장음표시 사용
211쪽
Simul deosniit In finianus, an usurae
expressim N nominatim testator iussisset praesenti die dari. Verum iam abs Iustiniano sertasse longius discedere videor. Vt. igitur ad eum propius
redeam. qua constitutione diem dotis reddendae praescripsit, eadem iubet, ut si mora fiat, vel si usus vel irientes usurae praestentur. Sunt Cer te hae usurae valde leue', ut supra dixi,ad i. s. C. devsur. Sed Iustinianus iam statuerat, ipsi marito maiores non dependi, cum is, qui dotem dare promisi diutius in mora est. Et pro pter memoriam veteris necestitudinis aceris hius agi non debet cum marito. Veteres Atheonienses multo fuerunt duriores, qui sesqui- drachmalem usuram dotis sua die nou reddi - . tae ex lege Solonis exigebant: ut ex orationibus Demosthenis apparet. Noster legislator, ut tu usuris . sic Ic in ipsius sortis exactione rationem habet maritalis ut vocat re uerentia cum quidem non patiatur maritum condemnari supra id, quod sacere potest,quod tamen beneficium antiqui quoque i uris est: propter
eaque nuuc non immoror. Sed neque diutius me remorabitur sextum huius constitutionis . caput principale, quo in actionem ex stipula, tu transfertur ius mulieri utile, quod olim tantum erat in rei uxoriae actione. Nam etsi haec' translatio noua sit, res tamen ipsa alioqui plane noua non est, ct in institui. de actioni b. est
alias explicata: quaeque superius dixi de dote profecticia di adventicia,quaeque sortasse postea . dicenda erunt. contineat quod hic dici pos
212쪽
posset. Saepius mitem eadem dicere quid attinet 8 Et vero satis superque negocii nobis exhibebit Iustiniani verbositas, licet ociosis repetitionibus non indulgeamus. Postremum caput est de lege Iulia,quae pro- Tumi hibet alienationem fundi dotalis, nisi si nau. gem MLlier consentiat viro aIienanti : obligationem qm de Osi vero, etsi mulier consentiat. inhibet. Ea lex quae pars fuit legis Iuliae de adulteriis) tan. talis ae tum loquebatur de dotali praedio Italico, Iu- praedia
si in iantas vero nunc eam producit ad prae- Frouincia 'dia provincialia: sie uti&in usu ea pionibus & μώ- por saepe alias sustulit tale locorum diserimen quod si ex i ure antiquo erat relictum. Deinde hanc iterum legem amplificat: quia fundum dota. Et otiis .lem a viro alienari prohibet, etsi mulier eon. q uJ0 sentiat. Augustus, cum legem illam serret, iudicabat mulieres facilius consensuras fundi ob seauit ligationi, uam alienationi. Iraque illam magis quam hane inhibuerat. Et fortasse putabat, non esse mulieres magis reuocandas ab illo Memetam liberali consensu, a quo natum sexus auari M'βς usatis eas reuocare videbatur. Sed Iustinianus, ''u' .
qui nunquam non sollicitus fuit de muliheum ' ' μ'
infirmitate & periculo, tutius esse iudicauit. mulieri eripere facultatem confirmandae alienationis. Ac in suis quidem Institutionibus diligenter inculcae, quod hoc capite adiecit ad illud caput legis Iuliae, S. r. Insiit. Qui b. alle. lic. diligenterque cauisse videtur, ne quod in Pandectis superesset vestigium antiqui illiusia hoc genere iuxta ex lese Iulia, quod iam iaIu
213쪽
xν6 F . ealduini Iustinianus. lain sustulerat. Sed in Codice reliquit illud
Diocletiani rescriptum, quo traditum est. mulierem inuito marito praedium dotale alienare non posse. l. 23. C. de iur. dot. Quibus verbis significari videtur , utriusque consensu illud posse alienari. Atqui Iustinianus ne hoc qui dem admisisset. Porro cimi vix unquam sibi visus sit satis cauisse consuluisseque mulieri suin ea bus: tandem etiam edidit Nou. const. 6 I. qua iuro sc' exemplo praedii dotalis, inhibet alienationem is a ., Vol Ouigationetia immobilium rerum dona. iis mobili, si Di propter nuptias ἡ etsi mulier consentiat donatis Viro alienanti, atque etiam hunc consensum propter saepius iteret: nisi si habeat maritus praeterea nupti . in bonis, ex quo mulieri sarciri possit, ct praenari,quantum erit alienatum: ne quod illa ex suo consensu aut damnum aliquando subeat.
