장음표시 사용
101쪽
bus Arabe, Syro et Chaldaeo. M scribarum errore ex quar Voce praecedente repetitum esse, vel cum sequentibus liter transpositum, IIubigantii .est conjectura. Superfluum Datilio illud videtur. Sed exhibent quicunque hodie exstacodices. Nec est unus modus, quo explicari possit. Sur qui anterrogationem putent 3 t hi, ni Jos. XXII, usi. Jes X, 9. XL, 28. Job. XVIl, 2. XXX, 25. ete.), hoc sensnonus ad hos si te mitterem, iIII. auscultaturi essent tibuatim accipere pro Iuranaei formula, Hebraeis maxinusitata, subaudiendo: puniat ms Deus I Sam. III, Ia Sam. IlI, J5. XIX, 14.), quam si adhibere solent, cuDeum jurantem inducunt, v. c. Dcut. I, 35. Jesuj. LXII, Eetecti Vll, I9. , ubi tamen Setoan. ObserDale. p. 345. ni,s n N, profanum si mihis subaudiendum putat. Cor
Lehrgeb. der hebr. Spracs P. 844. Ag matios igitur h. ut Genes. XIX, 38. Jos. XIV, 9.ὶ erit vertendum: prifecto, reDem s. uasi diceryt: propius spei est, ut gent barbarae, si ad eas mitteris, dictis suis .auscultareut, qua ut Israelitae. At Coccejo simplicissi ina constructio videtitiaec: δε non or illos, Israelitas, mssissem te, illi, popumulti incognitarum et diversarum linguarum, a cuuaret tibi. Priorem sensum tamen magis conuinnum esse, quirilsentiet ipse nis pro η'pimis dN, si mitteram te. I enim Praeteritum saepe jungitur Futuro, ut illud etiasine particula coractitionali nolet antecedens, hoc autecori quens, modo cum, modo sine copula. E. c.ι 2Reg.
33. Uvn H,n M,N 'an Maan 'n' Quo is prophealiquid magnum tibi praeciperet, nonne illud facere Ad verba inviti, Κinachi notat haec: hQuamvis nc intelligerent linguam tuam, ot tu vicissim ipsoriun Mn iitelligeres, quaesituri tamen essent aIiquem, qui exponer
ipsis tua vaticinia. ε . . . v - . -
. Praemunit vatem adversus taedium adm illan infructuosae, q. d. patienter ser contemtum, quem ego toum soro 3 neque enim non tam te, quam mea Ferba ἐmoni Dissilirco by Corale
102쪽
nionita aspernantur. 'NU T ri Artha fronta sunt impudentes, cs. Jenj. XLVIlI, 4. Frons et vultus testantae do animi adfectu, hinc etiam Ciceroni frons animi janua di citur. Hieronymus verba rixu 'irrri vertit attrita fronte. LXX: φιλονεικοι εἰσι, quod Theodoretus interpretatur antis
mum contentiosum et ad Mer fandi cupidum. Syrus t. I duri fronte. Chaldaeus: l'EN 'MSm ob
8. Hunc Versum Hieronymus bene sic vertit: Ecce dedi faelem tuam Daunιiorem faciebus eorum, et fomem tuam duriorem frontibus eorum. AnNT LXX verterunt τονῖκος σου, is utentionem, Perineaciam tuam ; nempe rem
ipsam expresserunt, non propriam vocis significationem, frona scilicet dura metonymice pertinaciam lignificat. Vel Iegere pirata , a r Na Dincere. C1PPELLUs. Imago hoc Versu DIurpata videtur desumta ab animalibus cornupetis, quorum alterum alteri robore praevalet. Simili modo dova signi fiacat Ieremiae, se ipsi animum et ingenuam arguendi. et iti- crepandi libertatem addere, aer. I, I 8. Confisui te cirit rem munisam et columnam ferream, et iterum XV, Io. rum aeneum te