장음표시 사용
251쪽
Edictum hoc urbanum scriberet. Extantque hae adhuc in Pandectis inseriptiones: Calus ad Edictum Praetoris urbani, Tit. Quid neque sequantur, neque ducantur: de verb. signi f. 48. Titulo, de aqua pluviae arcenda: de 3 q. piti. 3.
Tit. de publicanis: deputa. s. Tit. de re judi-
Ordinem Edicti non esse perpetuo secutos Dd ab .a
Pandeclarum architectos, Iustinianus ipse fa- tamen oristetur: & cur aliquando ab eo discesserint, exA diue non ponit,simulque rationem reddit totius compo- 'μπquam
sitionis horum Digestorum.Non est certe,quod 'Vςujς in iis requiramus subtilem aliquam Iuris artem, qualem olim ut dixi Crassus aut Cicero meditabatur. Non erant Graeculi tam ingenios artifices. Crassius itaque agunt,& rudius. Et vero cum Cicero scribat, salis esse ad artem iuris, genus ipsum tractare , t caputque notare, sed Iuriscontultos ignoratione docendi, saepe quod positum erat in una cognitione, id in infinita dispertiri, Triboniani partitio plus etiam ignorationis, artis multo minus habere videri posset, cum pro arte Iiaris ediderit tuis multuariam iaλογην, in quam infinitas species undique collectas , temereque conjectas incluserat . cum Edictum perpetuum superare vellet, quo quidem genus modo ipsum tracta. batur,caputque notabatur. Visa tamen est Iu- siniano valde artificiosa Triboniani epitome. ct singulari brevitatis laude digna , quod ex duobus librorum millibus,qui trecentas myriadas versuum,sive ut etiam vocat τῶν
252쪽
stos M. Balduini Iustinianus. Contraxerit libros quinquaginta , qui non nisi centum & quinquaginta millia versuum, sive, ut nunc loquimur, linearum, hoc est, ut ipse
etiam ait quindecim myriades των υν Continerent. Sed quam bene hoc factum eli,etiam videndum erat.
Postremo & illud recte mandavit Iustiuia. O e nus, ut quae in Pandectas referebantur, suis locis, sub certis re congruentibus ut ait) Titulissis hiso collocarentur. Sed neque id, sicuti debuit. Tri- is tilis ' bonianus semper observavit. Multa enim non sub titulis suo loco posuit : quae nunc appellantur leges sui colis, fugitiuae. Quod qui non diligenter observant. 6 I ' parum profecto sibi cavent a Rubrica. Saepe i enim hae, quae fallit, neglecta, inspicienda' potius est inscriptis capitis. Mandata. quae dixi, de conceptione Dige .sorum edidit Iustinianus xviii. Kal. Ian. Lan, ω, - Padio S Oreste Coss. uantum igitur sibi
Opori non temporis ad tantum opus perficiendum 11 libieotum tri. sumpserunt, quibus id mandatum est 3 Certe siennium in- olim Decemviri annum integrum in decem sumi M. Tabulis eomponendis, ct alterum in duabus adjiciendis consumpserunt, merito annos vi ginti sibi dari petiissent nostri xvi. viri colligendarum digerendarumque Pandectarum. Atque urinam id fecissent, ut tanto diligentius,quod agebant,egissent : quodque tanti operis expolitio etiam postulabat, contulissent. Atqui ne triennium quidem impenderunt. Certe Iustinianus fatetur, tribus annis tria lutis Romaui volumina, ne pe Codicem con-
253쪽
stitutionum, Digesta & Institutiones compinsita fuisse: cum tamen ne toto quidem decennio perfici posse putarentur. Codex ille jam editus erat multo ante, quam pandectae essent inchoatae. Editus enim est, Decio Consule, Idibus Aprilis. Amio sequenti Consules sue runt Lampadius ct Orestes. Non multo ante ejus anni fuem, primum mandavit Iustinianus, ut Pandectae colligerentur. Cumque ea sese ct relegisse postea, ct recognovisse dicat, certe aliquo etiam ad id, tempore opus habuit. Editae autem confirmataeque sunt xvii. Kal.Januar. Iustiniano tertium Cos. Instituito. nes editae coinfirmataeque sunt eodem anno: sed paulo ante, hoc est, undecimo Kalendas Decemb. nec tamen valere jubentur, nisi ex quo die Pandectae valerent. Iustinianus tertium hunc sumn Consulatuiti scribit fuisse
duodecimae indictἰonis, ut septimae fuerat Decii Consulatus. Decium sectati anno proximo sunt Lampadius &Orestes. Tres ergo annos . ante tertium Iustiniani Consulatum, qui di
cantur PGIT CONSULATUM LAMPADal ET OREs-
xis, quidam existimant: ct Haloandri Chro. nologiae, quae non nisi duos numerat, unum deesse annotant. Sed iidem postea observarunt nihil deesse, tantumque duos interesserct apud Iustinianum intelligi duodecimam in . dictionem inchoatam. Quo alioqui anno Marcellinus Comes undecimam tantum numerat.