Notaui quam potui breuissime, praecipua, capita longissimae & nobilissimae Constitutio.
nis: quae tamen suum auctorem tam non val-
Inis, E do occupauit, quia S eodem die quartam le-ρνοθὰaeie gom ediderit, quae humanissime prouidit. ne
nepotibus lex, quae naturalibus, nec iustis siliis vetat o. naturali- mnia bona relinqui noceret nepotibus, siue na-
ωm Iiber'' turalibus ex iusto filio. siue iustis ex filio natu rati. l. ia. C. de natur. lib. Et vero quintam con ea sonis j musionem adiecerit, quae plus habet dissiculistatis. l. a. C. per quas pers. Etsi per filioss. Sser nos vel liberos homines a nobis bona fide possessos. tanquam per instrumenta, acquiri
γ nobis posset obligatio ipso iurs: tamen per alios
214쪽
nos non lpoterat, nisi forte condictio ex causa mutui, cuius propter ipsam numerationem multa sunt singularia praecepta. l. 9. g. penulude reb. cred. Hypothecaria vero, etsi quaedam tantum accesso esset, tamen ne eo quidem casu per procuratorem nobis acquiri poterat. Iustinianus; qui dccessionis molestas ambages utilia istiuoderat . iudicavit illud.quod erat consequens, hiatribas non esse denegandum. , Huius constitutionis is mimurnemor Tribonianus, in l. ii.f. vlt. de pign. aei. v per ter
cum describeret illud Vlpiani , per liberam ' personam pignoris obligatio nobis non ac h. .z
quiritur, adeo ut ne per procuratorem qui- dem vel tutorem acquiratur: loco illius uui-hpM, supposuit PLERuMQuE : caute quidem, ut tacite exciperet causam mutui, sequa in d. l. a. sed parum apte . si orationis filum considereis mus. Memini,ine tu meis Scaeuolis,ad l. 3. . vlt. de divers. reg. iuri reliqua annotasse, quae
hic quoque dici possetit. Itaque transeo ad ι s. Sal. Decemb. statimque mihi se sistit l. et 3 .cum
quaestio. C. de legat. In cuius legis expositione optarem aliquam mihi concedi πρ ησιαν. maiorem quidem sortasse, quam ut eam interis
pres sumere sibi debeat: sed necessariam prosecto, si ut noster Caius ait) verum amamus,& λέ- sententiam de eo nostram, verecunde quidere,
ubi magna auctores refragari videntur, sed in- disjIim, genue tamen & libere, dicere possuntis atq uρ ubi uni to debeamus. QDaerebatur,quid statuendum es tu heredi sit : ubi quis alicui totam vel rem, vel heredi
tatem reliquit , deinde alteri dimidiam pio et T. M iem
215쪽
t 8 μ Balduini Iustin anuy.tem y Iustinianus veterum disputatione valere Iussa,definit priori dimidiam, Et posteriori alteram dimidiam deberi: quia inquit manife- sumsit, eum, qui ab initio duodecim uncias alicui reliquit, ct alteri postea sex recellisse
quidem a priori voluntate: voluisse autem mi-πωessi nuioam seX Linciis , cum alteri eas obtulit. Atis enutraria qui iurisconsulti in Paudectis plane contra. ei congiitu. rium pronunciant: ct quod sentiunt, tam ma-sioni re nifestum esse non dubitant, ut constanter in Ipq - eo persistant. Iustiniani an eorum,iustior sen-itim Phua tentia postea viderimus. Sod si Iustinianua quo Di iis judicavit manifeste eos falli, cur post hane Pandectis. Constitutionem, eorum hac de re responsa. tanquam leges, suis Pandectis ascribi patitur tVeluti Pa, Papinianus l. 78. penult. de hei ed. inuit. ait. intoma tum ex altero asse portionem intelligi relictam, cum asse nominatim dato,vel duodecim uncii; c inributis, residua portio non invenitur. Quibus verbis non obscure signifieat,por- . tionem hanc postea relictam . non detrahi to
tam priori asi jam relicto re distributor sed ex
. altero asse, hoc est, ex dupondio, eam sumi. Finge me ex asse, vel duodecim unciis scriptum esse heredem: te vero ex semisse vel sex. unctis. Ex lententia Papiniani tu ex dupondio uncias habebis odo, ego sedecim : vel si ad anta iahi som unum res revocetur atque contrahatur. tu ex eo habebis quatuor.ego octo. Sed & Ulpianus apertius i. I 3. 6 psters de here l. innit. Si inquit) alter ex quadrante,alter ex semisse,heredea scripti sunt: qui accedit quadrans, pro
216쪽
Liber II. I 9 portionibus hereditariis accresciti Sed & s eat.
