장음표시 사용
131쪽
ditio, sis cum a tuis. de condit. R demonsi. Sed priusquam in eas referretur, Iustinianus duabus constitutionibus non modo illud confirmauit atque laudauit, sed oc liberali sua interpretatione ornauit. Primum enim, eo, quem dixi, die iussit,ut tacita haec conditio si SINE MAE-RIs MORIARrs , fideicommisso inesse intelli. ne liberis, gatur,siue filius, siue filia, siue nepotes siue a perpetuo lii descen lentes rogati sint. l. 3O. C. de fidei 'sit frat' comm ..Deinde anno sequenti edixit, et ii na
commmrs. . . t. . . . in . c .
turales tantum liberi ita rogati lint, tamen subd s. iustam eorum sobolem tacite exceptam vide, trum in ri. h 6.' l. C. de institui. & substit. Sane Papinaturali' nianus aliquando responderat, sobolem quo bos to δ' que naturalem tantum, ut talis conditio, SI SI 'si hi ha NE Lis ERIS MORJARIS, deficiat, essicere. Sed
opiisis obis : Mihi sinquit) voluntatis quaestio vi rineat, detur esse, de quibus liberis testator senserit: quaei itur. & hoc ex dignitate & voluntate dc conditio. ne eius, qui fideicommisit, accipiendum esse. l. II. g. si quis rogatus. Ad Trebell. Adoptivis tamen nihil hic tribui constat: Ripse Papinianus respondit tale fideicommissum , SI SINE .
LIBERIS MORIARIS, adoptionis commento
non excludi. l. fideicommissum. de condit. Ecdemonstr. Satis autem esse, si uel unus iustus filius sit, licet etiam patris heres non sit, idem Papinianus dixit. l. Ioo g. ita. de condit. & demonst. l. II 4. g. cum quis rogatus. de legat. li. broii. Sed in commentar. de condit. memini, me pluribus hunc locum exposuisse. Illud solum nunc dico, Papinianum non modo in d. l.
132쪽
cum auus: sed&in l. tale. 6. vlt. de parit. secutum esse suam illam pietatis coniecturam, qlim Iustiniano tam valde placuit : neque modo
Iustinianum eam Papiniani sententiam in suis constitutionibus laudasse, sed S alia principis illius Iurisconsultorum responsa persaepe prae dicasse: l. 8. C. de insiit. & substit. l. pen. C. de cond. ind. l. vlt. C. de furt. Sed fortasse meum aliquando Papinianum, ut Iustinianum, edam. iNunc persequar, quod suscepi: ct ad iii. Kal.
Nouemb. reuertor, cuius diei secunda constitutio nunc sese offert : nempe l. l9. C. de iure deliber. quae, quod olim singulariter rece- Per idemptum erat in suis heredibus, communicat exis tempus mistraneis, nempe ut saltem si scierint sibi delatam traneis botiereditatem , ct inter tempus deliberandi hqμε . . quod annale est decesserint, itarias mittant ius earum iis suum ad eos, quos heredes relinquunt. Hic ton mit. certe Iustinianus videtur suos & extraneos tendae he comparare, quod attinet ad illud ius transmis, rei alis. sonis. Sed comparatio perpetua non est. Nam 2 ' fui, ius suum semper transmittunt etiam ignorantes . & licet ante apertas tabulas decesse' seeipionia 'rint. Extraneis quando voluerit Iustinianus Δm sit, ο- non nocere dilationem aperturae tabularum, senditur. postea dicam. Sed non nisi scientes transmit. tunt : & quidem ea conditione, vi quod superest ex tempore ad deliberandum concesso tantum tribuatur eorum successoribus. Iustransmissionis habet suus, si morte praeuentus
sit r hocque ius iure accrescendi & successorii edicti potius est. Extraneo nullum olim daba
133쪽
