장음표시 사용
311쪽
ne& ut antiquo juris verbo utar Satyra, aliquid esse inconcinne & incondite permixtumi Redeo ad insitulum : ct dico transactionem Ut quam . de legatis non rescindi praetextu testamenti vis herede post reperti. prolative. Si tamen heres temere 4 φ φης' detulerit jusjurandum, dum metuit inficiari quod ignorat, praesertim cum temerariae infi- eotibiae; 'ciationis poenam magnam ct periculum esse tamen pro . sciat,& improbus legatarius juraverit sibi esse lato postea aliquid relictum, quod non esse postea con- resto πω vincunt prolatae testamenti tabulae: nullam ta- 'lis jurisjurandi vim fore ex nova & singulari iustiniani constitutione d. l. ult. C. de reb.cred. lureju. Atque ut magis excusetur heres, qui deferre jusjurandum statim maluit, quam omnino inficiari quod petebatur, non modo conferamus quod est in d. l. ult. C. de fidei comm. sed & quod antea dixi ex ult. Institui. de obligat. quae quasi ex contri Eodem die xv. Kal Novemb. lata est l. pen-Dit. C. de servit & aqua. Sed haoc legem o casione oblata exposui antea. Simul quoquς ς Ωjutis ondita est l. 33 . C. de donat. quae multa de dona' isbsis d. y . tionis jure capita nova continet et re ab ipso Iu- donationi. siniano ipsa laudatur non modo in instit. de bus consi,don. sed & in Nov. I 62.Ut autem ponremum t*tio, ejus constitutionis caput in primis propo- ξηρο ' nam, quod & illic laudatur maxime,& praecipuum profecto est: agitur in eo de conventio' eisina δε- ne, quae donandi cauta intervenit. Donatio. nandi. nem veteres proprie appellabant, ubj ipsa quoque rei traditio, datioque accesserat: Nam α
312쪽
i 266 μ. Balduisi Iustinianus. Cic. in Topicis seribit, donationem non posse intelligi absque acceptione. Quinimo Pau-
nationem exemplo Graecorum dictam esse a dono α datione. Plinius lib. 3 s. scribit, Graecos antiquos Wappellasse palmum: dc ideo δα - ρα vocasse munera,quia manu darentur. Itaque ... dc nonnulli argute putant, in superiori Pauli loco pro Doso legendum esse Dogo. Sed jam , . quaeritur de donatione quodammodo imper-- fecta: hoc est,quae in promissione consistit, is quam traditio nondum implevit. Martialis eleganter aliquando lusit hoc epigrammatero dona e voeas promittere, nee dare. Cai: Vincam te donis, muneribusque meis.
Sed ne quis ita cuiquam illudere posset, placuit Iurisconsultis, stipulatione saltem, sicuti Nam ha ο- traditione, confirmari donationem: hoc est sitim Inpu. quis donandi causa stipulanti promiserit, oinutionem innino teneri & obligari ut det. Ex nuda verodes pollicitatione aliquem teneri, ius Quiritum non erat. Non enim agi ex nudo pacto patie batur. Sane cum Severus Imp. statuisset, dona. tiones inter virum & uxorem morte confirmari r Papinianus judicavit id tantum intelligi de donationibus rerum, hoc est, quae traditione persectae sunt: neque putavit, si stipulanti uxori maritus donare promisisset, pine heredem mariti conveniri. l. 23. de donat. inter vir. & uxor. Sed paulo post videtur aliter placuisse: proptereaque Tribonianus illam Papi uiani annotationem recte expunxisset. Nam
313쪽
Ulpianus refert. Antonini, qui Severi filiu fuit, Orationem de confirmandis donationibus, pertinere ad omnes donationes: ut vel ipso jure res fiant ejus, cui donatae sunt, vel obligatio sit civilis. l. 32. de donat. inter vir. Ruxor. Civilem vocat obligationem, ex si pulatione donaodi causa facta : sicuti & alibi ait, si stipulata fuerit mulier annum dari, morte .mariti ex Senatusconsulto confirmari talem donationem. I. 33. de donat. inter vir. & ux. Porro Caesares, qui secuti sunt, non omnino P σπη contenti fuisse videntur stipulatione, ut ex natione. hoc est. douandi promissione obli- etiam M. gatio civilis esset. Nam Constantinus metuens, nationes isne hisae donationes eius generis confingeren--co tur, aliam cautionem adhiberi voluisse uide j siau tur : hoc est, donationes interveniente s ut lo- 'quitur actorum testificatione confici. l. lata.