Seh a mandato concipiendorum Digestorum, usque ad eorum editionem utcunque num
254쪽
rari tres anni possunt. Vix autem duo impensi sunt compositioni,ut Codici annus antea. Nam tribus annis, ct Pandectas ct Codicem & In. miis, , si stitutiones compositas fuisse, ait Iustinianus. plus tem- Res vero ipsa latis ostendit, neque temporis poris e siet satis eum sibi sumpsisse ad relegenda & reco- ημμ μ - giloscenda talia volumina: neque qui haec collegerant, satis ad ea vel componenda vel concinnanda. Nimium certe & hi in describe adoproperarunt,& ille in qonfirmando. Major enim res erat, quam ut tumultuaria di praecipi ti festinatione effundi deberet,prae serti m cum Ius perpetuum posteritati relinquendum esset. Nunc tale est relictum, ut non tam leges,
quam cruces, quibus tota Vita torqueatur , relictas esse, illa conqueratur. De hominibus sultis, qui nihil sentiunt, non loquor. Nulla illi de re dubitant, nulla dissicultate tenentur.
Loquor de iis, qui sapiunt, &, quid agatur dicaturve,intelligunt. Certe tanto est Iuris Civilis studiosorum etiam miserior conditio, quod veteres prudentum libri nunc interci. . derint. & aenigmata sine interprete relicta else videantur: aut vero si qui fuerint interpretes,
Davi potius fuerint quam Oedipi. Sed bene tamen habet: Quicquid hoc tempore opis &. subsidii conferre homines eruditi atque in.
Commen- geniosi potuerunt, liberaliter contulerunt. An rarios a - hoc Iustinianus non patitur 3 Sane conqueri-
p..risis. tWr, Edictum perpetuum multis interpret tunsuisse ibi commentariis Iuisse Olim conturbatum: proia uetat. ptereaque vetat suas nudectas Cenimenta. tiorum
255쪽
riorum accessionibus onerari. Bono an malo
jure vetustos illius Edicti interpretes accuset, si de Paulo aut Ulpiano loquitur, non est dissi. cile judicare. Rales eorum ad Edictum suci. rint Commentarii. quam necessarii, quam val- de utiles, quam minime alioqui verbosi : ex iis, quae supersunt. reliquiis facile aestimare possumus. Sed ut Edictum illud talium interpretum labore feliciter illust atum fuisse puto: sic profecto agnosco, Pandectas infelicium Com.
mentarioruin tenebris, quas barbara tempora
offuderunt,fuisse permixtas: ut si illius exemplo deterreri Iustinianus minime debuerit, at certe audaciam barbarae posteritatis merito reformidarat. Quid igituri An nunc inoleste feret tenebras depelli, & tanquam maculas dea sergiὶ Cumque tam multos alioqui in sui; libris locos reliquerit obcuros, ct prope caecOS, 'lectores licet accedant minime obtusi, nullum illis tamen lumen praeserri patitur 3 Credo e Non vel oquidem suis illum Legibus, ct earum dignita. v 0M p ti fauere magis. Ait, sese probare phahitica . ' i' ς At multis praeterea notis necessariis illustrari
hi libri hoc tempore deberit. Quid enim, si ressi. quae sine interprete vix possit intelligi 3 Quid si librariorum mendis medendum iit Quid si ipsius Triboniani aliqna etiam culpa notanta sit 3 Quid denique, si in ipso quodue 'i'. qauctore, hoc est,eo, qui laudatur Iurisconsulto
uippiani desideretur Z Verecuude quidein, zzz
sed vere tamen & ingenue sententiam dicere te nons 'iuam interpres debet. Friunt.
