장음표시 사용
111쪽
τ6 Tr. Balduini Iustinianus. Illisistrauito suo in
civice legem Leo nis de mqualitate quadam
nationem contribuat: ct propterea abs Iustiniano apte di eleganter οἰντ φερνα vocantur, quae ita donantur. d. l. vlt. C. de donat. ante nupt. Hoc genus donationis fuisse ignotum veteribus Iurisconsultis etiam fatetur: ct vero in Pandectis nulla eius mentio sit. Sed posteriorum Caesarum tempore, quo barbaries videtur imminuisse dignitatem virorum. & eos, nescio quo modo, uxorios fecisse, in usu esse coepit. Dotem itaque esse Iurisgentium dicimus. Sed hane donationem vix esse iuris ciuilis. Λc initio quidem non praescribebatur, quantum hoc nomine vir donaret atque conferret. Sed Leo & Anthemius Impp. statue runt , aliquam proportionis aequalitatem in pactis lucrandae dotis & huius donationis o seruandam esse : ut qua conditione vir tertiam partem dotis lucraretur, similiter mulier quadrantem donationis. l. 9. C. de paci conuent. Haec ergo aequalitas poterat alioqui esse inaeis
qualis. Vulgo, barbare quidem, sed alioqui aperte, interpretes dixerunt, fuisse quotitati.
Uam. non quantitativam. Placuit tamen Iuniniano, cum suum Codicem conderet. Illud
solum adiecit, ut si inaequalia essent pacta. sic
ad aequalitatem reuocarentur, ut maior lucri
pars ad minorem deduceretur. d. l. penult. hoe est, si uxor de lucrando triente donationis propter nuptias, vir de dotis quadrante lucran. do pactus sit, imminuatur paelum uxoris, ut octantum de quadrante esse intelligatur. Cum autem in Nou. xxii. approbasset hanc legem,
112쪽
constitutione donationis propter nuptias, ea prorsus curu dote aequalitas esset , ut tantum esset in exaequaui hac donatione, quantum est in dote. An- in Notubtea vero cauerat, ne plus esset, neue haec dona tio maior esset dote. l. vlt. C. de don. ante nupt.
Metuebat enim, ne fraus fieret legi, quae vetat virum uxori alioqui donare simpliciter. Atque ita quidem, quod minime tamen solet, mulieribus parum fauit liberaliter, cum virorum repressit liberalitatem. Quid mulieribus prodest donatio, de qua nunc agitur ὶ Prodest, ut doti magis cautum sit, ct ne maritus temerare sine caula matrimonium diuortio solvat. Habet mulier dotis causa magnum ius hypothecae in omnia bona mariti, sicuti postea di cam. Sed utilis praeterea cautio est in rebus donatis propter nuptias. Nam neque eas res,prae sertim si sint immobiles, alienare maritus potin est. licet mulier consentiat: ut statutum est iu Nou. lxi. Deinde, ut mulier sine causa diuertens multatur aliqua parte dotis: sic& maritus propter talem causam, huius donationis partem perdit.
VLotum est ad eas Idus Aprilis, quae
nos admonent editi Codicis: postea quam hactenus dictum est de iis Constitutionibus Iustiniani, quas eo codice inclus
113쪽
μ. Balduini Iustinianus. sis fuiste credo .. Sunt & aliquot aliae, quae quidem sine clie&Consule leguntur: quia tame ad eundem Mennam P. P. ad quem ct huius Codicis confirmatio mi sta est , scriptae sunt, iudicari possunt eiusdem dc ordinis S aetatis D. .ditio. esse. Sed praecipuas me iam exposuisse arbi-
ωὸ uouici. tror. Editus est Codex de quo nunc agimus, dicis. vi. Id. April. hoc Iustiniani anno tertio, Decio U. C. coni. & valere ilibetur ex xvi. Kal. Mali. Sed Decet nutri, qui eum concinnarunt, nimi iam properasse videntur, cum non nisi menses
xv. in eo & colligendo. & interpolando impenderint : & Iustinianus in eodem enulgando nimium fortasse festinauit, cum vix decimam
adhuc partem earum constitutionum, quas e
dere fuit illi necesse, edidisset. Quid3 Quo die