C. de donat. Sed Theodosius postea expressit, etsi sine scripto donatum quid fuerit, posse
quod geritur, adhibitis aliis idoneis documeristis comprobari. l. in extraneos. C. de donat. Quid noster Iustinianus 3 Ille actorum obseris M Vationem non omnino reiicit, praesertim ubi
magna est donatior sed stipulationem hic Π00 ,2 θνρὴ
esse necessariam statuit. Itaque ex nudo etiam basis nudo pacto donationis , obligationem contrahi R pacto eou. gnificat: ct donationem quodammodo refert rram , inter contractus Iuri enti irin, qui proprium nomen habent. & ex sola conventione tribuunt actionem. Itaq; ct in Insitutionibus. Ad
exemplum loquit venditionis nostra constitutio
314쪽
, 268 M. Balduini Iustinianis. G. Io tutiu donationes in se habere necessitatem tra-
venditio. ditionis voluit. Non est omnino perpetua haec nis aut ab comparatio venditionis ic donationis. Nam teri' con' venditor tantum tradere tenetur, neque de e- I victione tenetur quamdiu emptori habere ii
um. eet. Qui dare debet, dominium debet transierre. Quanquam alioqui qui. donando tradit, ne quidem te evicta teneatur. Sed ea disputatio non est omnino hujus loci. Praetereo ct alia constitutionis illius capita : quia vel interpretem non requirant, vel ius novum non dent. Nam& quod dicitur de retentione usisse. quae vim traditionis hic habet, sumptum est ex lege Theodosiana,.l. 28. C. dedon. Paucis post diebus,hoc est,IO. Kal.Novemb.
Iustinianus dedit l. penuit. C. ad S.C. Trebellis D cujus legis duo capita sunt. Primum est, quotionem β placuit, restitutionem fidei commissi fieri pose Micom- se soli vel tutori pupilli, qui fari non potest. Misitμφρ' uel euratori furiosi. Quid antea statuerit Iustinianus, cum generaliter loqueretur de debito- ei possis re pupullari,qui tutissime solvere vult , antea Diuii, dixi. Scriptum est in l. 6 s. g. si pupillo, Ad S.C. Trebell. pupillo, tutore auctore, restitui posse hereditatem. sed neque si pupillus. fari non possit, eam rem impediri. Nam per tutorem id expediri potessi Imo vero etsi adeunda esset hereditas,. per infantis tutorem, adiri posset. Si vero pupillus fari possit, ipse tutore aucto re adire debuit, ct solennia peragere. l. potuit.
C. de ju. delib. Per tutorem tamen vel curatorem acquiri potuit bonorum possessio. l. si quis
315쪽
quis alicui. de ac tu. hered. Quid igitur, si sit fideicommissaria hereditas 3 lusi in ianus idem hic statuere videtur, quod de hereditate dire- Elo relicta. Ac Ulpianus quidem i. 37. I. ult. Ad S.C.Treb. jam scripserat, pupillum tutoreaoctore restituere debere, si sit rogatus : non autem tutorem sine pupillo, nisi infans sit pupillus qui tunc per tutorem solum possit renitui.) Si vero quis pupillo restituere rogatuS sit. non recte restitui pupillo sine tutore, praesertim cuin haec restitutio non sit simplex solutio.sed & successio, cum & obligetur. Quid igitur,si pupillus infans sit 3 Iussinianus soli tutori recte restitui ait. Quod quidem S veteres sensisse non dubito. Itaque non est plane no- Ovum jus in d. l. penuit. C. ad S. C. Trebell. Sed T is,.., α ubi ea constitutio altero capite statuit, s-Dlto Π.-eliones ipso jure transferri, jam olim ab Ul. belliano plano desideratum fuisse narrat. Neque vero pso jure novum est, ex S.C. Trebelliano a 'iones ipso Ocro. iure transferri. Sed cum id in Pandectis copio. - qm
se lit explicatum,non haereo. Jere vete. Caeterum non est omnino negligendum ribus jam quod v. Kal. Novemb. Iustinianus magna an receptu. tiquae ceremoniae molestia Iurisprudentiam Porro ue. liberavit, cum veterem adoptionis observa teres ado-tionem sustulit. Quo modo vim adoptio ptionis bnis antea infregerit,antea dixi. Sed & emanet. qmoncs
pationis veteres Ombages tuli ubi non multo .aepissit, post, hoc est Kalendis Novembris, ut mox di. Mam. Cum autem quinque ante diebus plane
rejecisset veterem ritum adoptionis, jam velu ti
316쪽
