis et de ipsa prinis
veritate, et de Onaribus, quas ad normam primae deducemuS, dubi HS adhuc maneret, ille profecto aut contra conscientiam loquetur, aut Dos fatebiamur, dari homines penitus etiam animo occaecatos a nativitate, aut a praeiudiciorum causa, id est, aliquo externo casu. Nam neque seipsos sentimit;
si aliquid affirmant, vel dubitant, nescisint se dubitare. aut assii mare: dicunt se nihil scire; et hoc ipsum, quod nihil . sciunt, dicunt se ignorare; ne
quo hoc absolute dicunt: nam metuunt pateri. se existere, quamdiu nihil sciunt; adeo ut tandem debeant obmutescere, ne forte aliquid stapponant, quod veritat em redoleat. Denique cum ipsis non est loquendum de scientiis: nam quod ad vitae, et societatis usum attinet, Decessitas eos coegit, ut supponerent, se esse, et ut seriarn utile quaererent, et jurejurarido multa Θssi marerat, et Derarent Nam, si aliquid ipsis probe ir . Nesciunt, an Probet, nutdeficiat argumetitatio. Si Degant. CONCHdunt, aut opponunt; ne ici un t se neSare , cODLOdere, aut op
482쪽
43 3 ponere; adeoqlie habendi sunt tanquam automata.
Resumamus iam nostrum propositium. Habui .mus hucusque primo finem, ad quem omnes nos ras cogitatione di dirigere studemus. Cognovimus securi. do, quaenam sit Optima perceptio, cujus ope ad nostram perfectionem pervenire possimus. Cognovimus tertio, quaenam sit prima via, cui mens insistere debeat, ut bene incipiat; quae est, ut ad normam datae Cuiu Scunque Verae ideae pergat, certis legibus inquirere. Quod ut recte fiat. haec debet Methodus praestare : Primo veram ideam a caelexis omnibus perceptionibus distinguere, et mentem a caeteris perceptionibus cohibere. Secundo tradere regulas, ut res incognitae ad talem normam percipiantur. Tertio ordinem Constituere , ne inu- δ' tilibus defatigemur. Post quam hanc Methoaum fovimus, vici imus quarto hanc Methodum porsectissimam futuram, ubi habuerimus ideam Liatis pernetissimi. Unde initio illud erit maxime observaridum, ut quanto ocius ad cognitionem talis Entis Perveniamus. Incipiamus itaque a prima parte Μethodi, quae st, uti diximus, distinguere, et separare ideam veram a CaeteriS PerCeptionibus , et cohibere mentem ι ne falsas, ficta S, et dubias cum veris confundat: quod utcunque fuse hic eXplicare animus est, ut Lectores detineam in cogitatione rei adeo necensariae . et etiam, quia multi sunt, qui vel de veris dubitant ex eo, quod non attenderunt ad distinctionem, quae est inter Veram perceptionem, et alias omnes. Adeo tit sint vel uti homines, qui, crimvigiIatent, non dubitabant se vigilare; sed postquam semel in somniis. Ut saepe fit, putarunt se certo vigilare, quod postea falsuiri esse reperiebant, etiam de suis
vigiliis dubitarunt: bd quod contingit, quia nunquam
483쪽
ΕΜΕ-ΑΥ1ONE TRACTATUs. 431diltinxerunt inter soninum, et vigiliam. Interim moneo, me hic essentiam liniuscujusque perceptio. Nis, eamque per proXimam suam causam, non expliturum; quia hoc ad Philosophiam pertinet ; sed tantum traditurum id, quod Μethodus postulat, iaest circa quae perceptio sicta . falsa. et dubie verseisl tur, et quomodo ab ui aquaque liberabimur. Sit
itaque prima inquisitio circa ideam fictam.
Cum omnis perceptio sit vel rei , tamquam existentis consideratae , vel solitas essentiae et frequent1ores fictiones contingant circa res, tanquam exilientes , consideratas ; ideo prius
de hac loquar; sci licet ubi sola existentia fingitur. et res, quae in tali actu fingitur, intelligitur, sivei supponitur intelligi. EX. gr. Fingo Petrum, quem novi, ire domum, eum me invisese. et ' simit ia.