tur ius transmitsonis. Iustinianus vero aliquod dedit, quale dixi. Oli in itaque siue extraneus repudiasset , siue morte praeuentus nouadiisset,locus erat vel successorio edicto , si tota hereditas ita deficeret: vel f pars, iuri accrescendi: nulla vero erat transmissio. Sed cum Iustinianus aliquam esse voluerit. Tribo, nianus eius meminisse debuerat, cum Pande- stas conderet, & iis alcriberet t. si . de suis dilegit. Sed frequens fuit haec oblivio. Vt superiores duae, de quibus iam dixi, constitutiones dicuntur septies recitatae in nouo Consistorio Palatii Iussi uia nati, sic & aliquot aliae eodem die editae: velut de viudicatione revindicatἔβ hvpotheca rerum dotali triri, quam mulieri so-er Vn' luto matrimonio dari lustiuianus statuit. l. gης ' P . de iure dot. Altera duobus aut tribus an talium,so. ni posterior lex fuit,de iure tacitae hypothecae, Iuto mais quod in bona mariti mulier habet. l. M. C. Qui trimonio, pol. inpign. Sed iam quaeritur de ipsis rebus Et ius ta- dotalibus, quas mulier soluto matrimonio culpUηρ' persequitur& vindicat. Dicitur quidem dos νδ '' mariti constante matrimonio, isque via' dicationem rei dotalis habet. l. doce. C. de rei vindie. Sed iuris lubtilitate interea dominum
esse vel pro domino haberi, reuera autem mulierem esse dominam, Iustinianus ait. Soluto vero matrimonio nillil obstat, quin uxor iure suo utatur, &rem illam tuam vindicet, quod latius explicatur in tit. Sol. matrim. quemad. dos repet. Illud vero nunc Iustinianus adiicit, uxorem vindicantem etiam adiuuari quodam
134쪽
Liber II. - 99 priuilegio hypothecae, si forte res alteri maritus obligasset. Prohibebatur quidem lege Iulia dotalem fundum oppignerare, eis mulieb consentiret. Sed dolem saltem mobilem poterat peream legem obligare. Iustinianus inuo 'lieri tam mobiles quam immobiles res vindicanti hoc ius tribuit, ut eas creditoribus hypothecariis etiam eripere, ct iis praeferri possit. Solemus quidem dicere, eum, qui domitius est, nullum in rem suam habere tu, pignoris. Sed veteres qnoque Iurisconsulti aliquando passi suut, dominio acquisito durare ius prioris pignoris, quo dominus depelleret aliorum hypothecas posteriores. l. penuit. I. Vlt. de eX. cepi. rei iudic. Hocque exemplo noster legis. lator videri potest tale ius uxori dedisse , ne inanis aliquando es et vindicatio, repetitio rei dotalis. 'Sed & septies recitata in nouo Consistorio , Palatii Iustinianaei dicitur illa eodem die edita constitutio de iureiurando. quod uel litiga - emtor litigatori, vel iudex ipse desert. l. i 2. C. deret, cred. sicuti & eiusdem diei est lex lusini- Mando n/oni de compromisso iurato, cuius causa datur cessario ex sententia arbitri actio vel exceptio. l. 4. C. iudicissi. de recepi. arbit. Sed ineptum nunc esset, multis verbis persequi, quanta vis sit Iurisiurandi in iure ciuili. Et qtiis tandem alioqui commen. tariorum finis eri Paulus aliquando dixit,manifestae turpitudinis esse & consessionis, nollo
nec iurare, nec iusiurandum referre. l. 3 8. de
iurotur. Sed hoc recte diei potest, ubi aduersa
135쪽
Et de bo stris , qu patri perfliumf. ac
isseritur. Ioo D. Bainini Iustin anus. rius defert Iusiurandum, cui referri possit. Si vero Iudex ipse deserat, magis recusari potest. Itaque illud Necessarium . hoc Iudiciale rectius appellaretur : cum tamen vulgo contra soleant interpretes abuti his appellationibus. Quid autem recusato iureiurando statuendum
sit, Iustinianus edicit, satis diligenter: scuti&. quid iureiurando praellito dicendum sit. Sed neque nouuin est, si maior vis sit praestiti iurisiurandi, quod aduersarius detulit, quam quod iudex. Nam ct Veteres Iurisconsulti discrimen notarunt, L 3I. de iureiur. Denique & altera eiusde A diei constitutio de bonis, quis filiusf. patri acquirit, dicitur recitata in eodem nouo consistorio. l. 6. C. de ho- nis, quae lib. certe a Iustiniano saepe est laudata. atque etiam magis explicata per t. vlt. C. illo tit. & in Institutionibus semel atque iterum vis triusque sententia breuiter comprehensa. Instit. Per quas pers. nOb. acquir. & per quas pers.
oblig. nob. aeq. Nos delibabimus quod praecipuum est Antiquissimo iure filiusf. omnia patri ac- , lquirebat. Itaque & Ulpianus in Pandectis ait.
