장음표시 사용
191쪽
rur, par tim autem ex mater. nis,quae ad
s uod non Leoni iis temulsum, sari vo . Iextis proin
morum fructus, υ βωδ,ca seraque e nolumen. a marito
teres leges fateantur paternum ossicium esse, dotare filiam. Imo etsi partim ex su;s,partim ex maternis bonis filiae dare se dotem proseia sus sit: tamen si diues fuerit pater iudicabitur ex suis eam bonis dotasse, neque lain confusa iactatio aliam interpretationem habebit: sed si sit pauper, ex maternis potius bonis filiae dote in dedisse videbitur. Haec Iustiniani est cou sit utio satis perspicua; neque quicquam video in Pandectis, quod illi repugnet. Nam neque veteris tu eo genere controuersiae vestigia extant. Sed aliquot post Iustinianum seculis hanc constitutionem Leo imperator grauiter accusauit, ct tanquam iniustaeri esse expungendam iudicauit. Corte pronunciat esse παρατρο- πην τῖ δμα.. Q iid igitur illς contra statuit PS eruandum esse , quod pater dans dotem professiis est. Extat haec Leonis coustitntio inter
eius νεαρας. quae & appellant Vrτ o νη- επορονορθωτικαὶ καθαρσεις:. estque constitutio xxi. Rhanc habet inscriptionem, περὶ τg φυλαττε- βω την επαγγ'Mey της προ/κοε,η ἐά πα- ας η μητρονας περιουσίας. Eodem die Iustinia uua nouam legem tulitia nominibus , siue foeneraticiis cautionibus, quas uxor se pra dotem marito tradidit . ut sint tanqu*m quae Appellantur. Stutu itque, maritum tanquam pr0curatorq9a, posse eorum causa actiones exetaere : nequn solum v suras exigore, sed & iis com launiter,uli tan. quam fructibus dotis. Sortem vero mulieri
propriam ieruare debere, i c in ea adseruanda
192쪽
dolum S. culpam prassare: atque etiam illius, sicuti dotis, causa, tacite bona mariti oblistari. l. qm 'β'It. V. de pacl. Convent. In Pandectis l. 9. do' mine n istis. de iure dot. Ulpianias scribit, πο καφερνα alirer alga quoque appς lari, quae Galli olina Peculium assis tae Vocabant : hoc est, res extra dotem consiliu- te obligo
ras, ut S Papinianus ait l. penult. ad leg. Fal. Od.ctipso Theodosius l. 8. C. de pael. conuent. - ' Sed& Papinianus l. 3 i. donationes. l. i. de do 'nat. meminit speciei uin extra dotem a matre,
filiae nomine, viro traditarum: S peculium a dote puellae distinctum etiam vocat. An haec bona oli in vocata sint Recepticia, ct intre ve- eres quaesitum fuit, re hac adhuc aetate inter doctos viros quaeritur. Sane in Vlpiani frag. Eobst Wmenti legimus, dotem specialiter recepticiam t μυ-Vςte
dici, quam qui dedit, sibi reddi stipulatus fuit.
Quid illa fragmenta nunc allego 3 In ipsis Pan, mentione dectis Caius loquens de dote, quam quis in defigven- mortem mulieris a marito stipulatur, ait eius tor,sc 'generis dotes vocari recepticias. d. l. 31. l. sine. Sod ut saepe recipere dicitur pro uxeipsas: sic 'ct res recepticia olim saepius appellata est, quae extra dotem erat. Gellius lib. i7. cap. 6 Quando inquit mulier dotem marito dabat. tum quae ex Iuis bonis retinebat, neque ad virum transmittebat , m reeipere dicebatur : sicut nunci quoque in venditionibus, quae excipiuntur, ne que veneunt, & ait, apud Catonem de lege Vo..eonia fuisse mentionem serui recepticii: quem Festus male interpretatur ita appellari, qui ob vitium redhibitua sit: bene autem Noni UR .. . Mar
193쪽
Mareellus scribit ita vocari. quem mulier ita danda dote exceperat. Sic itaque recepticia appellare possumus, quae Ulpianus graece vocat Παραφερνα. Quid auteva iuris maritus in iis habeat, ex Iustiniani constitutione non est dissicile statuere : ct operae precium ei conserre ἐius, quod in res dotales marito datur. Ea vero
res operam nostram non desiderat. Commode autem accidit, ut quo die Iustinianus tulit προπρηβ l vlt. C. de pact conuent. ediderat re alterain IV η εν rei actione : quae certe constituti iis d. .i ou niuin Latinarum Iustiniani constitutio- ωxoria a. num longissima est, ct ipsam de cadueis totis ditione. tendis su perat. Continet autem multa capita, quae ad causam dotis restituendae pertinent, is explicat rem ut ait) in omni pene corpore Iuris effusam. Certe multa singularis novique lIuris singularia praecepta tradit: vi dc fauore dotium voteres multa singulariter statuisse sit alio loco Iustinianus. Nos quod buius loci est. ordine breuiterque colligamus, quantum qui- idem in tam effusa confusioue pro nostra mediocritate possumus. Dotis repetendae causa fuisse olim actio. Dορὸm e. rςλ u Oriae. ipse quoque Cicero testis est. nim νυ ii si vero eius restituendae causa fuisset interpo- viast pera.-stipulatio, agebatur ex stipulatu. Iustinia. oionem ex nus hane distinctionem tollit, ct semper agi ex stipulatVi seipulatu vult. etsi sipulatio nulla interuene- ν 'D rit. Nam eam nihilominus interuenisse fingit.