reddidi, atque desajas L. 7. Posui faciam meain ut Petram durisspmam. Quibus similitudinibus declaratur Sonstantia et sirmitas prophetarum iu gerendo munere a Deo sibi demandatin s. Nomino et Ierem. XVII, r. ac Zacliar. Vu, II. occurrente, MCΠ-TUs raeron. P. II. L. VI. Cap. X l. T. III. p. 84S. ed. Lips. fmiridem, lapidem tam durum, ut eo gemmarii ad gemmas expoliendas utantur, intelligendum existimat, soni nominum Uis et iris quadam con Venientia haud dubist ductus. Sed communis Iententia, signiscari illo nomine adamantem, et Hieronymi firmatur auctoritate, et eo, quod Arabibus a mas sitnili plane nomine
'ς Vocatur. Hebraei sere genus quoddam ferri durissimum indicari conjiciunt, undE haec Κimchi gloIIa natar. Sicut Dissilireo by Gorale
103쪽
isSicut ferrum durius est petra, eamque incidit, ita tu illos conseiuges ae conficies. Pro uno LXX δια παντοι ted- diderunt, quasi v et Iegissent. Chaldaeus et Syrus hebraeum
Io. Bene Hieronymus ad hunc Versum: istite est ci-hus voluminis , et haec sunt verba, quibus pro diversitate audientium, vel lamenta, vel earmen, vel vae hominibus loquitur In verbis amis 'daba ria est υσυρον προτερον, nam sensus hic est: postquam auribus tuis perco-pisses mea mandata, ea ne oblivioni tradas, sed corda fuscipe et animo infige. Ita de j. LXlV, 4. NEria' nn XII iratus es, et Psociarimus, pro Peccavimus, hinc iratus ea nobis.
mei: neque enim de meo nomine eos appeIlare dignor, qui tam foede a me desecerunt, ut Exod. XXXII, 7. Vade, δε- fcende, peccaiat populus tuus. Verba n a ' ChaIdaeus vertit rin, Saarim et Daticinare uias. 'a,N 'UN n,
m ' Sic dicit Dominus Deus, q. d. uteris exordio Prophe tis consueto, quo tibi meo nomine auctoritatem saetas. CrBipia ad II, 5. 7. I a. m IN '' Sustulitqua me obisus. NomIne mri sunt qui Deruum intelligant; verum indicari potius vim quandam naturali superiorem, s. spiritum coelestem, ange-Ιum, patet ex M. 24. coli. II, 2. Hoc ergo dicit i divinus mandatis acceptis, munus hoc obire Properabam, neque pedum fungi sinebar OsIicio, verum a divina Virtute, ad quos mi Irus sui, transferebar. Quibus verbia re ipsa locum mutasse significat, non, ut Hebraei volunt, in ecstasi, eum a corpore animus abstractus divino instinctu concitaretur. Simul intelligitur ex lus , vati hanc visionem oblatam osso' in secesso ad suminis Chebar ripas, unde a divino spiritu Taptas, in medios pagos popularium exsulum translatus est. Porro vates post se audivit vocem tonitru magni haec sonantem: nim. ad η 'in laudetur gloria δενae. Chaldaetis
104쪽
praemisit: re EN ' a'n2UD' laudantium et dicon tium. Po- si remani Versus vocem, * p q, plures sic capiunt: a Loo suo scit. discessuri, quasi augusta illa et magnifica divinae majestalis species , supra I, 26 Ω8. descripta, dum a loco suo, i. e. e medio Cheruborum cuid. infra IX, 3.), sursum sublata esset, a coelestium spirituum salutata sui Tet choro,
concinentibus fragore alarum Cheruboruiu, stridoreque rotarum currus s. IS.). Locum Vero, e quo motam ii. I.
