장음표시 사용
161쪽
olvi isje de sit, liberabituri Credo equidem neque id Iu vade, nee riSconsultos negasse. Sed neque quod diebus de certo hoc tribueretur, neque an fidei ustori, sicuti reo,tribueretur, expresserant: quod Iustinianus nunc definiit. Cum vero postea illud Caliresponsum in Pandectas suas retulerit, fortasse commodius fuisset, ad hanc constitutionern illud accommodare, quam infinitum relinquere. Ne autem plane insolens esse videatur. quod hie statuit aduersus communis Iuris re gulas, meminerimus Iurisconsultos quoque veteres ex aequia re bono aliud quippiam, qua in semini iuris regula postulet, in hoc genere poenae summo illo alioqui iure commita, etiam respondisse. l. 9. 6. I. Si quis caution. Ut autem ad deserti vadimonii causam ea res pertinet, sic eodem die Iustinianus nobi. Misul δε Iillimam constitutionem edidit, qua & eremo.ejamodi. dicii caulam tractauit, sic autem proprie apeio edito pellatur, ubi iudicium iam susceptum, hoc est.
est OHi , litem contestatam , deserebatur ct nout '' solum de reo, sed R de actore iudicium deserente, certum ius dedit. l. properandum. C. de υὰu;ὐ λικος. Eius Constitutionis partem priorem, hisis fit quMinde tempore litibus finiendis praestitu-
quidue a to, antea commemoraui oblata occasione. Al. vadimonii tera est,ut dixi de eremodicio: neque multum
desertiove habet dissicultatis, si eremodicii ix deserti vadiisse με monii discrimen, quod inulti temere consen dunt teneamus. Qui in ius vocabatur, solebat, ne duceretur. promittere se sisere: ct eo no
minς vadem, hoe est, sponsorem di fidejusso
162쪽
rem dare. Si non stitisset, vadimonii deserti quaestio erat: ad quam pertinet ille in Pande-elis titulus, Si quis cautionib. xc. Eremodicium vero nam ct Romani Iurisconsulti hae Graeca voce utuntur proprie appellatur, cum post obitum vadimonium, iudicium iam coe pium deseritur. Sic Papinianns meminit defertae litis,quae in iudicium deducta erat. l. 3 i. s. litem. de negoc. gest. ct Paulus litis desertae, quae contestata erat. l. I l. Iud. sol. Sicuti & Vlpianus vocat desertam promissionem iudicio sistendi causu, cum de vadimonio deserto loquitur. l. q.f. quaesitu in . Si quis cautionib.Siue autem auctor, siue reus delereret iudicium iam Coeptum, dicebatur eremodicium: sicuti Iusti. nianus in proposita constitutione significat.
ct Iurisconsulti antea notauerant l. 7.-vit. de minorib. l. 13. lud. sol. Peragebatur autem ere
modicium, sed μονομιε. .hoc est,ab altera tam tum parte. Sic enim ct Graeci S Latini iuri consulti etiam locuti sunt: ct fieri solebat, vi eremodicii poena esset damnum litis et hoc est. qui iudicium deseruisset,causa caderet : S de serior damnaretur . nisi si ex causa daretur re. si tutio, ix desertae litis instauratio. l. 7. g. vltide minor. l. I.C. ex qui b cau .maior. l. I 3. Iudici
sol. l. vlt. Λd S. C. Trebel. Iam vero quid Iusti.
nianus hic obserarandum esse voluerit, ne quid temere fieret, eius constitutio satis verbose exisponit : di cum adiuncta erit t. 8. C. Quo modo ct quan . iud.&c. postremo consulatur Nou. constit. cxii. Neque praetereatur Nouell. lxviii.
