장음표시 사용
71쪽
as D. Balduini Iustinianau. accusatione repellit, aut se liberat, sed uterque potius damnabitur. Itaque & Papinianus ipse, cum dixisset Iudicem adulterii inquirere debere, an maritus pudice vivens, mulieri quoque auctor fuerit colendi bonos mores tesse enim periniquum, ut pudicitiam vir ab uxore exigat, quam ipse non exhibeat ) subiecit: Quae res
potest & virum damnare,non rem Ob comperi lationem mutui criminis inter utrosque communicare. l. I 3. g. iudex. Ad leg. Iul. de adult. Ac ne dubitemus quid sit illud REM co-vNICARE, in Antonini rescripto , unde id hausit
Papinianus, scriptum fuerat, REM cOMPONERE, VEL cAvSAM FAcTI TOLLERE : sicuti ex Gregoriano Codice recitat Augustinus lib. u. ad Pol.
D rempe constitutionem reuertar :seriis. i. ea quidem libertatem, vel potius licentiam diis em sirenis uortiorum, quae antiquis legibus permissa sue iam diis rat,vtcunque reprimit. Sed, ut dixi, vellem, advortiorum. antiquam legem diuinam, qualem RisTusct Apostoli iterum ediderunt, rem hanc totam reuocasset. Theodosius aliquam etiam poe nam diuortii sine causa facti definierat : ct diuortii causas enumerauerat. Sed lustinianus,
etsi illius constitutionem in suum Codicem retulerit,legem in hoc genere suam adiunxit. d. l. vlt. C. de repud. Denique S in Novellis saepius ct fusius hoc ius est persecutus. Sed quia non videtur Christianae disciplinae satisfacere, omitto: potiusque persequar nouas de iure Ciuili leges, quas eo, de quo nunc loquimur . Rn
72쪽
no cumulavit. Nam ct iii. Id. Decemb. fecit quod Kalendis Iuniis fecerat: hoc est, multas nobiles constitutiones promulgauit, quo tem Pore Codex maxime concinnabatur.Inter quas illa iam mihi prima in mentem venit, quae agit de substitutione, quam vulgus barbarum ap Pellat Exemplarem, nos potius appellaremus Probauit quasi pupillarem. Olim moribus suit receptum, ut filios impuberi, etiam exheredato, Iubstituere pater posset. Puberi vero, icet in lio subjνLea conditione esset, ut tectamentum facere non
posset, substituere non licebat. nisi si abs Principe id impetratum esset. Iustinianus, omni bus paremibus, furioso filio quantumuis pu heri, substituere licere statuit, ad exemplum Certo etia ut ait pupillaris substitutionis: sed certis ta. om modomen conditionibus, hoc est, vi non quivis illi μ' substitui,sicuti pupillo, possit: sed certa demum persona, veluti ex liberis ipsius furiosi, vel eti' ue perso. am testatoris, aliquis : si quis modo supersit. nisil. 9. C. de impubi di aliis substit. Quod autem sit, substitutionem furioso se stam evanescere, . statim atque resipuerit: ex antiquo iuretan-ptum esse videtur, l. 43. De vulg. ct pupill. Quo quidem etiam & loco & exemplo Paulus idem respondit, cum pater a principe impetrasset, vi filio muto substitueret, ct hic mutus deinde liberos suscepisset. Nam ct agnatione sui heredis rumpi talem substitutionem ait. Neque dubium est, quin& Iustinianus idem senserit de substitutione furioso facta. ImO vero, Vt
73쪽
38 D. Balduini Iustinianus. ινοι; is, generaliter permittit furioso filio substituere trimissis sic re muto,st sardo. & prodigo, & similibus,
Principis qui testamentinia facere non possunt, eadem oriundi conditione , ut substituatur permittere vide- ore. tur, id ut a Principe amplius impetrare non sit necesse. Itaque cum Tribonianus deinde Pandectas componeret, recte potuisset, atque vii
am fortasse debuisset,expungere, quod de singulari impetratione adiectum est iu d. l. 43. Imo Vero, cum ex alia Iustiniani noua consti, tutione iam possit surdus,vel mutus, saltem si sciat literas, sibi ipsi testamentum facere, pater illi puberi substituere non poterit. Surdo Vero ct muto ita nato, quia cum literas non didicerit, testari, nullo modo possit, pater suo iure, sine principis beneficio, substituere non mi-nlis quam furioso poterit. Atque huius qui dem nouae distinctionis Iustinianaeae, quae adhibetur, cum quaeritur, an mutus testari possit. non immemor fuisse videtur Tribonianus, cum descripsit l. nutu. De legat. libro 3. Sed librarii, qui Florentinas Pandectas descripserunt, valde mendos fuerunt, qui pro MVTus supposuerunt posTvMus : in l. 6. De testam. 'Quod & alibi notasse me, atque emendasse,me 'mini. Quis non dixerit ibros Iuris nostri misere esse contaminatos: miseramque nostratri esse conditionem, qui in iis volutamur 3 sed eorum esse miseriorem, qui ne quidem sentiunt, quid tractent ρ Sed pergamus, multae licet spinae ct scrupuli uos remorentur.
