장음표시 사용
171쪽
significat, olim potissimum dubitatum fuisse de heredibus promissoris, cum erat stipulatio faciendi. Verum & eos teneri, tam non dubitant nostri in Pandectis Iurisconsulti, ut etiam singulos in solidum conueniri posse dicant : quia obligatio faciendi non modo hereditaria, sed di indiuidua sits. 72. de verb. ObI. quod latius exposui in commentario ad i. a. de
' . Verb. oblig. Eodem die Iustinianus coepit decidere minterum dubitationes atque altercationes de v-sufr.quarum componendarum causa complures edidit leges nouas, atque adeo quinqueant sex ut vocat in decisiones: quae quidem etsi non eiusdem diei sint, sunt tamen eiusdem anni prope omnes : ct Lampadio atque Oresto Consulibus in quorum nunc Consulatu versamur editae sunt: proptereaq lle nunc eas coniunctim exponam, illud praefatus, Tribonianum harum decisionum partim memorem, partim immemorem, in Pandectis vestigia veterum in hoc genere altercationum partim reliquisse, partim non reliquisse. Tradiaeit' Prima est I ia C. de viast. quae agit de Visse. Icthis , , relicto ad certum diem: veluti, Dosae
qμμ' ' que specie certum esse significat, mea morte usumst. extingui : sed Titii morte, qui vel ante annum xxv. vel ante sanitatem decesserit, non finiri ait. An in Pandectis Iurisconsulti aliter
172쪽
cunt, quae Iustiniani sententiam potius confirmant. Obseruandum autem est, aliud ius esse, cum quid ad certum tempus:aliud,culti ex certo tempore velinquitur. Nam cum ex certo tempore, intercideret legatum, si ante Titius
ille moreretur: nisi si forte legatum libertatis
esset. l. I s. de manum. testam.
Uno circiter sesquimeus e post superiorem Hon te. Iegem Iustinianus definiit , ii quis legauerit goraris habitationem , habitationisue usum se. legata- bubitorio
rio licere eam locare: proprietatem Vero tunc r o mdemum habitationis verbo contineri , eum diuuisoa- probatum fuerit, testatorem omnino hoc sen- repost ἀες atque voluisse. l, i 3. C. de usust. Quod ad
priorem huius constitutionis partem attinet et Iurisconsultorum alia sententia in Pandectis o esse videtur. Ulpian. enlini. IO. de usu&hab. seribit ex consensu Papiniani, effectu pen. i- prseos . dem esse legatum.vsus S habitationis :& eum, tant Pan cui, habitatio relicta est . alteri donare non declarum posse: ct eas demum personas posse recipere, /ρς' quas usuarius posset. Sed & si domus. vllissu. habitandi causa relictus sit, Priscum de Ner sum putare , solam habitationem esse legibram: idque verum esse. Haec certe minimo. conueniunt cum Iustulani constitutione e proptereaque miror & abs Triboniano es c. in . P indoctas relata , ct in recognitione Pande-ctarum non esse a Iustiniano reiecta. An db
173쪽
equitatis super υ suffr. conin
tationem in facto potius quam in iure consistere dixerunt : ct conjecerunt, testatoris eam alicui relinquentis voluntatem magis videri, ut legatarius cum suis inhabitaret, potius quam aliis elocaret 3 Atqui RViuianus, ex antiquis Iurisconsultis unus, dixit habitationem commodari posse. l. i. Commod. Si gratis possum, cur non & inercede possum alteri concedere
meam habitationem 3 Ergo & in Pandectis supersunt reliquiae veteris in hoc genere dissen- sonis. Et Iusticianus, quod Viuianus dixerat de commodato,dici quoque posse de locatuone iudicauit. Sed ille semper scrupulus haeret, cur habitationem locari posse statuat, cur usum aedium non posse sentiat. Discriminis rationem aliquam fingi posse scio : sed firmam ct solidam requiro. Tribus post diebus Iusinianus dedidit, si fundus deducto usu fr. qui heredi relinquitur, legatus sit: non nisi primi heredis esse usum feoque mortuo, fieri consolidationem. l. I 4. C. de visis. Antiquitatem hic quoque dubitasse ait : sed in Pandectis nulla video eius dubitationis vestigia. Itaque non immoror. Magis est fortasse cur haereamus in proxima constitutione , qua Iuliani sententiam secutus statuit, etsi pars serui alienetur, non imminui vissumst. qui per seruum domino est acquisitus. l. Is . C. de usust uct. Magnam veterum ea de