163쪽
Tag μ. Balduini Iustinianus. ubi R ere modicii mentio fit. Non recito,quod legere quiuis,& intelligere facile potest. Locos breuiter indicasse, sit satis. Propero ad mensem Iulium: ct illam, quae xii. Kal. Aug. lata ess,legem sciens praetereo, etsi Permis quoddam ius nouum&singulare ad S. C. Ma D Gm eedonianum adjiciat, cum filios militi dari ἴ-' - mutuum permittat, ct in causam castrensem fili multi. hoc semper impendi fingat. l. vlt. C. ad. S. C. Maced. Maioris est momenti, quod sequenti
Et super die Iustinianus edixit, i. 6. C. de institui. N is
η - .hz qψς 'ςgstin antea, cum oblata occasio esset, e his ἐν te posui, Nondum vero ius illud nouum de no-gatis qua . uationibus attigi, quod eodem dic, hoc est, xi. Eamfauo- Kal. Aug. ad senatum dedit. l. vlt. C. de nouatirabiliter veteres Iurisconsulti sepe dixerant noua im μ' tionem ita demum fieri, si hoc actum sit, ut
nouatio fieret,i. a. l. 6. l. 8. de nouat. Sed an hocia istum esset, ct animus nouandi an interuenisset, varie quaerebatur. Iustinianus ait,Veteres
facile interpretatos esse nouationem fieri, quoties noui aliqv d fiebat in secunda obligatione , ut quia mutabatur persona, vel die vel conditio, vel quantitas. vel pignus, vel fideiussor. In Pandectis tamen sic loquuntur Iarisconsulti, ut nouationem ita demum fieri etiam dicant. si nouandi causa vel animo id fiat. l. m. de solui. l. I 3. pen. de aecepti l. l. 4. f. s ex conuentione. de re iudic. l. 6. O no- rat. Sed cum de hoc animo novandi multae e L
stat quaestiones facti. quae incertia coniecturis
164쪽
tuere tunc demum nouationem fieri,cumspe' feri noua. cialiter expressum est hoc agi ut nouatio fiat, tionem l. vlt. C. de novat. Cuius legis occasionem & qusim cum sententiam suo etiam more repetit, Instit. nouondi a Quib. mod. toll. oblig. Si hoc nominatim expressum non sit, nullam nouation.m intelligi, pissus suis sed ανοβατευτως causam procedere ait. In l, iι. bris impressis vulgo legitur αἰνεατευτως. Sed in manuscriptis rectius legi, ανοβατευτως,accepi. Sic enim Graeci solebant verba Latina iuris Ciuilis non tam nouare, quam ad suam linguam utcunque conformata transferre Neque vero temere facit Iustinianus,cum nouationem in re dubia vel obscura temere non fingit. Nam Ra ibria probabilius est, stipulatorem noluisse temere auaempνδ. a priori obligatione recedere , cum alteram feruntur cumulat: ct maluisse adjicere,quam detrahere. n ruris.
Sane Iulianus l. s8. de verb. oblig. disputans de eo, qni actuin stipulatur,deinde iter: vel qui decem. deinde quinque e vel fructum, deindevium: cum dixisset nihil agi posteriore stipu-
ExPREssERIT, videntur a Triboniano adjecta, ct ex Iustiniani constitutione repetita. Scripserat fortasse Iulianus ita : NasI NOVANDI ANIMO Hoc FEcERIT. Sed cum in ea specie
disseilius ut ita loquar praesumi posset talis animus Tribonianus locum illum describens, aliquid adiecit, quod innuem dubitationem
165쪽
tollat : quanquam constructio verborum postulabat, ut plenius scriberet HOC SE Ac E RE, Sc. Sed&venui ejus l. 3 i. g. vlt. de nouat. lO
quens de duobus reis stipulandi, qui habebantius nouandi, ait, Si urius ab aliquo stipuletur. nouatione liberare eum ab altero posse, cum id specialiter egit. Scripserat venuleius, cuM rD EGiT. Sed hic rursus suum spEclALITER Tribonianus interserit. Ut vero sibi constaret
in sua interpolatione . debuerat illud quoque adjicere infinitis aliis Pande starum locis. Sed haec inconstantia Triboniani frequens fuit. Vetitum Redeo ad Iustinianum: qui cum edidisset illainst ' ult. C. de nouat. sequente die, hoc est, X. Ka Mimi' lend. Aug. addidit l. vlt. C. ne fidejugdot.dent.
dantur. Quae tamen lex profitetur se non tam ius nouum dare, quam antiquum amplificare. Lex antea fuerat, ut vir uxori fidejullorem seruau. dae dotis causa daret. Eam legem Gratianus, Valentinianus & Theodosius imppp. aboleri ἔusserunt,edita contraria constitutione: l. I. C.