Codicem illum euulgauit, eo adhuc die nouas prope quot horis leges excudebat. Miror ita que, non distulisse illius editionem, donec has utcunque absoluisset. Certe vix ille Codeae ex. ierat , ct ecce statim nouae constitutiones in- dies cumulandae fuerunt, quarum inserenda rum colligendarumque caula tandem fuit neo, cesse Codicem iptum recudere. De iis nunc
suo etiam. ordine videamus. Inter eas vero
nunc prima mihi occurrit t. penuit. C. de collat. quae hoc anno, viii. ld. Aug. edita est, & ad eundem tamen adhuc Mennam inissa. Conti-In ea Iusti' net alitem duo uobit illinas capita de iure col- ο ρημε lationis. Primum est,quo regula haec pria Doni
satuis ea, tur . 'lia: Da putantur in legitimam venire
quae tu in collationem, quamuis e diuerto,non Omnia, quae
114쪽
Veluti ho quae Veniunt in collationem, etiam iti legiti. legit om an imputentur : ut apparet in iis, quae inter Wyp 'vivos donata sunt. Haec enim non imputari in
legitimalia,conferri tamen solent. Ac Iustinia. nus quidem postea statuit, aduenticia non magis cim ferri,quam castrensia. l. vlt. C. de collat. Sed profecticia saltem supersunt, quae conse xantur : sicuti & ea videntur iii honis paternis semper mansisse. Caeterum rursus est distin
guendum, quomodo, quave fini quid a patre ad filium sit prosectum: an ex simplici donatione, an ex donatione propter causam, veluti dotis, aut propter nuptias, an quia sit impens una, ut idio aliquid compararetur: ct quid tandem illud sit, etiam usi videndum. Atque vili ac postremum prius expediam, Iustinianus in d. l. penult. ait, militiam ex pecunia defuncti ante acquisitam illi, qui heres deinde suit, ve- Ε, ni re in collationem. Militiam sui tunc Voca- osem de batur j intelligit ossicium & munus eorum, qui fuΠcti Magistratibus subsellitiebant. Nam tales mili. νυ nutiae vendi & emi solebant. Et propterea etiam V simputantur in legitimam, sicuti & Iustinianus hie docet,& antea expressim statuerat: l. 3O. g.
vlt. C. dei nostic. test. Sed de ipso magistratu tnon idem diceretur. Nam quod dignitatis no Gu minea patre datum est, non conferri, sed pro plieiter,pter onera dignitatis praecipuum haberi , ait f.Inuptia Papinianus l. i. g. iψ. de collat. bonor. Quod at- Gr m a tinet ad ea, quae propter nuptias vel dotis cau- ν sa liberis data sunt, ea magis etiam veniunt in donata
collationem, quam quae simpliciter sunt dona
115쪽
ta. Nam & illa emancipati conferunt: simpliciter vero donata non conferrent. Caeterum ubi
concurrunt cum iis, qui propter nuptias data conserunt, Iustinianus vicissim vult conserrisimpliciter donata: ut aequalitas seruetur. At que hoc est alterum caput huius i. petiuit. C. decollat. Quae magis atque magis explicat, quod in eadem specie definitum antea fuerat in l. I9.C. illo tit. Neque dissimile est, quod prius edixerat Leo Imp. l. II. C. de collat. Sic itaque conferenti consero, quod alioqui non conferrem: sicuti & postea Iustinianus e diuerso voluit eadem ratione, me non conserre non conserenti,quod alioqui collaturus essetn. l. vlt. C. commvn. vir. iud. Sane dotem & imputari in legitimam, dc venire in collationem, dixit in l. unica. g. quo a nobis. C. de rei uxor .aef. Iaira vero ut persequamur, quas hoc deinceps anno Iustinianus nouas leges promulgauit,& ad Demosthenem Praefectiun Praetorio misit, proxima est illa xv. Kal. Octob. edita constitutio, quae magnam profecto iuris ciui- nis lis ita notiatione in invehit, cum omnibus lega. 'iis ref . iis re sideicommissis hoc tribuit, ut eorum Dominissis causa tam in rem,quam in personam agi pos. persequem sit: & praeterea tacita hypotheca in reliqua tedis trib*it statoris bona detur. l. I. C. coinna. de legat.
