장음표시 사용
231쪽
cAstasTi fuit trigesimus supra quinquagesimimide conceptione Digestorum mandatum edit. Mandat autem, ut in hoc opere collegas sibi opis ἘH. Triboni nus adjungat, quos maxime idoneos boniano esse putaret. Is adhibuit Theophilum &Cra. mandatum tinum. Constantinopolitanos: Dorotheum dio que Anatolium, Beritienses. Iuris Antecessores: ix ex solo Praetorianae Praefecturae Orientis, causarum patronos undecim. Vellem equidem,etiam sibi adjunxisset Iulianum, ejus temporis Consulem & Patricium Constantinopolita num: quem Priscianus testatur,in omni gendire doctrinae tam Graecos quam Latinos vete. res prope superasse, Ipsum denique Priscia, num adjunxisset, qui tunc quoque Constantinopoli versabatur : Grammaticum illum quidem, sed talem Grammaticum, qui Romanarum di literarum & antiquitatum cognitione praestabat, ac veterum quoque Prudentum monumenta evolvebat, ct eruditam dicendi scribendique viam tenebat. Sed qualescunque tandem fuerint Sexdecimviri concipiendorum Digestorum, Iustinianus primum iis mandat, ut antiquorum Prudentum, quibus auctoritatem conscribendarum interpretandarumque Legum Principes dederunt, libros ad ius Romanum pertineates legant, re ex iis omnem operis materiam colligant. Quinam ii fuerint.
Et ἡμες ρ' intelligi potest ex Theodosii Constitutione ἔζώ.. z. ' quae etsi integra non extat, tamen quod quaeriagiam auri. u , satis indicat. i Papiniani. inquit Pauli, buto. Caji, Ulpiani atque Modestiat scripta universa
232쪽
sa firmamus: ita ut Calum, Ulpianuin, paulum
ct caeteros comitetur auctoritas, Eorum quoque scientiam, quorum tractatus atque sententias praedicti omnes suis operibus miscuerunt. ratam esse censemus: ut Scaevolae,Sabini, luliani atque Marcelli, omniumque, quos illi celebrarunt. Qui auctores, i ut jam appellabantur legislatores in Pandectas relati sint, exi.
pso indice, quem Iustinianus praefixit quamquam is integer non si intelligi magis potest. Sane Iustinianus hic fatetur, multos abs Triboniano libros oblatos fuisse, qui tum alioqui incogniti erant : & vero ad duo pene millia librorum evolvenda fuisse. Sed qualium si brorum 3 Qui plus quam trecentas myriadas versuum continebant. Quid multis 3 Profitetue semel atque iterum, omnem legum memo riam, quae annis mille & quadringentis fuisset. ab Urbe condita usque ad sua: tempora, collectam fuisse. Fallitur sane in ea annorum supputatione, vix enim, ac ne vix quidem,trecenti anni interfuerunt ct hie statim error indicat, tenuem Sobscuram tunc superfuisse meis moriam rerum Romanarum. Interea universi ab Urbe condita Iuris, omniumque antiquitatum recognitio Graeculis hominibus man. datur. Iam vero ex tam vasta sylva caedere ma. teriam, & ex tot sinuosorum voluminum plaustris sublegere, quod ad instituti operis stru cturam pertineret, culus, non tam dico labo ris, sed etiam iudicii res erat Τ Quid' Ea non B. tum rerum verborumque, sed oc scripturae i
233쪽
psius obscuritas erat, ut vel sola, quae manda
batur, descriptio plurimum haberet dissicultatis. Quid enim λ Mandat Iustinianus, ne notis in describendo ullis utautur, etsi iis scripti vete-Caeterum rum sint libri. Ne inquit per scripturam a in eo liqua fiat in posterum dubitatio, iubemus non:.his L per sigior, in captiones di compendiosa aenistisiano gmata, qum multas per se & suum vitium an istinomias induxerunt,textum conscribi,&c. Sigia vocat sigilla hoc est,parva signa: quae etiam Graece appellat σημεῖα. Notas dicunt Latini. Notis autem usos veteres esse, nemo ignorat.