ne fidejuss. dot. dent. In Cod. Th. de fideiussdot. extat altera eiusdem Theodosii constitu. tio , quam subscriptio indicat undecim annis post priorem,esse promulgatam: verba autem significant, etiam datum a marito fidejussorem in hac causa non teneri. Omnium inquit) fideiussorum deinceps in cauenda dotis sponsione , sponsiones absoluimus. Quid Iustinia. nus 3 Huius posterioris non meminit, sed illius prioris tantum: eamque amplificando, neque fidejussorem,neque alium intercessorem a marito
166쪽
rito exigendum esse dotis nomine ait, ratio- Bonae mnemque hanc adjungit: quod c qua mulier sei. o opsam mariti fidei committat. non debeat do- tem nolle illi credere. Fauebat quidem Velle' aeos .aei,
menter Iustinianus dotibus e & quid earum no- fmauit mine de singulari iure tacitae hypothecae sta- Iustinia. tuerit. suo loco dictum est. Sed noluit praeter- πο .ea maritum onerari alia satisdatione. Nam ct aliquam esse satisdationis ignominiam, Vlpianus fatetur l. testamento datos. de testam. tuti ct propterea tutoribus saepe talis satisdatio remittitur, quorum tamen bona pupillo facile obligantur. Et cum a patre aliquid filio legatum esset sub conditione, filiusque emancipa- tus ex edi isto peteret si hi satisdari : respon sum est. melius esse, rem per mediocritatem ita dirimere, ut satis sit hypotheca rerum pa ternarum. l. 7. Ut legat. nom. cati. Ergo & hoc exemplo remissa est satisdatio marito. Est illa sane optima cautio, cum praediis praedibusque ut veteres loquebantur alicui cautum est. Sed mulier praediis contenta esse debet: prae des a marito honeste etiam peti non possunt. Nam S cur alterius hominis potius, quam ma
riti, fidei dotem suam crederet 8 Itaque dici o. . hic poterit, quod Varro scribit in lege inauci quam
piorum olim scribi solitum esse: vADEM NE Iuto ma. POScERET, NEC DABITu . Soluto sane matri. trimonio
monio quin maritus dotis restituendae det ali foti flare quando fidejussorem . nihil obstat: & Paulus I. I. de excepi. meminit fide jussoris a marito tibis post solutum matrimonium dati, dotis nota' probibuit. I ne:
167쪽
; . ne: quem S in solidum condemnari ait. Et Vlpianus l. 24. Sol. mat. aliquando mulieri satis- dandum esse de sollitione dotis, minime dubitat. Sed matrimonio constante, nullaque satis iusta causa urgente, maritum mulier hoc nomine non appellabit: neque suae distidentiae tam inuerecundam significationem edere deis bet. Caeterum tota haec ratio, qua di Iustinianus utitur, nihil aliud significat, quam maritum non cogi satisdare Iihoc est, dare sidejussores dotis. Qtiid ver o s vltro dederit 3 Ah illi ab isti non obligabuntur 3 Certe non obligari. ligni. oblis isse ficat altera illa Theodosii constitutio, quam
quem vir ex COd. Th. repetii. Sed neque eam Iustinia. vitro dedit nus retulit in suum Codicem, neque limite v a quippiam Pandectis suis ascripsit. Itaque temere non ausim illos absoluere. Et vi quaedam honeste accipi dicuntur, quae non peterentur honeste: sic uxor videtur, quem fidejussorem a marito honeste petere non posset, ultro ob latum posse non inhoneste accipere. Neque tamen firma mihi videtur quorundam, qui iahanc sententiam quam vulgus fortasse non ει ais Oblia seqcitur, confidenter abeunt, illa ratio, cumgetur ps dicant in Pandectis se legisse, maritum pignus ignus uxori uxori dotis causa recte dare: l. 7. si uxor. de datum est' donat. inter vir. & uxor. & propterea conten 'd*m vomi' dant. idem dici posse de fidelutare. Haec, in- lquam consequentia ut ita loquar firma non est. Neque enim perpetua est pignoris S fide. jussoris comparatio. Quidὶ Eisi pignus non
daret maritus, tamen tacite hic obligarentur eius
168쪽
I 3Ieius etiam inuiti bona. Non tamen ad fide. jussionem propterea eum adigi aliquis dicet: scuti paulo ante exposui. Plus coloris habet illa ratiocinatio: Cum quid dotis causa expromittitur, fideiussorem eo nomine datum teneri lex ait: l. s. de jure dot. Tenetur ergo,&qui dotis reddendae causa datus est: tametsi hae
