장음표시 사용
101쪽
94 CONTROVERsIA I. DE DEO UNO est impersectior forma , & ab hac separari ac dividi potest.
Corpus constat necessario partibus, quide possunt a se invicem divelli, nec totum ubique existere potest' quod ex partibus integrantibus constat, adeo imperseitiam eii, ut ab illis totum pendeat, ut quaelibet illius pars in se sit quid incompletum C alterationi, ac mutationi obnoxium. Jam vero haec omnia quomodo cum idea entis persectissimi a quo vel umbra impersectionis est removenda) conciliari possint, non apparet. Sed nec ulla in DEo compositio datur ex natura, Ipersonis, nec ex per nis inIer se convunctiS ; nam natura neque unitur personis; quippe quae est realiter idem cum illis; neque personae inter se uniuntur: ut enim inter se distinguuntur personaliter, ita inter se identificantur essentialiter. Neque obest, quod P. Ρ. subinde conjungi invicem, unirique personas dicant; ut speciatim D. Augustinus, & Athanasius, quorum ille Sermon. I 89. de te . tres personas asserit dividi proprietatibus, sed sociari natura; hic vero contra Sabellj ait, trinitatem vere existentem conjunctam esse; nam exponendi sunt dicti P. P. non de unione quadam propria, sed de conjunctione essentialis identitatis. Denique nemo dixerit, DEUM compositum esse ex Iubie o, S accidente: cum enim ex necessitate naturae suae sit persectissimus , atque
per essenti am suam sit id, quidquid est in eo accidens nullum fingi potest. Quidquid cait S. Aug. l. I s. de Trinit. c. 5 secundum qualitates, illic dici videtur, secundum subsantiam, vel essentiam es intelligendum. Abst enim, ut Spiritus secundum sub antiam ducatur DEUS, S bonus secundum qualitatem.
Respondetur objecti S haereticorum.
XXXII. cripponitur I. pro Anthropomorphitis. Scriptura DEO tribuit ea, quae corpori sunt propria. f. Membra humani corporis, ut Oculos ad Hebr. c. 4 : O non es ulla crea-
102쪽
D1VINIsQUE EJUs ATTRIBUTIS . 95tura invisibilis in conspectu otos , omnia autem nuda, εἴ aperta sunt oculis ellus. Aures, Ps. 33. oculi Domini super usos,
aures eius in preces eorum. Nares, Gen. 8: Odoratusque es
Dominus odorem suavitatis. Faciem , Ps. 9: ostende faciem tuam, F flvi erimus. Linguam Ps. 44. v. I9 : Brachia,
Is C. 5 I. U. 5: Dexteram, Ps. III. U. I 6. Manus, Jer. c. I 8. V. 6. Pedes , Ps. 8. v. 8. II. Tribuuntur D Eo affectiones animi ; ut Irasci, Ps. 6. v. Ι : Domine ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripia ς me. Pa utere , Gen. 6. U. T. Oblivi sci, Ps. I 2. V. I. Nescire, Math. a S. V. II. Iurare, Ps. I 9. V. s. Gemere, & Postulare, ad Rom. c. 8. Contri tari, ad Ephes. C. 4. V. 3 o. Haec, aliaque plurima scriptura continet, quibus humano sese intelligendi modulo accommodans res Divinas per corporeas, & humanas hominibus explicat; quae ne cum Judaeis, aliisque carnaliter sapientibus ζ DEUM Corporeum Opinantibus haereticis, carnaliter, & ad literam inte, ligantur: R. In primis generatim, scripturam haec omnia non ideo DEO tribuere, ut revera in eo membra , -& corpus esse notet; sed ut se humano concipiendi modo accommodet, & per haec vim, & efficaciam , vel quid simile mysticum , & spiritale eis apte respondens significet. Hunc figuratum , & metaphoricum quas scripturae sensum esse, ex locis aliis colligere licet, quibus summa simplicitas DEo attribuitur, & omnis imperfectio, omnisque desedius ab eo procul removetur. Ita passim respondent sacrae scripturae interpretes, ex quibuS Unum Theodoristum futtis. ao. in Gen. I in re obvia citasse sussiciat: Stolidi, inquit, non animaduerterunt, Dominum DEUM per homines hominibus loquentem, aud entium infirmitati sermones accommodare. Et quontum ocuZis no S videmuς, Virtutem ellus, Perquam videt, str*tura vocat oculos o rursus audiendi facultatem Vocat aures sc. Sic omnia, quae in objectione propo
103쪽
96 CONTROVERSIA I. DE DEO UNOrruntur, sensu figurato exponi debent, ut speciatim, &quam brevi ssime ostendi pote st. Dicitur I. Oculos habere DEus; quod omnia videat, nihilque eum lateat , ut adeo per oculos intelligatur ipsa inspectio Divina : DEUS IOIus, inquit S. Ηie