Hic quaero, circa quae talis idea versetur ' Video eam tantum versari circa possibilia ; non vero circa necessaria, neque circa impossibilia. Bem impossibilem voco, cuius natura implicat contradictionem. ut ea existat: necessariam, cujus natura implicat contradictionem, ut ea non existat : possibilem. 'I euius quidem existentia, ipsa sua natura . non implicat contradiction im, ut existat, aut racm existat 3 sed cujus existentiae necessitas, aut impostibilitasi pendet a caulis nobis ignotis, quamdiu ipsius existentiam fingimus; ideoque ii ipsius necesssit aes, a cit impossibilitas, quae a causis externis pendet , Nobi Sesset nota, nihil etiam de ea potuissemus lingere. Unde sequitur, si detur aliquis Deus, aut onarii scium quid, nihil prorsus nos polle tingere. Narra , qMod ad nos attinet , postquam DO VI me exilier e, Non
Vides ulterius id, quod do hyphothesibus notabis ins . qtiasti a nobis clare intelligiantur ἰ fea Dr eo ut fictio , quoαι dicamusὼl eas tales in corPoribus caelestibus exbtera:
484쪽
possum fingere me exissere , aut non e Aistere; nee etiam possum fingere ei ephantem, qHi transeat per acus foramen; nec possum, postquam ) naturam Dei novi, fingere elim exist entem, nut non existen
tem: idem intelligendum est de Chimaera, cujus natura existere implicat. Ex quibus patet id, quod vixi, scilicet quod fictio. de qua hic loquimur, Don
eontingit circa aeternas '') Veritates. Sed antequam ulterius Pergam, hic obiter notandum est, quod illa disserentia , quae est inter essentiam unius rei, et essentiam alterius. ea ipsa sit inter actualitatem aut existentia m eiusdem rei, et inter actualitatem, aut existentiam alterius rei. Adeo ut si existentiam eX. gr. Adami tantum per generalem existentiam concipere velimus, idem futurum sit, ac si, ad concipiendam ipsius essentiam, ad naturam entis attendamus, ut tandem definiamus, Adamum esse eris. Itaque quo existentia generalius concipitur, eo etiam confusius Concipitur, faciliusque unicuique rei potest assingi: econtra, ubi particularius Concipitur,
UyδJ clarius tum intelligitur, et dissicilius alicui, nisi rei ipsi, ubi non attendimus ad naturae ordinem, asingitur. Quod notatu dignum est. Veniunt iam hic ea consideranda, quae vulgo ilicuntur fingi, quamVis clare intelligamus, remita
orit hhjus contradictoria, quias ut rappareat esses falsis, tantum opus est recensori, uti stativi GPparebit, quum do fietiones eirca sentitam loquemur.') Noha . Ouamvis inulti dicant Io dubiitare, an Deus exstat, illos tamen nihil Praster Horiren hiabones, Nest aliquid sinteres. quod Deum vocant: id quod cum Dei natura non convenit, ut
et aeterna veritas esst, Deum efIe, non iant m est aeternasoritias, Adamum Cogita O. Chimaeram non elle, ast isterna Doritas, nsu autem, Adam iam Iion cogitato.
485쪽
EΜΕNDΑΥIONE TRACTATUS. ita sese non habere, uti eam fingimus. EX. gr. quamvis sciam terram est rorundam. nihil tamen vetat, quominus alicui dicam terram medium globum e fia, et tanquam medium pomum auri aCum in scutella. aut solem circum terram moveri, et
similia. Ad haec si attendamus , nihil videbimus, quod non cohaereat cum jam dictis, modo p ius advertamus, Nos aliquη eo potu1lie errare, et jam errorum nostrorUta esse conscios ; deinde quod pos-lamus tingere, aut ad minimum putare, ali is homines in eodem esse errore, aut in eum, ut nos
antehac, posse iracidere. Hoc, inquam, fingomepossumta 8. quamdiu nullam videmus impossibilitatem. Quando itaque alicui dico. terram non esse rotundam, etc. nihil altiad ago, quam in memoriam reVOCO errorem, quem forte habui, aut in quem labi potui, et postea fingo. aut puto eum, Cui hoc' dico, adhuc esse, aut posse labi in eundem serrorem. Quod . ut dixi, fingo, quamdiu nulaam video i ii possibilitatem, nullamque necessitatem : hanc vero
si intellexissem, nihil prorsus fingere potuissem, et tantuin dicendum fuisset, rub aliquid operatumi osse.