dici volunt- divinam gloriam, quidam intelligendum putant templum, ubi exhibebat numen praesentiam suam, dabataeesponsa, et exaudiebat preces populi sui; quod autem illa eo loco discodere dicitur, innui volunt excidium urbis Ilierosolymitanae ac templi. Nos vero haec non dubitamus reserenda eTe ad solam hanc vati oblatam visionem, et impuninterpretamur: e loco suo, ubi apparuit, scit. personent ejus Iaudes per mundum universum, uti Mai. I, 5. dicitur rhi 'um 9; ab hvU n m magnus u δενα, celebretur
laus eius, ultra terminum terrae Urialia. 13. 'n 'N'hN. nUN n p et D n 'rin 'san , γ' Et audivi cri. II.) sonitum alarum animantium osculantium mulieris sororem. Dam, i. e. mutuo sese, osculantium instar, continge' 'ium, cf. supra I, 9. II. LXX. πυ- ρυσσομενων ετερα, προς τήν ἐτεραν. Hieronymus: percu-
rientium alteram ad alterum. Syrus: ra ,
qui sese inoicem illiserunt. Chaldaeus: 'ri, 'ri id prquod Κimchi sic explicat: 'in 'r n p& concutientes fainoicem, ut Dan. V, 6. 'eipa HI, et genua ejus se in Gicem Dollidebant. Sed in Polyglottis An verpiensi pro vespa Iegitur laesa osculantium, i. e. se contingentium et Complectentium. ,, Pro eo quod subauditur finitio Vorsus J απο κοινου iii; a Hebraicum: audiri P Docem etc., addidere LXX et Didi Odoem καὶ ἴδον, et reliqua, juxta illud quod: in Exodo XX, a 8.): De Midebat omnia populus Mocem Dei: ut vocem, quae Veniebat post tergum, audierit Propheta; quae autem ante se erat, Diderit. Sed, Eaech. o melius
105쪽
melius et verius ost, auditam vocem intellexisse, quam eis fam, tam alarum percutientium se mutuo, quam rotarum.
14. 'an NUI m ' Cum igitur spiritus f uiae me et fuscepit me, i. e. me abstulit ex illo loco, ubi gloria Dei mihi apparuit, 'm' 'UnI 'ra 'AN ' abiri trisis, in indignatione animi mei. Postquam visum illud praeteriisset, et vates jam sibi esset redditus, summo animi moerore atqDe tristitia sese angi sentiebat. Sollicitabat ipsum injuncium alam praepotenti majestate munus. quod neque poterat do-trociare, neque audebat obire. Praeterea coctus cibus VO-1uminis dirarum pleni cli, IO. coepit jam fumare nebra iam tristitiae in cor, et torminibus lacerare praecordia. rara LXX in cod. Vatic. non expresserunt, sed in Alexandr. a odit. Ald. et Compl. legitur μετέωρος. consentiente Hiero nymo et Syro - II ex apl. Iloo DII ut hebr. α'. Verba qua sequuntur, non I, post Hieronymum, qui
vortit: manus Domini erat mecum Confortons me, quidam hoc sensu capituit: at vere divitium auxilium me interius solabatur ac roborabat. Nos illam formulam non alit orexistimamus accipiendam, ac tapeta l, 3. ad quem loc. vid. not. , de spiritu prophetiae, Vehementius Vatem urgente, atque impellente. a 5. z'2N 3ν nomen proprium esse pagi, in quo morabantur Israeliticae exsules, ut NUnn Ν , et ribra ,n Ela. II, 59. Nehem. MI, 61., recto observant Hebraei. Atque moris esse Aramaeis, ad locoruin Nomina propria An eoia Δὸ adhibere, intelligitur ex Indice Geographico, qui exstat .in AssΕΜ Ni Biblioth. Oriental. T. III. P. II., ubi
p. DCCLXXXIV, ad VI, Tela, quod nomen est urbis in
regione Margae, in provincia AlIyriaca, saec notat: -Plures Telae occurrunt in Alryria, Mesopotamia et Syria, ut Tela ad Salisuram fluvium, Telue - lliriliae in ditione Margeus, Tel-Balex, Tel-Αphar, Tel-Εda, etc. Id enim Syris est Tela, ac Lasinis mona, et collia, unde locis plurimi a NO-
106쪽
Ezechiel Cap. III, 16.1non impositum. Pagis illis in Syria orientali frequontibua,
