장음표시 사용
201쪽
as . . Batauini sustinianus. sua plus retinebet, si plures essent. Quid nostet bus cs0 Iustinianus 3 Sileat inquit) oh liberos retantio, lotuis, eum ipse naturalis stimul ur parentes ad libe--lm i μ eorum suorum educationem hortetur: nec Va rium culpae genus mariti contra uxores eXcogitent , ut possint eadem retentione contra eas
uti cum iam& Imperialibus Constitutionibus statutum sit, si culpa mulierum dissoluti miliatri tinium fuerit, quid fieri Oporteat. Equidem existimo, hic obseruanduin coniunctim esse, quod ait de liberis S culpa muliearis. Minus autem tunc propter liberos retinebatur, quia psopter mores alia simul erat reaetentio. Tantum vero propter culpam mulie-6ς posteriores constitutiones marito ex do ei tribuerunt . ut non existimauerit Iustinianus propter liberos praeterea chmulandum aliis quid esse. Honorius & Theodosius it. Imppa cum agerent de diuortiis, hanc sitae constitutioni postreiicim clausulam adjecerant: Super retentionibus dotium propter liberos; iuris atriqui praecepimus cauta seruari. I. vlt. C. Th. de I*pud. Loquuntur ut existiino j de ea propter Iheros retentione , quae conjungebatur
cum retinatione propter mores: hoc est, prinpter diuortium factum culpa mulieris. Sedeamot dixi,Ilistinianus seruari vetuit. . Caeterum alia olim fuisse videtur, euius hie ho ἡρ n non meminit, retentio propter liberos tan-beros tanatum ' mulieris non culpa, sed morte disso. tum. lutum erat matrimonium, superstitibus liberis. Si liberi non essent, constat totam dotem
202쪽
profecticiam ad patrem mulieris filiaef. qui dedit,redire. Siccue intelligendae leges multae sunt, quae in Codice & Pandectis coosu se miunt, mortua filia dotem patri reddi. l. 6. de in. re dot. l. 7. f. vlt. de pact. dotali b. l. 17. ad S.C.
Maced. l. 6 l. de euict. l. vlt. Rem rat. hab. l. 4.C. l. mat. l. I 3. C. deneg. gest. Ac Papinianus quidem hanc conditionem aliquando exin
Sol. mat. Quid igitur, si liberi relicti sint λ Vlpianus in iisdem tit. Mortua inquit in matrimonio muliere,dos a patre prosecta, ad patrem reuertitur, quintis in singulos liberos in infinitum relictis penes virum. Ergo maritus unius filii nomine partem quintam, quinque libero rum nomine totam dotem retinebat. Sed haec
pactis mutari poterant, solebantque: ut iv pa. sta nouam legum dicebant atque dabant. Sis p. pissis In Pandectis Africanus meminit patris, qui derogari. cum filiae se ae nomine dotem daret, pactus est. vi mortua filia, uno pluribusue liberis superstitibus. deducta parte tertia, reliqua dos sibi, aut post mortem suam illi aut illi filiis, quos in potestate habebat, reddatur, l. 23. depact. d. talib. Hoc pactum interponebatur, quia fieri alioqui posset, ut pluribus quam quatuor liberis superstitibus nihil ex dote redderetur illi,
qui dederat. Potuit autem tale pactum ex e- entu vel plus vel minus, quam ius alioqui dabat. continere. Nam unius filii causa non nisi quinta ex iure communi, ex pacto vero tertia retinebatur. Tam autem sibi,quam post mor-
203쪽
r66 B. Ra-ἱm Iustimantu. ζ'. tem furim filiis suis recidi pater stipulabatur ' Ombis. alioqui, si pater non esset, apud maritum abrum dos tota remanebat, & non soluin quinta , ut species, Ulpianus in fragm. ait. Sed S Florentinus cssσα, meminit paeli inter virum &vxorem iniit, ut 6Τ ζαμ uel certa pars dotis, vel tota dos Obunum vel pqφ ς' pici res liberos retineatur. l. 24. pas'. dot Sane S ad antiqui illius iuris memoriam pertinet, quod Callistratus in Pandectis scribit, si dotali instrumento ita stipulatio interpolitast, ut liberorum nomine dos apud maritum resideat: nepotum quoque nomine dotem re tineri. l. 43. Stal. mat. Hoc pactum fuit utile,ut etsi pauciores quam quinque liberi essent, dos tota retineri posset. Papinianus commemorat, inter socerum S generum convenisse, ut si filia mortua superstitem filium anniculum habuisset, dos ad virum pertineret: quod si via vente matre filius obiisset, vir dotis portionem, vXore in matrimonio defuncta, retine-Tet. l. 26. de past. dot. Quae fuerit utilitas huius Paeti, ex eventu aestimari potest. Si filius anniculus superstes erat, ex iure communi, non nisi quinta: ex pacto, tota dos retinetur. Si non anniculus: ex pacto nihil, ex iure quinta retinebatur.Si filius ante matrem moreretur: ex iure nihil,ex pacto pars, de qua convenerat, retinebatiar. Narrat eodem loco Papinianus, conuenisse, ut in matrimonio. sne liberis defuncta filia dos patri restitueretur: idque actum intor. contrahentes intelligi debere ait , ut liberis superstitibus, filia defuncta, dos retineretur.