ut ita iterum loquar consequentiae periculosae sint, & objecta aliqua ratione discri ininis Deile possint labefa stari. Transeo ad Kalendas Augusti, quibus statim mihi occurrunt insignes aliquot & nouae con stitutiones lustiniani nostri r ac illa in primis , quae grauem inter veteres Iurisconsultos controuersiam definit. l. pen. C. de cond. in-deb. Constat, in disjuncti uis stipulationibus electionem esse debitoris. Neque ea de re ulla Dedit θinter Iurisconsultos olim quaesito fuit. Sed debitori. cum debitor per errorem soluisset virumque, εν ex is
existimans se sub coniumstione debere, quod Σ
debebat sub disjunctione: an ut prius soluen M utrum. da . sic & repetendae alterius rei liberam ele-que per erisclionem habeat, magna olim quaestio fuit. rorem seia Marcellus, Celsus ct Vlpianus putabant. cre sit, isto ditoris, cui solutum sit, iam potius electionein esse, utram rem reddere malit: quasi iam debi' ut avi vi tor & reus sit in condictione indebiti. Iulia- hi inus vero & Papinianus dicebant, ei, qui soluit, integram relinqui electionem repetitionis. Iustinianus horum sententiam confirmat, illorum repudiat: atque ita litem componit, ind. l. penult. Sed tanto magis reprehendendus
169쪽
Tametsi est Tribonianus, qui postea Pandectis ascri- Tribomo' pia, quod iam erat abs Iuniitiano rejectum. με rqo' lilam quod legitur in l. 26. 6. penult. de cΩΠ' Ino; vi in b. expungendum erat. Caeterum heis non exputi ne constat, quod ex Iuliani sententia seriptum xerit ei est in l. 32. illo tit. Cumis,qui Stichum aut Pam-Pa ectis, philum debet, simul utrumque soluit, & postea alter perierit, alterum non posse repeti :quia qui superest, in soluto remaneat. Nempe
u uterque extaret. dari alterius repetitionem
ei, qui soluit, sensit Iulianus. Hic autem, cui datur repetitio. datur & electio. Sed & eodem capite idem Iulianus, Cum is, qui Stichum aut Pamphilum debebat, vel hominem generaliter,soluit Stichum per errorem, existimans sese eum omnino dare debere: respondit,posse condicere Stichum, & alium hominem dando liberari. Neque dubito, quin ist haec Iuliani sententia Iustiniano placuerit. Atqui rursus Celsus in ea quaestione reclamat. Nam S cum heres iussus erat Stichum aut Pamphilum dare, & Stichum dedisset, cum ignorasset sibi lucere vel Pamphilum darer respondit Celsus. nihil repetere posse, hocque etiam responsum in Pandectas relatum est, i. r9. de legat. libroii. Equidem & hane Celsi sententiam Iustiniant neque no displicuisse vi dicam, consequens est: viquessio quid' riirsus Tribonianum accusem, qui in concinu I. ' nandis Pandectis parum viderit, quae potissi onctioisi inum rei ponia deligere deberet: parumque Uequeus memor fuerit, quid iam antea Iustinianus ipse in eorum contentionibus dirimendis deianiisset. Fuit
170쪽
Fuit certe magna Triboniani culpa, pugnantes sententias Pandectis inserentis. Sed multo est maior, cum id facit, ubi etiam Iustinianus alteram prius reiecit, alteram recepit. Peccatum tamen non semel in hoc quoque genere abs Triboniano esse,res ipsa loquitur tre impudenter verecundi lunt interpretes, ne
- ineptos ct insulsos dicam, qui quiduis finguntre comminiscuntur, potius quam sui Tribo, niani maiestatem imminuant, quali vero fue-λ rit ille ἀναριάρτητος. Sed persequamur quod
Quo die Iustinianus edidit illam l. penest. C. de cond. ind. eodem die edidit S alteram l. penuit. C. de contrah. stipulat. qua veteris Iu .ris altercationes decidere se profitetur, quas tamen in Pandectis vix agnoscimus. Iustinianus generaliter definit stipulationes siue dan. di siue faciendi. ct ad heredes, ninnpe stipula toris, ct contra heredes, nempe promissoris, transmitti, siue heredum facta mentio sit, sue non. Quid olim Iurisconsulti 3 Certe in Pan. dectis idem sensisse videntur. Cum pactum non petendi famina esset, in quo heredis mentio facta non erat, an heredi prodes et quaerebatur. Celsus prodesse significat, nisi si petitor probauerit. de reo tantum, non etiam de he rede actuiti fuisse: quia inquit Celsus,pleriunque tam heredibus nostris, quam nobis ipsis cavemus: l 9. de probat. Multo ergo magis id dicemus, si sit stipulatio dandi. Sed lusi inlauus I 3 'SimuI auarem stipulationestam dandi quam faciendi