74쪽
Quo die superioren, legem, hoc est d. l. 9.c. de impub. dc al. substit. tulit Iustinianus: eo dena die lulit alteram, quae non minus stipulationibus, quam testamentis profuit. l. I. C. de contrah. stipui. Eisi autem hic non soleant Iustiniani verba recitare,ne vel commentarium quem breui limum esse vellem, ambitiose pro
ducam: vel octois csntextam prolixum volumen, inanique recitatione multas chartas nunc occupeIn: tamep constitutionem, de qua nunc
agere institui, rechabo: non nimbreuius possinn, quod illa contiuet, complecti) ct de seribam castigatio m.. ,
inquisitionem, utrum pust morxem,m P .histilaum moreretur , Vel pridie qua msre' quoque t
etur, stipulatus sit aliquis, vel in te- ome tatamento legati vel 14 deicommissit omine aliquid β reliquerit, penitus guis ce
m PutaDtes Omnia, quae vel quocun-V ria postue contractu vel stipulati vel pacti 'timis. Aint Contrahentes, vel testator in muricte. lo testamento dispositit., etiam si si mretem. delpridie quam moreremr,ripta esse noscantur, nihilominus 'o tenore contractus vel testamen valere PraecipimUS.
Haec certe consitutio satis significare pol , sublatam quoque ego illam veteris iuria. 4 . Io
75쪽
regulam,quae non patiebatur, ut obligationes vel aftiones, ab heredibus eorum, qui stipula rentur, quibusve relinqueretur, vel contra heredes eorum, qui promitterent, a quibusve Moluit i. quid legaretur, primum inciperent. Sed ea rem obli- erat temporibus Iustiniani vel stupiditas, vel ι hb .a ς'uis3tio, Ut cum esset consessum antecedens. his, ..i adhuc id negaretur, quod tamen omnino con coina he. sequebatur. Itaque coactus est tandem edita edesposse alia lege testari, veterem illam regulam esse
incipere. sublatam ct contrariam veluti regulam con cipere atque edere. l. mica. C. ut ach. & ab hered. α coni. heri dic. quae quidem lex noua triabus prope annis post superiorem consitutionem lata fuit, cum iam editos esset Codex, sed nondum editae Pandecte. Est enim lata xv. Kal. Nouemb. post Consulatum Lampadii α sit beredet Orestis. Eamque etiam uno post anno conse-φῆ βrim euta-altera, quae flavit, in stipulationibus I pq faetendi non ininus quam dandi, atque adeo
dati an legat1s, heredem eius obligari, qu1 obligamis huius tus erat facere,cum moreretur.l. vlt.C. de cona ora et trali.& comm. stipui. Oportet hanc quaestio- .nem & diu varie vexatam fuisse, cuius decidendae causa tot leges repetere fuit necesse. Neque tamen Tribonianus cauere potuit, quin imprudens in Panderes relinqueret antiquae illius disputationis scrupulos: sicuti mox ostendam. Ut vero Iustiniani confiitutionem, quae eos amoliri, dc quodam veluti euerriculo tollere voluit, recte intelligamus, x quaenam in hoc
76쪽
Liri I. 4 Igenere fuerit veterum ut ita loquar scrupu.1ositas, liquido discernamus. distincte singula
confideranda sunt. Ac bene habet. Iustinianum ipsum in suis Institui. de legat.&de inutilib. Neutrum sipui. ubi suae constitutionis meminit, nobis sin veluti praelucere. Primum indicat, post here . dis vel legatarii mortem legari olim non p. prsei. tuisse: fideicommissum tamen potuisse relinqui. Cur post mortem heredis legari non posset, hanc rationem Vlpianus Tit. xxiiii. reddite ne ab heredis herede legari videatur , quod
iuris ciuilis ratio non patitur. Paulus quoque
