장음표시 사용
301쪽
driennii continui, quocunque tandem loco haec causa tractetur. l. ult. C. de temp. in integi rellitiit. Constantinus jam antea sustulerat an. num illum utilem, & plures annos continuos pro eo substituerat, sed varie, pro regionum locorumque varietate. Nam quinque Romae, quatuor in Italia, tres in provinciis praescripserat. Placuit inquit post completum vicesimum & quintum annum, ex eo, quo vicesimi S sexti anni dies illuxerit, ad interponendam , contestationeni in urbe Roma usque ad anni tricesimi extremum diem spacia prorogari, re intra centesimum Urbis Romae miliarium: si tamen ab his Iudicibus, qui Romae sunt, fuerit iudicandum. Per omnem vero Italiam, usque ad finem anni vicesimi &noni. In caeteris Ο- .mnibus provinciis, usq; ad completum annum: 'icesimum dc octavum. l. 2. C. Th.de in integ. restit. Iam vero Iustinianus illam locorum dis Deoismferentiam tollit, ct ubique vult continuum in bis talD quadriennium dari restitutionibus in inte. grum, post minorem aetatem vel absentiam Reip. causa, vel similem, ex qua restitutio datur : sicuti oc annalem exceptionem,quae olim Italicis demum contractibus objiciebatur. sustulit. l. una. C. de annal. except. Ut autem ind.l.ult. C. de temporib. in integ. restit. exponit cur inepta sit Iabsurda locorum differentia se ind. l. una, ostendit quam intricata dc ca- λptiosa esset utilium dierum sessimatio atque supputatio.Saepe quidem definiuntur di describuntur dies utiles, ut eos esse intelligamus.
302쪽
a s s D. Balduini Iustinianus. I;ὴρ δὲ, quibu lyu eaeperiri & agere potuit: & annumisiit., ρὸν dicamys esse utilem, qui talibus diebus ccclxv. oeeoliouem constat. l. I. de divers. temp. praescript. l. I I. describun quidam. Ad leg. Iul. de adult. l. 6. C. illo tit. Uttur ocsπ' i cretionis utilis dies olim dicebantur, qui ρ' β' bus quis sciret possetque, &c. sicuti non modo Ulpianus in fragm. sed & Cicero lib. I. de Ο-rat. significat. Sed erat nihilominus diffieilis haec comparatio : quia non solum quando Praetor ludexve sedeat,aut sui copiam faciat, varie quaerebatur, sicuti & cum quaerebatur de die. . a bus seriatis, fastis, ne fanis, intereisis: sed Rhis imolia prῖς terea quaedam erat quaestio facti, aneliae factam alioqui potestatem habuerit juris sui per sunt quae . sequendi: neque solum per Praetorem,sed &siones de per suas occupationes, conditionemve suam Hire tem- id potuerit. Dies sessionum erant ct appella pμε ς bantur, quibus Praetor pro tribunali sedebat.
dem erat necesse in iis causis, quae causae cognitionem decretumque desiderabant, neque de plano poterant experiri: cuius generis erat restitutio in integrum. Sed non dicebantur tamen dies utiles, nisi si quis etiam tunc potuerit restitutionem postulare. Quid enim, si quis eo tempore in vinculis fuisset, vel ab ho . nibus captus, vel absens Rei p. causa Z Si vero causa fuisset, quae per libellum de plano institui poterat: etsi non esset dies sessionis, imo vero etsi esset feriatus, tamen inter utiles numerabatur , si alioqui Praetor sui copiam faciebat : α qui quid persequi volebat, alio modo
303쪽
modo non impediebatur. l. v. g. sexaginta. Adleg. Iul. de adult. Cum igitur in ea tota distin .ctione multum esset dissicultatis, S annus utilis interdum hac ratione decennium fieret, sicuti Iustinianus indicat in d. l. una. C. de ann. excepi. Constantino Iustinianoque displicuit illa ut ita dieam in utilitas incerti temporis: αvisum est, potius definiendum esse certum aliquod tempus. Sed Constantinus locorum dis serentiam injecit, Iustinianua sustulit. Neque vero in omnibus causis sublatus est usus te m. poris utilis. Nam in multis adhuc locis pande istarum S Codicis mentio utilis anni, dierum' item eousque utilium recte fit. Sed in restitutionibus D tises diis saltem in integrum, pro tempore utili conti- erum titi nuum est substitutum. Itaque negare nec pos βμm' sum, nec debeo, interpolari debuisse quosdam ω με est, ct Pandectatum & Codicis locos, ubi agitur de conjugio inter curatorem, di eam, cuius ille curator fuit. Quamdiu ea jam major facta in D in isto integrum restitui potest aduersus euratorem, b λς geuero qui rationes reddidit. tamdiu illi nubere pro hibetur. Ergo intra vicesimum & nonum aetatis suae annum, uxor illius fieri non potest.
