장음표시 사용
101쪽
niae creditae exigi voluit. Et, vi breue saciam, duplo maiorem usuram frugum, quam pecu Diae, concedit, cum non nisi in singulos lolidosi unam quotannis siliquam, in singulos vero frumenti modios octauam partem usurae no mine stipulari permittit. Qui hanc pecuniae ocaliarum rerum in usuris differentiam non ob seruant, existimant, in Novella Iustiniani pro ocTAvA . legendum esse vicEMMA QV3RTA :vt similem emciant vluram pecuniae ct frumenti. Sed differentiam esse magnam, veteres saepe notarunt: &ipsi creditores hoc sciebant, qui in fraudem legis, S ut maiores usuras ni. pulari possent, cum pecuniam crederent, adiiciebant se eam credere ut frumentum emere. tur: adeo, vi huic quoque fraudi lex debuerit Et inti' occurrere. l. I 6. C. de usur. Ac Molinaeus qui- παπε or' dem aliquando mutandae te stionis in illa No-Mi M ς' uella Iustiniani auctor fuit. Sed non dubito, V birem propius expenderit, nihil temere nau. taturum. Ego etiam ante annos xiiii. cum primum quasdam notas in Novellas ederem, verecunde recitaueram, quod ille scripserat: ne. que alioqui reprehenderam. Nam neque soleo quenquam nominare, reprehendendi cati. D. Sed cum postea meum Constantinum ederem, & diligentius de re ipsa statuissem, satis significaui, me agnoscere illam inter pecuniae ct frugum usuras differentiam. Quod quidem
iam non commemorarem, nisi si nuper quidam ex meis quondam familiaribus atque auditoribus, odiose in me quoque hic reprehendisset,
102쪽
disset ouod in Molinaeo reprehendit: quasi eiusdem esse in sententiae. Atqui hic Censor non ignorat, me aliud iam pridem in Constantino docuisse, & eius etiam mei commentarii siue Constantini tunc partem suis digitis descripsit: ne causari iam possit, se ignorasse, quid in eo docuerim. Sed quid aut gratiar aut ingenuitatis requiras ab homine ct impudenti, & ingrato, & male sibi conscio tRedeo ad Iustinianum, tu cuius constitutio. nibus iam indicaui, si devsiaris quaeratur, non solum multum referre,quis & cui credat, sed &quid creditum sit. Nunc illud quarto loco ob
seruandum est, multum etiam interesse, quod-Dam periculum creditor subeat. Ac si quidem is fructuum nascituroru in periculum suscipiat, nullo eum modo lex circumscribit. Non enim αντι χρησις, si nihil in fraudem fiat, ita Coercetur. l. Iq.l. 17. C. de usur. Quanquam Lucullus aliquando videatur in Asia illam coercere voluisse, & ad certum modum reuocare.
Caeterum oblato debito, ut pignoris. sic ct an- victi reseωs ius facile finitur. L i I. C. de usur. quam legem non de simplici pignore. sed de antichre si loqui, inde obseruaui, quod dicat, post oblatam a debitore pecuniam, si creditor ructus percipiat, eos imputari in sortem. At qui si simplex pignus esset, etiam ante oblatam Pecuniam fructus imputarentur. Illud vero jangulare est, quod Iustinianus in illis, quas dixi, Novellis, nouo &singulari quodam iure
vetuit, agricolarum agellos aut bona teneri Ea iure
103쪽
Tr. Balduini Iustiniania..ηistrabi iure antichreseos. Veteres vetuerant pignori ιινὶ χρη- capi vel obstringi instrumenta ad agricultu. σιν eum ram necessaria. ius linianus vetat alias quoque agricolis s res agricolarum a creditore possideri nomine antichreseos: et si ille non solum crederet frumentum, sed Spro usuris periculum fructuum nasciturorum lusciperet. Nam quid scaudis hoc titulo improbus scenerator aduersus mi. GURD- serum & simplicem agricolam comminisci R M μν' posset, experientia docuit : ct vero qualis α ρμ' quam infelix esset conditio agricolae, si statim agellum alteri coleret, vel alteri colendum da. ret , ct quam valde tota agricultura perturba. retur hac ratione, prudentes facile prouidere possunt. Quod attinet ad nauticum traiecticiumque φρεμ ' tar us , ubi creditor suscipit maris S alienae qmm nauietationis periculum. ed vero sortem Quo
castibus P e . s ejis 6L que piam huic periculo lubucit, veteres Iudi. νnam peris cabant liberam esse usuram, nulloque modo misit, ve- circumscribi debere : cum quidem esset, ut Dii in pe' Scaeuolae verbo utar, potius periculi precium.
