Ern. Frid. Car. Rosenmülleri, teol. ... Scholia in Vetus Testamentum. Volumen primum undecimum Partis sextae, Ezechielis vaticinia continentis volumen primum

451쪽

eo, quod proxime sequitur, Vnhri, vix dubium est signifieari sana et aliaria deastris tu excelsia exstructa, quae a Chaldaeis omnia vastantibus diruentur. Sio et THEODORC-Tus: To πορνειον σου, τουτέστι, γα των δαιμονων τε αμν.

Pro plurali habεnt Inu ut supra Vs. 3 i. codex Kennicotti Ioo. et tres Rossiani a prima manu, ita et LXX, Vulgatus, Symmachus et S R. Των LXX interpretationem, και καθελουσι τῆν βασιν σου, TII EODORETUs sio explicat: Tον Θειον νεων δια τουτων uvaατο ' βασας ταρ αυτῶν, καὶ κρτάς, και Aro 3α α, η ἐν έκει ιο ἐπιτελρυμένη λατροια. His innuit dioinum temptam; ba ta enim inforum , eter pido, et fundamentum, cultus qui in eo exhibebatur. 'Da In N Mem: ' Exuentque id Mesibus tuis. ἡTempli ornatum, regni statum, et reliqua, quibus civitas ilIustrari solebat, vocat Destimema. . POLYCHRONI Us apud Pradum. ip Nyn. 'bn' 'np, rvient, auferent cui I Reg. XX, 6. insta XXlII, 26. , ubi noster locus repetitur, a9. decoris tui Vs. 17. , quibus Grotius Vasa templi in tolligit, quas Chaldaei asportarunt, a Beg. XXV, 13. Sed indicantur omnia omnino dona, quibus Deus rempublicam Israρliticam ornavit. De phrasi r v v v mmam Vid. supra Vs. 7. et es infra XXIII, a9. LXX: Καὶ αφησουσί σε γυμνην καὶ ἀσχημονουσαν. Vulgatus: et derelinquent te nudam plenamque ιgnominia. Syrus: Mitti .. --mrim et relinqueno es nudam. ChaIdaeus: is,laburs apalpae et relinquent te eransmigrautem et derelictam. . . . bria η'hv hvn' Tandem Mero ascendere facient super is coetum, i. e. eXercitum ingenteui, metaphora a magna aquarum mole omnia inundantium, desumta, vid.

oωλους. Vulgatus: M ad cene super te multitudinem.

452쪽

s. 38. et dissecabunt es cs arab. secuit, Vid. MICHAELas Supplemm. p. 239. gladiis. Micliaelis crudeIosupplicium , s. corporis in frusta concisionis, Chaldaeis D si taliani, cujus tum Dan. II, 5. IlI, 29. ὶ ο nivravon frusci fatis), tum Matth. XXIV, 5 I. et Luc. XII, 46. sit meu tio, Ia. l. indicari existi itiat. Sed at ludunt potius haec ad obsidionem urbium 'et inprimis Hierosolymae. Solebant enim in obsidionibus balistis s. catapultis Iapides jactari, arietibus muri perrumpi, obvii prosterni et gladiis lacerari. Chaldaeus 'INa Oxponit 'ad Na lapidibua

καιρον ' τροπικῶς δἐ αυτα, ύς ἐπὶ γυναικος διεῖῆλθε μοιχευτρίας, καταλευομένης, καὶ σφαττομενης, καὶ ἐαπ'γαμ ένης. meo cretiMicatis te ore eraeniunt; quas pererranslationem dixit petitam ab adullera muliere, quas lapidibus oppressa occidebatur comburebaturque. 4 i. e Na Mnd comburene domos tuas igne os. a Reg. XXV, 9., uti lex fieri praecipit in urbem idololatrarum Deut. XIII, 16. 17. 'usui in hivm Mercebunt in te judicia, variis te suppliciis assicient, ut supra V, IO. XI, 9. n an :'itia, Ad oculos mulierum multarum, adspicientibus gentibus multis, Chaldaeus: lM dad oculos proDinciarum multarum. TIITODonETus : Oυ γυναῖκας τάς γυναῖκας ονοααζει, ἀλλα τροπικῶς τας πολεις ουτω καλει, έπειδή καὶ αυτῆν , πόλιν ουσαν ὀικρο γυναικος εἰς το δικαστηριον εἰσρλει. Non autem mutieres mulieres Mocat, sed per trangliationem urbes ita nuncupat,

quandoquidem Ufam quoqua urbem mulieris insar in ju- disium adducit. Est igitur sensus: hostes tui, meique jam in te castiganda mini stri, amigent et punient te, audientibus et ilia pentibus, et quasi coram spectantibus plurimis gentibus et civitatibus. pa in Sio cessare faciam osa sorιo , ut non sis amplius scortum, sed scortari desinas. Ita infra XXXIV, io. m v n naein faciam ut non amplius Im pasores. Ianis da G etiam