re fuisse dissensionem ait. Quid in Pandectis Non extat illa, quam laudat. Iuliani sententia. Sed Vlpiani ad Sabinum non dissimilis extat. . Si
174쪽
uerit, per quem usuris. ei aequisitus est dubium non est quin vlassis. per eum acquisitus retineatur. l. s. g. I. de via D. Sane cum ait solum
usum fr. serui fuisse alienatum, indicat aliquid saltem dubitationis fuisse, si seruus ipse alienaretur. Et vero lustinianus ex libris Sabinianis hanc iterum quaestionem ad se relatam suisse narrat,quam & noua lege iterum definierit. quo magis intelligeretur, quacunque seruia lienatione, atque adeo morte, non perimi V sum fr. quem prius domino aequisuit. l. vlt. C. de visse. Dubitationem olim faciebat, quod hic persona serui inspicienda esse videretur :sicut icteam aliquando inspici, cum ususse. ei legatus est, confessus est ipse Iulianus, dissentientibus licet aliis : nempe cum seruo communi usus r. reli stus esset. l. r. de usuis. accr. Nam si alter dominus repudiet, alteri in solidum acquiri, Iulianus iudicauit : non quidem iure accrescendi nam dominos in hoc legato coniunctos non videri, tacite fatetur sed in- speeta persona serui, cui totus viasse. est reli-Aus : ct qui totum propterea sibi acquireret, si die legati cedente liber esset. Neque dissimile est, quod Iulianus ex ipso etiam Sabino subtiliter probat. l. 62.l. 7. Pro sec.&l. r.6.4.de stipulat .serv. Proculum, qui a Sabino dissentire dolebat, non omnino idem hic sensisse. quidam adhuc in Pandectis locus indieat. l. 2O. delegat. libro 2. Verum etsi in v sese. acquirendo Iulianus inspiceret personam serui, tamen in
175쪽
D ais amittφΠdO non inspexit: & propterea Iustinia- quamdiu no placuit. Addidit autem Iustinianus: si fili iussu, usf. patri usumst. acquisierit, ut morte filii non perstes est, extinguitur hic usiisse. quamdiu pater est su- extiπομ' perstes, sic non extingui morte ipsius patris. quai actu filius vivit. l. vli. C. duusu fr. Sed ut seu, mictu . absoluamus has de visse. decisiones. superest patri per Vt Videamus, quod hoe anno,hoc est,Lampadio filium ae . R Oreste Coss. Kalendis Octobris, definiit.pro . quisitu . nuntians usum se. non amitti minima capitis Duom ' diminutione: neque etiain, si ovis non usus sit
fructus nutione, veluti si quis arrogatione natum mu- Mutaturi taret, usum se. amitti: itemque si vel anno uno non usus sit re mobili, vel biennio, re immobili : sicuti intelligi potest ex libro tertio Sentent. Pauli. In Pandectis generaliter scriptum . est, capitis minutione amitti usum O. l. I. R. Σ.&-I4. Quib. mod. v susse. amitt. In Institutionib. vero lustinianus ait, finiri duabus capitis diminutionibus maxima ct media. Fortasse veteres putabant, eum,qui vel emancipatus
est sui iuris, vel in adoptionem datus. facile posse carere visse. dc aliunde habere, unde se alat. Sed rectius Iustinianus, ct liberalius illi consuluit. Sed quid cogitabat Tribonianus, cum nihilominus ex Cato in Pandectis scripsit, legatum in singulos annos relictum morte quidem finiri, ut finitur ususse. sed capitis
minutione non finiri, cum finiatur vlasse. nisiva legat; sit, Tirio us-FR. EvNDI LEGO c
176쪽
Porro in Institutionibus Iustinianus ait fini- ε,
xi usumse. non utendo per modum S tempu8. quo te s. In Pandectis scriptum est, usumis. amitti, si re amisim luis v usi non fuerit statuto tempore. Sed tur non Φquodnam tempus intelligere iam debeamus, ex Iustiniani lege observemus : quae quidem illud esse vult, quod ad acquisitionem per v-sucapionem satis esset : hoc est, triennium. si res sit mobilis: longum tempus, decem aut viginti annorum, si sit immobilis: ut quo tempore seruitutem acquireremus utendo , amittamus non utendo. Audiemus postea legem
de hac seruitutum acquisitione. Quod vero Q miam statuit de amittendo usust. non modo an b.