μ. Ralduini Iustinianus. ti rejicere coeperat mancipationum antiquas ineptias. Arrogationis, quae olim in Comitiis fiebat, dissicultates diu ante Iustinianum sublatae fuerunt. Nam & Diocletianus ait Arrogationem ex indulgentia principali factam, apud Praetorem vel Praesidem inlimatam perin de valere, ac si per populum jure antiquo facta esset. l. 2. C. de adopt. Sed adoptionis antiqua solennia diutius perdurarunt. Quaenam vero sui esus. illa erant 3 Aulus Gellius respondet: Adoptannis i es tur filiis cum a parente, in cujus potestate μ' - P sunt,tertia mancipatione in Iure ceduntur: at que ab eo, qui adoptat, apud eum, apud quem legis actio est, vindicantur. Sueton. de Augu
sto: Cajum inquit) α Lucium adoptavit domi
per aes & libram, emptos a patre Agrippa. Primum ergo, cum hic dissolvenda esset potestas patris naturalis, interveniebant ritus trium mancipationum. Deinde,quia quis in adopti γnem emancipabatur: posteaquam tertio mancipatus fuerat, non manumittebatur, sed adoptabatur. , Cum autem Iustinianus iam statulisset, adoptione non semper dissolvi patris na- uralis potestatem. ct Anastasius linper. prius quoque edixisset, sine alia ceremonia emanciis
pari filium posse per rescriptum Principis, ri
dieulum & ineptum erat. in adoptione retine. re veterem formam emancipationis. Et vero. Iustinianus, etiam si de adoptione non agere
tur, paucis diebus post d. l. ult. C. de adopt. hoc est, ut dixi, Kalendis Novembris plane sustuli totam veteris emancipationis fabulam, in , qua
317쪽
q Da ct imaginarias venditiones mancipatio' h. . nesve,ct mamunissiones,& quaedam rhapisma --iata intervenisse narrat. l. uti. C. de emancip. lib.pimatactulorum rhapis malum etiam meminit in Nov. rrinaman.
8 r. Quaenam ea suerint, ct quid sibi vellent, cipationes, quaeritur ab antiquitatis sudiosis. Homines os cio. quidam eruditi, qui ct hodie totam veterum literarum memoriam gloriose sibi arrogant. non dubitant significari colaphos, vel alapas:& has a patre iussi stas fuisse, ad significationem cujusdam abducationis, suaviter narrant. Ego vero suspicor, eo verbo potitis significari ipsos te us vindiflae, hoc est, virgulae Praetoriae , quales constat olim in manumissionibus intervenisse. Nam ct apud Graecos i απιθι
plerumque significat θιαζειν. Quod ad trinas
mancipationes attinet, quarum Iustinianus quoque meminit: quia lex Romuli ct xu.Tab. non aliter filium sui juris esse prominciabat, quam si ter a patre venundatus fuisset. S ab emptore manumissus, superstitiosa posteritas, ut illi legi dicis causa satisfaceret, imaginarias venditiones ti es simulabat. Sed cum haec fabu- stiis .hala agi desisset, non debuerat Tribonianus rem p e . Pandectis ascribere multa, quae ex ea descen-periam Triadunt. Nam quorsum in eas resert illud Pauli, siqvianus Emancipari neminem posse, nisi in imagina l
riam servilem causam deductus sit ξ l. 3.f. i . de s is 'd'
cap. minut. Orte hoc ante Iustinianum quo-Pandectis. que Anastasius falsum esse ostenderat. Quoris
sum apud Ulpianum dicitur filius capite di. minutus,cum emancipatus fgnificatur i l. 3
318쪽
ult. Ad S. C. Maced . Quorsum ex eodem rela tum est, filiam, cum emancipatur, vel nepo'tem, una emancipatione exire de potestate 3 l. 8. dein justo rup. Lex antiqua, quae tres man Cipationes requirebat, tantum loquebatur de
filios. nam filias vel nepos semel tantum mancipabatur: & semel manumissus fiebat sui iuris. An bonus Tribonianus putabat, tale aliquod, tamque obsoletum discrimen, ad suam quoque aetatem pertinere Et quorsum totus ille Tit. Si a parent. quis manu fuer. Quorsum toties mentio sit patris manumissoris 3 Quor. sum contractae fiduciae, i. a. f. sed neque. Ad S.C. Tertyli 3 Fiducia contrahi dicebatur, cum pater filium tertio mancipabat ea lege, ut sibi
revenderetur,& emptor imaginarius eum illi remancipabat, ut manumitteret redemptum filium pater tanquam dominus servum: eoque modo jus patroni consequeretur. Atqui diu antequam Pande flae ederentur, tota haec sid ciae ratio ct consuetudo evanuerat : tametsi Iustinianus patri emancipanti tribui lus illud voluerit, quod contracta fiducia tribuebatur. Tantumque abest, ut aliquid ex veteri cere. monia tunc superesset 8 ut etiam Principis rescriptum, quo solo posse simplieiter confici e.
