장음표시 사용
41쪽
cere errorem tabellionis, scriptorisve testamentarii, aliquid forte omittentis, vel inuertentis, ut si ante heredis institutionem ascri- ' ζ' pserit legata. Nam antiquum itis erat,tegari an 'ost se j. tst in litutionem non posse : quod ius adhuc ruri error extat fragmentis Vlpiani, & lib. iii. Sentent. aut ne Quid igitur, si non errore scriptoris, sed vo-ο αθυ- luntate te flatoris factum esset, ut legata ante ρον heredis institutionem relicta legerentur Τ Ob- noceat he- stabat exceptio praeposteri, ut veteres loquere πῆ tu' bantur: dc talia legata peti non poterant. Sed μ μ iq'i' hoe quo lite ius Iustiuianus sustulit, ct in Inst. De legat. testatur, sese ea de re constitutionem edidisse, quae omnino permitteret legare ante heredis institutionem. Hanc constitutionem in Codice extare vix puto : sed bene habet, totam eius sententiam repetitam ct descriptam esse lib. 2. Insiit. Ac Iustinianus quidem, ut noui huius iuris rationem magiῖ confirmet ac tueatur, ait, ipsi etiam antiquitati saepe olim placuisse, voluntatem morientis potius quam ordinem seripturae obseruari. Nana& Papinianus aliquando dixit, ordinem scripturae non impedire causam voluntatis. l. 77. g. fidei tuae committo. De legat. lib. 2. Sane quo anno edidit Iustinianus d. l. 24. eod. anno, sed fere undecim post mensibus edidit alteram, qua in universum tollit praeposteri ut vocat reprehensionem, tam in testamentis, quam in stipulationibus. l. 2 3 . C. detestam. Quid autem illud sit, magis etiam exponit lib. 3. Inst. de inutil.
42쪽
Libeν I. ci til. Di p. ubi & illius suae constitutionis metii riit. Ait, hanc stipulationem, si Navis Ex Aut sipu
t em olim fuisse, quia praepollere concepta es set. Sed se talem conceptionem confirmasse. quia α Leo Imp. praeposteram huius generis stipulationem in dotibus toleraverit. Certe non solum praeposterum, sed S absurdum &repugnans est , obligationem esse praesentem, re conditionalem : vel in diem simul, & sub Conduione concipi. Sed Iustinianus benignius
interpretatur talem conceptionem , perinde ac si plane conditionalis esset. Nam ct veteres Iuriscontulti non repudiabant hanc formulam,
De verb. obl. Quod autem Iustinianus vicium orationis praeposterae tolerat in stipulationibus, inlega tis quoque tolerandum esse non dubitat: Et quidem aliquot post diebus. ut liberior esset testandi facultas, edixit, formalem ut vocat veterum obseruationem non esse necessaliam in testamentis nuncupatiuis, quae sine scriptura fiunt. l. 26. C. detestam. Qui talia olim. te. flamenta faciebant, profiteri solennibus verbis solebant, testes ideo conuenisse, quod coram iis heredem nuncupare sine scriptura velit. Huius professionis formulam Iustinianus non esse necessariam statuit. Erat & olim quaedam nuncupatio, ubi te flamenta scribebantur. Nam
43쪽
' hicis batur Nuncupatio, ut testis est Vlp. tit. xx. Sosioribus. lebantque testes rogati testimonium perhibere ' ipsi testatori, qui ct propterea tum eos exaudi re debebat : ut qui surdus esset testamentum facere prohiberetur. Nam & Papin. l. penult. f. I. Unde cogia. adhuc meminit cuiusdam , qui testatorem contendebat fuisse surdum, & propterea non potuisse testamentum facere. Iu- Dinianus, ut multa alia prodidit ad summouendas dissicultates testamenti faciendi , sic formulas verborum in primis sustulit; sicutire in legatis postea rursus audiemus, ex l. 2. C. com . de leg. Et sane iam antea Constantinum ipsum de iis summouendis egisse, testis est in eius vita Eusebius. Sed redeo ad illas Ianuar. Kal. quibus editam fuisse l. 24. C. de testam . iam dixi. Eodem vero die promulgata est altera, quae quod olim non licebat, permittit : nempe, legare quip- Et ster. piam poenae causa.l. I .C. de hi S, quae poen. nom. missum ab Quam suam legem repetit Iustinianus,l ct in- eodem le- euleat in F vlt. Inst. legat. Ac satis quidem M qt hi diligenter exponit, quid sit poenae causa lega- re. Sed commode aecedet, quod ipse Ulpian.