Wοι funditque in actiouem ex stipulatu, ut quod illa
194쪽
la tamen habuit commodi, ad hanc quoque Sic tamen. trahatur: veluti quod sit bonae fidei, cum alio. Vt eo actis
qui ex stipulatu actio dicatur esse stricti a Certe ipse quoque Cicero duobus loeis seri. y- μbit. sormulam actionis rei uxoriae habuisse haec verba, MANTuM advivs MFLivs. Quia vero hoc caput in Institutionum Tit. de actionibus, satis repetitum di copiose expositum est : nunc in eo non immorabor.
Secundum caput, quod ibi etiam repetitur. est illud, quo hypotheea datur dotis causa. Ao Iustinianus quidem in d. l. vlt. C. depact. con--σuent ipsorum quoque των πορραφερνων nomi- τ m ne tacitam dedit hypothetam: ut si praeter do-- e tem mulier nomen marito dederit, isque ζης' I. I, ,h. gerit, tacite bona mariti obligentur a donec S litigis. i. illud, quod ita exactum, resiluatur mulieri. Nunc itaque Iustinianus multo magis dotis ipsius causa ius taciti pignorIs dat: ct quidem doris non modo mulieri reddendae . quae data δεν fuit, sed & marito dandae, quaesiit promissa. ' - .sed de dotia restituendae causa iam videamus. mulieri Iuriseonsulti in Pandectis aliquando menain refldendarunt mulieris dotem dantis, ct pignus eo no- dicatur. mine accipientis. l. 7. f. si uxor. de donat. inter viridi uxor. Et quidem motis erat. ut hypo- thecaria cautio nominatim adiiceretur dotalibus instrumentis. Quid igitur si expressim de pignore nihil eon tenerit ρ Iustinianus, ut saepe alias solitu est interpretari, in quaestione pignoris tacite actum esse, quod agi solebat. non dubitauit dotis causa tacitam hypothecam dari
195쪽
. re. praeiartim cum bonae fidei&sequitatis interpretalio maxime hic lodum habeat : ct fide-justarem dotis alioqui a marito non dari, di- ' citini antea sit. Cur in ipsam quoque rem d talem mulieri cum iure vindicationis, dederit S ius tacitae hypothecae,antea etiam dixi. Nunc vero in mariti bona datur. Sedan, quemad- inodum cum mulier persequitur ipsam rem dotalem, voluit Iustinianus mulierem omni bus etiam anterioribus hypothecariis crediatoribus mariti praeserri: ita &, cum dotis causa persequitur hypothecaria actione hona mariti λ Iustinianus non nisi toto prope anno, pOueaquam ius tacitae hypothecae hic dederat,illud definiit: l. vlt. C. Qui pol. inpign. Id itaquere nos rejiciamus ad suum diem & locum.Nam ct suo ordine singula nunc percurrere institui, mus: ct quae talia proposita est Constitutio. fatis superque, etsi in ea nostram commeutati-
Onent contineamus, nos occupabit.
Tettio eius capite instinianus confirmat. Drus edu ius vetus, quo & olim placuerat edimun dectam de alterutro, non habere locum in actione exsti- alterutro pulatu. Edictum illud de alterutro fuit, atque ς im ita appellabatur, quo cautuna erat, ut si vir u με ' 'f' recti aliquid legaret, mulier alterutro conten Muia isa. ta esse deberet: vel legato, quod ex testame
te esset, emto peteret: vel dote, quam peteret actione rei plocatur. uxoriae. Ac quidem cum alterum semel elegerat, variare non poterat, sicuti Theodosius O-
stendit . qui illius quoque Edicti meminit l.
vit. C. Th. detestam. At mulier,quae ex sti putat.
