장음표시 사용
151쪽
3 r4 IP. Balduini Iusimanus. sui tamen aliquod obiiciat, contulit Iustiniatuas, ut emper pecuni phyleuta offerens pecuniam pro testetur, pera deposit '' se non nare & pecuniam illam obsignatam 72, . deponens, ostendat se in mora non esse. Le- nemo, A. gei huius depositionis allegat Iustinianus. minus aeo cuius frequens mentio in libris Iuris ciuilis.cipere eun- Ac olim quidem saepius in aede sacra eo modo
aetur, hinc ct fini pecunia deponi solebat: ut quinque lOp ri 9 eis in Pandectis expressum est, R Cicero lib. ι ' s ad significat. Tempore Iu stiniani templa talibus depositis etiamnum occupat,antur. Iustinianus aliquando meminit pecuniae praesentibus tabulariis, qui ct attestationem conscriberent, consignandae ct in Ecclesiae κειμιηλυα V. ω deponendae. l.vit. C.de bon.aue a iud. possid. Interdum etiam mentionem facit' rerum in aede sacra vel in κεινα, λιασίω ciuitatis deponendarum: l. I9. C. de agric&censit.
Sed & apud acta deponi pecunia poterat: &rei apud Officium depositae meminit Vlpia
nust. 7. l. vlt. Qui satis l. cog. Ia uolenus in aede sacra, vel apud virum idoneum rem depo-ψ aliquando dixit, i. vlt. de tab. exhib. Caeterum ut absoluam , quod Iustinianus praeterea statuit de iure emphyleutico, con-Permuyss iuuetenda est altera illius constitutio, quae em-μe-Θ- , ψ . . . . t pphuleutae quidem permittit vendere 1uum iug
fui uendi. emphyleuticum,led i me traude domini: nem-tio, certis pe ut dominus praeseratur, si emere id ipse ve- modis. lit. aut ab emptore consequatur quinquagesimam precii partem. l. vlt. C. de iure emphyta
Sed ea consistutio non est huius temporis, α
152쪽
interpretes habet satis multos: Salioqui tam multis suam ipsa sententiam exponit, ut interin
pretem vix requirat. Priusquam vero nos alio transeamus, proponenda hic est , sicuti ante promisi, l. penuit. IdemPνM. C. depos qua tamen lege Iustinianus non tam ceps ius nouum ius dicit,quam confirmat, illustrat,am. priscum mplificat antiquum. Scriptum est libro seeundo torovit, sententiarum Pauli: In causa depositi compon' Ibis .isa sationi locum non esse, sed rem ipsam esse iunis A. reddendam. Ac ubi in Diocletiani Imp. re negatur is scripto legimus, praetextu debiti restitutionem causa deincommodati non probabiliter recusari, l. vlt. φρομ C. commod. pro coMMODAT1 rectius legi coMMENDATI , hoc est depositi, quidam suspi cantur: qui ct propterea ipsius Codicis conM cinnatores accusant, quasi illi vocem corruperint, quam non intelligebant. Verum id ais lias viderimus. Pauli vero locus. si ab Aniano non sit interpolatus, satis probat, iure quoque antiquo restitutionem depositi, praetextu ali-Cuius compensationis recusari aut impediri non posse. Sed Iustinianus apertius hoc ius ponit, ct confirmat, d. l. penult. Sed & postea, cum ius compensationis confirmaret, oceum, qui rem sine vitio possidet, etiam in actionibus in rem posse uti compensatione traderet, nominatim & singulariter excepit causam depositi. l. vlt. C. de compensat. Denique in institui. de actionib. eandem exceptio.
nem inculcat, ct causam quoque adiicit : Ne linquit praetextu compensationis aliquis de-
153쪽
Ii 6 D. Balduini Iustinianis. Idque i fraudetur exactione rerum depositarum Quod umst deposito hie saluit, statuit etiam de dote, μ' h cuius non minus fauorabilis causa est. Sed il- ' lud praetet ea singulare est, quod in d. l. penuit. S.doro. adiecit, si quis denuncia uerit depositario, ne spexit de. remet,qui deposuit, reddat: deponentem posipositori se oblata cautione de sensionis, nihilominus ςμ ς' rem consequi. Ergo tunc Iustinianus sensit, il- ,...A. Eui denunciationis eam saltem esse vim, ut tofi is i. depostarius non cogatur rem restituere, nisi ne reddas deponens caueat. sele ilium defensurum esset epositum. sicuti di ubi plures sunt heredes eius, qui deposuit, & quidam ex iis petant depositum. quod diuidi non possit, non reddet depositarius, nisi idonea cautela ei praenita. ut Caius ait t. si plures, Depos. Porro cum intelligeret Iustinianus . illis denunciationibus saepe impediri restitutione in depositi , quia non Omnes semper plissint cautionem illam praesta.
