장음표시 사용
141쪽
ros D. Baldaim Iustinianis. ut Iustinianus ipse ostendit l. unica. f. videamus. C. de rei uxor. act. ct nos postea latius dicemus. Caeterum si sit dos aduenticia,dicemus filiae propriam esse ex iure nouo: hoc est,& ΙΩ- siniani constitutione, qui solum usum se. talium bonorum concedit patri. Olim tamen talis dos communis quoque erat patri & filiae.
Nam ct Vlpianus in tit. 6. Diuortio inquit facto, si quidem sui iuris sit mulier, ipsa habet actionen d est, dotis repetitionem. Quod si iapotestate patris sit, pater adiuncta filiae persona habet actionem.reuera: nec interest, aduenticia sit dos, an prosectieia. Atqui idem Vlpianus in Pandectis l. 2. Sol. mat. ait, filiae ct patris dotem esse, si filia in potestate patris sit, ct dos ab eo sit profecta. Sed haec postrema verba Triboniani potius quam Vlpiani esse, ab hominibus eruditis & ingeniosis, recte annota tum est. Neque opinor, insolens cuiquam videbitur haec interpolatio, cum Triboniauo e tiam mandata nominatim abs Iustiniano sit, ct nos in hoc commentario multa exempla passim ostenderimus: ct vero Tribonianum, qui eius est subinde oblitus, persaepe accusemus, ubi ad iuris noui rationem suas Pand Oas non accommodauit. Sane etsi dos aduenticia nunc esse dicatur propria filiae, tamen
cito ipsa communis adhuc dici potest patri istfiliae, vi & vlasfructus proprius est patri. Nam
in hoc genere dos aduenticia aliorum hono . Tum aduenticioruin exemplum re similitudi. nem sequitur. Quae praeterea ia d. l. G. ct l. vlt.
142쪽
IO C. de bon. quae lib. a tu stiniano proposita sunt, sunt autem permulta interpretem minus
requirunt: ct abs suo auctore tam multis vero his exponuntur, ut alio commentario minima sint oneranda.
Subiungam potius i. 3 4. C. de donat. quae lex eodem die, hoc est, iii. Kal. Nouemb. promulgata est: & de donationibus, quae insinuationem ut vocatur) requirunt,agere coepit.Nam cum olim donare plusquam ducentos aureos 1ion liceret, nisi si donatio literis publicis con- . in sanaretur : Iustinianus volens paulo liberio adsoo. rem esse hominum liberalitatem , permisit aureos inetrecentos donare sine insinuatione: postea eis insimasio tiam quingentos, alia constitutione, post Con. n f ao
sulatum Lampadii &Orestae: l. pen.6. vlt.C. de donat. & institui. de donationib. Neque tamen haec de insinuatione quaestio ea est, quae sit pluribus nunc verbis pertractanda. Satis enim superque noster luislator eam exposuit. Sed cum in Institutionibus iactet sese multa inuenisse ad uberiorem exitum donationum, lubet praeterea hic quaedam eius generis annotare. Er sine βο-
Illi acceptum ferimus, quod sublata sit vetus is ibus formul solennium verborum, quibus in do. I 'natione utendum erat. Quod ex nudo quoque E otia. pacto donationis detur actio. Quod actio do- isti alia
nationis causa cessa transmittatur ad here- eirea bunadem, etiam ante litem contestatam. Quod v--cna re pluribus donata. ille, cui maior pars do. t Ni manata est, possit alteri offerre precium patris alterius, ct rem totam facere suam. Quid plu-
143쪽
re iam commemorem, ' uae in hoc genere debemus Iustiniano Τ Ipse sua beneficia praedicat satis liberaliter. Sed quod adiecit in l. vlt. C.
de donat. cau. mor. requirit aliquam annotati.
