장음표시 사용
181쪽
Sed nihi-Dminus Pandectis inseruit
344 D. Balduini Iustinianus. aliquando aliquid habere commodi posset, praesertim quod ab alio sua diligentia iam extorsisset. Vt Iustiniani constitutionem missam faciam , non est tamen negligendum eius caput postremum. Quaerebatur,si rem marito commodatam uxor subripiat, an furti ageretur, requis ageret Τ Iustinianus pronunciat, tominum non omnino tunc liberam habere actionem :sed si maritus soluendo sit, ad iter sus eum tan . tum posse agere commodati: maritum autem
contra uXorem agere rerum amotarum. Neque obscura est ratio Iustiniani, utcunque par centis mulieri propter honorem matrimonii. Atqui Tribonimus postea Pandectis nihilominus illud Pauli inculcat: Si uxor rem viri, ei, cui eam vir commodauerat, subripuerit, iique conuentus sit, hahebit furti actionem, quam uis vir habere non possit. L 28. de act. rer. a mot. An hoc Iustiniani probauerat constitutio 3 Video equidem non eandem esse facti speciem. Verum in ea, ut in altera, videtur Iustiniani ratio locum habere posse: Subi uxor, quae rem marito commodatam subripuit, non potest a domino conueniri furti. quomodo poterit conueniri a commodatario, si ei rem sui mariti subripiat 3 Quod non potest maritus dominus, poteritne commodatarius non do minus3 Si maritus,ut alius dominus,eligere potuisset.& commodati aetionem maluisset. commodatario dari furti actionem non dubita rem. Sed hic non possumus ea ratione uti: &Vt
182쪽
vi breue faciam, dubito, num illud Ilauti conuenire possit cum lustiniani ratione. Neque oti visi Tribonianus illud expunxisset, temere sor' repνeistasse fecisset. Nemo existimet, me delectari re- Mndi oprehensione eius viri, cui Iuris prudentia no- vis verita stra multum debet : R quem non accusare non in
possum , si ius linianum ipsu in liberare velim. in Sed ut nos tamen aliquando liberemur hi ice .hosti M. scrupulis, ingenue dicendum est, quod res ipsa suggerit. Nemo mihimet, me Pandectas, quihus nihil habeo antiquius , nihilque ex illa antiquitate reliquu esse sentio, quod colere magis debemus, conuellere velle. Non modo ia- gratus, sed & prope insanus essem, si id vellem. Praesertim cima eas ipse doceam. Sed libere tamen agnoscendum est, ecquid merito & iure in iis desidera inus. Roximae sunt Kalendae Septembres eius anni, in quo versamur: ct cum iis Kalendis of feruntur aliquot Iustiniani nouae leges. Sed quaedam nihil habent dissicultatis: quales sunt illae duae de curatore furiosi. l. penuit.& vlt. C. Secutae de cur. fur. Mam ct si altera meminerii substi- sunt de emtutionis quasi pupillaris, quae furioso tanquam '' e f impuberi seri potest ex noua Iustiniani con- ' ,
ni tutione: tamen hanc rem antea suo loco ex obisisplicui. Caeterum eiusdem diei est altera Deei. sio quaestionis a veteribus Iurisconsultis varie si alia de agitatae, de filijsf. qui in adoptionem dati sunt.1Dς cessi 'II. I O. C. de adoptionib. quam legem laudat Iustinianus duobus locis in institui. tit. de ad O' iis adusioptionib. &de hered. quae ab intest. deser. Cer- ouenti K tum
183쪽
145 D. Balduim Iustis anus. sessionem
rant tum est , olim tali adoptione potestatem pa tris naturalis ditatutam . ut emancipalione, diuisse, ct eam simul fuisse translatam in ad plantem.Sed quaerebatur,ati adoptatus tam valda desineret filius esse prioris patris, ut etiam His enim non retineret ius petendae honorum possessi veterum uis contra tabulas, 'quae alioqui filio emanci-q vitiato nee adoptato sue arrogato datur. Papi