qui nonien Tel adjectum habent, Oggeres esse propinquos, hominum opera aggestosi quibus fontes aut pulei indicentur, observat Bun 11ΑRDT in Iuis Itinerum peri Syriam et Palaesiὶnam iactorum Commentariis, Trapeti in Θria elo. p. 249. s. P. I. p. Ω53. verL teuton. Nostruns Tel - Abab I. D. Micii AELis in not. ad h. I. Vers. teuton. conjicit eundem locum osse, qui in Euphratis et Tigriis delineatione D'Anvilliana frepotita ad Sria. Itinerarioriam OrientalL, quam B. E. O. PADLus instituit, Vol. ll.) nomine Thallaba apparet, Z6. inter et 37. grad. latitud. , ac 53. inter et 54 grad. Io agitud. geographicae, ad flumen Chabur, Re in . inter et obeidia. CL Iibriim nostr. nanctuch Ser bibl. Aia
ter thurna unda Vol. I. P. Il. p. 15o et p. 162. HIERONYMUs autem, quemadmodum alina haud raro pro nominibus pro
priis posuit appmativa ut Ps. LXXVI, 3. Tacitis est iu
pace locus , hebr. misa, quod est Hierosolymitanao urbis nomen), ita et hoc loco nominum avari bn signi ficatum expressite ad aceroum no rum frugum. Cujus adpellationis arcanum ipse nobis pandit in Commentario: -Nos autem, inquit, hab Hebraeis didicimus, Z hel - Abib significare, quando nova frumenta Vel hordea congTegantur, et post famem et penuriam, antequam terantur in area, spem ciborum aliquam repromittunt. Ita et Israel parvus et i
rauis, qui habitabat in ripis Chobar suminis, quasi reviviscens, ortusque de terra, sementem Judaici populi promittebat. Quibus verbis significat, se vocem retulisse ad ipsos Israelitas, qui quasi Talce praecin, et in manipulos ligati, traducti erant in Babylonis aream terendi a Chaldaeis; divina vero providentia incolum os conservabantur in semi narium suturi pupuli, et spem gentis olim propagandae. Neque sane ab ingenio et more vatis Bebraei abhorrens esset, illud cognominia addidisse Israelitis exsulibus ex opportunitate nominis proprii loci illius, in quo degebant, Di, qui ob calamitatem segetis Israeliticae discruciabattir,
Proposita manipulorum novarum frugum imagine, moero-C u rem
107쪽
rem leniret. Qua ipsa imagine reviviscens ex miseriis exsilii respublica Israelitica repraesentatur Ps. CXXVI, 5. 6. llos. VI, II. Non sunt audiendi, qui nomine 2'IN hn arini tempus, quo Vati injunctum est divinum mandatum, signi ficari dicunt. Ita Coecejus, qui Ihaec verba sic exponit: quum meta esset maturarum frugum, i. e. ea parse anni, qUa fruges maturae sunt, et metae in agris passim visuntur. Quod minime congruit tempori supra I, I. indicato, i. e. mensi quarto, qui respondet nostro Junio et dulio; metiari- lux enim in Syria fruges primo mense et secundo, id est, nostro Aprili et Majo. Vid. I. G. BonLII Calendar. Palaes
chus et Theodotion ipsa verba posuere Hebraica ) ;quod Septuaginta transtulerunt: sublimis re circuisei Γ μετέωρος, καὶ περιῆλθονJ, melius esse credentes aliquid di
cere, quam imponere, quod lectori faceret quaestionent. Hi En ONYMUs. Nomini , , quod collem, locum assurgentem et editum, denotat, inde generaliorem fiablimitatis notionem tribuerunt; vero ita vcrtehiant, ac si scriptum ess et. Sed CAPPELLUs in Mil. oriae. ad II. I. pulat,
derivasse illos An a nΝn suspendit, et pro Iegisse 2 2 d. Syrus: ad Ooliam doloris, quod J1ebraice emet
An. Sed videtur verba hebraica potius ita distinxillo et legi lia: a, NAn, quasi dictio Aramaea osset. Voce ne Nsunt, qui alterum aliquod sumen, Aefcher dictum, indicari existiment. Sed recte ΗiLLEnus de Arcano Rethib et Keri, p. 3u9. ut alias, ita et hic chelibli idem plane, quod Keri diem' b significare censet, hoc tantum discrimine, quod' illud ad verbum mer s. N ei habitat te, commoratust est, sit
reserendum, et hisce ricalibus: 'UN' animandum. Minus Probanda Di D. M Esis NGii conjectura, proposita in Dissertat.