ias Ita tuo Pauliis lib. 2. Sentent. Traiecticia tui p .... luit pecunia, periculum creditoris,
surae olim quandiu nauigat nauis, infinitas usuras reci.
etiam ius. pere potest. Sed & Papinianus in Pan desiit is . significat, hoc foenus fuisse maius usura legiti ma, t. q. de naul. foen. dc Iustinianus in d. l. 26. fatetur. veteribus legibus permissum fuisse, iutraiecticiis contractibus stipulari ultra centesi.
Inam. lple vero eos contra eius reuocat ad fi . nem centesimae, ct nauticam usuram non vult
104쪽
ese maiorem. Sed poli ea expertus est,multas variasque esse conditiones trale elicii huius Contractus, quae non tam commode possint reuocari ad unam legem, & unum certumque semper modiam. Itaque edidit Nou. cvi. περὶ των ναυτικων σανείων sic enim in Allobrogiea editione restituta suo loco ea est, victrestituendam esse antea monuerat Ant. Augustinus in qua constitutione narrat, sese in hoc genere audiisse varias consuetudines horum contractuum passim receptas, quas ct approbat. Verum non multo post alteram edidit Nou. cX. περὶ τοὐν τοκων,ubi priorem illam l am Novellam abrogat. Adeo in hoc genere sibi constare non potuit. Et vero distinguendum est, qualis sit conditio traiecticiae pecuniae creditae, & quod periculum, & cuius temporis sit susceptum, ut hic de modo v surae legitimae recte statuere quicquam possimus. Redeo ad d. l. 2 6. C. de usur. quae prosecto
ad stipulationes conuentionesque usurarum proprie pertinet. Caeterunt non obstat, quia aliquando ex constitutiombus debeantur usu.rae maiores, sine conuentione. Itaque & Iustinianus ipse posi illam legem latam edixit.
vi usurpe rerum iudicatarum sint centesimae, si reus damnatus post quatuor menses non soluat. l. vlt.C. de usur. rei iudic. quae quidem constitutio in impressis codieibus non habet diem&Consulem: sed posteriorem tamen superio. ri esse vel inde constat, quod superioris meu-tionem faciat, di ad stipulationes & contra.
105쪽
o . Fr. sumini Iustis anus. ibys, eam Veluti restringat. Itaque & constare Iastibis, adhuc poterunt illae, quae in Pandectis extant,
nummis Veteres lege', quae tuo rem, qui pecuniam pu- abusui es pillarem in sutis usus improbe conuertit, eiUso νςμD' peelinia, vi uras maximas & prauistimas, hoc ei centerimas pendere iubent. l. T. q. De ad- min. tui. l. 3 8 . De nego gest. l. I. C. de Vlur. pG p.