204쪽
Li/eν II. Ergo hoc pactum marito magis quam patri prodesse poterat. Patri nihil noui iuris dabat marito dabat, si pauciores quam quinque liberi luperessent: quia tunc ex pacto tacito totam
dolem retinebat, ex in re vero communi to . tam non retinuisset. Paulus narrat, patrem,
cum dotem daret L pactum esse, ut mortua ianiatrimonio filia, dos a pucinaritum remane-Tet : aitque pactum servandum esse, etiam si liberi non interueniant. l. I a. de pact. dotalib. Sane & hoc pactum utile erat, ut si liberi interuenirent pauciores quam quatuor, dos tota retineretur. Sed quia. id non sepe accidebat,. Paulus liberalius hoc pactum interpretatur, ut etiam utile sit, ubi alioqui ex iure communi maritus nihil retineret. Sed & cum conuenisisset, ut quoquo modo distatutum sit matrimonium, liberis interuenientibus dos apud vi. runa remaneret. Ulpianus scripsit Papinianum Ioeliano Praetori responditia, morte mariti finito matrimonio nihil oouuenisse videri. l. 2.
depa' dotat. Quorsum igitur illud pactum
& quaenam eius utilitas 3 Vt morte mulieris. scdulo matrimonio. etsi pauciores quam quino quo liberi superessent, tota dos apud virum. remanerot 3 Horum ego pactorum exempla, plura ex Pandectis repetita nunc commemo raui, ut ea illus rari cognitione iurit antiqui obiter ostenderem. Non enim alioqui vulgugsatis intelligit, quorsum interponerentur, aut
quid sibi vellent. Itaque S illud adjiciam,quod est apud Peulum, . eo. Sol. mat. Pater ita inpu-
205쪽
hanc quo que refert in Pandeis
latus erat, si quo casu Titia tibi nupta esse deserit, dotem dabis 3 Puella ab hostibus capta vel deportata, si putationem quoque commit ii placebat. Sed quaerebatur, quantum veniret in stipulationem 3 Vtrum quasi illa mortua sit, an quasi diuortium fecerit 3 Paulus respondit, id competere, quod propter mortem conue nit. Cur hoc quaereretur, ct quae sententia huis ius responsi si, non omnino intelligeremus; nisi si memoria iuris antiqui, de quo dixi, facem veluti praeserret. Sed persequamur Iustiniani constitutionem. Propter res donatas vel amotas retentionem, quae olim erat, nullam es. vult, cum salis sit illa,quae ob tales causas a filo competit. Atqui leges antiquas, quae compensationem propter
res ab v x're amota' marito de dote. conuento tribuunt suo Codici ascripsit. l. I .C.rer. am .l.6.