cesserit indivisione duodecim uncias, aeque pro rata decrescet : ut puta me ex duodecim unciis heredem,te ex sex scripsit: ego hereditatis habebo bessem, tu trientem. Hic certe Ulpianus eodem modo ius decrescen di ut vulgo vocant metitur, quo ius accrescendit neque distinguit, utrum uncias numeraverit testator,an vero assem,semissem, S eius generis partes nominaverit. Sed & ante Papinia. num Ulpianumque Iulianus eandem senten. tiam dixerat, quae etiam est in Pandectas rela- ta. Institutus erat Titius ex semisse, Sempronius ex altero semisse: tum vero Caius Titio ita substitutus erat, ut dodrantem habere deberet. Evenit conditio substitutionis. Cum in. aer Caium S Sempronium dividunda esset hereditas, Iulianus respondit, quindecim partes tuturas, ex 'quibus novem laturus sit Caius, Sempronius sex.l. I s vlt. de hered. instit Hie certe Iulianus etiam sentit, quod supra assetnesi datum, utrique pro rata decrescere. Alio.
rui enim si integer dodrans Cato daretur, isoli Sempronio decresceret, totusque detraheretur,, hereditas dividenda esset in uncias duodecim: ex quibus nouem Caius haberet, tres Sempronius. Denique & Africanus, ille V Iean inter Rom. Prudentes acuti stimus, cum as fi - alio. liae. dodrans deinde posthumo relictus esset, rum. respondit, viginti di unam partes fieri, ut filia duodecim,novem post humus habeat. l. 47.g.
de hered. ii tuend. Atqui si dodrans detra-Ma here:
217쪽
cieretur, ct decresceret soli filiae. non nisi duodecim sive iniciae sive partes fierent: ex quibus filia tres, post humus novem haberet. Iudicavi quatuor responsa in uno de heredibus instituendis tracta tu,quae cum lusiniani constitutione in hoc genere minime conveniunt. Omitto alios in Pande stis locos . qui lurisconsultorum sententiam . quam dixi, confirmant. l. si alii. deustiis. leni. si proprietas.de usu se. adcr. l. is, qui sola de legat. libro t . Quid igitur dicenius y AtiIustiniani constitutio iugulat omnia haec rein sponsa λ α accusabiturTribonianus,qui imprudenter postea Pandectis ea inseruit. Ita quidem, si summo iure agatur, dici poterit. Enq; ineptum, ct plane putidum, fingere atque illi. nere aliquem conciliationis ementitae luciam, ubi imanifestum est dissiditim. Sed si mihi li. Utra vero erat aliquo modo dissentire abs ineis aucto- senten io fibui, audacter aliquid dici potest ubi eo-pto ςot rum alictoritati ratio gravis opsonitur: equi ,. q. A dem dicerem, re in iussiniani c in Iurisco nu/ρνο- sultorum sententia esse aliquid.quod sequi : renunciat. aliquid esse , quod fugere velim : ut modo illai , modo hos in proposita quaestione laudem , adhibita quadam probabili distinctione.