453쪽

432 Ezechiel. Cap. XVI, 41 - 43.

mercedem non des amplius. NEononETUs r Γυμνωθεισαγαρ τῆς ευημερίας, καὶ τν αἰχμαλυσία παραδολχα, ο ἔτι λοιπὸν εδεις τῆς κακῆς ἐκείνης χορηγιας τας υλας, ' δεσπανις ωφελείας σοι γενησεται προξενος. Spoliata enim tranquialilaea tua, eι captiDa in ferMitutem at eιa, non habebis amplius in poserum improbae idiatis Iargitionis ocrisiones, sed egesias tibi utilitatem conciliabis. . 4u. Phrasis 'I 'nUri Virian' supra V, 13. aderat, ad quem Ioc. vid. not. Illi quae ibi allata est interpretationi, addenda, et forsan praeserenda, alia, ex qua quiescere est desinere, aut omnino finem habere, ut sensus phraseos hic sit: acerbissimis suppliciis te sissiciendo ita animum explebo, ut irasci desinat. Similis usus verbi re an Zachar. VI, 8 I su 'mi N mari Quiefeers fecerum spiriatimi. e. furorem msum in terra boreali , i. e. tantum stragis in terra illa edidere,' ut irae divinae vis omnis in ea deseriabuisse videretur. 'nN p md recedet gelua me gelotypia mea cut Jesaj. XI, 13. n QR rd a te, i. e. Non amplius te pro uxore habebo ccs. Hos. II, 4. Comtendus cum ea, nam tua non amplius uxor mea, nee ego maritus ejua , sed contemnam, ac si esses extranea. sv dvIN 'nt petra Et quiescam, nec succensebo a-plius tibi, ut uxori. HIERONYΜus: ,,Non irascar, inquit, amplius, quam amare desii, quum sit quali aliena, et quae a me recessit. s LXX: ου μὴ μεριμνησω ουκετι. Quod THEODOREetus ita exponit: Τῆς ἐπὶ σοὶ φροντίδορ απαλλατ σομαι ουκω γαρ με εἰς ζηλυτυθίαν οἰ ἐρασταί σου κινησουσι. A cura tui solutus et liber ero; non amplius enim ms amatores tui ad gelotypiam adducent. 43. I 'UI nN Σὶ N, NUN lu' Quia non recordata ea dierum DMemmis suae, i. e. Primae condiationis tuae et beneficentiae meae; de quibus supra '. 4. seqq. THEODORETUS : Συ, φησὶν, ἐπεσπασω τὴν των κακῶν τουτων φοραν, ου βουληθεῖσα λαβεῖν εἰς διανοιαν, οῖα άω οἱας ἐγενου, καὶ ὐπως σε ευτελῆ ουσαν, καὶ σμικραν, καὶ

παν-

454쪽

Ezechiel. Cap. AVI, 43.

πανrελως ae μον, οιοίδιμον ἀπέφννα, καὶ uαν π ιφανῆ.Tu, inquis, tibi a straxisi horum malorum Dim, quod nolueris cogitara, qualis ex quali facta FG et ut te, quae

tenuis eras et Par , arqua Omnino ignobilis, celebrem reddidi et admodum iuus2rem. Anm Et commota es

s. commoraisi te mihi, i. e. insolentem te gessisti erga me. rari est commo Deri, speciatim indignatione et ira, vid. Genes. XLv, 24. Proverb. XXIX, 9., unde h. l. ita se gerere, uti solent ira commoti, i. e. serociter et insolenter dehacchari. Ita I Reg. XIX, a 7. NOM 'AN Rr qn' - nNturam dabacchari a emus me, et Vs. 28. 'AN nn quoniam tu in Me dabacchatus es. LXX: καὶ ἐλύναεις με.