W-- am quidem suam legem valde laudat iussi umer Θ.Πi'R lib -, Institui. eamque sese cum magna pothbeari. lucubratione secisse iactitat. Sed tanto magis eam actio, dormitasse videtur Tribonianus, qui nihilominus multos Iuris antiqui locos, quos lex ilis
116쪽
la delet & expungit, in Pandectas pollea retulit. Si quaerimus, quale fuerit itis antiquum, quod illa Constitutio tollit : in Ulpiani fragmentis eleganter & diligenter expositum est. Praecipuum autem discrimen fuit inter l*g Stillisto ε
tum per vindicationem. & lcgatum pet da tiam soleamnationem. Diuerlitas formularum & disse- ri diseri. rentia nota est: vis autem & effectus erat, quod mine inter pei vindicationem relictum legatum , flatii 'dicoti- vindicari poterat: per damnationem Vero, non nisi ex testamento petebatur. Iustinianuβ Omis leto. hoe discrimen sustulit, cum utrique generi te tum; gatorum utramque actionem confuse tribuit. Per vindicationem tantum legari poterat res, quae testatoris erat : per damnationem etiam aliena. Iustinianus utroque inodo relinqui posse rem, quae alioqui testatoris non est, statuit. Legati generaliter vel disjunctive relicti per vindicationem, electio erat legatarii: per damnationem vero, heredis. Hoc discrimen cum ex coniectura voluntatis descendat, quomodo tollere potuerit Iustinianus . vix intelli. . go. Nam confuse dicere, nullum esse discrimen, ct heredi semper tribuere electionem, . legislatoris esse videtur parum considerantis quid dicat, &quorsum id, quod dicit, euadat. . . di Et vero Tribooianus huius confusionis Obi, seriministus postea , nihilominus retulit in Pandectas plura veis
manifesta vestigia eius discriminis, quod dixi. stigio p r Nain inl. 19. de legat. libro secundo, non dii. 'si
117쪽
dem, qui damnatus est alterutrum dare. posse eligere quem dare velit. Ac eo quidem loco etiam ascribitur opinio Celsi, existimantis in tegrum esse corrigere, quod in ea specie per errorem factu in est: quam tamen opinionem Iustinianus ante Pandectas editas repudiasse videtur. l. pen. C. de cond. ind. sicuti &posea suo loco dicemus. Sed ut propterea non dubitarem ea in parte reiicere quod dicitur in d. l.
1 9. sic prius illud, quod ibi significatur de i te.ctionis illa differentia, quae est inter vind cationis & damnationis legatum, repudiare vix ausim, cum ex voluntatis probabili coniectu. Ta, & verborum iusta interpretatione descendat: neque ad eam euertendam satis eme puta. rem confusum illud dictet i um, sublatas esse a Iustiniano disserentias horum legatorum. Nam eas demum potius dicerem esse subla.
tas, quae ex voluntatis interpretatione non in.
ducuntur. Quid i Non multo post quam illud Celsi respontum Tribonianus retulit, adiecit alterum Marcelli, qui, cum Titio fundus vel vlasfructus legatus esset, scripsit, Titium posse vel fundum vindicare, vel sumis. l. 2 3. de legat. libro secundo, quod & ex Vlpiano antea retulerat, l. 34. g. pen. de legat. libro I. Dein .
de aliquanto post subiecit illud Pomponit: si
ita sit scriptum, PosT ANNVM AUT POST BI EN NivM HERES DATO : videri legatum post biennium , quia heredis esset potestas in eligendo-l. 43. . vlt. de legat. libro secundo. Sic in lega. to Seneris, modo legatario, modo heredi tri. bui.