- Dixi breuiter, quis ex constitutione Iustiniani sit modus usurarum. Sed non est praeter cundum, quod ille paulo post adiecit, ut magis atque magis minueret eum modum , ct suam constitutionem amplificaret. Edixit enim , ut non maiores post eam latam exigi possint, etsi contractus ante sit initus, quo adhuc tempore maiores stipulari licebat. l. pen- Armanis ult. C. de usit r. Maioris vero momenti est, o Vς ς ei quod eadem lege complexus est, Cursum usu-kgς se e rarum Vltdia duplum minime procedere,etsi pi s h - gnus creditori datum sit. Vetus hoc etiam ius plum se . Put, Vt usurae supra duplum non exigerentur: tis non hoc est, cum earum pensiones sortem aequa Lexigendis; lent, deberi desinerent, etiam si essent nauticae ct traiecticiae. l. 26. g. I. De cond. ind. l. 4. De Addidit naut. foen. Isque etiam appellatur legitimus tamen,cre, modus usurae in d. l. 26. Caserum Iustinianus
Histr pi- fguificat, fuisse veteres quasdam leges, quibus Wμε ρ ρ ereditor, si planus haberet, posset hoc retine
cessissent: cuius quidem retentionis praesidio illae extorqueri poterant. Non puto tales leges; extare, etsi eas non ignorem, quae retentionem piguoris concedunt, ubi persecutionem alio-
106쪽
atioqui non concederent. Sed qualescunque illae fuerint,lustini amis eas sustulit,ut omnimo-lo seruetur alter hic finis S modus usurae. Alterum vero in hoc genere beneficium rostri legislatoris etiam est, quod nunc com Dode subiungemus. Antoninus Imp. rescripsisse videbatur, in hoc duplum non imputa ri usurarum pensiones,qute iam solutae client: sed eas demum,quae deberentur. Diraque siue legem siue interpretationem Iustinianus insulam quoque codicem retulit i I o. C. de usur. Postea vero cum animaduertisset, ea ratione fieri, ut aliquis vel reliquator malae fidei, esset melioris conditionis, quam bonus aliquis facilis debitor, qui suo semper die peusQHζm iam ponsio.. soluisset: vel acerbus creditor, qui eam statim nes msuro- exrgeret, meliori iure esset,quam liberalis, qui rum in id tam auare S praecise non egisset: placuit,ut sub- duplum lato illo Antonini rescripto, usurae etiam se /mputru'lutae, atque adeo particulares earum solutiones nUmerarentur, imputarenturque in illud duplum, cuius persolutio debitorem plane liberat. Qua de re extat Non. constit cxxi. Cae- suῖu obterum cum & deinde quidam debitores vel- ecbnas
lent abuti hac constitutione, eamque trahere ' ad extinguendos reditus pecuniarios alioqui eonstituti perpetuos : coactus est Iustinianus alteram e onem Ibb. dere constitutionem Nou. c Lx. ut iniquam iecta alia iliane interpretationem reprimeret. Vbi creis interpre
ditor potest repetere sortem, est quod sit mea si rito imputari possit,qui mauult usuris debitorem opprimete. Itaque etsi is sortem non exi-
107쪽
putet, qui pecuniam sterilem apud debitorem residere patitur. Sed ubi tors ita est alienata, ut repeti non possit, de eius veluti precio enita est aliqua pensio, ea tamen conditione, Videbitor loriem, cuin volet, reddendo, possit se liberare: iniquum esset, si is, ubi creditori tantum per annos aliquot iam fortasse depen, dit, quanti sors est, pensioheir, deinde soluere nollet eius pecuniae, quam tamen au huc retinet. Hicque mihi commode occurrit, quod Paulus l. 4. g. vlt. de pae . significat , moris quoque olim fuisse, ut aliquando usurae ita stipulanti promitterentur, ut quandiu eae soluantur, sors peti non posset. Equidem dixerim tunc usuras supra duplum currere posse. Ut autem tunc, si usuras non soluat debitor, sal tem creditori liberum erit sortem petere : ita ubi sortem petere nunquam potest, cur non interea salte in petet proinissam principaliter Pensionem eius sortis, quam debitor reddere etiam recusat 3 Postremo, ut magis atque magis intelliga mus, quam in omnes partes intentus esset honus noster legislator, ut usurarum legitimus esset modus: adjicienda est & illa eius confli tutio, qua repressit foeneratorum fraudes, I. vlt. C. de usuri Ueteres quoque leges vetabant. usuras usurarum ullas peti: Imo vero infamiam illi irrogabant qui eas peteret. l. Io. C. eX qui b. cau. infam. Sed as uti sceneratores in fraudem legis, usuras prius conuertebant in sortem no
108쪽
uatione quadam: deinde earum, tanquam i Or- eismiis, usuras stipulabantur. Iustinianus talem sib ibi ανατοχισμον tali astu dc fraude te num grassari contiem non patitur: Sut inanem colorem, tanquam tuntur laruam, detrahat, vetat usuras induere sortia θμηα,τ--
speciem aut nomen. Sed cum imperfecta lex esse dicatur, quae sanctionem non habet, 'c id, quod prohibet, non coercet, si contra fiat: ecquae poena est faeneratoris, legibus his non parentis 3 Iustinianus in d. l. 26.dc d. l. vlt. addidit, suod o inutile fore, quod quis vel stipulatus erit su- ro quis pra modum legitimum, vel aduersus lias leges odVersus fecerit. Caeterum in illis, quas dixi, Novellis, a. :ρε J XV. Rricolarum fauore prouectus, seuerior est..