C. de compens. Sed& in Pandectis etiamnum legitur illud Papiniani: Ob donationes, item ob res amotas, ex his fruetibus, qui post diuortium percepti sunt, compensationes fieri possunt. l. 7. g. 4.Sol. mair. Item illud Pauli:Compensationes. quae ad pecuniariam causam reis,piciunt, heredi mariti, licet in solidum da. netur, proderunt, ut tanto minus sit obligatus veluti ob res donatas, & amotas ct impensas. l. I s. f. I. Sol. mat. An qui tales locos S describebant, re suae Rei p. tales dabant leges, satis
memores erant constitutionis Iustinianae, nullam dotis retentionem ex talibus causis permittentis Τ Marcianus in l. s. de dote prael. Do-
206쪽
L;ber II. . I 69 te inquit) relegata non est laeres audiendus, si velit ob donationes in mulierem factas solutionem differre, veh ob impensas alias, quam quae ipso ita re dotem minuunt. Aliild est enim minorem factam esse dotem, quod per necessarias impensas accidit: aliud, pignoris nomine retineri dotem, ob ea, quae mulieremunuicem praestare aequum est. Nonne ct hic locus significat, si dos relegata non esset, eam po tuisse retineri y Atqui ne tunc quidem posse statuit Iustinianus. Sed videamus de retentio. ne propter impensas in rem dotalem factas. p 'pi'. Illam, quae propter necessarias impenses fieri rit Σώdicebatur, non esse necessariam Iustinianus si Dinoctissigniscat, cum tales impensae ipso iure dotem Oui otia minuant. Quod & olim dicebatur, l. s. de im- iecessarii pens in reb. uot. l. I. & s. de dote praeleg. Pro. β't,μμι pter Vtiles, tum demum competebat retentio. V V ss voluntate mulieris factae sunt. Iustinianus tunc actionem mandati dari: alias autem, ne pociorum gestorum mavult. Atqui in Pandectis legimus, ct utilium impensarum nomine fieri deductionem, si voluntate mulieris factae sint. l. 8. de imp. in reb. dotat. Deductio vero illa est plus quam retentio: ct est quaedam compensatio.Sicuti re si uxor rem mariti, eo prohibente, commodauerit, resque perierit, mulie- Aut d/nia rem hoc nomine compensationem pati, & de . que volv-
ductionem fieri,ait Ulpianus. l. 24. S. pen. Sol. '
mat. An haec conueniunt cum Iustiniani consitutioneὶ Quod attinet ad impensas voluptarias, Iustinianus earum nomine neque reten' eque. Le tiois
207쪽
1 o n. Balduini Iustimanus. tionem, neque actionem ullam concedit, sed . operis fata ut vocat) deductionem,si commode deduci potest. Deductionem hic vocat,
quam uocant separationem Iurisconsulti, qui idem respondent. l. 9. ct ii. de impens. in reb. dot. Hic itaque non tam ius novum edit, quam
Illud postremo praeterire non possum, quod uise pso.'PRudelius legimus, maritum compensatio. hisbiu non ne vii posse, si ei non reddantur vestimenta. esse item quae seruis dotalibus emit. l. pen. 6. I .Sol. mat. Eo se eom- An ex tali causa Iustinianus retentionem dotis peUssit'; concinit Certe huius in sua constitutione ι non meminit. Sed non video, cur eam causam .sol. mai. φXciperet. Itaque &si Tribonianus eum locum expunxisset, posset suum ossicium videri fecis.se, & lustiniani voluntati paruisse. Nam & via retentio non est, compensatio non est. Sed persequamur,quod suscepimus. Quintum huiusce constitutionis caput nar Eadem te' rat, Miti ex stipulatu agenti ilico fuisse dotemge restituendam: actione vero rei uxori se experi
atijudae enit, non uis, annua, bima, trima die, si quidem res dotalis pondere, numero, mensura conssa
ret. Iustinianus hoc discrimine sublato, vult, rem dotalem. fi mobilis vel incorporalis sit. annua die reddi: rem immobilem, statim post distatutum matrimonium: ct si mora fiat, usuri ras, trietates, mictusue dependi. Quod ad iugillud antiquum attineta et si vetus formula di
208쪽
nisi triennio tota restituebatur. Ulpi Dus in eis, biseistit. vel fragm. Dost inquit si pondere, nume' partis ius
, mensura contineatur, annua, bima, trima antiquam.
die reddetur, nisi si, ut praesens reddatur, convvenerit. Reliquae dote statim redduntur. Idem Ulpianus in Pandectis ait, dotem annua die praestari r l. I. de do. praeleg. Sed recte annot tum est illud ANNvA Dill, potius esse Triboniani, ad Iustiniani constitutionem i iis accommodantis. Ulpianum vero scripsisse , ANNvΑBIM A, TRIMA Di E. Idem Ulpianus l. 24 3. 3. SOLmat. ait, dotem soluere maritum debere legi. timo tempore. Quale hoc tempus vel ex ve Ateri, vel ex noua lege sit, iam audiuimus. Vo-eatur statutum legibus tempus,in l. 7. de pact.