Etiam cir' onem. Vulgo enim existimant, ea lege in o-- ησςi- mnibus donationibus causa mortis requiris morii, 'xunque testes. Ego vero existimo, non nisi in ' iis, quarum alioqui quantitas insinuationein postulare videbatur. Nam de iis demum ibi agitur. Iustinianus itaque cum statuisset dona. tiones causa mortis magis comparari legatis, quae nulla insinuatione opus habent, adiecit, neque eam esse necessariam in iis donationi. bus. Eam enim intelligit, cum acta publica &monumenta dc personas publicas intelligit. Eam non requiri, ubi non donator ea quantitas, quae alioqui insinuari solet. satis constat. Sed dubitabatur de donatione maiori. Quid i- gitur Τ an in hac donatione causa mortis. ut in ultima voluntate , necessarii sunt septem te-ses,qui veluti sint loco insinuation si Iustinia. nus quinque tantum esse neces arios ait. Nam ctii facilius interponi possunt, quam donatio publice in acta referatur. Sed si sit tam exigua donatio causa mortis , quae si inter vivos fieret, insinuationem nullam postularet,cur quin que testes omnino desideraret 'Ea eirea Porro ut reuertar ad i. 34. C. de donat. illa donatio- in primis statuit, Imperiales donationes esse, neque ulla insinuationis lege teneri. miror hoc priuilegi mn. Nam & Prin-ribus solutus esse dicitur, &euiit in ptiis ues ρ α β liberas
144쪽
Libeν II. Iosprimis decet liberalitas. Itaque &eoniugi donare iure potest. l. penuit. C. de donat. inter vir.& uxor. Corn. Tacitus lib. I I. narrat, Neronem donationibus effudisse bis & vietes mil. Ie sestertium: quam summam nudatus aestimat
quinquaginta quinque ut loquimur millio
nibus aureorum coronatorum. Sed Galba Ne. ronis succetar tam iminensem donationem iudicans esse inossiciosam, eam quo iure, qua iniuria reuocauit. Nimium vero astutus fuit noster Iustinianus, qui vi Principem patitur donare quantum libet. sic & Principii priuatos libere & sine insinuatione donare posse flatuit, Nou. Constit. lii.& absurdum esse iudicat, non eodem iure censeri utrumque donationis genus: hoc est siue princeps donet, siue ipsi donetur. Quantum tamen intersit, facile quisque intelligit. Postremo est eodem die edita, quae ct iu RO' R. , ii θυο Consistorio Palatii septies recitata diei mmo emtur, l. vlt. C. dst legit. tui. quae minores XXV. an. IS. annis nas non onerari legitima tutela statuit. In Inis legitimum ni tui. de excusat. tui. ubi Iustinianus meminit toto huius suae constitutionis, generaliter ait mino- 'res xxv. annis qui olim excusabant ut, nune prohiberi aspirare ad tutelam, adeo,ut nec excusatione opus sit. Ipsa tamen constitutio nocide omni omnino tutela loqui videtur. Anti. quo iure minorem fuisse tutorem legitimum, et periculum sustinuisse, indicat ipse Iustinia. s. Ab administration tamen excusabatur ad tempus, boc est, usque ad legitimam aetatem
145쪽
arci D. Balduisi Iustiniamuάtem, & interea curator dabatur: vi tenis essModestinus l. I O. l. pen. de excusat. HariC Ve ro excusationem esse captiosam,Iustinianus re Gis. u.lii cte profecto ct sapienter iudicat, cum quidem me nolit ' interea minor obnoxius esset periculo alienae administrationis. Ergo statuit, minorem ab hac tutela omnino liberari, ut neque, si velit, possit eam administrare: nam dc pupilli inter est alium habere tutorem : ) neque alio adimi. nistrante,periculum sustineat. Itaque Tribo. nianus rectius fecisset, si expunxisset, quod exi ure antiquo, quod iam esse sublatum memi. nisse debuerat, ascripsit d. l. I O. l. penult.Sed scrupulus praeterea quidam superest. Ipse Iu ninianus Institui. Qui testam . tui. de. poss. docet, minorem xxv. annis testamento datum tutorem. tunc saltem tutorem fore, cuin ina
ior factus erit : sicuti etiam Paulus indicat l. quaero. β. vlt. de test. tiu. An idem dicemus .fvel lege tutor, vel a magistratu datus sit Z Cet. te noster legislator in d. l. vlt. C de legit. tiit. omnino vetare videtur, minori vel legitimam suod in vel dativam vi vocat tutelam deserri. Nonnerulameηtss' ct testamentariami Ita quidem etiam postulat ζάι,4 4 rati similitudinis. Sed culti expressim Ssseis,. sngulariter hoc tribuat testamento, ut minotin eo datus tutor, fiat saltem postea tutor, Cubluerit factus maior i reesamare non est me mi. Optarem equidem. habuisset Iustinianus seri plores suarum legum diligentiores. Habuit profecto nimis verbosost sed in rebus ipsis s.