mancipationes Anastasius constituerat, Iusti. nianus non esse necessarium edixerit. Ergo
inultis sentibus & spinis liberata erat Iuris, rudentia nisi si earum tribulos & aculeos Trionianus Pandectis aspersisset. Sed re iisdem Kal. Novemb. edita est l. una. C. de Lat. liber. toll.
319쪽
toll. quae servilium antiquitatum scrupulos multos summovit: ut & in iis imoedimentis removendis noster legislator multum laboravit.
Cum autem multae sint Iustiniani constitutiones de manumissionibus, non multae tu libris impressis suum diem & Consule in habent.
Habent tamen nonnullae, ut d. l. unica.& l. I. C. de comm. ser. manum. Sed & aliat esse editas ante Institutiones, satis constat, cum earum in Institutionibus mentio fiat : ac pluribus sortasse verbis fiat earum mentio, quam res posnulet, si usum spectemus. Verum antiqui juris memoria necet ria est ad cognitionem juris A ri . . ,
novi. Breviter itaque dicam de Latina illa li- his imbertate:& deinde conjungam alias non dissimi- ι talis leg Iustiniani leges. Latina haec libertas, quae- ambages, dam fuit libertinorum hominum Latinitas. De quo bic proxime accedens ad jus Civitatis, sed multo o/V iter tamen inferior. Quid Latini coloni a cidibus Romanis differrent, norunt etiam qui histo' istudifrias sine libris Iuris civilis legerunt. Latini li ferret, herii appellabantur qui manumissi erant non omnino rite, hoc est, non legitimo di solenni imodo, non a dominomajore annis xx. non abeo. qui dominus esset ex jure Quiritum, non denique ipsi majores xxx. annis: S utcunque tamen manumissi eam libertatem, quamdiu viverent. consequebantur, ut & commercium & jus capiendi ex testamento haberent, licet neque connubium haberent, neque ius testamenti faciendi: imo vero morerentur tanquam
320쪽
et 4 Balduini Iustimansu. Et sis lege seivi. A qtie hoc quidem jus dulcendebat ex IuniaNor- lege iunia Norbana: quae temporibus Tiberii bovss, Imp. lata est ab iis, qui tunc erant Consules. Ι-taque appellabamur Latini Iuniani. Caeterum ea lex & ejus antiqui interpretes, significabant fieri multis modis posse, ut Latini liberti
fierent cives Rom. Suetonius commemorat quandam Latinae conditionis mulierem mox ingenuam ac civem Romanam recuperatorio
judicio pronunciatam, duxisse Vespasianum. Fiebant autem Latini liberti facile cives Romani, saltem ut jure uiritum fruerentur quan. Et de edi' diu viverent. Sed ne in eo consequendo laboei' DHβ'i rarent , postea Trajanus iis generaliter con 'cessit jus Quiritum; quamdiu viverent. Ι'osteastii iitim. factum est S. C. Largianum, imperante Anto. Et de S. C. nino Pio Imp. ut Latini liberti, qui manumissi Largiano. essent & ea aetate , ct ab ejus aetatis domino, quae lege n lia Sentia comprehensa erat, sed non solenniter veluti per vindictam aut te. namentum: possent jure liberorum fieri cives Rom. atque etiam jus civitatis morientis haberent. Illud vero saltem supererat, ut si liberorum jure non essent facti cives Romani, Inorientes non uterentur jure Quiritum: hoc est.
jus testamenti faciendi non haberent: sicuti &Latinos libertos id suo tempore non habui iase, significat Salvianus, episcopus ille Massi.
liensis, qui centum annis ante Iustinianum vixit. Tandem vero Iustinianus has sive dissidui. Itates sive ambages plane sustulit, & non aliam libertatem quam quae conjuncta esset cum ju-