Superest iam, ut ea etiam nolemus, qNae in.
Ouael ionibus supponuntur; id quod passim etiam contingit circa impossibilia. Kx. gr. Quum dicimus:
supponamus hanc candelam ardentem iam non ardere, aut supponamus eam ardere ira atquis si Mio maginario, si vis ubi nulla dantur corpora. O Oru nimilia passim supponuratur, quamvis i Oc uuimuin
lare intelligatur impossibile esse. Sed qu/ndo ciat, nil prorsus fingitur. Nam primo nihil aliud gi, quam quod ')in memoriam revocavi, aliam f' 'J
Postes eum de fictione . quae versatur e rea essentias, loque mur, eliars αPParebit, quod fictio nunquam aliquid novi fucit. Gut menti Praebet ; sed quod tantum ea, qurae sunt in cerebro, i aut in imaginationa , revocantur ad memoriam, edi Quod E e com
486쪽
candelam non ardentem, aut hanc eandem concepi sine flamma) et, quod cogito de ea candela , id ipsum do hac intelligo, quamdiu ad flammam Donattendo. In secundo nihil aliud fit, quam abstrahere cogitationes a Corporibus circumia CentibuS, ut mens se convertat ad solam candelae , in se soIa spectatae, contemplationem ; ut postea concludat, candelam nul Iam habere causam aci I J Jpsius destructionem, adeo ut si nulla essent corpora c1rc Emjacentin, Cari-dela haec, ac etiam flamma manerent immutabiIES, aut similia. Nulla igitur datur hic fictio; sed ) vexae, ac merae assertiones. Transeamus jam ad fictiones, quae Versantur circa essentias solas, vel cum aliqua actualitate, sive existentia simul. Circa quas, hoc maxime Venit Considerandum : quod, quo mens minus intelligit. et tamen plura percipit, eo maiorem habeat poteri
tiam fingendi, et quo plura intelligit, eo magis illa
potentia diminuatur. Eodem eX. gr. modo, quo supra Vidimus, nos non posse fingere, quamdiu cogitamus, nos cogitare et non cogitare; sic etiam, Postquam novimus naturam corporis, non possumuS fingere muscam infinitam ; sive postquam novimus naturam animae, non possumus fingere eam est equadra.
eonfuse ad omnias simul mens attendit. Revocantur ex. 'gr. immemoriam loquela, et arbor r et cum mens confuse attondio fres distinctione, putiae arborem loqui. Idem de existenti intelligitur, Praesertim, titi diximus, cum adeo generialitEr se ias oras, concla itur: quia tum facile applicatvir omnibus, quae fit ut In memoria Occurrunt. Quod notatu valde dignum est. Idam etiam do hy othesbus intelligendum, quae fiunt ad certos motus exPlicandum, qui conveniunt cum caelorum Phaeno menis, nisi quod ex iis , si motibus caelestibus iaPPlicentur, naturIm caelorum concludiant , quas tamen ialia Potest e sse, Proesortim cum ad explicandum tales motus multae aliae cau
Sa e contingit, hominoni hanc Nocem anima ad suam memo rians revocarct, et smul aliquam corPoream imaginem formare cum vero haσο duo simul ropraesentantur, facile Putat fae Un 'ginari,
487쪽
EMENDATIONE ΤRACTAT Us. 435 quadratam ; quamvis omnia verbis possimus effari. Sed, uti diximus, quo minus homines norunt natu-xam, eo facilius multa possunt fingere ; Veluti, arbores loqui, homines in momento mutari in lapi.
des, in fontes, apparere in speculis spectra, nihil fieri aliquid, etiam Deos in bestias et homines mutari ac infinita eius generis alia.