Valerius Probus. Publicae inquit notae in i gibus publicis, Pontificum monumentis, Iurisque Civilis libris etiamnum manent. Adindit autem, notas fuisse, cum primis literis notarentur verba & nomina. Itaque Manilius in lib. Astrol. sine earum noticia Ius Cognosci non potuisse signifieat. ranc etiamnquit,legum tabulasseondita tara Perit, atque notis levibus pendentia verba. Meminerunt di in Pandectis hirisconsulti, eorum, qui notis scribunt acta Praesidum: Exquib. cau. maj. permittuntque militibus te. stamentum suum notis dictare, ut valeat, etsi literis postea perscriptum non sit: de test. mil. 6o. Sed alioqui in testamentis notas non serunt . neque putant notis scriptas tabulas conistineri edicto de bonorum possessionibus secundum tabulas. quia notae non sint literae. debon. pos. 6. Si in testamentis locum habere
non debent , multo proseeto nilaus in publi-
234쪽
cis Legum tabulis. Oli in Augussus libros Sibyllinos jussit deseribi Sacerdotum manu, &obscuris notis. ut soli eos Sacerdotes legere possent. Rectius noster Iustinianus, qui suo iuri, quod ab omnibus legi oportuit, exscri- . bendo, librarios potius adhibuit, quam notarios : neque solum novas confingi, sed ne veteres quidem retineri notas voluit: imo vero
omnia integris literis plane ct aperte describi, scuti& aliquando statuit, testamentum debere esse ολ.ογραμματον. Praeclarum profecto & D qμοrum utile fuit hoc mandatum, sed di melle: quod μ' veterum notarum interpretatio dissicillima b ues et, in hisce praesertim libris. Itaque Tribo aut Triboni anum Tribonianum cum dico elus quoque manus la collegas intelligo Ralli hic potuisse, praeserti mpβυλος sit properantem, quis dubitat 3 Lapsum aliquando si orii. esse in loco tam lubrico. quis mirabitur 3 Labifallique tribus hic modis poterat, Vel cum nOtas non recto explicaret sicuti ambigua ple- .rumque est earum significatio vel cum literas
pro notis, vel e diverso cum notas pro literis temere acciperet: hoc est, notas non esse notas, vel non notas esse tamen notas putaret. Saepe enim librarii literas notis, ct notas literis temere immiscebant: ut non potuerit non maxima lectoris esse captio. Scitum es autem, quod hoc tempore interpretes quidam acutici ingeniosi coeperunt talium errorum vestigia in Pandectis notare : de quibus suo loco
Iusinianus ait, sese abs notis abhorreres
235쪽
Se θιοι quod ex earum varia interpretatione multae si ς' antinomiae nascerentur. Autinomi/s Vero U
a G. innes tolli severe praecipit: diligenterque mannus aBin dat, ne quas an hosce libros Paudestarum iium . reserant, quibus horum librorum compositio andata est. Antinomiam veteres magis appellabant conflictum duarum legum, quae non natura, sed casu aliquo pugnabasit, propter aliquain circumstantiam: ut cum duae theses in una hypothesi confligunt. Tales antinomiae non possunt non saepe incidere. Sed iustiola. Dus antinomiam vocat leges natura sua pugnantes, di omnino contrarias: quae certe ferri nullo modo debent, Ergo eas tolli jubet. Praeclarum rursus est hoc mandatum.in primisque necessarium erat. Sed difficillima fuit ea cautio in tauta immensi operis mole, veterum Pru-suod in dentum dissensione tanta, tanta denique pu- summis gnantium opipionum varietate, quibus reserveterμm ii erant quibus Pandectae describeban-umcoπ' Vix enim eorum ulla erat p3Rina,ine iis quM aliquod juris controversi caput ha-baudo. beret. Cicero pro Caecinna, loquens de jure
cile Tribo- vario sic enim appellat significat, jam suo
Nisuo ob tempore rem eo redactim fuisse, ut quod uni Iurisconsulto placeret, alteri non placeret. I
dem pro Muraena: Si id inquit) quod oportet, responderis, idem videare respondisse quod
Servius: sin aliter,etiam controversum lus nosse & traftire videare. Sed & Quintilianus scribit. Consultis fuisse concessum, diversas inter sese opiniones tueri. Quid dicam sectas quo-- que
236쪽