Quid igitur di quomodo seriptum est hac de
re in libris Iuris Civilis, quos Iustinianus nobis reliquit 3 paulus I. 66. de ritu nupt. Non est inquit) matrimonium, si tutor vel curator pia. ipillam suam intra uicesimum & sextum an num ducat uxorem. In quibusdam libris omnino male scriptum est, vicEslMuM ET SEPTIMuM ENNuM. Seribendum potius ex iure novo
304쪽
etsi jus asst vum sequeretur Paulus , lamen non simpliciter vicesimum sextum annum di cere debuit, sed vicesimum quintum,& praeter
ea unum utilem. Sane Martianus l. 7. Adleg.
Iul. de adult. idem quod Paulus, seripsit. Sed saltem Triphoninus dixit annos vigiuii quin que S annum utilem l. 2 8. si quis eo tempore. de lib. ct post. ct postea Va rianus atque
Gallienus Impp. l. 6. C. de interd. matrim. Cae. terum omnibus illis locis Tribonianus annos xxix ascribere potius debuerat, si elus, quam semel instituerat susceperatque, interpolatimnis memor semper futiliat. Quo die assistius noster juris novi conditor stiperiorem edidit constitutionem de tempo-o minori- ribus restitutionum in integrum, eodem diebus resi' alteram edidit, qua minoribus contra paren' νμφῆς ς tes vel patronos restitutionem non dari defi- 20i., MI nut, cum quidem ea de re veteres dubitarent. patronos. l. uli. C. Qui ct adv. quos. c. Sane Calus, cum dixisset adversus eos quoque re situtionemi praestandain esse, quorum de dolo agere non permittitur: subjicit . quasdam personas spe diali lege exceptas esse, ut patrem S patro m.l. D l. ult. de minorib. Sed Tribonianos creditur ex Iustiniani constitutione exceptionem illam addidisse, quia Iustinianus etiam
vetuerit liberos aut libertos minoris aetatis nomine petere in integrum restitutionem adversus parentes alit patronos. Non enim honeste uossunt causari, eos non consuluisse in-
305쪽
firmitati atque minori retali suorum. Certe constat antiquo etiam jure ad versus parentes patronosve non dari actionem de dolo, quia sit famosa. Sed saltem datur in factu in actio. I. II. de dolo. l. s. C. illo tit. Porro Justinianus eodem die, ad Veterum, , quoque dubitationem ociosamque distinctio- .ae plis i. item tollendam, statuit, si plures sint tutores buseontis. sve testamentarii, sive legitimi, sive dati, unius toribus auctoritatem lassicere nisi si de finienda tute. Docer la agatur:veluti si pupillus sit arrogandus.Tnne r*μωri
e P . ri ter autorris enim OmnIum tutorum contentum & aucto- , e
ritatem intervenare debere. l. ult. C. de aue . niuiti praest. Olim dixerat Iulianus, lassicere personam unius ex curatoribus furiosi. l. .g. ult. de curat.fur. Quod re de tutoribus veteres sensisse dubium non est. Itaque S uno tutore auctore cum altero tutore pupillum agere polle responsum est. l. 24. de testam . tui. Quid igitur novi juris Iustinianus nunc profert ' Olim pu pilli non poterant arrogari. Nam inquit Λulus Gellius) tutoribus in pupillos tantam esse
auctoritatem potestatemque, fas non erat, ut caput liberum fidei suae commissum, alienarditioni subjicerent. Postea placuit, tutore au
elore pupillum arrogari posse. Sed si plures
essent tutores, an ut in aliis negociis, sic & tu hac arrogatione lassiceret unius auctoritas, quaerebatur. Iustinianus omnes auctores esse
debere singulariter statuit, non solum quod magna res sit, ted etiam quod ea tutolam ipsam
306쪽
aso D. Balduini Iustinianus. Oportet nostrum legislatorem hisce Kalendis Septembris totum in disputatione de jure D mblis. Civili suisse, qui eo die tam multas tamque va-
rem reo- rias de eo leges tulit. Nam & eodem die prorum tulit novam illam constitutionem . quae reo G mst ' rum credendi conditionem meliorem, re