Aliquis forte putabit, quod fictio fictionem syy J
terminat; sed non intellectio ; hoc est, possiquam finxialiquid, et quadam libertate volui assentiri, id ficin rerum natura existere, hoc efficit, ut postea non possimus id alio modo cogitare. LX. gr. Postquam finxi ut cum iis loquar) naturam corporiS talem , mihique ex mea libertate persuadere volui, eam sic realiter existere, non amplius licet muscam V. g.
infinitam fingere, et postquam finxi essentiam ani-lmae, eam quadrare non possum, etc. Sed hoc examinandum. Primo: Vel negant, Vel concedunt
nos aliquid posse intelligere. Si concedunt, necensario id ipsum, quod de fictione dicunt, etiam de intellectione dicendum erit. Si vero hoc negant, videamus nos , qui scimus, nos aliquid scire, quid dicant. Hoc scilicet dicunt, animam posse sentire, et multis modis percipere non se ipsam, neque res, quae existunt; sed tantum ea, quae nec in se, nec ullibi sunt, hoc est. animam posse sola sua vi creare
sensationes, aut ideas, quae non sunt rerum; adeo ut eX Parte eam, tanquam Deum, Considerent. Porro dicunt, nos, aut animam nostram talem habere
libertatem, ut nos met, aut se, imo suam ipsam libertatem cogat. Nam postquam ea aliquid finxit. E e a et
ginari, et fingere animam corpoream : quia nomen α rct in fetnon distinguit. Hic postulo, tio tesolores non fine Praesciri esiad hoc re utandum, quod, ut ibero, non facient, modo ade emPla qu0m aocurato attendant, et Iimul ad on, quaa se
488쪽
436 et assensum ei praebuit, non potest id alio modo
cogitare, aut fingere, et etiam ea fictione cogitur, ut etiam tali modo cogitentur, ut prima fictio non oppugDetur; sicut hic etiam coguntur absurda, quae hic recenseo, admittere propter suam fictionem; ad quae explodenda Don defatigabimur ullis domo nitrationibus. Sed eos in suis deliriis linquendo, curabimuS, ut eX Verbi S, quae cum ipsis fecimus, aliquid veri ad nostram rem hauriam US, . nempe hoc: Mens, cum ad rem fictam, et sua
Natura falsam attendit, ut eam pensit et, et intelli- gat, bonoque ordine ex ea deducat, quae sunt de- ducenda, facile falsitatem patefaciet ; et si res ficta
sua natura sit Vera, cum mens ad eam attendit, .
' J ut eam intelligat, et ex ea borro ordine incipit de- ducere , quae inde sequuntur, feliciter perget sine ulla interruptione, sicut vidimus, quod ex falsa
fictione, modo allata, statim ad ostendendam ejus absurditatem, et alias inde deductas, praebuit se intellectVS. Nullo ergo modo timendum erit, nos aliqui clfingere, si modo clare et distincte rem percipiamus: nam si forte dicamus homines in momento mutari in bestias, id valde generaliter dicitur; adeo ut nullus detur conceptus, id est, idea , sive cohaeren- tia subiecti et praedicati in metite: si enim daretur, simul videret medium, et causas , quo, et Cur tale quid factum sit. Deinde Dec ad naturam subjecti et praedicati attenditur. Porro, modo prima idea
non D Ouamvis hoc ex orientia videar concluderμ, et quis dicat id nil e byes , qtita doficit demonstratio : eam, si quis desiderat, sic habeat. Cum in natura nihil Posit dari, quod ejus leges ορ-
Pu net; fodi eum omnio fecundum certas ejus leges Itane, ut ςemtos , certis legibus, suos Produciant Ufectus irrefragabili concatenatione , hino sequitur, quod anima, ubi rem Nere εOnc it,
Perget objective eosdem essectus formare. Vida infra, tibi do idou Ialsa loquor.