118쪽
buitur electio. Cum homo Titio togatus es set, quaesitum fuit, utrum heredis arbitrium .esset, quem velit dandi, an potiuS legatarii. Respondit Vlpianus, verius dici, electionem eius esse, cui potestas sit, qua actionet vii velit: id est egatarii. l. Io 86.cum homo. delegat.libro r. Etsi suspicer eum locum abs Tribonia . . . . N , .no nonnihil esse interpolatum, tamen adhuc ex eo liquet, legatarium qui vindicare potest, posse eligere. idem Vlpianus l. z. deopt. legat. non solum, ait, serui electione vel optionei legata , posse legatarium optare quem velit sed & homine generaliter legato. arbitrium eligendi ad legatarium pertinere. Omitt0 alios similes locos. Atqui cupa heres generalia ter damnatus esset dare seruum, non dubitat Pomponius heredem eligere posse. quem det: modo det quem habere liceat, l. 43. g. l. de te igat. libro I. ut alios complures locos nunci quoqu0 praeteream, qui electionem heredi dant in legato generis. Certe haec tam vario dici non possunt, nisi adhibita distinctione in-wr legatum per vindicationem, & per damna itionem. Sed reliqua videamus. Ulpianus almorum maximi in ilire Civili momenti distri men vetus inter illa duo, quae dixi, legatorum genera notat: nempe optimum fuisse iug lega - ti per damnationem, quia si duobus eadem rei' per damnationem disjuncti in legata sit, singulis insolidum debeatur, nempe uni res. alteri aestimatio. Itaque nec illi re coniuncti erant, b nec erat inter eos ius accrescendi. Sed & si
119쪽
'. Balduini sustinianus. Eademque coniunctim ita duobus iitisset res legata , si e constitutio binitio singulis partes debebantur, ut neque ἔν utroque verbis coniuncti dicerentur . neque interis . . stbbῖ locus edet i uri secrescendi: sed non ea-Breside pientis pars, nisi c/duca seret, in hereditateturius ae . maneret. tapterum ubi res p.r vindicationem crescendi. duobus legabatur, siue coniunctim, siue dii. iunctiva : ita coniuncti intelligebantur, ut inter eos esset ius accrescendi. Equidem hoe discrimen ea Iustiniani constitutione . qua deminc agimus, lublatum esse, non negabo contentiosius: S iii legato per damnationem, ut per vindicationem . nunc agnoscere non recu
lo ius adcrescendi. Nam etsi sentiam hoc quo que discrimen fuisse non ex formula, sed ex voluntatis coniectura, qua in sormulae & ver borum probabilis interpretatio suggerebat :tamen non est tam vehemens et aperta coniectura : & liberalis est interpretatio Iustinia. ni , ct legatariis utilis in iure accrescendi. Acin pandectis quidem, ubi hac de re quaeritur, videmus vindicationis S damnationis men. tionem expunctam sepius, dele amque esse Sed tinto magis interea quexor, non soluin liturain esse relictam, sed & rein ipsam tam va-Sed hi ve. rte . atque adeo contrarie nihil jininus propo-ter ni vi necesse esse videatur ad eonciliatio Mem,scrimisis petere vetus illud discrimen, ct nos ad il- ,h .is..Hiterum confugere. In l. 3 3. delegat. libro
quo lapsus I . eum quaereretur de eadem re duobus legata
os Dibo. disjunctim, Paulus significat, non tribui sangulis solidiun, nisi ex testatoris scriptura mani feste
120쪽
seste appareat , testatorem singulis solidum dare volitisse. Atqui satis hoc apparere veteres dicebant, ubi per damnationem res ita legata erat. Nam & lib. 3. Sententiarum Pauli legimus, dimidium deberi tessiatiis, si per vindi- cationem legatum sit: totum vero, si per damnationem. Itaque non dubito, locum in d. l. 33. a Triboniano esse interpolatum. Et vero manifestum venimum iuris illius veteris extat
ii a l. IV. de legat. libro tertio : ubi Vlpianus agit de re duobus per fidei commissum relicta. disjunctim, non communicandi animo, sed v- trique insolidum : monetque non esse ambigendum,alteri ad rem, alteri ad precium coin- . Petere actionem. Certe quod per fideicommissum relinquebatur, Omnino legabatur per
damnationem. Tum vcro nola communican
di animo, sed utrique in solidum intelligebatur relictum, si disjunctim relinquebatur. Itaque sine alia conditione potuit Ulpianus di-Cere, non esse ambigendum,&c. Huc praeterea pertiuet, quod ex Paulo traditur in l. I. de, Iegat. 2. his verbis: Si Titio, ct ei, qui capere non potest, decem legata sint: quia duobus ii, res dare damnatur, & unus capere non pote ii, quinque sola Titio dantur. Nimis prosecfosecuri, neque iam dico timidi, sed potius sit ' rumpis. pidi sunt tuterpretes, qui siue sensu vel cogi--intatione abrogationis ullius, ct sine nota via a quGrum. . egi ut hoc caput in Pandectis. Duobus coiia concilioli unctim legata sunt decem , i per damnatis bij, istis. iem: quo modo legari quantitas solet. Qu): id sis 6si M. . r et ' ba- claratur.