lib. iii. Sentent. Post mortem heredis inquit legari non potest, quia nihil ab heredibus heredis relinqui potest. Absurdum ergo videbatur,si ab herede, non nostro, sed alterius,ct quidem eo, qui adhuc est incertus, legaremus. Sed re eum legare soleamus beneuolen tiae cauissa, videbatur absurdum legare post legatarii mortem, quasi eius demum heredi futuro legaremus. Fideicommissa tamen, quibus ob- are non solebat subtilis aliqua ratio iuris ci- . Ditis,ita relinqui poterant. Nam ct in illis so- Nisiquod
tum habebatur ratio ultimae voluntatis. Iussi. inter leg Dianus nondum constituerat, generaliter le--s gata eo iure censenda esse, quo ct fideicominissa quod quidem postea eum saluisse, suo serimen ea ct loco S tempore dicam. Sed iam in proposi- racta specie interea hoe illi placuit. Nam hoc genus legati ait se confirmasse exemplo fideicommissi. Fideicommissum autem post moris
77쪽
42 D. Balduini Iustinianis. tem heredis relinqui olim potuisse, etsi legari
eo modo non posset , Vlpianus etiam tradittit. IO. Mirum vero,in Pandectis, quae ex Iustiniani velutiore loqui debebant, Vlpianum i
dem significare. Si quis inquit ab heredis vel
legatarii herede fideicommissum reliquerit, . . hoc valere benignum est. l. s. De legat. libroraue eon- iii. Atqui si Tribonianus componebat Pande ctas ex sui Principis sententia, & eas ad ius,
quod tunc receptum erat, accommodabat, a.
rasso alia scribere potuit G debuit, Iummo quoque iure quot loris. valere tale legatum. Sed grauius in hoc genere peccatum est Triboniani in l. I. si eman. cipato. de collat. bon. ubi ex eodem Vlpiano legimus, si emancipato legatum fuerit, cuM PATER MORIETust, etiam hoc conferri debere. Si ab ipso patre herede instituto fuerit eius filio fideicommissum ita relictum, cuM PATER MORIETvR : pro eo haberi, ac si post mortem patris relictum fuisset: dc tam utile esse fidei. commissum, ut nec consesri debeat. Hic ob. seruemus, Ulpianum singulariter interpretari
perinde atq ue si relictum esset PosT MOR HM HEREDI si quia sentiebat talem interpretationem nihil habere periculi r ct interea esse utilem filio,vt in collationem illud non ve ... niat. Sed cur non idem dicitur de legato ita relicto Nempe sentiebat Vlpianus, tuu ob futuram iuris regulam, quae post mortem heredis legari non posse ait. Recte sane. Sed Tri-
78쪽
Liber L . . , 43 Inianus, cum Pandectas concinnaret, nonne Ieminerat,eam regulam esse a Iustiniano sub. tam 3 Nihil ergo erat causae, cur retineret
lud quod inde descendebat, discrimen vetus in iter legatum S si deicommissum : & eadem iterpretatione legatum tale , qua fideicom-iissum,eximendum erat, ct liberandum a collionis lege. Imo vero S alia ratione Trib anus, sine hac interpretatione noua &iusωnti potuit, atque etiam debuit notare, neu um venire in collationem. Nam priusquam indectae ederentur , Iusiniatius legem tule-it, ut adueniicia bono, sicuti castrensia, praeci ua essent. l. vlt. C. de collat. Porro & in I. II . . filio. De legat. libro iii. non dubitat Vlpia-as, fideicommissum filios. suo a patre heredaa reli mim,evM PATER MORιETVR, in id tem- i , as relictum videri. quo sui iuris filius erit: c est, post mortem patris. Talis certe interelatio non est ex proprietate Verborum, ut
ulo post dieam. Sed quia utilis est filio, &
lei commisso alioqui non nocet, placuit Ulano. In legato non idem lue dixisset. Sed tibonianus idem dici posse, notare potuit. ras alii iam annotationes ad Pandectas des,rent, non nescio. Sed notae, de quibus nuncia, in primis profecto necessariae sunt. Ut autem olim legari post mortem heredis Per si legatarii non poterat, sic etiam post mor. Oipula-Iι suam, aut eius, a quo stipularetur quis, ne. Vνημ' stipulari poterat : ut lustinianus quoque q FU, uarin