196쪽
tatu dotem repetebat, non prohibebatur ex linamento petere quoque legatum: verediverso, quae petebat legatum ex testamento, repetere quoque dotem ex stipulatu poterat, &utrumque consequi. Hoc ius placuit Iustiniano. Cur enim uxor deteriori iure esset, quam alii legatarii & creditores, cum meliori etiam
esse soleat 3 Et cur plane non facesseret votus AHisis Illud de odiosum edicium de alterutro 3 quod ea si ob. di 'dieitur olim non habuisse locum, si pater rogationis. Horis flebitor . filiae aliquid simpliciter lega L i
hi. sani siliam habituram esse de dotem praeeipuam & legat uili Pomponius ado Mucium scripfit, i. 4. de collat. dot. Caeterum fatetur Iustinianus, si maritus expressim dixerit, se te. gare pro dote, uxori alterutrumlumcere debere. ' Sic in Pandectis legimus, cum mulieri pro dote, coinpensandi animo, legatum esset, eam aut suo jure aut iudicio mariti contentatii esse debere: l. S 3. cum ab uno. de legat. libto secundo. Item cum uxori pecunia legata esset pro re dotali , illam posse legatum vel dotem eligere. l. 6. Quan. dies leg. ced. Nelecta dote, legatum ab herede retineri : l. 2O. si filia. g. vlt. Famil. ercisse. Denique si pro dote aliquid n-xori fuerit legatum, quasi dos relegata accipitiar, ut ait Ulpianus. Hoc amplius Iulianus scripsit: etsi non fuerit adjectum,pro dote esis legatum: eo tamen animo sit relictum, adhue eius esse eonditionis. l. a. de dote praeleg. Fa
cile vero consenserim hic dici potuisse ct posse, quod responsum fuit, cum pater dotis debitae
197쪽
Iso Fr. Baldu Iustinum hilae aliquid filiae reliquisset, sic alterutro con tentam esse debere mulierem, ut quod plus est vel in dote vel in legato, semper consequatur. l. 34. qui invita. de legat. lib. Porro Iustinianus adiicit, ii mulier a marito fuerit heres instituta,& Falcidiae legis ratio e- Et intilis=ἱ merserit, etiam dotis debitum deduci, &dein
heredi in. de Falcidiam detrahi. idque & olim placuisse simiae re significat, eum ex stipulatu dos petebatur. Et M vero constat idem tribui creditoribus in u- Mia. d. 'heredibu . Atqui Papinianus i. cum here trah, ὸ deductis. Ad Trebel. subtiliter significat,tune i
permisit. demum mulierem virutraque illud eonsequi deiiihil inter eam ct quemvis alium ereditorem heredem itistitutum interesse , cum & uxoridos expressim praelegata est, ut tunc licet quarta in Flor. Pand. mendose legitur uva τAM quam per legem Falcidiam retinet , tantumesciat quantum in dote est: tamen dotem deducat, sicuti alii creditores heredes instituti res alienum deducerent. Equidem sentio,iocum Illum Papiniani alludere ad ius antiquum tam, subtiliter, ut Tribonianus ipse vix senserit: hoc est , obscure significare,si uxor non ex sti. pulatu, sed rei uxoriae actione dotem peteret. non potuisse simul uti lege Falcidia, cum sim.pliciter fuisset heres instituta. Et vero iusti. nianus tacite indicat, ius illud olim fuisse, eum
rei uxoriae actio intendebatur. Nam actioni ex
stipulatu hoc proprie tributum fuisse ait, ut nihilominus lex Falcidia concurreret, simul que locum haberet.