loqui explicandis di discernendis neg lige i
146쪽
sissimos. Quae negligentia nostram Iurispru. dentiam misere perturbat S commiscet. Priusquam mi ssas faciam nouas huius anni leges, nonnullas adiiciam, quae licet sine die de consule legantur in libris nostris, tamen ad λhunc annum pertinere videntur, cum scriptae sint ad Demosthenem P. P. Neque tamen non sentio. posse cx ad annum sequentem per tinere. Sed liceat sane nunc mihi huc eas reis ferre, donec Codex aliquis prodierit, qui diemec Consulem indicet. Nam dc duas modo,quae nobiliores sutit, huc referam: nempe l. 2. C. dei v. emphyt. ιχ l. penuit. C. depos. Quod add. l. 3. attinet, constat,ius εμφυτευ Gism au. σικον,vel εμβ-δικον,Vt Vlpianus Vocat,s cail tore moratiquissimum, dc veteribus iurisconsultis no- certi temistum fuisse. l. 3. de reb. eor. in tit. Si ager ve- poris ructig. Ac primum quidem Populus m. agros ς μην ab hoste captos . ea conditione colendos de-- ' 'μφdit: postea dc in orbe Rom. priuatus quisque iis, hoe exemplum est secutus. Quia Vero dubita' suo Mur
tuit. propriam esse speciem contractus, cuius ea lex estet, ut fatale damnum totius rei domi-,nus sustineret, emphyleuta vero damnum partis. Sed cum ius emphyleuticarium soleret e se perpetuum, di propterea etiam interdum appelletur ius perpetuarium, quaerebatur, an impune posset emphyleuta in pensione sol nenda dominum ludificarier. Ac conducto
rem quidem, vel simplicem colonum expelli
147쪽
tem, S interea curator dabatur: ut testis en
Modestinus l. I O. pen. de excusat. Hanc vero excusationem esse captiosam,Iustinianus resis. u.lit iste profecto ct sapienter iudicat, cum quidem sue nolit; interea minor obnoxius esset periculo alienae administrationis. Ergo statuit, minorem ab hac tutela omnino liberari, ut neque, si velita possit eam administrare: nam ct pupilli inter . est alium habere tutorem : ) neque alio administrante,periculum sustineat. Itaque Tribonianus rectius fecisset, si expunxisset, quod exi ure antiquo, quod iam esse sublatum meininisse debuerat, ascripsit d. I. I o. penult.Sed scrupulus praeterea quidam superest. Ipse Iustinianus Institui. Qui testam . tui. de. poss. do
cet, minorem xxv. annis testamento datum tutorem. tunc saltem tutorem fore, cum maior factus erit : sicuti etiam Paulus indicat l. quaero. vlt. de test. tui. An idecla dicemus,si vel lege tutor, vel a magistratu datiis sit Z Cer. te noster legislator in d. l. vlt. C de legit. tui. omnino vetare videtur, minori vel legitimam suod in vel dativam vi vocati tutelam deserri. Nonnex sarymi ' ct testamentariam Z Ita quidem etiam postularria μες - ratio similitudinis. Sed cum alibi expressim &
cseu . lingin riter hoc tribuat tessamento, ut m1nor in eo datus tutor, fiat saltem postea intor, cum erit factus maior et reclamare non est meum.
Optarem equidem. habuisset Iustinianus seriptores suarum legum diligentiores. Habuit profecto nimis verbosost sed in rebus ipsis
loqui explicandis ix discernendis negligeti- ita.
148쪽
sissimos. Quae negligentia nostram Iurispru. dentiam misere perturbat S commiscet. Priusquam missas faciam nouas huius anni leges,non nullas adiiciam, quae licet sine die &consule legantur in libris nostris, tamen ad hunc annum pertinere videntur, cum scriptae sint ad Demosthenem P. P. Neque tamen non sentio, posse S ad annum sequentem per tinere. Sed liceat sane nunc mihi huc eas reis ferre, donec Cod ex aliquis prodierit, qui diem re Consulem indicet. Nam & duas modo,quae nobiliores sutat,huc referam: nempe l. 2. C. dei v. emphyt. dc l.penuit. C. depos. Quod add. l. 3. attinet, const3t,iuSωφυτευ GGm M.