que fuisse, dc familias Iuris peritorum,' per tepuguantium, hinc Sabinianorum, illinc Proculianorum 3 Ex talium tamen dissensionum commentariis vult Iustinianus destribi consentientes Pandectas. Magnopere certe fuit optandum , ut idoneus aliquis sive judex sivo arbiter interveniret, qui doctissimorum hominum lites & contentiones finiret. Sed cum Tribonianus has sibi partes sumit, vereor, ne multis in mentem veniat ridiculum illud vetus, quod de L. Gellio commemorat Cicero in libris de Legibus. Cuin jussi essent Praeto. res ex edictis suis perpetuis jus dicere, S lac cessores plerumque uterentur tralaticiis: facile potuit suum Iulianus Edictum perpetuum consentiensque colligere. Sed cum Iurisconsultorum perpetua magis esset dissensioe quo
dam, quam consensio: difficile profecto fuit,
unum ex iis corpus colligere, quod inter se conveniret. Nam ct dissicillimum erat dijudicare, cujus. esset verior justiorque sententia. Et Tribonianum dubitamus hic arrare, vel miramur falli potuisse , iam vero non ab uno
aliquo hi libri colligebantur, sed abs pluribus
partes consuebantur: ut quod unus assueret, alter saepe non animadverteret. Quid Iustiniano
temere persuasum fuerit, nihil moror. Quid A sone in
habeat res i pla, considero. Scio multas esse rationes conciliandarum αντινορειῶν, neque ullas ων ςζης
negligere velim. Sed a jentia S negantia non pugnare, quis tam impudens est, ut dicat Τ quis i.,saepe iam laeuus,ut credat Θ Saltem cum unus ab alio frustra.
237쪽
rso D. Bainini Iustimanis. illam Servii artem, Dialecticam dico, qui eum alioqui proxime secuti sunt, minime tenerent. Testis est Ciceronis ad Trebatium libellus Topicorum. Quid igitur 3 Cum magis atque magis jus Romanum diffunderetur,de eo Coninstringetido, cum dispersum esset, de eo colligendo potius deliberarunt Principes Romani : & ut Ciceronis verbo utar ) συναγωγῆ illius quaedam non minus quam ars desiderari coepit. Mitto, quod de Pompeio memoriae proditum est. Sed Suetonius Iulium Caesarem lau.
dat, quod ut ait destinasset ius Civile ad der-
tum modum redigere, atque ex immensa diffulaque legum copia, in pauci ssimos conserte libros. Qualem juris Romani sive ἰmτοριην. sive taλογην is institueret, divinare utcunque possumus: sed cum ne inchoata quidem illa fuerit, nihil est, quod de ea dicamus. Post I lium magis atque magis aucta multis legibus.& novis Iurisconsultorum disputationibus cumulata est Iurisprudentia. Sed habuit tanis
G as, dem temporibus Adriani Imp. edictum peris
Praeto. petuum, quod esset certum quoddam veluti corpus Iuris perpetui. Ius Romanum vel ex xii. Tabulis, vel ex Edicto Praetoris jam suci tempore peti discique solere, Cicero significat. Edictum vocabatur, ipsum Praetoriorum edictoruin volumen. Servius Sulpitius duos
libros, sed perbreves. ad edictum subscriptos, reliquerat. Sed paulo ptisi sus auditor Aulus Ofilius, cum libros de jure Civili multos, quivmnem partem operis fundareat ut ait no- i. ser
238쪽
lyxser Pomponius ὶ conscripsit, tum vero Edictum Praetoris primus diligentir composuit. Prima tamen haec Edicti compositio posteri. tali minime satisfecit. Quid igitur 3 Malori di quaerit. ligentia Salujus Iulianus Praetorum edicta o- vius Iuliasmnia, quae quidem perpetuae Iurisdictionis es. με sent, collegit: eamque compositionem Adria 'μ ς' 'Inis Imp. senatusque Rom. probavit atque ἐπινῶ confirmavit, ut ex ea deinceps ius diceretur. mis, Adriis Aulus Gellius, qui postea vixit, quodam loco anoprob scribit, sibi, cimi in hibliotheca templi Traja- tum ἐν Se vi forte sederet, ct aliud quid requireret, in ημ ε ς manus incidisse Edicta veterum Praetorum. Idem alio loco citat verba Praetoris ex Edicto perpetuo de flamine Diali, ct sacerdote Uenae. Cum Edictum perpetuum dicit, intelligit illum, quem dixi, librum Iuliani: sic enim appellabatur. Unde & Eutropius libro octavo:
Salvius inquit in Iulianus sub Divo Adriano perpetuum composuit Edictum. Nihil est,
quod nunc Observare magis sit necesse. Fuit enim hoe veluti alchetypum Pandectarum, ut paulo post dicemus. . Fuit nobilissimum corpus juris Romani, & universae Iurisprudentiae. quae nobis relicta est,caput. Nam & ad eum inprimis fontem referuntur ii, quos nunc legi
naus libri juris civilis: magnaque Pandectarum pars est edi libris ad Edictum, ad Edictum Ur- μὰ is.