256쪽
etio D. Bamini Iusinianis. Sed haec ad Pandectas jam editas pertinent. Iam vero videamus, ecquid cum illae cudebantur, Iustinianus ageret. Habebat prosecto Tri. bonianus satis superque quod ageret: dc qui illi aderant, etsi nihil egissent aliud, satis erant occupati. Nostri tamen legislatoris ossicina magis atque magis tu calescens, quiescere non potuit. Adeo Iuris Civilis fornax ardebat. Sed Tribonianum tot modis
his perius tanto magis distrae iam perturbare
Isterea dum Pandectae componiantur, secit
, Iustinianus, quod di antea solebat,novasque in dies leges tulit,praesertim duobus illis an-Aliae in , nis,sui dicuntur post Consulatum Lampadii stmim ab L. Orestis. Nam ct quotidie consulebatur de jure :stiniano ut hoc proximo anno statim PalaestinaAdvoca-q op edi' tio ad eum retulit suam q uandam de fidejussio ac dubitationem, cui noster xii. Kal. Mart. re , spondit. l. et 7. C.de fideiuss Rer tamen non est. quae jam nos remoretur. Caeterum duobus post diebus emisit aliquot insignes, in quibus hae reamus, constitutiones: veluti l. 2. C. comm. de legat. l. 2. C. de indict.vid. toll. l. 3. C.de lib. praeter. l. 2 S. C. de admin. tui. l. penuit. C. de . , auct.: praest. l. 2.C.de const. pez. Noe eodem or- dine de singulis breviter videamus. Quod at liuet ad i. a. C. com. de Ier . ea tollit vetus illu3,
257쪽
Liber III. , 2II quod profecto multiplex fuit, discrimen le- suolis ibgatorum & fideicommistarum: cx cum olim lo quae te quaedam inter ea fuisset similitudo, jubet eam D ' I- τ' esse perpetuam. Sic jus fideicommissorum. .is. Et quod temporibus Augusti coeperat, a Iustiniano perfectum est: ct simul jus legatorum,quod antiquum, sed strictum erat, hoc exemplo est amplificatum. Secundo sui Imperii anno Iu. sinianus edixerat, legari post mortem here. dis vel legatarii posse, sicuti antea dixi. Idque se fecisse ait exemplo fidei commissorum: In silui. de legat. Nunc vero quinto sui imperii 2nno per omnia jubet legata exaequari fidei. commissis: sicuti etiam in Pandectis scriptum est, cap. i. de legat. libro I. Cujus quidem capitis auctor modo Ulpianus, modo etiam Im- i'.
perator Iustinianus inscribitur in libris vel impressis vel manu scriptis: sed partim Ulpia. ni, partim Iustiniani esse potest. Illud Vlpia.
sis : Iustiniani ves o istud, PER OMNiA. vel ubi Ulpianus scripserat FERE, aut, PENE, Tribonianus supposuit suuna PER OMNIA . Quanquam & priora verba Iustinianum magis quam Ulpianum redoleant. Certe Iustinianus in Insilui. ait se omnia legata fideico inmissis exaequasse,ut nuIta fit inter ea disserentia. Et vero fieri potest,ut sicuti & alii jam admonuerunt cum Ulpianus quaedam scripsisset de aliqlia Iegatorum 2 sdeicommissorum similitudine: Tribonianus in Pandectis ejus verba plane interpolatat, serviens constitutioni Iustiniani.