re : tandem edidit Nou. lxxxviii. Ne quis temore talibus denunciationibus uteretur. Nam denunciantem , qui depositarium ea ratione terruerit. Vt cautionem peteret a deponente. coercet : vis deponens propterea impediaturrem suam consequi, quia emere non possit.
denuntians ille pendat deponenti usuras trienistes : ct damnum rei praestet, si sorte res apud depositarium pereat. Iustinianus in ea constitutione pluribus verbis hanc suam sentenistiain exposuit. Sed tanto minus digni venia sunt quidam interpretes, qui olim finxeruntea Nouella tolli totam vim denunciationis r
154쪽
quasi nihilominus cogatur depositarius etiam sine cautione rem restit uere. Fortasse eos fefellit si in re tam aperta probabiliter filii quisquam potest) quost Iustinianus hoc adiecerit, καὶ μιητις αντιθέ ω,Sc. quod illi inepte retulerunt ad depositarium. Sed res ipsa clamat, id esse reserendum ad ipsum denunciantem: quasi dicat Iustinianus, eum non posse causari i-cuisse deponenti nihilominus rem praestita C autione consequi. Non enim omnium in potestate esse talem mutionem , Iustinianus respondet. Sunt in ea Nouella multa alia, non iam dico peccata glossarum, sed portenta veteris interpretis. Verum nunc ea exagitare,nihil attinet. Ut redeam ad i. penuit. C. depos. dico, tam olim quoque fauorabile in fui si e rei depositae restitutionem, ut pecuniam eo no mine depositarius accipere prohibeatur, ct acceptam simul reddere cogatur. l. vlt. Depos. Sed & si rem ita deposuero. ut post mortem tuam reddas, nihilominus mihi est integrum ac liberum, mutata sententia prius rem repetere.
Transeamus ad annum sequentem,quo con
sules fuerunt Lampadius & Oreses V V. CC. v multae quoque insignes a Iustiniano leges editae & pleraeque ad Ioannem vel Iulianum P.R missae fuerunt. Cum Iustinianusii.Consul. fuit. solus & sine collega fuit in oriente. Deinde Decius in Occidente quoque solus, ct sine collega Consul fuit: cuius fidem Theodoricus, qui tunc tu Italia regnabat, statua&in-- , H a scris
155쪽
scriptione, quae etiamnum extat, ornauit.
Iam vero Lampadius & Orestes in occidente ambo Consules fuerunt: illiusque etiamnum meminit quaedam inscriptio Neapoli, huius vero Procopius lib. 3. de bello Goth. In terea quid in Oriente noster Iustinianus de iure ediceret, videamus. Ac in primis, quod edixit xv. Kal. April. hoc est, i. vlt. C. de iure dona. impet. quae tamen lex ad Demosthenem P. P. scripta est. Veteres leges operam dabant, ne debitor rei suae oppigneratae dominium temere amitteret, quod in creditorem facile transferretur,
Proptereaque lex commissoria in pignoribus sublata est: & ius luendi pignoris tam perpetuum esse dicimus, ut nulla temporis praescriptione tollatur. Sed di si secundus creditor aebhar Pri ri pignus emerit, debitori datur ius offe-ι- tii, rendi. l. .g.Vlt.& l. 6. de distras'. pign. l. & qui.