sertim intelligitur misericordia , & benignitas DEI, qua sup plices exaudire dignatur; unde Psaltes Regius ait: fam aures
tuae intendentes in uocem deprecationis meae. Per nares notatur
vis percipiendi per se ipsum, quod solent homines naribus percipere, & odorari unde est, quod de eo dicatur Gen..c. 8. Odoratusque es Dominus Odorem suavitatis ί id est, percepit, & acceptavit DEUS holocaustum Noe, tanquam rem sibi gratam, & suavem, ut ait Cornelius a lapide in locum cita Dum faciem DEI nominant sacrae litterae, per eam infinitatinvisibilis Divinitatis essentia intolligitur: hinc dum ipse Dominus ad Moysen DEI elIentiam videre cupientem, per inter. positum Angelum respondens ait: poseriora mea videbis, faciem siuIem meam Videre non poteris Exod. 33. v. a 3.) id ita intelligendum est, quasi diceret: divinitatem meam videre non poteris, sed incarn tionem, seu humanitatem meam; quibus verbis juxta Tertullianum, Origenem , Nazian Zenum, & A gustinum humanitas Christi videnda promittitur lyMoysi, & re ipsa visa est in monte Thabor, quando trans lGatus es antaeos. Per linguam DEI mystice pariter intelligitur Spiritus Sanctus, per quem hominibus in terris loquitur DE Us, eisque secreta sua manifestat; unde Ρsalmista ait: lingua mea calamus scribae velociter scribentis; id est Spiritus Sancti dirigentis linguam quasi calamum suum. De brachio Da 1 ita loquitur Doctor Angelicus I. q. I. Art. Io. ad 3 : cum Scriptura nominat
DEI brachium, non es sensus liter alis, quod in Deo sit membrum hujusmodi corporale; sed id, quod per hoc membrum Ilii catur, scilicet virtus Operariva. Per dexteram DEI intelligitur modo Unigenitus DEI Filius ; ut cum Ps. II . dicitur: dextera Do
104쪽
mini fecit virtutem; interdum notatur gloria Patris, seu aeterna beatitudo ; ut cum Ps. Io 9. dicitur: sede a dextris meis, id est, impera proximus mihi in summa gloria, ut inquiunt Hieronymus, & Theodoretus. Manus DEI interdum filium diu, num significat, per quem facta sunt omnia, & sine quo factum est nihil; interdum Divinam potestatem notat; ut cum Ierem. e. 18. dicitur : scut lutum in manu figuli, sic vos in manu mea, domus Israel. Interdum etiam flagellum Dei, punitionem, vel percussionem indicat, cum Job. c. I9. de se ipso ait: m nus Domini tetigit me. Per pedes DEI intelligitur stabilimentum Virtutis ejus, qua ubique praesens est & universa illi si1bjecta fiant, ipso per Isaiam dicente : coesum sedes mea, terra autem scabelluin pedum meorum. Unde D. Hieronymus ait: DEUS totus pes est, quia tibique est. Copiosores ejus generis' explicationes reperies apud interpretes Sacrae Scripturae. Quando vero assectiones humanas irae, poenitentiae, tristitiae &c. Deo tribuunt Sacri Scriptores, sumi non debent
proprie, & ad literam, sed metaphorice, & improprie; non quoad aflectum, & interiorem animi motum , sed quoad es. fectum. Paenitentia DEI, inquit D. Augustinus I. I. contra Advers. legis c. ao. non es pos errorem: ira DEI non habet perturbari animi ardorem misericor a DEI non habet compatientis miserum cor, unde in latina lingua nomen accepit: relus DEI non habet mentis liuorem; sed poenisensia DEI dicitur rerum in ejus potesate constitutarum hominiibus inopinata mutatio
ira DEI es vindissa peccasio misericordia DEI es bonitas opit
lantis e relus DG es Providentia, quae non init eos, quos sub- tos habet, impune amare, quod prohibet. Irasci igitur dicutur DBus in scripturis, non inordinato, animi motu, qui in D Eo locum habere nequit; sed impios justa ultione feriendo,& ob demerita puniendo. Paenitere dicitur , non quod more hominum pro transactis suis operibus paenitentia commovea-
105쪽