dotalib. Ac quidam sane putauit ege II. Tab. cautum olim fuisse, ut dos annua, bima,trima die sol veretur. Sed id temere assirmare non ausim. Ex epistolis Ciceronis ad Att. satis intelligo . eius quoque tempore dotem certis penfionibus divisim redditam suisse. Sed nul lius logis ille meminit. Porro legimus in Pandectis, pactum inter virum &vxorem de die Hine quae dotis reddendae valere, si conuenerit, ut cite. μενοῦ si
riore vel propiore tempore, quam logibu si/' bis ..
tutum sit reddatur: si ut longiore, non Valere. is redden. I. Is .a6r7. 8. depact. dotal. Si post diuortium dis lieueria Conuenerit, ne tempore statuto dilationis, dos eouenim reddatur, sed statim, pactum non valere: hoc est , ex eo pacto nudo non dari actionem, ait
Ulpianus l. . I. de pact. Alii Iurisconsulti cum valere dicunt, intelligunt pactum alioqui
209쪽
1ν2 D. Ralduinἱ Iusἰnianis. ita conceptum. Ut. ad obligationem contra- . henda in concipi debet, ut cum stipulatio ad- testa erat,sicuti & adiici solebat. l. 23. dc 3 o. depact.dotalib.& Paul. lib. a. Sentent. tit. 22. Sane in l. I9. de paet. dot. scriptum est, patrem pro filia dotem ita proinisisse, ut annua, bima, trima, quadrima die, quinto anno eam daret: αconuenisse, ut iisdem diebus soluto matrim nio redderetur: hocque pactum reddendae d tis valere posse, nempe ut maritus ex eo habeat exceptionem,si prius conueniatur: valere autem, si patri ita paciscenti filia heres extiterit, dc ea interueniente pactum conuentum sit. Sed si molier ipsa, cφnstante praesertim matrimonio, ita pacta esset, non valere, respondissent Iurisconsulti: quia longiore,quam lex statuerit, tempore dotem reddi conuenerit. Si
amen post diuortium pacta sit longiore die
dotem reddi, & iusta causa huius conuentionis fuerit, pactum seruari aiunt. l. I 8. de pael. do talib. Sane si mulier pacta esset dotem reddi annua, bima die: olim dixissent utile esse mulitri. Tribonianus vero id negasset.
Obseruandum autem est ex d. l. I9. ANNvAsi MA,TRlMA DlE, nihil aliud que, quam, pri- elausula tuo, secundo, tertio anno: Vel, anno, biennio, illo,on νε triennio. Sic quod in l. 3. s.Stichus. de statutis, His δ', ε WVA, 8 ΜΛ , τελMA ME, alibi dicitur, anno biennio triennio. l. 4 I. g. I. de manu. test. Dies enim pro tempore ponitur: ut annua dies, sit annuum tempus, hoc est, annus. Quod itaque, annua, bima trima die soluendum erat. tri Et expli-
210쪽
gibeν II. tribus aequis annuis pensionibus soluebatur 3 seuti & Ulpianus l. 3. de ann. leg. interpreta tur, dena per singulos annos deberi, si triginta legata sint annua, bima, trima die. Fuit autem valde frequens haec legandi formula. Itaque ct Ulpianus l. 3O. de legat. libro I. vulgarem
Facit autem ille locus, ut mihi iam in mentem alter veniat, qui ad diem reddendae dotis etiam pertinet, & alioqui habet aliquid dissicultatis. Africanus ait l. 4. de do. prael. Cum vulgari modo dies legatorum prosertur , nihil iis Eam rem ad dotis relegationem pertinere: gatum d quia suum diem habeat. Quia dos statim non iis non redditur; legatum dotis propter repraesenta. pitriin dtionem, utile esse iudicatur ' Itaque hoc legatum omnimodo praesens est , ct diem suum, nempe praesentem, habet. Si proferretur ad annuam. bimam, trimam diem, esset inutile. Ergo ad illud clausula illa generalis & vulga.ris non pertinet, neque eo hanc pertinere te sator voluisse videtur. Atqui Vlpianus dixit. pertinere ad legatai quibus dies appositus noueri&quae pure relieti sunt; d. l. 3o. Sed hic satis intelligitur specialiter appositus dies prinsens, cum representationis legatum esse intelligatur, & ut veteres dixerunt clausulam illain non pertinere ad ea legata, quae praesentia sunt relicti,d. l. 3 o. sic ego dicam, non pertinere adlegatum dolis, quia tam praesens sit, quam si