a. suo. C. illo tit. Sed rursus etiam creditori consuluerat eredi. runt veterςs leges, ut ei aliquando ex pignore
ri cum satisfiat: cumque is habeat ius disrahendi pi- μ ε ph gnoris, neque tamen sibi ipsi vendere ponit Ii. ἡ.is.. q*4 tR idem feret, si idoneus emptor nullus
mitur, tris Occurreret, natuendum fuit. Ac pignus qui-huio eritu. dem in causam iudicati captum executor cre. re domi. ditori, sicuti alteri cuiuis recte vendit: eique
omnino hoc addici necesse est, si alius emptor non sit, sicuti latius expositum est in l. I s. de re iudic. Sed iam quaeritur de pignore, quod cre ditor ipse habet: & vendere vellet, si emptorem inueniret. Placuit igitur, ut alio emptore
156쪽
nori occurrente, tandem creditor a Principaimpetraret ius dominii, ct ab eo veluti executore ita emeret, imputando pro precio illud. quod debetur. Sane vi Scaevola meminit pignoris, in proprium creditoris patrimonium redacti, cessante debitore, i. IOI. de legat. libro 3. sic & Triphoninus mentionem facit creditoris, tenentis iure dominii pignus ut rem propriam,ex auctoritate principis. l. 63.f. vlt. de acqu. rer. dona. Et Vlpianus modo creditoris impetrantis ut iure dominii pignus postideat l. s.6. i. de reb. eor. l. 24. de pign. actis. Ulpiani vero Princeps Alexander Imp. signi sicat,creditorem, qui desiderabat dominii iure pignora possidere, debuisse ut aitὶ solennia Dummo,
Peragere. l. I. C. de iure dona. impet. Quae. M sole
nam vero illa olliri essent, Iustinianus indicat'q in l. vlt.C. illo iit. cum ait, proscriptionem pin hisy I p I. blieam & annum luitionis olim hic introdu' tis,quae biectum fuisse. Primum ergo creditor debebat habas. pignus proscribere, hoc est, proposito palam libello siue programmate signi sicare rem esse venalem. Cuius proscriptionis Cicero saepe meminit, ct ex Servii Sulpitii sententia noster Vlpianus semel meminit pignoris. proscripti.
l. i 3. S. et s. de iniur. Si nullus ςmptor Occurre ret, creditor ipse a Principe impetrabat ius diminii : sed ita, ut debitor adhuc intra annum tuere rem posset ficuli&Triphoninus ait, intra constitutum luendi tempus pignoris cau- .sam verti. l. 63, et vlt. de acquir. rer. dom.
157쪽
Isto μ. Rulduini Iustinianus. Sed requi Fit alia
porro M. stinianus acreditore,
Quid iam noster iussinianus 3 Difficilius etiam concedit creditori itis dominii in pignore. Primum enim statuit, hoc ius a Principe impetrari non posis, nisi si iam toto biennio cessauerit debitor, posteaqua tu ei de punctatum fuit ut solueret: ct hoc biennio transacto, res proscripta non reperiat emptorem: ct ite- rum admonitus debitor ut soluat, in mora eL se perseueret. Sed ct si ius dominii tandem impetratum sit a Principe, tamen debitori dari biennium, quo rem luere adhuc possit. Sic 'ς 1so enim Iustinianus veterem annum huius tui
ιοri intra pud Tryphoninum legimus constitutuna tu. biennium. endi tempus, quidnam ex sententia Iustinia. ni intelligere debeamus, intelligimus. Sine hoc quidem biennio debitor se ctrem liberet, tum vero creditoris dominium confir. matur: ita tamen, ut scuti in addictionibus da. tionibusue in solutum fieri alias dixi, ct Iustinianus in Nou. iiii. probat, ineatur iusta Rar-quabilis aestimatio, ut si res pluris sit quam debitum, debitori detur, quod superest : si vero minoris sit, creditori integra seruetur actio ad id,quod deest. Haec est in summa, Iustiniani noua constitutio in l. vlt. C. de iur. dom.impet. quae quidem quam sequa sit, di miseris debito. ribus utilis, res ipsa loquitur. Eiusdem diei est l. 27. C. de test . quae abrogat quanda in Honorii &Theodosii legem, e- tiamnum extantem in Cod. Th. Ea siue Hono. riana sive Theodosiana constitutio edixerat.
158쪽
ne quis ivt ait) post diem mortis, scriptis ante Tum testa.