banum,ad Edictum Praetoris. Hae enim inscri- nostraptiones sunt. Ordinem Edicti perpetui laudat Panis Hermogenianus, de stat. hom. 2. Auctoritatem Edicti perpetui commendat Severus Imp.
239쪽
rsa D. Balduini Iustinianus. l. 3. C. de eden. Salvi irin Iulianum,praetorii Edicti perpetui ordinatorem, praedicat Iustinianus l. penuit. C. de condict. indeb. Legum S edicti perpetui lubtilissimum conditorem appellat, in sua ad Senatum & omnes populos, epistola Latina, ubi & compositionem huius Edicti ascribit Diuo Adriano,& S.C. confirmatam suilia significat. In Graeca etiam apertius, quid illud fuerit, indicat. Statim atque Edictnm perpetuum edidisset
Iulianus, Iurisconsulti Commentarios illi suos Adedi- assuerunt. Vivebat eo tempore Caius. Huius
esum id ad edictum libri saepe in Pandectis laudan. Tm .' Ulpiani deinde.atque pauli,multo etiam
obae M u. plures. Sed lusi inianus donqueritur, talibus aeonsulit. commentariis factum esse , ut rursus confusi.& in immensum atque infinitum producta
fuerit Iurisprudentia. Utinam vero alia non secessisset aliunde confusio: quae profecto maxima consecuta est. Nam & eae paulo post barbarorum temporum tenebrae fuerunt, divulso Imperio Romano, ut totius tandem Romanae Iurisprudentiae memoria prope deleta sit. vi. uebat temporibus Valentiniani Valentisque Ammianus Marcellinus. Is libro xxx. narrat suo iam tempore Iuris scientiam, repugnan
tium sibi Legum dissidiis abolitam fuisse. Qui
eam profitebantur, non tam homines, quam larvas fuisse.& umbras. Sese tamen venditasse, non aliter, quam si Sibyllinorum oraculorum interpretes fuissent. Neque vero doctiores
fuisse causidicos. Imo vero tam fuisse rude,,ut
240쪽
nunquam se codices habuisse meminisseut. Se cutus est non multo post Theodotius secim. dus, qui veterum Prudentum scripta confir' Destitis sinavit. & legis vim habere jussit. Sed confuse cidis ' illa confirmare,neque praeterea quicquam dist Theodosia. cernere , quid aliud tandem fuit, qua in ius nus, nfusum mactis atque magis permiscere Θson
audebat, opinor, lulcipere cognitionem φj sitis ionia rei, aut ad suorum temporum judicium eam bus eon. revocare. Principum quidem, praesertim po- ceptuι. steriorum, constiti uiones collegit, & in codicem unum d gessit. Sed veterum prudentum libros attingere nullus tunc andebat, non ma gis quam Sibyllinos. Ergo licet ejus essent au-etoritatis, ut prope adorarentur, tamen religionis quaedam pars erδt, eos non evolvςrς- u f.hIn pulvere itaque & situ sepulti jacuerunt, usque ad lustinianum. Is in media etiam barba' isja i eae rorum temporum caligine. ausus est audax ueterum profecto,st majoris fortasse animi quam con- quoque silii facinus) manum illis admovere: ut etiam Pru et Ex iis novam quandam Iutis uniueis, quo & μ'ser 'ipse & posteritas uteretur, εκλογην eXcerpi vel ub.elet: & quod hactenus tentare nullus audebat, describi posse putaret, unius sui Triboniani que panope dc ingenio fretus.Si habuisset aliquem Mu. Mi v. cium aut Crassum: si, uti ullus Caesar, Sulpiti uiri aliquem, si aliquem Iulianum, ut Adri nus fortasse potuisset, quod instituebat, efficere. Sed suci Triboniano est contentus, nulla- que desperatione debilitatus, xviii. Cal. Ia