antea, cum hoc iu3 antiquum laudaret, annotauerat. Pinnae causa sinquit legari non po- test
44쪽
test. Poenae autem caula legatur,quod coercendi heredis caula relinquitur, Ut faciat quid, aut daelura. non faciat, non ut legatum pertineat : Vt puta tur.
SEIO DATO. Hic certe poenae causae Seio legatur, si quid faciat heres, quod tamen alioquilionestum est. Neque tam hoc ascribit tella, tor, ut ad Seium perueniat legatum, quam ut deterreat heredem ne quid faciat: aut eum puniat, si fecerit. Sed ιχ s scriptum ita esset, si
similiter iudicabatur legatum inutile , quia non tam ut legatarius honoraretur, quam Vt heres oneraretur, relictum videbatur. Legata vero beneuolentia quadam erga legatarium, non odio heredis,uidebantur esse relinquenda. Ceterum Iustinianus propterea legatum euanescere noluit: ct quemadmodum de legatis ' conditionalibus, ita de his iudicauit, ut si quudem turpe aut impossibile non esset quod he- . res facere iussus est, aut nisi faceret, legatum dare, seruaretur vltima haec voluntas: sicuti&sipulationes poenales obseruantur. Sane in Pande rus Africanus, cum ait nullius momen ii legatum esse quod in heredis paenam da, Dtum est , adiicit haec verba, ILLI ITE vEL PRO 'naos E. LI. De his,quae poen. cau. relin. Sed rein misiste annotarunt homines ingeniofi, haec non manc
45쪽
IOD. Balduini Iustinianus. dem repetita ex lustiniani constitutione, qua de nunc agimus.
Iisdem Kal. Ianuar. legem tulit Iustinianus, qua naturalibus liberis permisit plus legare, quam antea liceret. l. 8. C. de nat. lib. Sed quia postea multo liberalius iis fauit, cum ederet
nou. constit. lxxxix. hic non haereo. Cum ad Id. Febr. ventum est, ostendit nolle se nos in suis modo constitutionibus continere : sed potius ex omnium principum Rom. optimis legibus colligendum esse ius, quo utamur. Mandavit enim, ut Cod ex constituti num concinnaretur. Haecque fuerunt auspicia, quibus aggressiis est Iuris prudentiae restitutionem. Non extat formula illius mandati. Sed extat oratio Iustiniani ad Senatum urbis Conguibus co . santinopolitanae, quae illud recitat & exponitio cem v- Nominat decemviros, qui maximae tunc erant ni tώ ς' ut in Rep. alictoritatis: quibus mandauit,ut ex tri- η μη - bus antiquis codicibus, Gregoriano, Hermo genia no&Theodosiano.& legibus abs se vel aliis principibus editis, unum colligerent consarentque Codicem constitutionum : resectis rent,quae vel superflua vel absoleta essent: adiicerent, detraherent, mutarent ex animi sui sententia , quod adiiciendum, detrahendum, mutandum esse iudicarent: quodque collegissent, in certos titulos digererent, di in singulis capitibus seruarent ordinem temporum. Huic
compositioni Tribonianus interfuit: sed praefuisse non videtur. vi
46쪽
II Liber L. Vt autem rem totam paulo altius repetam, breuiter tamen perstringam, conflat iam Geranae ide ab urbe condita coepisse leges Regias tiam anti. id eae erant curiatae, ut noster Pinia p. ait. Ita - quioribus e magis erant populares, quam Regiae. Eas temporibus: mporibus Tarquinii Superbi collegit Sex. vorto ero apirius: fuitque is primus veluti Eodex, quem 'apirianum appet Iare possumus: Vtct earum mum cIo.onstitutionum ius olim Papirianulla appella- deae Papi latur. Hicque Codex diu Romae seruatus est: rianus Hinc earum legum non nisi fragmenta di te- ovis θwes reliquiae supersunt. Exactis Regibus,nuli Romae aut fuerunt, aut appellati sunt Prin' ' os.ndia dipes, nisi Senatores. Tandem cum Caesares tar. imperare coeperunt, coeperunt & quaedam ve- Hunc ficu luti leges Regiae de iure Civili iterum condi: t e leges sed principio fuerunt illae rarae, cum &Praetores eam rem adhuc curarent, & Iurisconsulti h