goishm lius nou priorem, sed alteriim talia habere patrem : contentusque esse debere ei, iure, quod in alterius noui patrict8his habebat. Λ ii vetro Iurisconsulti dubitabant: quia prduidebant fieri posse, ut ius illud adoptione partum, altera emancipatione hic filius amitteret :eoq; modo infelix excideret hereditate utriusque patris : quod & iniquum&in diglium suisset Iustinianus non solum hanc litem diremit, sed
ct huius adoptionis ius plane nouum introduxit : tametsi arrogationis neque ius immutet,
neque vim infringat. Quid igitur 3 primum diffinguit, ecquis adoptet 3 Si sit persona alio
qui naturaliter coniuncta. veluti auunculus et unc patitur eam adoptionis este vim,quae olim fuit. Si sit extraneus aliquis: tunc adoptio . nem prope inanem esse vult, neque ad mutandam patriam potestatem valere. Olim certe etiam intererat nonnihil, quis
Et de suc' adoptasset. si quaereretur de successione adocessis'ςssi ptati, posteaque emancipati . l. a. f. 4. Ad Sen. sis, Tort, l. 4. Vnde lib. Sed durante adoptione nictaneisulti hil inter rat, quod attinet ad patriam pote
184쪽
salem. Primus vero Iustiniarius discrimen, quod dixi,invexit. Sed cum Pandectas deinde componeret Tribonianus, vix videtur memor huius noui discriminis fuisse. Ius enim ad a. ptionis describit, quale olim fuit, quasi Iustinia nus in eo nihil immutasset. Quin imo cum
haec constitutio ederetur, nondum sublata e rat vetus adoptionis ceremonia: quae certe si
gnificabat, adoptionem non fieri sine eman, Cipatione, capitisque minutione, & in alienam familiam transitione quadam. Quam quidem adoptionis formam primum v. Kal. Nouemb. sustulit Iustinianus. l. vlt. C. de adopt. hoc est, toto plusquam sesqui mense posteaquam adoptionem ab extraneo factam prope esse nihili fatuerat, quanquam hoc saltem tribuat ado. ptato, ut licet alioqui non numeretur inter filiosf. adoptantis, neque in eius familia sit, tamen quasi suus heres intestato succedat. Sanore olim cum mulier beneficio principis aliquem adoptabat, non faciebat quidem situm filium f. sed filium alioqui faciebat. Venia, mus ad decisionem quaestionis olim contro versae, & paulo ante propositae. Olim praetor filium, qui adoptione transierat in alterius familiam S potestatem, si de prioris patris naturalis successione quaereretur, non admitte. hat ad bonorum possessionem vNDE LlBERI, sed ei bene dabat vΝDE co GNATI : l. l 2. unde cogn. dc l. admonendi. Insiit. de hered. quae ab intest. Non enim inter eius liberos amplius
numerabatur, qui ali iam iam patrem habebat. Κ a Sed
nam potesatem translati per adsis
185쪽
Sed naturalis tamen cognationis reliquias ut Iustinianus hic vocat retinebat. Si autem non habebat, ut non habebat, bonorum possessionem UNDE LIBERi, recte dixisse videtur Pa. pinianus, non habuisse bonorum possessionem contra tabulas. Quinimo cum pater filium emancipasset, & te alicui dediuet in adopti nem, Iulianus scripsi, filio non dari hanc bo norum possessionem: quia in alia familia esset Et quem. pater, in alia filius. Marcellus tamen contra admodum scripsit: nempe iniquum hoc esse, cum filius veterum non datur in adoptionem, sed pater se dat,naque ullum allum patrem filio assignat. Et hane a M. ιι Marcelli sententiam non esse sine ratione, ait
I, linia. vlpianus l. II. de bon. posis coni. tab. ct alibi ι simplicis er eam sequi videtur, l. 3. θ. si pater.debon. possess. coni. tab. Quid ergo si hie filius
datus esset in adoptionem 3 Certe ct Marcellus eum Papiniano sentire, eam bonorum posses sionem tunc illi noti dari . & Ulpianus suffragari videtur. Sed alios Iurisconsultos reclamasse Iustinianus significat, cum prospicerenti periculum, quod antea dixi. Quid noster Iussi.