98 CONTROUERsIA I. DE DEO UNO tur ; qui enim novit omnia, eum operum suorum paenitere non potest: sed DEUM paenitere idem esse scias, ac eum m tare sententiam non quoad affectum, sed quoad essectum, &terminum, non mutando intentionem a primo proposito, sed opus duntaxat a primo instituto. Oblivisci pariter dicitur aliquando , non ex aliquo memoriae lapsu, sed quia impiis quibusdam interdum non miseretur, non quidem ex ullo crudelitatis affectu, sed justo , & occulto judicio. Nescire dicitur non defectu cognitionis; quae in D Eo est infinita, sed ita, ut
in eo nescire idem sit, ac reprobare. Iurare vero DEI idem
est, ac immobiliter promittere. Gemere, & postulare dicitur D nus pro nobis juxta illud Rom. 8 postulas pro nobis gemitibus inenarrabilibus, non quod re ipsa DE Us , seu Spiritus Sugemat, desideret, aut postulet; sed quia gemere, & postulare nos facit, dum gemendi atque postulandi cordibus nostris inspirat assessum , ut inquit S. Fulgentius. Contri lari denique dicitur Spiritus Sanctus ; non quod in illum tristitia aliqua cadat ; sed quia homines peccatis suis dant causam, quae ex se
. nata est contristare. Instabis. Homo Genes T. factus est ad imaginem, & smilitudinem DEI; atqui si DE Us esset corporis expers, homo non foret ad imaginem DEI; quae enim convenientia corporis, &Spiritus Τ R. Homo creatus dicitur ad imaginem DEI non ratione corporis, sed spectata anima intellectuali, quae cum
D EuM cognoscere possit, illiusque possidendi sit capax, imaginem Divinam aliquo modo exprimit. Invisibilis DFI imago; inquit S. Ambrosus in Ps. II 8, non in eo es, quod Videtur, sed in eo latique, quod non Videtur. XXXIII. Opponitur II. pro haereticis aliis. Videtur in Deto esse compositio aliqua ex subjecto, & accidente; cum
multa ei de novo adveniant, quibus ante carebat Ac in primis
106쪽
Divi NIsQUE EJUS ATTRIBUTIS. 99-nsis quidem Tertullianus cistra Hermogenem disputans c. 3. ita loquitur: ex quo esse caeperunt, in qua potestis Domini ag
ret , ex illo per accessionem potesatis G factus, S dictus es Dominus. Item l. de Resurrect. Carn. c. I : accipe igitur tacausam, qui apud DEUM d istam optimum, quam S Iussum de suo. optimum, de nostro Iustum. Nisi enim homo deligis et,
optimum folummodo DEUM nosset, ex naturae proprietate: at nunc etiam Iussum eum patitur ex cause nece ate. Deinde S. August. l. s. de Trin. c. 4. ait; non omnia, quae de DBo assim mantur, secundum substantiam dici. Certe decreta Divina, utpote libera, naturae Divinae de novo accedunt, funtque eLfectus Divinae voluntatis , adeoque per modum accidentis amveniunt. R. Distinguendo propositionem: muIta DEo de novo adveniunt extrinsece, & objective per ordinem ad creaturas C. subjective , & intrinsece per ordinem ad Divinam virtutem,& potentiam N. Nam allatae denominationes Domini , Creato-xis , Iulicis &e. vel spectantur extrinsece , & cum respectu ad creaturas, quas Connotant; & hoc sensu non sunt D Eo aeternae, sed ipsi accidunt, cum nempe objectum creatum, ad quod reseruntur, existit: ita Da Us titulum, & appellationem Domini, ae judicis ab aeterno non habuit, quia nulla fuit ab aeterno Creatura , in quam Domini , aut judicis iura, potest remque exercuerit. Sin vero illae appellationes spectentur intrinsece, ac suojective relato ad Divinam virtutem, quae semper eadem est, ac immota, DEo non adveniunt, sed ei sunt essentiales. Neque ex extrinsecis his denominationibus , ulla in Deto fit mutatio, sed mera tantum ad reS creatas m latio : tota enim mutatio rebus creatis , qua ab uno statu ad alium transeunt, accidit. Nee alius certe sensus fuit Tertulliani , qui rite distinguit inter denominationem Dei, de Domini, inter potestatem DEo internam, & appellationem ex usu N a . ilib
107쪽
reo CONTROvERsIA I. DE DEO UNO illius potestatis derivatam. DEI nomen dicimus ait c. 9. contra
Hermog. semper fuisse apud semet sum, εἴ in semetipso, Do
minum vero non semper: diversa enim utri que conditio. Deus,
substanti e ipsus nomen, id es Divinitatis: Dominus vero non substantiae, sed potestatis substantiam semper fuisse cum suo nomine, quod est Deus , postea Dominus, accedentis scilicet rei mentio.