emancipatum habere a parente beneficium bonorum quaerenὸorum : quia si filiusf. esset, quodcunque sibi acquireret, eius emolumenintum patri quaereret. l. I. Si a par. quis manum. Solum ius militiae, quod personae cohaereat, R-libi excipit Ulpianus: quod quidem filios reli etiam, non acquiri patri. sed filio, ait. l. 3. I. . de minor. Sed ex constitutionibus Caesarum,
136쪽
I IPriuilegium armatae militiae fuit, ut in bonis
astrensibus filiusf pro patres haberetur: Ecuo deinde exemplo idem placuit de bonis quasi castrensibus. Quas quidem constitutiones lustinianus probat. Sed de aliis filiisf. bonis aduenticiis aliud olim ius erat, hoc est, omnia omnino patri acquirebantur. Constantinus primum excepit bona materna: deinde a. lii Caesares, bona,quae ex matrimonio vel sponsalibus obuenirent. Quas eliam constitutiones Iustinianus laudat. Sed cum reliqua bona aduenticia patri acquirerentur, iudicauit generaliter aequius este, ut bonorum aduenticiorum tantum ususf. patri daretur , filio autem proprietas sertiaretur. Profecticia vero, hoc est, quae ex patris re vel causa, filios deferun- , tur, patri plane acquiri patitur. Veteres tamen etiam hoc peculium profecticium, non minusquam aduenticium, a bonis paternis separabant, filioque relinquebant, cum fiscus propter delictum occupabat bona patris l. 3. f. q. de minorib. Vbi pro D 2LIcTvM, mendose legi DEAiTvM, sicuti iam pridem obseruaui, ix aliis quando admonui, ita adhuc existimo. Nam&e diuerso, si filius f. deportetur, eius peculium castrense, non fiscus, sed pater occupat. l. 3. C. de bon. proscript. Neque Instinianus hoc ius improbauit: sed peculium quoddam aduenti. cium, hoc est , quod non a patre proficisceretur,sed aliunde adueniret, medium flatuit,& . veluti inter patrem ct filium diuisit ac parti tus est, ut ia eo ille usum fr. hic proprietatem
137쪽
Ioan. pii Uu ni Iustisἰanus. haberet. l. 6 . C. de bon. quae lib. inam quidem legem non modo laudat, &, sicuti solet, breuiter repetit in Insilui. sed di tribus post eam e ditam annis exprestit, haec bona aduenticia
non magis venire in collationem , quam Castrensia. l. vlt. C. de collat.
εὶ λ u. hin e ς' tamen ut magis intelligamus, ecis bonorum quid habeat iuris in bonis aduenticiis.
genere te. quorum dominus esse dicitur, quia proprietassari eius sit, licet usu sf. sit patris: obseruanda est al- ω, pusii , tera Iustiniani de iis bonis posterior consti tutio,i. vlt. C. de bun. quae lib. Quae quidem lex 'U'' multa capita complectitur e sed illud, quod
nunc quaero, maxime continet, filium de hisce bonis testamenti uti facere non posse, ac ne
inter vivos quid in sine consensu patris ea alienare vel obligare. Cur inter vivos ea non possit alienare. iustam rationem adiungit : nefas in re hie filius postea esuriat. Sed cur testamentum varis tem' facere de sua saltem proprietate, praesertim siporo vorist ter consentiat , eiusque usu fructui nulla. Ne pti. Vini si non potet tὶ Certe lex xii Tab. 1oli patris dabat ius testamenti faciendi : quia tunc filiusf. nihil haberet, de quo testamentum facere posset. Postea constitutiones Principum peculia castrentia, vel quasi castrensia pleno iure concesserunt filiiss visumque esteonsequens, quod &fuit concessum. vide iis illi testamentum facere possent. Sic Ulpianus it. xx. Filiusf. inquit testamentum facere non potest : quoniam nillil suum habet, ut te
tiari de eo possit. Sed talius Augustus consti-
138쪽
.. Liber n. Io 3 init, ut filiusf. miles, de eo peculio, quod in castris aequisiuit, testamentum facere possit. Non fuisse tamen hoc perpetuum, ut filiusftestari posset de iis bonis, quae illi propria essent, indicat singulare quoddam Adriani de .eretum, l. Imp. Ad S.C. Trebell. Nempe testamenti factio sie uisa dictaque est Iuris publi- et . ut nisi si lege vel constitutione expressim
permitteretur, nulla esset. Quo iure&modo dc conditione faciat filiusf. testamentum depeculio castrensi , vel quasi cas rensi, dicam