nosequenti confirmauit, sed re ad Omnes ser' rexi, ad O.ukutes pertinere voluit: l. penuit. C. deseruit. mnes praeiactaqua. Quinimo cum conuenisset,in singulis diorum m. quinquenniis, uno tantum die ire possem per scorum tuum fundum . similiter hane seruitutem peri. I με intra ire non utendo statuit: si nempe quatuor quinquenniis ne semel quidem vius essem ea seruitute. l. vlt. C. deseruit. Obseruandum autem est, Iustinianum tunc semper agere de serubtutibus rusticorum praediorum. Nam eae dein mum recte dicuntur amitti non utendo: hoc est,sola eius, cui debebantur cessationer etiam si is, qui seruit, nihil agat, ut libertatem usuminpiat. Sic Paulus lib. I. Sentent. cum dixisset. viam, iter, actum amitti, si quis hiennio usus non sit: adiecit, ea non usucapi, quae non uten
177쪽
do amittuntur: hoc est, libertatem tunc noi usucapi, sed seruitutem amitti. At urbanae serisui tutes non ita dicuntur amitti non utendo. Tunc enim amittuntur, cum is, qui seruiebat, aliquid contra agendo,usecepit libertatem. l . s.ct 6. de seruit. urb. praed. l. I 8. s. vlt. Quem ad. seruit. amit.&d θ a, Iam vero, ut redeam aci ordinem tempooctionem rum, superest una iisdem Kalendis Augustitam furti lata constitutio. .ao. C. desuri. Sed indice con- quam ser' tenta , interpretem non requirit. Itaque me ur 'rri ' non remorabitur : sicuti neque diu me retar-
p dabunt Idus Augusti, quibus una edita est de-η- νὸν. cisio L Vli. C. arbit. tui. Notum est. quid Vlpia.
miliente nus olim scripserit de tutore, qui repertorium seruus r ' inuentariumue rerum pupillarium non secit. ceptatori . . de adm. tui. Iustinianus magis atque ma-q gis ius illud vetus confirmat. Sed cum olim quaereretur de tutore, qui plura in inuentarions. .m scripta esse, quam acceperit, causatur,& pro- quoque ' pterea in dubium reuocat sui inuentarii fidem Mi inuen- noster legislator definit, audiendum non esse.
tarii sui Sciebat regulam Iuris esse, quam & Codici suo detraheu' inseruit : Quod in instrumento aliquo scri-
temneg' tum non impedire quaestionem Veritatis. dundum. l Ι 8 V de probat. Imo vero inuentarium quod
facit heres, quantumuis id solenniter fiat, non praeiudicare creditoribus vel legatariis: sed hos , repetita etiam ex domo heredis probatione, nihilominus posse probare, maius fuisse defuncti patrimonium, quam inventarii ratio. calculusu edoceat, Iustiuianus semel atque ite
178쪽
rum poti hanc constitu nem edixit. l. vlt. g. licentia. C. de iure delib. &Nou. const. I. Uerum alia est causa tutoris inuentarium conficientis e & potius eum minus, quam plus quippiam adscripsisse verisimile est. Proxima est l. vlt. C.de surt. quae xv. Kal. Se ptemb. prolata dicitur. Vereor tamen,ne subscriptio mendosa sit, cum lex illa postponatur legi, posterioris diei subscriptionem circumis ferenti. Sed ad rem. Constat antiquam esse regulam, Eum, cuius interest, furti agere posese. Sed quaerebatur, re commodata lubrepta, Es eum dominus,an commodatarius furti ageret. Iusti. rem com nianus definit domino electionem dari, virum ipse conueniat furem. ct commodatarium liberet: an vero agat Commodati,ix com n 'em domi.