489쪽
ΕΜENDATIONE TRΛcTATUS. 437 non sit ficta, et ex ea caeterae omnes ideae deducantur, paulatim praecipitantia fingendi evanescet; deinde cum idea ficta non possit esse clara, et distincta; sed solummodo confusa, et omnis confusio inde procedat, quod mens rem integram . aut eae multis compositam, tantum eae parte noscat, et notum ab ignoto non distinguat: praeterea quod ad mul ta, quae continentur in unaquaque re, simul
attendat sine ulla distinctione, inde sequitur primo, quod, si idea sit alicujus rei simplicissiniae, ea non nisi clara et distincta poterit esse. Nam res illa non ex parte; sed tota, aut nihil eius innotesce, re debebit. Sequitur secundo, quod si res , quae
componitur ex multis, in partes omnes simplicissimas cogitatione diesdatur , et ad unamquamque seorsim attendatur, omnis tum confusio evanescet.
Sequitur tertio, quod fictio non possit esse simplex; sed quod fiat ex compositione diversarum id earum
confusarum, quae sunt diversarum rerum atquo actionum, in natura existentium; vel 1Delius eriattentione ') simul sine assensu ad tales diversas ideas. Nam si esset simplex, esset clara et distim
Cta, et per consequens Vera. Si ex compositione id Parum distinctarum, esset etiam earum com- fy y yJpositio clara, et distincta, ac proinde Vera. EX. gT.
postquam novimus naturam circuli, ac etiam naturam quadrati, iam non possum ea duo componere, et circulum facere quadratum, aut animam quadratam, et simi lia. Concludamus iterum breviter, et videamus, quomodo fictio nullo modo sit timenda. ut ea cum veris id eis confundatur. Nam quoad
Primam, de qua prius locuti sumus, ubi scilicet res
claris ) ΝΒ. Quod fietio in D Deetata non multum disserat a mnis,
nisi quod in somniis non osserantur causas . quae vigilantibus DPe sensuum Osferuntur : ex quibus colligunt illa rePraesenta mina illo tempores non r 'resentari a rebus extra iis constitutis.
Error autem,l ut statim apparebit . est Digilando Ioniniare,ot si fit admodum manifestus, delirium vocatur.
490쪽
clare concipitur, vidimus, quod si ea res, quae clare concipitur, et etiam ipsius existentia sit per se
aeterna veritas, nihil circa talem rem poterimus fingere ; sed si existentia rei conceptae non sit aeterna VeritaS. tantum est curandum, ut existentia rei Cum ejus essentia conferatur, et simul ad ordinem Naturae attendatur. Quoad secundam fictionem, quam Uiximus esse simul attentionem sine assensu ad divorsas ideas confusas, quae sunt diversarum rerum atque actioniam, in natura existentium; vidimus
etiam rem simplicissimam non posse fingi, sed inteIIigi, et sic etiam rem compositam, modo ad partes simplicissimas, ex quibus componitur, attendamus; liuio nec ex ipsis ullas actiones, quae Verae Non sunt, inos posse fingere. Nam simul cogemur contem-PIari, quomodo, et cur tale quid fiat. His sic intellectis, transeamus iam ad inquisitionem a deae falsae, ut videamus, circa quae Versetur, et quomodo nobis possimus cavere , Ne in falsas Perceptiones incidamus. Quod utrumque non ferit nobis iam difficile post inquisitionem ideae fictae. Nam inter ipsas nulla alia datur differentia, nisi i quod haec supponat assensum, hoc est, suti jam
notavimus) quod nullae offeruntur causae, dum re- Praesentamina ipsi os eruntur, quibus, sicut fingens, ' Possit colligere , ea non oriri a rebus extra se, et quod fere nihil aliud sit, quam oculis apertis, sive dum vigilamus, somniare. Versatur itaque idea falsa, vel ut melius Io quar) refertur ad existentiam xei, cujus essentia cognoscitur, sive circa essentiam, eodem modo ac idea ficta. Quae ad existentiam
Tefertur, emendatur eodem modo, ac idea ficta. Quae ad essentiam refertur , emendatur eodem modo , ac fictio : nam si natura rei notae supponat existentiam ne cessaria ira, impossibile est, ut circa
existentiam illius rei fallamur; sed si exili entia rei non sit aeterna veritas, uti est ejus essentia, sed