258쪽
aia 4 . Ralduini Iustinianus. Utinam autem vel per Omnia id fecisset, vel nullo id fecisset modo : non reliquisset, eos, quos in Pandectis molestos sentimus . scrupu Ios. Infiniti in iis loci sunt, ubi de fideicom. missis ita nomitatim tractatur, quasi non idem dicendu m sit de legatis e sicuti & olim idem dici non poterat. Si quaerimus,quale olim fue rit di scrimen inter legata ct fideicommissa, ex ejusdem Ulpiani fragmentis non interpolatis , breviter id deseribere atque repetere licet. Primum ait Iegatum esse, quod impera
live testamento relinquitur. Ea vero, quae pre cativo modo relinquuntur, fideleommissa vo- Et 'monet cari: quae nempe non civilibus verbis,sed pre-rom cattve relinquuntur. Imperativa verba sunt ci-
ζο - , . Vilia . ct civistia sunt directa. l. I s. C. de testam. s. qtiam l. 7. de vulg. & pup. Legatorum verba erant,
fideicommissi parere actionem. Quod ad istud
COMMENDO attinet: in Pandectis quoque Ulpianus ait, Divum Pium rescripsisse. ex his Verbis ILLuM Talli coMMENDO, fideicommis. suin non deberi. l. s I. a. de legat. libro 3.At mirum est, huic verbo RELiNQuo Paulum nihil tribuere, cum Scaevola plurimum tribuat.
259쪽
ne fuisse videatur verbum tam legandi quam fideicommittendi. Sed & Iurisconsulti valda Iiberali interpretatione adjuverunt verba fideicommissorum. Nam ct probant haec, scio.
tiam hoc modo. l. ct hoc modo. de leg. I. l. um num ex familia. g. ult. de legati libro 2. Sed quid Iustinianus 3 Iam sustulerat in ipsis legatis veteres formulas verborum, & discrimina. sicuti antea di flum est. Nunc inter legati & fideicommissi formulam nihil interesse vult: αedicit, quocunque verbo significante testatoris voluntatem. rei'e dc utiliter aliquid relinqui, sivedirectis verbis, quale est auEgo : sive
Precariis, ROGO, VOLO, MANDo , testator uta
tur. Quam suae legis partem primam Iustinia. nus repetit in institutionibus Tit. de sing. reb. per fidei com relin. Quod attinet ad verbum IusEo. videtur fuisse eo mune. Nam ct precarium fuisse videtur, ct saepe accipiturpro VOLO. vel cupio: oc ad fideicommissum interdum resertur. l. 2 8. . ult. de lib. leg. Sed jam nihil interest, directum an precarium sit. Addit Iu Et cum sinianus, idem esse, si testator jusjurandum
interposuerit: atque ita decidit quaenionem,ῖ
quae tunc agitabatur de Verbo εν ορηα, Vel ρο u. tius, ut alii legunt, quo testator qui' posse. dam usus erat. Sane in Inuitui. de fickicomm. suae resoheredi. meminit quorundam haeredum, olim I 'sim oper Augusti salutem rogatorum pretessare si--, deicommissa. Et Callistratus l. 3. de jure fisci, polluere proponit hanc sermulam, PER DEuΜ Vos ren
260쪽
gat. libro a narrat quendam,cum heredem: matrem ses ipsisset, fidei conti Dissa tabulis data cum juris jurandi religione praestari rogavisse.
Cum alitem testamentum nullo ζ lure laetim es et, respondiste se ait, matrem legitimam heredem cogendam praestare fi leicommissi ,quia enixae voluntatis preces ad omnem succestio nis speciem porrectae videbantur. Unde apparet, iusjurandum hic significare quandam obsecrationem & religiosam obtestationem rquia haec fiat invocato Deo, perinde usque si iurando aliquid assirmaremus. Injiciebat au. tem talis obsecratio quandam recusandi religionem. Unde Olim cum reus criminis populum per Deos rogasses, quoi populus non e-- rat facturus, a magistratu jubebat ar eum resecrare: quasi dicas. inlecta religione solvere. Ut autem qui obsecrabat, poteret dici adjurare: sic & ἐξορκιζειν Quanquam alioqui Ulpia innus Christianos notans, impie dicat hoc esses verbum impostorum: l. I. de exi. cognit. Te tullianus depraescript. heret. alludens ad ea, de quibus nunc agimus,fidei eommissa : Sicut inquit Apostoli caverunt testamento, sicut fideicommiserunt, sicut ad juraverunt, ita teneo. Iam itaque cum intelligamus, Olim quΟ-que legata vel fideico iii missa cum obsecratione & adjuratione coniuncta magnam Vim habuisse, intelligimus non omnino fuisse novum, quod Iustinianus statuit. Sed dubitaba-,' tur de verbo exorcitandi, quod magis in se :