S. vero Augustinus recte asserit, non omnia, quae sunt in Deo, dici secundum substantiam ; dantur enim in ipso relationes, quae substantiae nomine non appellantur: substantia quippe dicitur ad se, relationes vero, seu personalitates ad alium. Nomen igitur substantiae loco citato non opponit S. Doctor accidenti, sed relativo. Porro decreta Divina libera quidem sunt objective, ac terminative sumpta; sed subjective, interne, ac ratione principii sunt ipsa DEI ivoluntas, quae cum ad creaturas refertur, libera dicitur; quia nulla est necessaria relatio DEUM inter, & creaturam , qua ille non indiget. Nutatio igitur in DBuM non cadit, sed in creaturam, quae novum incipit esse Divinae connotationis objectum; sed de hoc argumento, suo loco susius dicetur. XXXIX. Opponitur III. In DEO Unitas est essentiae, &Trinitas personarum; igitur compositio quaedam ex essentia, ac persona. Rursus ex dictis de essentia DEI) attributa eam constituentia DEUM componunt; imo in eo datur compositio ex genere, & differentia, ut latentur Augustinus, &Damascenus , quorum hic T. Instit. ita ait : genere auIem summo continetur hac corporis expers essentia, ut DEUS, ut Angelus , ut animus , ut damon. R. Ad veram compositionem necessariam esse distinctionem, & unionem; cum compositio sit unio distinctorum. Porro Divinae personae, qua parte in natura, seu essentia uniuntur, non distinguuntur; & qua parte distinguuntur, non uniuntur, sed relative sibi mutuo opponuntur et quomodo igitur compositionem aliquam essicere posi
108쪽
DIVINI squE EJus ATTRIBUTIS. I Isunt 3 Rursus attributa Divinam essentiam constituentia non componunt DEUM re ipsa, ac physice, sed quoad nostrum duntaxat concipiendi modum et cum enim attributa Divina non cognoscamus intuitive, & prout sunt in se ; sed abstractive, &prout sunt in alio ; sit, ut unum attributum Divinum separetur ab alio, & sine hoc cognoscatur& quidem cum fundamento in re, quatenus in D Eo reperitur revera & haec,'&illa in creaturis distincta persectio, quae per imperseetiam n striim intelligendi modum sic separantur. Cognoscuntur non quidem ut pars, seu ita, ut judicentur esse pars Physica DEI,
sed tantum cognoscuntur, ac si essent pars, atque adeo D Eus per nostrum concipiendi modum non quidem cognoscitur ut
compositum , seu ita, ut existimetur esse constitutum phy meum , sed tamen cognoscitur, ac si esset compositum , seu per nostram intelligentiam fit Compositum.
Quod ad compositioncm ex genere, x disserentia attinet quam multi Theologi cum Clemente Alexandr. l. s. Strom. Cyrillo Alexandr. Dialog. a. de Trinit. & Ρetavio rejiciunt aio, eam in D Eo non dari, si attributa DEI sumantur ut
Divina, seu ut conjuncta cum conceptu aliquo proprio DEI transcendente ; nam si hoc modo sumuntur, contracta intellia guntur per astitatem, ut aiunt, seu attributum soli DEO pr prium , adeoque ut praedicata DEO propria. Sin vero attributa Divina praecisa spectes a Divinitate, componi intelligetur DEus ex genere, ac disserentia: facta enim hac mentali separatione conceptus solius entis, seu substantiae, aut comceptus relativi erunt tales conceptus, qui univoce, & ob eandem rationem Dsto , & creaturae convenient. Neque obest,
quod genus perficiatur per disserentiam ; nihil autem perfectibile in D Eo reperiatur: nam genus hoc nerficitur logice dumtaxat; praedicatum nempe in se perseitissimum, & per abstractionem mentis nostrae secundum unicam persectionem consi-
109쪽
Ioa CONTROvERsIA I. DE DEO UNO deratum conjungitur tantum per disserentiam cum persectione altera, non autem perficitur physice , qualis sola persectibilitas DEO repugnat.