- . v

VuIgalus: et pro Douasti me. Syrus: -aa ara illo et irritasime. Chaldaeus: NU'υ n ' i' quod idem. Vides hos omnes transitive vertisse: ad iram me pro casti omnibus istis tuis sceleribus, sensu profecto perquam apto, modo Hiphil cra Dim in textu hebraeo exstaret. Sed Cal nus- , quam transitive usurpatur. cia' Unda etiam, iustam talio nem notat, ut G. 5u. et supra IX, 3 o. Eccet Genes. XLVII, u 3. Coccrio videtur triumphantis animum, gestum, vocem eXprimere et repraesentare, euge s 'nna Viam suam tu caput tuum dabo, puniam te pro ratione scelerum tuorum. DSprevisti me, ego spernam te; dolorem mihi intulisti, et ego tibi inseram Gnomus. Eadem phrasis supra IX, io. , infra XXII, 3I. I Parat. VI, 23. Pro eruria habet eod. Kennicoli. 224. Regiomontan . secund. a prima manu, et duo Romani a prima natau, nec non LXX, Vulgatus, Syrus. Verba Αν no ri nN 'των μ' - , sunt qui vertanti ut non faceras, vel interro-

super omnibus tuis fugitiis. seu, praeter cetera tua flagitia 2 Sane phrasis nor nisu significat perpetrarit scelus,' vid. Jud. XX, 6. Et eodem significatu nomen illud et alias saepissime, et supra H. 27. usurpatur. Sed quodnam sit illud scelus, quod brael praeter cetera sua flaδitia perpe-

455쪽

trarit, non Iiqnet. Multo concinnior ille est sensus, quem Chaldaeus expressit, atque JARCIII quoque et KIMCIII adOPta Tunt :i non enim fecisi cogitationem super omntibus euia abominandis , non iniisti consilium ut resipisceres. Et si enim nor plerumque sensu malo dicitur, tamen Job. XVILII. est vocabulum medium, vid. ad eum loc. not. LXX: Καὶ ουτως ἐποίησας τήν ἀσέβειαν ἐπὶ πάσαις ταις ἀνομ ιδ ις σου. don expressit negaridi particulam N γ' , quae et iri uno de is Bomi codice a prima manu omissa est. Consentit

Syrus: imaalo--a. Σ propterea quod flagitium et fortationem commiseris. Vulgatus: et non feci juxta scelera tua in omnibus abominationibua tuis. Quae est Symmachi interpretatio' uti cognoscitur ex SH. , quam et Theodorotus exhibete Και Ουτως Ουκ ἐποίησα κατα πῆσαν τὴν ασέβείαν σου ἐν πάσαις ταις ἀνομίαις σου.

habuit pro prima persona 'n' ) et ad nutri, quod Deleris significatu, ut LXX et Syriis, accepit, subaudivit pronomen lanxum. Sed recte Chaldaeust i ΠΝ n' nu Myr nnamn to ann 3 nS'v et non inisi tibi constitim, vi

conserteraria ab Omnibus abominationibus tuis.

ἐστι πάντα οσα εἱπαν κατα σου ἐν παραβολy. Vulgatus: aeca omnis, qui dicis Dulgo proverbium, iti es agylimeιia d. Id subjicitiir: nna nnNa, quatis mater, talis Ilia, pessimae matris silia possima. Chaldaeust 32 NUM diu Nn a qualia facta matris, talia Gliae. ,,Matrem vocat Cananaeos, et alias gentes, quae terram eandem anto te- numant. GROTIua. CL vs. 3. , unde interpretatio hujus Ioel petenda est, item ex ri. seqv. In ri DN2 additum He, quum Mappik careat, mere esse Paragogicum, et perinde esse ac si simpliciter ΔΜγ scriptum esset, monet Iarchi. 45. . an hvii 'N na Filia miris es,

i. e. similis ei ratione morum, fUtirientis, rejicientis es da verbo isa not. ad Iob. XXI, Io.) maritum suum, i. e.

456쪽

Deum, violavit fidem marito datam, scortando cum aliis, et fiaos suos, quos neci dedit in honorem deastrorum. THEODORRTUs: Δείκνυσι δια τουτων, ως Ουκ 'Ιουδαίων ὁ Θεος μονον, αλλα καὶ ἐθνοπι και γαρ εκεινων παλαι Θεὸς - ματι σε, πρD αυτους δώ-ασθαι τῆς εtδωλολατρείας τήν λώβην λο κακείνους καὶ του ανδρα απιυσασθαι, καὶ τα τεκνα, τον μεν Θεον αρνηθέντας, τα δὲ τέκνα σοῖς δαίμοσι κατα- Θυσανrας. His Osendus I. non Iudaeorum tantum esse Deu πιι sed etiam gentium. Etenim tuorum antiquitus Maisa appellatus es, antequam ias eo Eetrimento .eerenerer, ut idola cotirent. Quaproρter illos quoque ' et