decennium testamentis praestetur assensus : - νω de nullisque viribus laxetur seriptura, nuru modi rama ι.is tempore antiquata. l. 6. C. Th. de test. lusti--eom
nianus vero ea ratione testamentum infirma- probauit sri vetuit, si alioqui non appareat, testatorem mutasse voluntatem. Ac si quidem is eam ita mutauerit , ut aliud etiam testamentum rite fecerit: tum vero ipso iure prius testamentum irritum fieri,etsi deinde decennium non effluxerit : Certe testamentum tanto magis valere
debet, quo magis placuit testatori, ct diutius ab eo superstite est comprobatum. Neque alioqui tam videndum est, quo tempore scri pium sit, quam quo sita moriente veluti edi. tum. Quibus vero modis testamenta infirmen tur, vel rescissa esse intestigantur, dicere, non est huius vel loci vel temporis. Sed cum superiori lege alteram . quae eodem die edita est,
coniungam, nempe l. vlt. C. de reuoc. donat. quae tamen non tam ius nouuin edit, quam ii ' Ee letam lustrat antiquum. Erat ante Iussinianum quae- actionemdam actio ingrati, ad reuocandam donatio ingrati,nem : sicuti apparet ex l. 7.& 9. C. de reuoc. pio dona
donat. Sed eae leges de impio potius, quam
simpliciter de ingrato loquebantur: nequo sar eis M. iis constabat de causa, propter quam ingratus eres 1 hic esse iudicaretur. Philosophi dicerent in frinxit. gratum esse,qui non rependit aliquid donatori. Sed Iurisconsulit , etsi ex honestate naturalicum philosophis interdum dicant esse aliquam obligationem-ἀντίδωρα,l. 2 s. f. 8. depe iis tit.
159쪽
tit de prae fandis post bienonium fru
Ista n. Ralduta Iustinianis tit. hered. tamen non iudicarunt ingratum,qni tale ossicium remunerationis negligit. In gratum vero appellant, qui etiam malefacit ei, a quo est beneficio affectus. Sed cum harect descriptio ct quaestio sit prope infinita, sicuti Seneca in lib. de Benes admonet: Iustinianus expressit certam speciem atrocis si ita loqui licet ingratitudinis: cuius causa donatio re uocatur. Huiusque etiam suae constitutionis meminit in suis Institutionibus de donationibus. Sed quod in his praetermisit,in illa expressit: si donator hoc suum ius tacite velutiremiserit, sicuti iniuriarum actio dissi latione tolli dieitur, fio ct illud intercidere, ut ad donato ris heredem non transeat. Nam neque heredi gratiam, quae donatori deberi dicitur, & OLficium remunerationis deberi dicerent philosophi. Magis nouum & singulare est, quod paucis
post diebus, hoc est. xii. Kal. April. edixit Iustinianus, extraneum qui dotem promisit, si biennio post contractum matrimonium eam non praestiterit, in mora esse videri , ut deinceps fructus. vel usuras saliam trientes praesta re quoque teneatur. ι vli., vlt. C. de iure dot. Iure communi sine interpellatione non solet quis in mora constitui. nisi si certus dandi dies fuerit praestitutus. Iam vero Iusinianus tauquam ex re ipsa moram contrahi fauore dotis flatuit. Saltem diem dotis dandae veluti praefixit: quo elapso,mora fieri intelligatur. Cum pater. dotis pro filia promissae etiam usuras e
160쪽
eas praestari non debere, quamdiu filam aluit. α onera eius matrimonii sun inuit, Ceruidius Scaevola dc Papinianus Olina responderant. l. II. de doli mali except. l. 42.' usuras. Soluti matrim. Sed maritus qui ea onera sustinuit. merito etiam ab extraneo, saltem post biennium usuras dotis cautae, nec numeratae petit,
si rem trientes: quales etiam usuras ipse debet, si soluto matrimonio sit in mora dotis renituendae: ut Iustinianus ipse statuit l. unica. C. de rei uxor. cit'. quod postea viderimus. Iam vero paulo pos d. l. vlt. C. dei v. dot. hoe est, vi. Κί. Λpril. in causa morae quippiam fimgulariter constituit. Iure communi, quod &Iustinianus alia sua constitutione approbavit, constat, moram semel commissam non
purgari. si & dies certus, ct certa poena, quae commissa est, fuerit adiecta. Sed lustinianus D sta vadi siue fideiussori, qui reum iudicio sistere urenses . certo die, adiei a poena, promisit, tribuit sex tribuit. menses post illum diem. ut sistendo possit&moram purgare, ct poena liberari. l. 26. C. de sdejussor. Quid olim Iurisconsulti i Certe,quia haec stipulatio est Praetoria, benignius in ea etiam agi agnouerunt. Ac Caius quidem respondit, si post tres aut quinque plugesve dies quam iudicio sisti se reus promi serit, secum gendi potestatem fecerit, nec auctoris ius ex O . mora deterius factum sit, defendi eum debere per ζXceptionem f. 8. Si quis clautionib. Quid Aa etiam si poena promissa atque commissa