Postea, cum ventiam erit ad i. vlt. C. de inossie. Sed illud iam miror: cum Iustin us aduenticiorum bonorum proprietatem statuat esse filiorumf. de hac saltem eum testandi ius nullum dare: cumque in aliis bonis,quae patri non acquiruntiar, castrensibus, ct quasi castrensibus, tam liberam testamenti faetendi facultatem det filios. d. l. vlt. C. de inoff. hic plano
nullam, consentiente etiam patre, tribuere. I-mo vero cum eam satis negasset per d. l. vlt. C. de bon. quae lib. tamen ne praetextu huius legis, quae proprietatem rerum aduenticiarum
addicit filiisf. aliquis conficeret, etiam de his tectari illos posse, alteram legem edidit Kal. Septemb. post consulatum Campadii & Oresis, qua iterum profitetur hoc filiis f. non licere. l. penitit. C. qui test. fac. Adeo ius antiquum in hoc genere illi placuit : cuius tamen rationem & ca isam praecipuam iam sustulerat. Nempe visus sibi est satis superque iri huisis filiisL cum aduersus leges veteres pro
139쪽
3o4 D. Balduini Iustinianis. prietatem bonorum adueuticiorum conCessit filiis. Praeterea vero etiam ius testandi icitis largiri non ausus est, ne nimium indulgere videretur. fAtqui siliis f. alioqui tam fauit liberaliter, ut non solum, sicuti dixi, proprietatem honorum aduenticiorum illis addixerit, sed & post ea Nouellis luis legibus quaedam bona, Prae ter castrensa, vel quasi castrensia, pleno iure eorum esse voluerit, ac ne usu 'se. quidem patri dederit. Nam quod relictum est filios hae conditione, ne usum se. pater habeat: & quod sitos obtigit ex diuisione legitimae hereditatis fraternae, cum patre coherede communis : denique quod propter iniustum diuortium filius consequitur, iubent Novellae tam proprium esse filiis, ut patris nullus sit usus- fructus. Nouel. cxvii. cxviii. cxxxiiii. ac non i natim quidem illa Nou. cxvii. ut patribus V sumst. sic Sadministrationem eripit, hancque cum illo tribuit filiisf. praesertim maioribus, αοειαν inquit θετωσαν καθ' ον βουλοντα τροπον διομεῖν. Sed non ausilia hoc verbo διοικεῖν intelligere etiam δατβεβαι. Nam neque tam facile testandi quam vendendi ius datur. Caeterum cum iam Iustinianus saluisset tot modis fieri posse. ut filiis pleno iure sibi aequi. rerent : credo, si rogatus fuisset ius quoque te- sandi dare, tandem noua aliqua lege dedisset. Facilis enim hic legislator fuit. Sed haec siue eonte flura, siue diuinatio est, quae nihil aut probat, aut essicit. . Porro
140쪽
Porro bonorum aduenticiorum filiisl pa- Alioquiter, qui est fructuarius, est etiam administra. bonorum tor,& veluti curator: & vero actiones,quae eo q
nomane competunt, ita sunt communes, Uti . in V - rum pater
luis sumptibus pater eas eXereeat, non tamen o stictu. sne filii consensu: sicuti latius exponit Iussi- aritis onianus Ind. l. 6. S l. vlt. C.de bonis,quae lib. Sa- admini- ne tutor & curator habent potestatem agen- strotor es. di, neque alterius consensum expectant. Sed Pater tantum non habet iuris, si ex causa aduenticia agendum sit. Nam vel agit ex consensu filii, si habet usumst. vel filius ex consem D patris. Sed ne hic praetereamus . quod Iusinianus quodammodo hic praelerit. & tamen est sin. gulari obseruatione dignum: breuiter videamus, quid in hoc toto genere de dotibus sen. tiendum sit. Non potest filias habere castrense, vel quasi castrense peculium et sed dos pro ' iopso s. prium ipsius patrimonium esse dicitur non Etitia seIsolum abs Iustiniano , sed &ipso Vlpiano, l. aduentitia unicat. &hoc C. de rei uxor. act l. 3. g. 6. dμος minorib. Et dotem a patre profectam non in patris, sed in filiae bonis esse videri saepe vete . 'res quoque Iurisconsulti dixerunt. l. 4. de col, H, expo- lat. bon. l. 4. Ad leg. Falcid. l. 6 I. de euict. Sa- nitur. ne dotem profecticiam, hoc est. quam pater filiaef. dedit, recte dicimus communem patri &filiae, quamdiu filia in potestate patris est. Sed si filia emancipetur, fit illi propria: sicuti & patre mortuo. Quanquam haec dos in collationem veniat, ct in legitimam imputari possit. Gs . ut