Kkimsis. Dianu . Vultu sa patre datus sit extraneo in inter eum. adoptionem, statuit nihil agi, quod ad patriam quem qvis potestatem attineti Itaque filio contra testa. sanguine mentum patris naturalis, in cuius potestate in cru o manet, ius omne, quod prius habuit, nulliiiii πωμ autem contra testamentum adoptantis, dari is .is.., mn it. Si Vero is adoptetur ab eo,qui naturaliter alioqui iunctus est, tum manere antiquum
ius adoptionis: hoc est, adoptatum ex prioris Patris
186쪽
patris potestate & familia transire in adoptantis potestatem, ita quidem, ut aduersus patris illius naturalis tabulas ius nullum habeat ri. quia filius plane esse deserit, sed adoptantemo rana habeat patrem, ut dc si ab eo deinde e.
i. mancipetur, tamen retineat ius, quod retine., Tet emancipatus a patre naturali. Iustinianus
id tam aperte non explicat: sed hoc tamea intelligit, cum di id sit necesse, ne incurrat in ilis, lud periculum, quod ut effugeret, adoptionem ab extraneo factam infregit: ct non sir alienum a veteri Iurisprudentia. l. a. 4. Ad Sen. Tert. l. q. Si tab. test. non ext. Vnde lib. Vix ex huius Decisonis Iustinianeae salebra emersimus, ct ecce altera statim obiicitur eodem die promulgata , sed utilior constitR-tio. l. vlt. C. de petit. hered. quae quidem non ' '
solum petitionem hereditatis ascribit iudicin f es, ..
bonae fidei. sed re ea pendente creditores he- nὸm ber reditarios aduersus heredem scriptum agere, ditatis aidc legatarios saltem cautione praestita, leg tunt numeros petere posse ait. Sane de olim fuerunt multa' ς f . singularia praecepta huius actionis. Ius linia. nus ipse hoe loco iudicium Centumuirale VO os is cat hanc petitiooem bereditatis: sicuti & que- dente Dea. rela inofficiosi testamenti, alibi vocatur iudi- rariis θcium Centumuirale. l. 3. de inoff. test. l. 3 o. creditori
de lib. leg. & apud Plinium lib. s. epist. Apud Centumuiros enim. qui has a posita in sero zi piis es.
iudicabant, olim Romae agebantur causae testamentorum di hereditatum, ut Cicero in Orat. ostendit. Poteratque etiam utrumque dici
187쪽
udicium Septemvirale, sicuti & Pauli nostri liber singularis inscribitur de ludiciis SeptenIuiralinus. Nam ex Centumuiris septem deligebantur, qui hisce litibus iudicandis potissimum praeessent. Erat autem petitio hereditatis, iudicium petitorium. Possessbriuin vero longe aliud erat: de quo dicam postea lib. 3. Cum ventum erit ad i. vlt. C. te ed. ni. Ad. Quoties autem inquit Paulus lib. t. Sentent. hereditas petitur, satisdatio iure desideratur: &. si satisdatio non detur , in petitorem hereditas transfertur. Atque huius quidem iuris vestigia expressa supersunt in l. 6. I. vlt. de Carbon. ed l. 1 F.-vit. quaest. l. s. de petit. hei ed. Sed re Cicer Verr. iii. significat, fuisse hanc'legitis mam actionem, quae etiam cum possetaria lite vindiciarum coniungebatur, ct ex parte rei possessoris 1atisdationem, ex parte vero acto ris sponsionem continebat. Hic ergo reus pe . litori in primis canebat de hereditate,quae pem tebatur . conservanda. Porro haec actio tanquam misia aliquid habebat commune cum actionibus in rem, & aliquid cum actionibus in personam, S ab utrisque quod erat commo dius repetit. Datur omnibus, quibus delata &acquisita est hereditaς, siue ex testamento siue ab intestato,sine iure veteri, siue iure nouor si- Et cocis. ue Civili,sue Praetorio :& siue quis solus.&ia m , ς' solidum i heres, siue pro parte tantum. Ne
eompetat, quo solum, Vt Vindicatio, datur ei, qui rem eontra suam petit : sed& ei, cuius ituerest rem habere.