I. III. in An, γ' quomodo Attributa Divina rum ab Edientia,
tum a se invicem dissinguantur pXXXU. Alysterium Trinitatis ineffabile fundatur in identitate Iu essentiali mixta distinctione personali , seu in eo,
quod DEus sit unus in essentia, seu natura, & trinus in personis realiter inter se distinctis, quam identitatis, & distincti
nis commixtionem suo loco asseremuS contra varios haereticos, adversus quorum errores Catholicam hujus mysterii veritatem declaravit Concilium Lateranense IU. sub Innocentio III. Hoeloco controversia duntaxat erit de ipsa attributorum Divin Tum tum ad invicem, tum ad naturam Divinam comparatorum
distinctione; circa quam cui 3. I. exposui) in utramque partem graviter est erratum; nam alii cum Gilberto Porretano inter Divinam essentiam, & proprietates distinxerunt ; alii cum Aetio, & Eunomio nullam, ne quidem rationis , disti ctionem in DEo agnoverunt. Catholicis certum est, attributa Divina realiter , ac proprie nec inter se distmgui, nec ab essentia, neque hanc, ne que illa proprie ab ipsis personalitatibus ; tametsi personalit tes distinguantur inter se distinctione propria, ac reali. Ceris tum rursus est, distinctionem rationis tum inter naturam Divinam & personalitates, tum inter illam, & attributa, tum inter haec ad sese invicem comparata intercedere , ut sequentes assertiones docebunt.
110쪽
Div INIsQUE EIUS ATTRIBUTI s. EO Hoc tamen in argumento variae sunt scholae opiniones, in quas abierunt scholastici, ut mysterium hoc supra humanam quidem rationem postum, cum ipso tamen naturali lumine non pugnare Trinitatis hostibus ostendant. Qui Scoti doctrinam profitentur, invexerunt in Trinitatem distinctionem ut
aiunt, formalem ex natura rei, qua essentia a personis, & aD tributa ab essentia, tum a sese mutuo etiam, non ut res a re,
sed ut formalitates a formalitatibus distinguantur. Qui Angelici Doctoris mentem sese assequi autumant, essentiam a perinsonis virtuali intrinseca distinctione secernunt, uti & attributa ab essentia , & inter se ; quam distinctionem dicunt esse cap. citatem , qua realiter identificata in ordine ad sustinenda praedicata contradictoria aequivalent realiter distinctis, sicque vi tute sunt distincta; quamquam plures Scholae Thomisticae Sectatores suam virtualem ita exponant, ut non re ipsa, sed nomine a sola rationis ratiocinatae distinctione differat. Alii alias distinctiones ingenii potius ostentandi, quam mysterii explicandi causa excogitar uni. Durandus in I. Dis. 33. q. I.9 dbstinctionem inter essentiam, & relationes docet esse realem modalem ; qualis scilicet intercedit inter rem, & modum rei: alii admittunt, intercedere dis infitionem mediatam, seu in tertio , ita ut natura Divina distinguatur a Paternitate non ratione sui, sed mediante Filiatione secum realiter identificata,& a Paternitate realiter distincta. Quae mens fuerit D. Thomae in hoc argumento , facile colligi potest eXP. I. q. 39. a. I.
S, ubi sic loquitur : Ex quo sequitur , quod in DEO non fit
aliud essentia, quam persona secundum rem, S tamen , quodpe sonae realiter ab invicem disinguantur. Persona enimsignificat relationem, prout essubsistens in natura Divinas relatio autem
ad esentiam comparula non dissert re, sed ratione tantum. Εandem sententiam amplexus est doctissimus noster Suarius l. 3. de Trinit. c. 4. Ut igitur & contra Haereticos, & contra quosdam scholasticos simplicitas Divina magis asseratur 3 sit