Constat , testatorem posse, in quot velit uncias, suam hereditatem dividere atque distri. buere. Si itaque uni dat duodecim, alteri sex uncias: placet prudentum sententia, priorem habere altero tanto plus quam posteriori detur. Si vero uni det assem. alteri deinde semissem: placet sententia Iustiniani,semissem de-- trahi
218쪽
trahi priori, qui detur posteriori. Sed cur ita
placet 3 Quia voluntatis conie stura, dc verbo rum Vis atque proprietas, hanc distinctionem suggerit: quam quidem memini,me ante anis nos xvi. cum primum in Institutiones quaedam προλεγομενα ederem protulisse. Quae vero tunc placuit. homini valde adolescenti, eadem nunc totidem post annos placet. Omnino
vero amplecti repudiareue in solidum vel Iustiniani vel Iurisconsultorum sententiam, etsi ab utrisque dissentire me pudeat, nondum satis aequo animo possum. Sed quia sentio, quam lubrico in loco ver ser, in quo non solum Triboniani negligentiam Occusare, sed & Iustiti iani Iurisconsultor uinque contraria iudicia partim probare. partim repudiare videor, alios iudices lubenter audiam i qui quidem ingenue ex bono ct aequo pronuncient , potiusquam rancidam aliquam cantilenam assentato rie cantillent. Minus remrmido alteram constitutionem, quam lustinianus eodem, quo superiorem, die edidit,l. penuit. C. de posthum. hered. instit. qua conlii tutione profitetur, sese decidere, , . quod arat apud Veteres controversum, credo, 'inter Sabinianos & Proculianos,qui ct in multis eatieuis uraliis Iuris artieulis dissentiebant. Quaerebatur, posthumus an post humus praeteritus, qui statim atque nai. qui natustus est, antequam etiam vagitum ullum ed eis soram ex ret, mortuus est. nihilominus nascendorum
peret patris testamentum. Sabiniani existima- -- timbant,eum rumpere. Negabant Proculiani. Iu- patris:
219쪽
, et D. Balduias Iustimanus. Id o. is siniRnus Sabinianorum senteni iam honfir-fenteistia mat. Veteris illius dissensionis uestigia nulla
Sabinia. ip Pandectis video, quae nunc nolare velim. n Num, ane cum ageretur de post humo nato, qui praeteritus rumpit testamentum, lim quoque misi ponsum est, rumpere, etsi non integrum a. nimal editum lit, cum spiritu tamen. l. I a.d: lib. &post. Sed si ad monstrum declinet. vel prodigium:non rumpere. l. 3.C.de post. hered. iossit. Quod autem ad eos attinet, qui caeso vel exsecto matris utero editi sunt, etsi proprie nati non dicuntur, tamen ut nati, habent ius liberorum, & praeteriti rumpunt testamentum .. . I a. de lib. ct post. R exheredati dicunt inom..ciosum. l. 6. de inoff. test. & accipiunt bonorum possessonem. l. r. unde cogn. Sed haec Iurisconsultorum sunt potius quam Iustiniani. . Duobus aut tribus post superiorem constituti'nem editam diebus. noster hie legislator decidit alteram & subtiliorem S majorem veterum controversiam, de post humo rumuente vel non rumpente. Institutus erat, qui . pyst mortem naiceretur. Iustinianus definit. etsi is vivo adhuc testatore nascatur , tamen sitis iste non rumpere testamentum, quali Ecio eum flamen. ea sum satis istelligatur institutus. Sic enim Brorabili interpretatione, ut testamentum pqt fi Vivo conservetur, judicat eum, qui antiqua sormula
' insitutum esse videri. Atqui veteres sepius visi sent talem interpretationem non admittere. Paulus libro tertio Septent. loquens de . hae
220쪽
hae posshumorum institutione, SI Qui poset hoe Ontra
HERED1s suNTO: Si inquit vivo eo nascam tDr, rumpunt testamentum. Hanc Pauli se tentiaminuta Pandectis ascripta est, facile ducere possumus abs Iustiniauo nota esse receptam. Sed quid dicemus in Pandectas nihilo, ininus esse relatum Pomponii responsum eiusdem sententiae 3 Nondum inchoata erat Pamdecta a m compositio . nondumque illa eras mandata, cum Iustinianus superiorem legem tulit. Atqui Tribonianus postea in Pandectas suoderixefert, quod illa correxerat . R expungendum meu nom
esse docebat. Nam to t. t o. de lib. ct possit. lingimus hanc Pomponii sententiam et Coiaemo C. Idissime is,. qui nondum natus est, ita heres iacita
trius temporis habita mentione. Si alteruted casus omisiis fuerit, eo casu, quiomissus sit. natus rumpit testamentum et quia hic filius nec sub conditione quidem scriptus here; intelli gitur, quian hune casum nascitur L qui non est testamento comprehensus. Sic ergo Pomponius significat, quam commodissimam dixit formulam. institutionis. fuisse etiam neces
riam, ut testamentum valeret. Neque eos audio, qui ajunt eum non negare, quini cilla commoda sit de qua in d. l. ult. Si modo tessator voluerit alterum. casum exprimendo, u trumqne complecti. Nam Pomponius talem voluntatem non esse exitumat in re dubia : dc