Neque soluua contra possestarem datur, sed α
188쪽
contra eum, qui rei precium habet. Non daturi amem ut vindicatio, contra omnem possessorem: sed coutra eum,qui nullo iusto titulo pos sidet, si bona, siue mala fide possideat: hoc est, sine possideat pro herede, quia putat se esse heredem .' siue possideat pro possessore, sci-eus,se non esse haredem. Caeterum aduersus
um,qui iusto titulo rem possidet, potius intendit ut specialis in rem actio, siue vindicatio. Has theses probatione opus habere non puto. Sed ut ad Iustiniani constitutionem proprius accedam : quomodo agitu L petitione hereditatis. contra heredem scriptum, si eae non datur aduersus eum. qui iusso titulo possidet y Nonndi iusso titulo possidet, qui testamento scriptust est heres 3 Paulus lib. 4. Sentent. ait, eum, qui inossiciosum dicere potest, hereditatem petere non prohiberi. Petere posse abs possessore. biiusto,non est dubium. Sed quaerebat ur, an stah herede scripto petere possit. posteaquam per querelam. inossiciosi testamentum rescidit. Paulus ait, posse. Nam ct alioqui esset ina- .nis querela , ct quodammodo uidetur desisse tu Rus titulus, po fleaquam iam testamentum. est rescissum. Sed N alias interitum haec petitio intenditur aduersus eum, qui iusso etiam titulo possidet. l. 13. g. Neratius. ct s. seq. de petit-be ted. Et ii autem querela non nisi quinquen-.nio post aditam hereditatem duret, i. scimus.s illud. C. de inostic. tamen petitio hereditatis. deinde competens durat longissimo.tempore ut actio pq rsonalis l. 7. C. de petit. hered. Iry V: . S. 4 'taqua
189쪽
taque hoc nomine utilior est, quam specialis affici in rem. Iam vero Iustinianus adjicit, hanc quoque petitionem esse actionem bonae fidei. Quod etiam repetit Institui. de actionib., Cur ita, & quorsum Z Vlpianus l. 2 s. g. pen. de petit. hered. Petitio hereditatis inquit:) etsi in rem actio sit, habet tamen praestationes qua Ddam personales : ut puta eorum, quae a debitoribus sunt exacta,& preciorum. Addo, ct eorum vicissim,quae ipse nomine hereditario soluit creditoribus hereditariis: sicuti & hic eiuri soluere, pendente etiam hoc iudicio, Iustini nus statuit. Cum itaque bonae fidei & sequitatis ratio postulet, ut petitori possetar, ct vici LEt quam sim petitor possetari quaedam praestet tan-ute potest quam ex conuentioli e tacita, eaque aestimarist rum debeant ossicio iudicis : recte placuit, ut iudici his f.,. daretur hic iudicandi ex fide bona..j. od aequius melius esse videbitur. Sane siquis, cum nullo modo heres esset, tamen se heredem esse falso existimans, soluerit creditori hereditario, repetere poterit a creditore, quod soluit: non autem ab herede vero, quem non liberauit. l. 39. g. 1. de cond. inde b. Sed qui heres reuera scriptus est, si soluat, prodest illi, qui posseaeuincit hereditatem, veluti qui rescisso testamento succedit ab intestato. Aheo itaque repetet. Tanto ergo minus Iustinianus dubitauit , pendente etiam quaestione testa--nti, cogere scriptum heredem ad heredita. riam solutionem. Possiant di interea legatarii petere legasumι sed cautione oblata. Nam he-
190쪽
redi scripto cauendum est . si serte testamen tum rescindatur, ct ius legatorum intercidat. Ubi enim testamentum tanquam inoffciosum est rescissum, legata hoc iure non debentur,&soluta repeti possunt. l. i 3. l. 23. de in ossic. l. 3. de cond. indeb. l. 36. s. a. de test mil. Caeterum ... noua quadam Iustiniani constitutione cXv. tan- ὰo eZ isdem placuit, ius legatorum per querelam non am ct eir. rescindi,vt alias dixi. Itaque iam posset in pro- ω quere. posito videri, legatariorum idem, quod crodi. mmiorum ius esse. Sed & si testamentum falsi ae. cusetur ab aliquo, tamen pendente quaestione legata praestari, si legatarii caueant, probabo postea, cum ventum erit ad i. vlt. C. de Edust. Di. Adr. Nunc transeo ad Kal. Nouemb. quibus Iu sinianus edidit non ignobilem Decisionem,l. vlt. G.dedo t. promissi olim cum auia nepotem aluisset, ct inter heredes utriusque quaesto esset, an auiae liberalitate, an vero cogita tione sumptuum repetendorum intelligeretur nepos fuisse educatus e Paulus respondit, quaestionem facti magis quam iuris esse. In re tamen dubia magis educatum videri animo
non donandi. l. 34. de negoc. gest. Vidit enim Paulus, non temere quicquam esse ut ita loquar praesumendum de liberalitate muliqris, maesu. Non omnino dissimilis postea qivestio fuit, emis, vecum pater, bona materna filiae alioqui admi- pater μῆ-niurans, dotem pro filia simpliciter dedisset. di Iustinianus decidit, magis intelligi patrem ex suis bosis filiae dotem illam dedisse: quia ct Ve- isi ur,