m loro regnarent, atque adeo publice de iure o dicta P, responderent principali quadam auctoritate. sorum, Sed dc boni Caesares persaepe ad Senatum re-DFebant, sit quid de iure statuere vellent. Hi ne D P ς orationes Principum saepe laudantur in libri; p ' μ' Iuris, Senatusconsulta quoque appellantur. 'Cum autem Adrianus Imp. Edictum perpe- Et edictum tuum collegisset, desierunt Praetores nouaedi. perpetuum sta proponere. Imo vero de iure controuerso
coeperunt, more aliorum magistratu uin, consulere ipsu in Principem. Iurisconsulti tamen nusquam tunc deerant: sed principibus subserviebant. Certe Papirius Iustus collegisse dicitur
47쪽
ia D. Balduini Iustinianus. tur viginti libros Constitutionum Diuorum fratrum: potuitque is veluti lecundus Codex Papirianus appellari. Consulebantur autem Et respi- quotidie priycipes a singulis etiam priuatis&pta Prin. infimae sortis hominibus, ct coni utebantur cipum, quoque praesentes per libellum. Libello veli pli subscribebant : vel Iurisconsulto alicui, ut subscriberet mandabant. Eaeque subscriptiones sunt, quae, sicuti rescripta, vim legis habe / re dicuntur. Tandem Constitutionum & Re- Et G σο. -ptorum noui Codices collecti sunt, postrianus o tempora Iurisconsultorum : quales fuerunt
Hermogeis Gregorianus 6c Hermogenianus, quanquan
wGuus α' horum auctores alioqui inihi sint ignoti, ut αὐ si eorum librorum rara & lacera fragmenta supersunt. Sane Augustinus in libris ad Polleniatium, ex Gregoriano citat nobile quoddam ' Antonini rescriptum, quod miror in libris Iustiniani esse praetermissum. Non multis post Deinde e. annis accessit Codex Theodosianus. Sed eius riam Theo- auctor Theodosius secundus, non nisi Chri- si suo . seianorum Imperatorum leges & rescripta
collegit, annorum fortasse centum: hoc est, a Constantinovsque ad suam aetatem. Nam i chi demum Principes ius ciuile mutasse viden- tur, cum priores magis excoluissent ius antiquum. Hunc Codicem ipsi etiam barbari, quis tu in Europa regnabant , valde complexi sunt.
suis, ii, NRm ct Alaricus, Rex Gothorum, non ille
Gesbis prior,qui Romam occupauit, sed alter, qui ita Aquitania paulo ante Iustiniani nostri tempora
48쪽
Liber LI 3pora regnabat, russit aliquam eius epitomen concinnari, cum Iuris Ciuilis quoddam ut vocabat ) breuiarium edere vellet: cui quidem operi praefecit Anianum quendam, suum ut ita loquar ) Cancellarium. Tandem Iustinianus,cum in hoc genere nihil adhuc actum esse se iudicaret, quod Rei p. re iurisdictioni satis
osset, non solum tres illos constitutionum Codices in unum conflari i ubet: sed & multa,quae iis deerant, Principum rescripta cumulauit, repetita iam inde ab Adriani Imp. tempore usque ad suam aetatem, per annOS cccc. Neque vero materia illi deesse poterat, cum praeter illos Codices haberet scrinia rei criptis illis referta, quae asseruabantur in sacro Laterculo palatii Constantiu 3politani. Caeterum materiam illam ita circumcidit, ut cum multo plura quam Theodosius conges erit, tamen Codicem breuiorem reliquerit. Qua in concisione secutus fuisse videtur quoddam ipsius Alarici exemplum. Sed & omnia interpolari,
vi cum nouo iure conuenirent, voluit. Sic non
. sorum quae in Codice Th. integra leguntur, mutilata sunt in Codice Iust. sed & quae illic
negantia sunt, interdum hic sunt alentia: & ediuerso ex alentibus faela leguntur negantia. Quo exemplo talis interpolatio fiat . praesertim cum antiqui auctoris nomen idem semper praefixum sit, alii viderint. Sed in Pande-etis quoque concinnandis paulo post audiemus tale quippiam iactum esse. Et vero concipi.