neu rio rum vero debendi deteriorem effecit. Pom rum M. ponius i. penult. de duobus reis, scripsit. Exhendi de. duobus reis promittendi, alterius factum al- eriorem. teri quoque nocere. Iustinianus id recte dici Ostendit, cum unus aguoscit se obligatum. Ediuerso vero adjicit, ex duobus reis credendi, alterius factum alteri aliquando prodesse, nempe cum reus debendi uni ex duobus reis credendi obligatum se agnoscit. Nam haec tam individua agnitio est, ut di alteri se obligatum esse agnoscere videatur. Interea quin & unius rei credendi factum. alteri saepe noceat, du- . hiu m non est. Sed de eo jam non quaeritur. Ut persequar q uae commode conjuagi po9. sunt,praetereo l. ult. C. de aedific. privat.quae est hujus diei: S a Kal Septembris transeo ad me dium octobrem, hoc est, xv. Kal. Novemb. cumque eo die editas legum quatuor non ignobiles Iustiniani constitutiones. Primo lo Statuit θ eo proponam l. vlt. C. de fidejussi Cnm ille ... is' aut heres jussus esset decem dare Seio reongria Pomponius olim respondit , Seium, cum jussoribus utro Velit, agere posse : quasi duo rei promit alios non tendi in solidum obligati fuissent: S, si abal liberari ι tero partem petierit liberum ei fore ab alter utro reliquum petere. l. si ex toto. s. r. de Im
307쪽
gat. libro r. Sic & postea Diocletianus Imp. re. scripsit, si unus ex reis principalibus vel mandatoribus electus sit, contra quem ageretur, nullam: ex his ea electione liberari. l. reos. C. de fidejtissorib. Quaerebatur, an desidejussorubus idem diceretur. Nam ct si horum ea esse soleat conditio, quae est mandatorum: tamen quia lex tantum mandatorum mentionem fincerat, de fidejutaribus dubitabatur, praesertim cum horum obligatio Deilius dividi posse de
debere videretur. Iustinianus et si iis valde s veret, tamςn jus creditorum temere imminue
re noluit. Itaque fidelutaribus in hoc genere nullum jus fingulare dandum esse judicavit: hoc est, statuit, unum non ideo liberari, quod alter conventus sit. l. ult. C. de fidejusT. Sed & Et cum ab uno pars petita est. non propterea tu dibabitur divisa obligatio. quin & ab eodem ut antea, parsi altera peti possit, si alter fideius pistioribuasor non sit solvendo. Sed & si fidejussor jam siridius.
par tem solverit, recusare propterea non potest rum . residui judicium, ut Papinianus ait. Linter s. i. de fidejussorib. Haec cum legeret vel audiret noster legislator, quae & in Pandectas tunc referebantur, non potest videri, quod jam statuit,temere re sine exemplo statuisse: tantoque propterea minus novum hic tua esse intelligitur. Sane si adversus utrumque fideles rein iis contestata sit, tam intelligitur divisa petitio. ut redintegrari non possit. l. 36. liberum.C. desidejuss. At non idem dicitur, si unus tantum conventus pro parte sit. Ubi autem non dici-
308쪽
exjaere. juranda delato ab alterutro
tur divisa aut mutata fideiussorum obligatio, multo minus erit reorum debendi. Neque ad rem pertinet quod vulgo objiciunt quoddam rei ponsum Ia uolent . qui petitione & accepti, latione unius, totam ait solvi obligationem. l. 2. de duo b. reis. Nam loquitur de duobus reis stipulandiri& sentit, si unus petitionem instituerit, alterum petere non posser sicuti Cajus ait, si ex duobus reis stipulandi semel unu8 gerit, promissorem alteri offerendo pecuniam nihil agere. l. I 6. de duob. reis. Sed redeo Iustinianum, & quam hoc die magia novam legem edidit exponam. VErant olim quaedam constitutiones, quae post exactum jusjurandum permittebant ex integro causam agere, si quis se nova instrumenta iuvenisse diceret. Cajus eas tum de mum locum habere notat, cum jusjurandum Iudex ipso detulerat. Si vero inter ipsos litiga tores jurejurando transactum sit negocium, causam non retractari l. 3I .de jurejur. Sic cum deferente me iuravisses. α esses propterea a solutus r postea autem perlurium esset dete,ctum, aut convictum: putabat quid ein Labeo actionem de dolo dari. Sed Pomponius,Marincellus, Ulpianuς dixerunt, per jusjurandum videri transactum, & religioni stari debere. l. I. de dolo. Itaque praetextu periurii causa non retractatur. l. I.C.de reb. cred. Sibi enim imputet , qui jusjurandum deserendo adversarium feeit in sita causa judicem. l. I. Qtiar. Per. asst.