modatarius furti. Satis manifesta est haec Iusti- no dedit,niani sententia, & est ab eo pluribus quam for- foui πομtasse erat necesse, verbis exposita : ct iterum sty commo lib. 4. Instit. tit. I. copiose repetita. Quid igitur haeremus 3 Dicam breuiter. Ipse veteres accusare videtur , qui videbantur simpliciter commodatario dedisse actionem furti. Atqui Tribonianus post hanc constitutionem simpliei. ter . ct sine ulla distinctione in Pandectas retu, lit Ulpiani responsa, non dubitantis, commodatario competere furti actionem. l.66. vlt. χl.7.Comm . l. Iq.g. si res.*.qualis.de fur. Neque hoc Vlpianus pene concedit, sicuti Iustinianus loquitur, sed plane & omnino concedit. Quidam in Iustiniani conssit utione pro pauE legendum putant seNE. Sed tanto magis
179쪽
I4a H. Baldaini Iustinianus. , accusandus erit Tribonianus, qui post hanc constitutionem male assuit Pandectis, quod illi plane aduersatur, ct ab eo fuerat repudiatiam. Sed cur commodatario potius quam conductori posse dominum praeripere furti actionem, Iustinianus voluit 3 An quia commoda- . tarius nullam mercedem soluit, aequiori animo ferre debet se non consequi lucrum ex actione furti 8 Altera veterum q uaestio fuit, quae de illa Deellione dignior erat: cum iam poenam furti l F φ eo minodatarius agendo sit consecutus, an post
mintis pae. ea domium eam alli pollit auferre λ rapininam pecu. anus primum hoc domino licere iudicauit: niariam deinde negauit. Sic enim eum variasse,Iusti- commo ' nianus narrat. Posteriorem vero eius senten, φ ''tiam conficinat, priorem repudiat. Tribonia
nusneturam Pandectis ascripsit. Sed a seripsitfὸννὸ. illud Cali, Eum, qui rem conduxerit, non cogi sua in restituere id, quod rei nomine, furti actione uestione consecutus est. l 6. loe. Sed & illud Papiniaui,
si pignore subrepto furti egerit creditor, to-
tum quicquid percepit, debito imputare debe
obmunierisse: non tamen debitori restituere, quod debi- νον osten. tor ipse, qui rem subripuit, furti amone prinditur. stitit creditori. l. 22. de pign. adi. Non dubito, , quin cum id tractaret Papinianus, etiam tractarit alterum illud de commodatario. Sed timidus cautusque Tribonianus, non ausus est totum describere, ne priorem fortasse pro posteriori sententiam eligeret. Atqui alibi in alia quaestione, in qua etiam variaverat Papi-uimur, sententiamque mutauerat, non dubi- . inuit,
180쪽
tauit, quasi utraque sententia placeret, utram. que describere : ct quod Papinianus libro decimo Qii aestionum retulerat, sed postea libro vicesimoseptimo reiecerat, tam nihilominus inculcauit, quam si confirmatum fuisset: imo vero prius illud posteriori loco recitauit. l. 6. β. vlt. l. I. de ser. expori. Miseri interpretes,qui haec non discernunt, volunt, inuito etiam αreclamante Papiniano, pugnantes sententias conciliare: ct propterea nihil non fingunt, cvehementer se vexant. Eni quam sit de illis bene meritus Tribonianus, quo iudicio in Pandectis consarcinandis usus sit. Illud porro
hic obseruandum , commodatarium non minus quam conductorem retinere S seruare lucrum ex actione furti, si dominum ante uertat : creditorem vero debito magis imputari
debere,proptereaque non semper lucrari. Illis ergo plus tribuitur, quam huic. Agit furti cre. ditor, quia eius interest pignus habere, ut Iu. si te mctinianus ait Iussit ut. de oblig. quae ea de l. naso. ΣΛtqui rem, hoc est, pignus ipsum hac actione ditis agit non recuperat. Ita est. Sed poenam pecuni- Dpti; sedariam consequitur: quam cum iam habeat pi- debito pa-gnoris loco , non lucratur, sed debito potius 'μm επι imputat, sicuti fructum pignoris imputareteontentusque esse debet lucro ct accessione ista is-vsurarum. Conductor vero,qui mercedem e- emertens tiam soluit, merito aduenticium hoc commo. commoda dum ex re percipit. Commodatario cur id tri . tori sbueretur,minus erat causae. Sed cum exactissi. ἔρη--