dem Cod insitutu 1, In quo multa ex supe
rioribas rociduntur immutauintur, trans
49쪽
34 D. Balduini Iustiniantu. cipiendorum Digestorum S componendi Co. dicis non dissmilia mandata fuerunt : eaqlle cognosci & conserri valde necesse est, ut in hisce libris recte versari possimus: neque profecto quicquam magis necesse est. Et quid tandem miterius est, quam in eo volumine volutari, cuius conditionem ignores 3 prassertim cum ea conditio sit, quae imperitos fallere multis modis possit. Quid vero Iustinianus, postquam Codicem illum concinnari iussit, ct interea dum decem Diri eum colligunt, vel ad eum ornandum, vel ad ius Ciuile illustrandum confert 3 Dicam, quantum potero, suo ordine. Est haec quidem
commemoratio in tanta rerum multitudine,
varietate, consu sione valde difficilis. Sed opera tamen danda est, Vt suo quaeque tempore exponantur, praesertim si quid habeant me- moria valde dignum. Versamur adhuc in secundo sive Consulatusue anno Imperii Iustiniani nostri. Ejus anni mense sexto ineunte , hoc est, alendis Iunii, cum iam maxime ferueret compositio Codi- . . cis, tulit ille aliquot praeclaras profecto leges.
Adiectae in ' , . H. H. i. V e . t. .
i.kii ab re ad xuris CX ullis caulam In primis perimen-eotitiuae te res. Alias obiter in i cabo. alias diligentiu et in ses. spiciam. Huius diei est illa de militiae emptaeribiti de tacita hypotheca. l. vlt. C. de pign. Item illa de tacito m aetionibus tam donatis quam venditis, ad he
titiae emtae . redes etiam ante litis contestationem trans,
e bibiss. mittendis. l. 3 3. C. de don. Item illa,quae signis sicat
50쪽
ficat, obligationem ex conuentione emptionis & venditionis utilla in esse, priusquam scriptura coinpleta sit, si scripturam interuenire debere conuenerit. l. I 6. C. de fi l. instr. Magis vero accedit ad superiorem constitutionem, quam dixi Kal. Ianuariis editam, l. 8. C. de nat. . lib. illa huius, de quo nunc agimus, diei con-issit uti quae agens de naturalibus liberis, qui iCuriae oblati fiunt legitimi, ait patrem relinquere tali filio posse, quantum alteri ex legi - , timis nuptiis suscepto minimum relinquit : iplus vero non posse. Sed etsi ille Curiae obla- . tus, fiat patris intestati legitimus heres: tamen i in patris alioqui familia tantum non habere 'iuris, ut etiam aliis agnatis succedat. l. 9. C. denat. lib. Sed de hac oblatione Curiae, atque adeo de tota Curiarum municipalium ratione etsi ex antiquitate multa repeti possent: tamen
quia hoc totum ius cum illis Curiis dissilutum sublatumque est, iam in eo diutius non
Eodem die statuit, exceptionem non numeratae dotis alioqui cautae, post dissolutum . matrimonium intra annum tantum Opponi fposse. l. vlt. C. de dot. cau. non num. Veteres 'exemplo exceptionis non numeratae pecuuiae, ividentur introduxisse hanc exceptionem non ι numeratae dotis, ut misero marito succurrerent, qui inani spe ille mas, ct uxoris ducendae desiderio incensus. saepe sibi parum cauet, &numeratae dotis fallacem cautio uem conscribi