108쪽
Sohroederi defensar. Vol. II. p. 892. ), pronuntiandum, esse
ptari, Nuni. XXIII, 9. Job. VII, 8. XXIV, 15. Pro 'i H in margine legendum nent' et sedi praelarrbitur, quod ipsum, ut de- Rosi observat, in textu exhibent non pauci dices utriusque coisitionis flail. Kenni coit. et Riar. J etiam Hispanici, Soncinonsis Bibliorum editio, Brixiensis et Complutensis. Ita Hieronumus: Et sedi ubi illi fedebant nco
non Chaldaeus: n 'r' et descendi, i. e. manli, inter eoa. At LXX express erunt το Chelib, , Verterunt enim: τους όντας εκεῖ, quod ipsum praeserendum ducit Luno CAPPELLUS Crit. S. p. 25 a. edit. Vogei., hune Iocum sic red- dens: Veni ad transmigrationem Telabib, qui habitaban ejuxta frumen Geba ipsi enim habitabant illic , et feriisthic per septem dies de latus in medio eorum. Rep titionem Vocis distiN' duram, gravem et molestam judicat. Addit, sorsan pro n Ση positum esse, ut sit 1uturum Kal verbi aramaici mei, i a, habitaDiar isIta sensus, inquit, seidem manebit, nou secus ac si Iegatur 2ON. Eos tamen adstipulamur Vogelio, in nota subjecta monenti, ne' que sensum, quem ex pronomine, Cappellus elicere est conatus, neque illustrationem vocis ex chaldaica dia- Iecto, magnopere se commendare. Nam erat ponendum. Neque tamen asiqntire possumus Vogelio in eo, quod lectioni, quae in margins est adjecta UM 1 palmam deferendam esse judicat. Quod in textu est, ut rarius, et cujus eXplicatio non adeo obvia, haud dubitamus genuinum me. Dathius praeserendam putat Iectionem textualem, omissa lamen literv Vau qnam edi LXX non legcrunt, seu Potius uon expresserunt. Verba nun 'ieiis me d'dei ' ornissa sunt in uno Kennicotti et in uno de-Bossii codice a prima manu, nec non a Syro. det Itbri nn na-n'n' nudiui Et eo edi ibi septem dies μα- Peus inter eos. ,,Septem prius diebus versatur inter eos, Videns cuncta quae gerereut, ut postea sciret, quae Conc Peret ε
109쪽
Peret. HIERONYMus. Sed quod humi consedit septem diε-hus, id ex more lugentium secti, cf. Iob. II, 13. et ad eum Ioc. not. Sedebat supens s d uiu , i. ei admirabundus,
animo versans, quae audierat et viderat, tacitusque Prem bat acorbum dolorem et tristitiam vehementem, quam emcommuni popularium calamitato ac pertinacia, Rnimo con ceperat. Sic et Esra certior factus de connubiis suorum comaliis gentibus initis, se narrat lX, 3. 4. vestes Das lacerassQet stupefactum c diu OU consedisse. α-Ucio LXX reddunt ἀναστρεφο αενος, Hieronymus moerens. Syrus ut πω diattonitus ego, Chaldaeus p'nes tacens. 17. η'nna risu Speculatorem te feci. Cunctantem Deus ad ossicium impIendum acriter exstimulat, prophetam comparans homini in specula constituto a rege, qui si eminus periculum Videns non annuntiaverit, ipse in periculum incidit. Speculatores vocantur prophetae et derem. VI, 17. Josaj. LVI, Io. Chaldaeus h. l. vertit 'tin'IU doctorem te consilui. 