Nam vult, vi creditor, qui eas non Obseruat, & .dixit.
plus aliquid exigit, ipsam quoque sortem per- Imo dat. Dura certe dolialolens sanctio. Sed durior fortis Zmtamen est illa lex Platonica, quae cum in uni mn im eyuersum vetaret δανε δεπεπὶ τοκοὐ adiecit,licere πιηρ a
τω σανεισα utἀνω,-απφῖδον οι το παραπαν, irieolusis. μεὶ τε τοκον, μιητε κεφάλαιον. Profecto nimis pVa mo. confusa sunt illa philosophorum siue theore. dum exe mala,siue interdicta: & huius vitae consuetudi. Seriti nem ac necessaria humanae societati commercia perturbarent, sicuti dc multorum concionatorum importunae declamationes, si ex sigge. su ad Tribunal prorumperent. Ita est sane. Ali arum Gentium leges in re usuraria nullum lividum , nullam distinctionem seruabant. sed intemperanter agebant, cum essent iiυ sinitae, di aut prohiberent aut permitterent L s , quas
109쪽
Et Procu. Diorum pudorem secutus corporisi pectro .
quasvis usuras. Quam vero sapienter magis &considerate noster Iusti ilianus 3 Et tamen posteritas fatua quada in superstitione fascinata, ct inepte exhorrens non intellectum no in ea usurae, cum rem alioqui ipsaria non repudiaret, ansa est bonum legislatorem in hoc genere incessere. Iatia vero, ut redeamus ad eum diem, quo
dixi editam sitisse illam de usuris legem, quae nos ad superiorem disputationem impulit :hoc est, ut redeamus ad viii. Id. April. occurrit nunc mihi l. vlt. C. quan . tui. Vel curat. esse
des quar quidem lex nihil habet dissicultatis, sed verecundiae ct pudoris est magistra, cum
in aestimanda pubertate veterem pubis inspe filonem turpem tollit, ct ut annis xii. in scemininis, sic xiiii. in masculis pubertatem honeste definit. Ueteres tam impudentes non erant . ut in scemininis inspici turpiter vellent, quod natura voluit esse occultum. Sed in masculorum corporibus inspiciendis erant minus verecundi : quanqua in non omnes eiusdem frontis fuerint. Ulpianus tit. xi. posteaqua indixit, tutesa liberari masculos pubertate, adjecit: Puberem quidem Cassiani dicunt eum e sisse, qui habitu corporis. pubes apparet, hoc est, qui generare potest. Procul eji vero eum, qui quatuordecim annos expleuit. Uerum Priscus eum puberem esse dixit, in quem utrunque
concurrit. & habitus corporis, & numerus annorum. Hanc Prisci sententiam veteres magis
secuti videntur. Iustiniano vero magis placuit
110쪽
Iyroculeiorum pudor, qui numero sunorum
xiiii. contenti fuerunt: sicuti di Tertullianus in lib. de veland. virgini h. indicat, multis olim hoc fuisse satis, cum ait Ethnicos pubertatem masculi in annis xiiii. non in spontalibus &nuptiis decrevisse. Sed ne hac de re amplius litigaretur, non grauatus est Iustinianus id aperte definire. Porro eodem die tulit l. penuit. C. de pael. conuent. quae lex de donatione propter nuptias agit, qua etiam de donatione postea Iustinianus plura exposuit, in l. vlt. C. de donat. propter nupt. & Nou. constit. lxi.&xcvii. &cxix. Ac ne in suis quidem Institui. tit. de donat. hanc rem praetermisit. Ego quia prope to ta noui iuris ea est, de ea non postum non aliquid dicere. Veteres meram donationem inter coniuges prohibuerunt. Non prohibue
runt inter sponsum ct sponsam. Sed haec sponsalicia i ut appellatur ) donatio tacitam habere
dicitur conditionem, si nuptiae sequantur: praesertim ex lege Constantini. Nam antea iurisse consulti ubi causa alioqui vel conditio expressa non erat, videbantur puram ct liberalem donationem esse interpretari, ut confestimo omnimodo fieret accipientis: sicuti Iulianus indicat in l. I. De donat. ubi propterea Tribonianus videri posset oblitus suae interpolationis. Tertia est species donationis ante nuis Plias : quae mera donatio non est, sed propter causam. Est enim quaedam veluti compensatio