scin da. Quod & Aristoteles in Rhetoricis di.
309쪽
Zibor Ita saxit. Quid jam Iustinianii 3 Novo ct singulari
iure excipit causam testamenti. Petivit aliquis legatum, vel fideicommissum ex testamento. nHeres, quia dubitabat, neque temere negareisim volebat, cum testamentum ja in fortassis amis pisuerusto sum esset, detulit jusjurandum legatario. Le- legatarius gatarius juravit, re legatum consecutus est. repertis Postea heres linamentum reperit. in quo ni. in rume hil esse legatum apparebat. Quaesitum est, aurepeti posset quod solutiun erat. Regulae Iuris 'antiqui signincabant, non posse. Posse tamea Iustinianus statuit. l.ult. C. de reb. cced. & jure ju r. Ratio novae hujus legis esse videtur, non
solum iustum odium periurii, sed & favor ub ει ηον ''tiinae voluntatis. Tam enim ab ea voluntate
est alienum praestari quod non est. relictum, si juxis. quam non praestari quod est relictum. Deinde, observanduin est . quod Iustinianus alia consitutione deterret heredem, ne temere neget xelictum esse,quod est relictum. Nam si neganti jusjurandum deferatur, non poterit referre, sed recusans pro confesta habebitur: sed neq; deinde poterit. Caesari relictum quidem esse, sed testamentum non esse solenne. l. ult. C. de fideicomm. g. ult. Insilui. de fideico m. heria. Diocletianus aliquando significat eum. qui rogatus est dare fideicommissum , adversario deferente adigendum esse ad jusjurandum, si inficietur. l. s. C. de reb. cred. id vero Iustinianus diligentius exponit. Mirum vero, hic eum non habuisse rationem illius, quod alibi dixit. multos quadam subtili reverentia numinis, e-
310쪽
tiam verum jusjurandum praestare non audere, i. pen. a I. ult. g. pen. C. de fide instrum. Et quod Ulpianus eleganter ait in l. 8. de condit. instit. Caeterum ut favore fidei commissorum singulariter hic aliquid statuit contra heredem
Vicissim pro fideicommissario: sic e diverso favore ul-
voluntatis pro herede contra legatarium iis .is. j, rantem singulariter aliquid edixit. d. l. ult. C. tra legoea. reb cred. Si verum esset quod vulgo inepterium pejeri iactitant, de iis, quae ex testam eino petuntur. rantem o transigi non posse, nisi prolato inspectoque testamento : posset videri Iustinianus non omnino novum S singulare jus dixisse in d. l.ult. Sed falsum esse vulgatum illud dicterium, Iu- risconsulti sapientes sentiunt,& Scaevola satis superque ostendis l. Lucius.' ult. ad S.C.Tre- heli. Fefellit nostros interpretes, quod Tribonianus temere & inepte ascripsi cap. 6. de transae Sed hoc caput alio pertinere, ct cum male concisum, tum vero non suo loco positum esse, intelligere debebant ex cap. I. Te stam . quemad. aper. Ita est profecto. Boni illirhapsodi Pandectarum confuso ct tumultuarie
quod & saepe & aperte confiteri cogimur
collegerunt laceros panniculos, ex quibus nimium secure consuerunt suos centones,cum.
que in iis tamen tam essent occupati,vix ut sese possent explicare, interea Iustinianus alias illis veluti trieas transversas etiam objecit, spargendo novas quotidie constitutiones, quas in sua legum ossicina certatim excudebat. Et dubitamus adhuc, in illa Iuris farragi-