198쪽
Is rQuartum caput est, quo Iustinianus tollit re abrogat illas veteri iure concessas dotis retentiones, propter mores, liberosque, propter res donatas, propter res amotas, propter impen sas: sicuti & in fragmentis sue Titulis Ulpia. ni euumerantur hae causae; propter quas mari tus dotem, aut aliquid ex dote retinere pote rat. Ac Imp. quidem Iulianus. & Honorius; Theodosiusque secundus; illud antiquum ius retentionum confirutasse videbantur. ut testes
sunt eorum constitutiones in Cod TE. dei dotib. ct de repud. Sed Iustinianus noster tanto magis de eo infirmando sollicitus fuit. Quid autem statuerit. distincte videamus i Eccum locum lubricum esse prouideatnus in tam Obscura confusione antiqui novique iuris, quantum possumus caueartius. Fuit olim quaedam retentio propter mores tantum: quaedam propter mores & liberos: quaedam propter liberos tantum. Haec non satis commode distingui videntur , vel in illis Ulpiani fragmentis. vel in ipsius Iustiniani constitutione: propter eaque interpretes facile saliuntur. Sed tanto magis operam dare debemus; ut nihil temere iniiceamus: quanqua in & nobis interdum abia errantibus in loco tam perplexo ι veniam pa ratam fore confidam. Propter mores retenti onem fuisse simpliciter dico. cuni propter, ma los uxoris mores diuortium fiebat. Dixi an, lea , Iustinianum sussu isse vetus hoc de mori. bus iudieium, per t. vlt. C. de repud. quae qui '
dem lex edita est toto prope biennio ante L hanc
dotium reatineuda arum, auspartis. Fuit naminque Una
199쪽
hanc, qua de nunc agimus, nouam constitutionem. Ex eo itaque tempore illud erat confisequensvi fieret, quod tam fit: hoc est,ut tolleretur ea retentio, quae tale iudicium propteznm mores consequebatur. Sed qualis tandem illa
tum Duιο. Iiorum quidemsexta retinentur .leuiorum auo
tem,octaua. Quidam assirmant, ibi legendum esse ocTAvAE. Ego potius suspicarer paulo ante legendum esse, sExTA RETiNETAE. Addit Ulpianus, grauiores mores esse, adulteria tantum: leuiores, omnes reliquos. Quid igitur, cum nullam propter mores retentionem dotis essa vult Iustinianus, an marito propter talem causam nihil tribuit 3 Imo vero ait, se tollere retentionem ob mores. quia aliud auxilium ex constitutionibus introductima sit. Quod- Competet naua y Theodosii lex est, maritum, qui ex iusta causa , quales illa causas etiam notat, ct in pri- adulteri. mis adulter1um muneris ) uxorem tinnittit. iam mulie- posse dotem retinere, vel vindicare. Ergo exris o iu- ea lege non mo o partem dotis, sed di inta με ΤμU grani: neque propter adulterium tantum Hau do ββ lieris, sed cit propter alios malos mores lucra s tur. Sieuti & ex eonstitutione Iustiniani d. l. vlt. C. de repud. Si indotata erat talis mulier, quartam partem bonorum eius petere vir Potin est, quam retineat. Iain ergo intelligi facile potest, quomodo accipere debeamus , quin Papinianus ait, lucrum ex dote retineri diremis Pto culpa mulieris matrimonio: L n. 3. Adleg. Iul. de adult. Item,quod Diocletianus Imp. testes.
200쪽
rescripsit, tunc dotein penes maritum rem a. nere: l. 24. C. detur, dot. Quanquam fieri possit. ut hi loci in Pandectis& Codice sint nonnihil interpolati: ut non tam antiquum ius quam novum reserrent. Illud hoc loco praetereundum non est, quod Scaevola dixit, si mulier viri lenocinio adulterata fuerit, nihil ex dote retineri. 4. 47. Sol. mat. Secundam fuisse dixi retentionem,propter mores & liberos. Cicero in Top. ubi docet ar . Proptergumqnta duci ab antecedentibus S consequen. mores θtibus, proponit haec exempla: Si viri culpa sis. Mς .ctum est diuortium, etsi mulier nuncium re . --lmisit, tamen pro liberis manere nihil Oporis . tet. Si mulier, cum fuisset nupta cum eo, cui connubii ius non esset, nuncium renusit: quoniam qui nati sunt,patrem non sequuntur. pro liberis manere nihil oportet. Hic certe Cice ro satis significat, si diuortium cssipa mulieris fiat, propter liberos, qui patrem sequiantur, a liquid manere, hoc est, a marito retineri ex
dote. Sed quid hoc sit, ex his Ulpiani verba intelligemus: Propter liberos retentio sit, saculpa mulieris, aut patris, cuius in p vestate est, diuortium factum sit: tunc enim lingulo
rum liberprum nomine, sextae recinentur ex dote: non plures tamen quam tres sextae in re tentione sunt, non in petitione. Ergo ubi cui pa mulieris dissolutum erat matrimonium, maritus liberorum nomine, quos educabat, ad
summum retinebat dimidiam patiem dotis thoc est, tres sextas, si tres essent liberi: neque