79쪽
44 BL Balduini Iustinianus. t. shi narrat, Instit. de inutilib. stipulat. & ini. una.
atit pro- C. Vt act. ab hered. vel coni. her. Cur ita ὶ Ra- mi oris. tio certe huius veteris iuris maior hie etiam Idq; iri m erat, quam in legatis. Non enim aut mortuus σον - με dare, aut mortuo dari proprie potest. Et licet' vel heredi futuro consulere ut ei detur, vel e Cuius ra. uin obligare ut det, sorte possimus: tamen te. tiones ex- stamento magis quam stipulatione id fieri po-cutiuntur. test. Stipulationes enim inuentae sunt, ut vel' nobis acquiramus , vel nos ipsos obligemue.
Sed ne haec quidem ratio Iustinianum deteris ruit, quin illam, de qua dixi, speciem stipulationis post mortem conceptae probaret. d. l.
Quae legata olim inutiliter post mortem heredis vel legatarii relinquebantur, ita utiliter
imivi res putabant, multum interesse inter has for- ister ID inulas. posT MORTEM TvAM, &, CVΜ MO O. f.is RIERIS. Cur ita 3 Quia momentum moriendi. tuam o, id vitae potius quam mortis tempus resereis eum mori- bant. l. I lvit.de manum. test. contra quam .
multi olim Philosophi, de quibus agit Gel
lius lib. 6. cap. I 3. Itaque legatum cuM MORI-ErvR HEREs, intelligebatur relictum ΑωTE E-Ivs MORTEM ct legatum cvM MORIETVR
LEGATARIus, ei adhuc superstiti relictum videbatur. Quo exemplo & utilis quoque olim fuit stipulatio cuM MoR1AR, vel Qv MORIERis. Neque tamen Iurisconsulti perpe-
80쪽
ito momentum moriendi, ad tempns vitae reinulerunt. Nam ct ubi utilior erat interpreta-io, ut istud GM MORIETVR, accipiatur pro OsT MORT1M . talem interpretationem in.
erdum secuti sunt, ut dixi ex l. p. s. si fio. De legat. lib. iii. α I. I. ,. si ab ipse. De
ollat. bon. Postremo obseruandum est, quod Iustinia. us in d. l. II. C. de contrah. stip. notat,vete 3s distinxisse hanc formulam. Parnig QvAM Et istas, loRIETVR , ab hac, cuM MORIErva. Et qui- pri M
em in instit. de legat. & de inutil. stipui. a. erte significat , tam illam nocuisse legatis, hum do=i
uam hanc, POsT MORTEM. Ipse vero satu- eiuri non nocere, quia nee hanc nocere voluit. quidem non possum non mirari veteris iuris lud discrimen. Si enim non nocebat ista armula cuM MORIETvR , multominus nocer debuit haec PalDiE QvAM MORIETvR. Nam mnino refertur ad tempus vitae, non autem ortis. Fateor, quia incertus sit dies mortis.
on nisi post mortem sciri posse, an 'uis prile sit mortuus: sed multo minus sciri potestiud c vM M o R i E T v R. nisi post moris
Iam vero cum Iustinianus ait, tam vale', legata & stipulationes cum ista formula posTORTEM , quam cum hac cuM MORlETVR :2 nos haec comparatio fallat, primum Obserandum est, non confundi propterea verbo.