σικον,vel εριβατεδι ιι v,VtVlpianus Vocato an tore moratiquissimum, dc veteribus Iurisconsultis no- certium. tum fuisse. l. 3. de reb. eor. ιχ in tit. Si ager ve- po= Π incti g. Ac primum quidem Populus Rom. agros p sime ab hoste captos . ea conditione colendos d dit: postea dc in orbe Rom. priuatus quisque fisis e Phoe exemplum est secutus. Quia Vero dubita' I so istumbatur,tan locationi,an vero venditioni annume- bat. raretur talis εμφυτευσις : tandemZenoImp. statuit. propriam esse speciem contractus, cuius ea lex esset, ut fatale damnum totius rei domi nus sustineret, emphyleuta vero damnum partis. Sed cum ius emphyleuticarium soleret e Lia' perpetuum, di propterea etiam interdum appelletur ius perpetuarium, quaerebatur, an impune posset emphyleuta in pensione sol nenda dominum ludificarier. Ac conductorein quidem, vel simplicem colonum expelli
149쪽
propter non solutam mercedem posse, veteres tradiderant. l. 3. C. loc. Quinimosi conuenisset eum, ante finitum tempus conductionis impune expelli non posse: tamen si is biennio cessauerit in pensione exsoluenda,impune pol- se expelli dixerunt. l. ς 4. 6. I l . Denique & vhi biennio colonus aut conductor non commparet, domino permittitur in illius bona etiam inclusa veluti manum iniicere. l. 46. loc.
Sed quid de emphyleuta, qui plus habet iuris,
uam simplex colonus vel conductor, statuenum esset,veterer non expresserant. Ergo no qner Iustinianus nouum ius dicit : & edicit, si emphytenta triennio toto cessauerit in exsoluenda pensione debita, iure suo eadat: sicuti postea in emphyleusi Ecclesiastica , biennii cessationem dc moram ludicauit tali poena dignam csse, Nouel l. cxx. Addit, emphyleutam propter talem causam expulsum amittere
cum suo iure emphyleutico ipsa quoque ut
cum ia, appellat εμπονηματοe: nostri vocant meliora ctura tiones. Sed verbi Graeci vim expendere, ope-ἐμπονη- ra preci uinest. Proprie autem signifieat ea, 4χτων. quae elaborata sunt ad fundum vel excolendum, vel conserendum equae quidem etiam requirebat ipsa conditio appellatioque emphytenseωs. Ea itaque cum necessario fiant,& impendantur ex lege & natura ipsius contra. stus, facile amittuntur cum re & iure princi
pali. Sed si emphyleuta vitro secisset&imis pendisset quod nullo modo debebat, veluti silumptuosum aliquod aedificiam infundo ex
150쪽
ex a 3 , truxisset,id ego temere non alcri perim ἐριπο νη πιαm: quasi emphyleuta ne eo quidem nomine quicquam petere, si expellatur, & pensio. num quoque debitarum ratione conueniatur,possit. Quod nostri interpretes vulgo non satis di lcernere videntur: quanquam , veteres Iurisconsulti, nobis cur ita lentiamus, argumentum praebeant. l. penult. loc. Sed an, quemadmodum ubi legimus conductorem pulsum nihilominus pensionem solvere, ita etiam de emphyleuta dicemus 3 Certe Iustinianus in Nou. cxx. non dubitat. si emphyleuta fundi Ecclesiastici, biennio non lotuit pensionem, non modo rem ipsam amittere, & sir tve
εριττονηριαταν nomine nihil repetere aut dedu- vicere posse. sed & pensiones pr.eterili tempo' pensistitris nihilominus exsolvere. Quod quidem S de bus praere. quouis emphyleuta dici posse videtur, praeser riti tempo-tim si uominus eum expellens, significarit se. derium se nihil de pensionibus debitis remittere : si . cuti & ea conditione recipiens pensionem, 'posset nihilominus sJbi conteruare suum itu expulsionis : quo certe iure valde videtur ἐμ
Porro Iustinianus adiicit, emphyleutam . ehclantem, etsi interpellatus non sit,uon excu- Et hoe etiasari, quia certus fuerit soluendae pensionis amium. dies, qui eam satis monere debuerat: & allegat cum fotus quandam suam constitutionem. Ea vero est l. die inter
ra. C. de contrah. stipulat. de qua suo superius . loco dixi. Caeterum ne dominus recusando tam oblatam pensionem, emphyleutae periculum; H ali.