'aura tan N in : ' Ut admoneas εοδ a me, i. e. iis verbis, quao a me audiveris. Verbum ' Pnyn, quod proprio illa trare significat, metaphorice designat admonerst, common facere, infra XXXIlI, 4. 5. 6. u Reg. VI, io. Exod XVIII, uoi, quia commonefactio et informatio est veluti lux mentem collustrans. D n n LXX hic vertunt καὶ διαπει-
Hvry, sed mox Vs. 18. uo. v I. id ipsum verbum hebraennasraeco διαστέλλειν reddunt. Symmachus et hic et instari. ul. προφυλαξεις, Hieronymua ubiquo annuntiandi verbo utitur. i 8. Verba cum dixero impio Κi Meui recto sic eXponit: cum tibi mandavero, .ut dicas impio meo nomine. CNN Gias sanguinem tamen a manu, tua requiram , tibi imputabitur ejus mors. Cf. similem
Io. . Pro 35 2 2 mn habent Niri, ut Vs. 18. . IV eodd. Konnicotti, et unus de- Ronii a prinia manu, LX et Diuiliasu bν Corale
110쪽
cto. si1 3 UzU Ee s ostendiculum, dederim coram eo, i. e. si occasionem peccandi ei osserri, eumque impingere et corruere permiserim. Μ Uno ostendiculum, hic dicitur sensu morali do occasione peccati, idque sequuturi exilii, cum homini occasio peccandi Objicitur, qua impingit et corruit; Ioquutio nostro perquam familiaris,
Pro retus Nin exhibent, praestima copula, mr MN , Ut Vult IIubigantius, unus Κsnni cotti codex, et pauci quadam de-Bositi, nec non Syrus et Arabs. γλ. p' rc nrn 'γ Quum admonueris eum, justum. Pro spirin ' unicus De Ronii codex a prima manu exhibet D mn, admonueris, lino susiixo, probante Do-Rossio, quod Veteres non eXprimulat sussi xuin, quod redundet ob sequeris p 'ita, jusum. Sod tali pleonasmo pronominum nil est tritius Hebraeis. Vid. s. c. Exod. II, 6. et ibi not., et cons. STORRII Obser te. p. 433. Scit noΕDEni Insituit. La rasyntax. Reg. XXXVII. b. , ι
qui in monte sive colle cs. Not. ad Vs. i5. situs erat, egredi jubetur ne pari bH, in Dalum sabjectam, Iocum videliceta strepitu hominum semotum, ut ibi propheta, adhuc moerens et timidus, visione repetita Confirmaretur, ejusque probaretrix obsequium. nupa, quod Mallem signiscare h. l. putamus, ut dos, XII, 7. Dcut. XI, 1 I., Hieronymus cia umintelligit, quo significatu idem nomen infra XXXVII, i. Genes. XI, 2. occurrit. AQui ingressus fuerat ad transmigrationem, audite egrerire, non in confragosas valles, non praeruptas rupes, sed in campi latitudinem, quae possit capere gloriam Domini. 24. 'an'3 Loquutusque est mecum. hic ponitur Pro 'nN, quod exhibent tros De Rossii codicos et unus Kennicotti codex. Sed in M, RnM, EDN, cet. in serioribus codicis hebraei libris saepius leguntur 'o qnN, P NDissilir Corale