Dirum et inlios repulisse dixit, negato Dao, daemonibusquastis immolatis. In nN m ' Te foror fororia tuae utriusque quae Vs. seqv. nominantnr , imgenio similia ea iii Α, quos attingis sanguine. LXx: Και αδελφα των ἀδελιφών σου αἰ απωσαμεναι τους ανδρας αυτωπι καὶ τα τέκνα αυτῶν. MQuod in Septuaginta legitur: sororae sororum suarum, quas repuleriane Miros Dos et uelios, suos, non habet sensum. Quas enim Mira sorores habebant Sodoma hi Samaria , quao sorores sunt Ierusalem HiERONYMos: Pro tin nes liabent tarn OH in plurali duo dodices Bolliani, quem et LXX, vulgatus, Syrus et Chaldaeus exhibentdo-Ronio probante, quod pollulat plurale Verbum hΝva, ac pluralia suffixa, quae sequuntur. Chaldaeus hunc Versum ita Exposuit: 'ndi va navu, ludi ' Nn a rena Nub Uv' time, renni ima di=-rant Nn His

foror Sodomas et Gomorrhas, quarum prefres νι βώ. cun alis sunt eo umlip Nonne mater. Mesra Sara erat intefmistaeos , et non facit juxta opera eorum p G pGer Meser Abrahiam fuit finter Amorraeos , et non ambulaDuca consula eorum. I

457쪽

tua major es Samaria. Sororem majorem s. seniorem Samariam quidam, ut GnoT1us, dici existimant ideo, quod sanguine propior esset, alii, quod esset metropolis decem tribuum, quum diaas tantum tribus assent in Iuda, alii denique, quod Samaria prius descivisset α cultu Dei, quam Hierosolyma. Ita HIERONYms : ,,Major dicitur Samaria, quia prior peccavit, et ab Assyriia ducta est in eaptivitatem, et minor ac junior Sodoma, quae resertur ad gentium turbam. TIIEononEos Πρεσβυτεραν ἀδελφὴν τῆν Σαμαρειαν φησιν, οὐ κατα τον χρόνον, ἀλλα κατα την τῆς ασεβείας διώ-αλίαν ανόμαοra '. κατα γαρ τον χρονον,

i Σοδομα πρεσβυτερα αλλ' ἐπειδῆ τα τῆς Σαμαρείας πρότερον ἐζηλωσεν ἐπιτηδευματα, εἶτα κατα μερος τῆν παρανομίαν ἐξετεινεν, ως καὶ Σοδομοις ἀπεικασθῆναν νεωτέραν Ea αδελφην προσαγορεύει τὴν Σοδομα, υστερον τὴν προς

αυτῆν ασπασαμενην συγγένειαν ' τὴν γαρ τῆς ασεβείας κοινωνίαν συγγένειαν προσηγορευσε. Seniorem for orem -earis Samariam , non fecundum tempus, sed fecundum impietatis doctrinam tempora enim Sodoma antiquiores , quia Samarias insituta prius aemulata es Di. e. su- porstitiones impias, vid. Vs. 5 I. J; dei a paulatim auxilfacinora, ita ut etiam Sodomis asymitari potuaru depravatis moribus, et summa luxuria atque lascivia, vid. Vs. 49. J.

Iuniorem Mero Tororem avellae Sodomam, ut quaa poseriua cognationem cum ipsa contraxerit. Impiatvita enim communionem cognatio nam Doeaiat. Sed vix

dubium, Samariam dici majorem ob civium et civitatum numerum majorem. Fiatas Samariae vero sunt urbes minores et villae ejus, ut supra Vs. u7. ChaIllaeus vocemn,n adit his in hoc Versu occurrentem utraque vice Nnτὶnmel Dillas sus vertit. Ita et infra Vs. 43. 49. et 'prilara ti-- η, binis bu Quae i habisae ad Ani ram

tuam, - quae habilω ad dextram tuam. THEODORETos:

G δὲ, ἐκ δεσιων και ἐε ευ ωνυ μων, δια την Θέσιν των τοπων τέθεικε ' τοῖς γαρ ἐν 'Ιεροσολύμοις προς ἀδετολας τετραμμένοις ἐκ tis ιων μὲν τα Σοδομα κεDαι ' νοτιώτερα

458쪽

Ezechiel. Cap. XVI, 46. 47. 457

γάρ ' ἐξ ευωνυμ- δε ε Σαμαρεια , βορειοτέρα διακειμένη , Illud, a d. x tria et finis r ia propter suum Deorum

apposuit. Hiarosolymitania enim ad Orientem conoersa Sodoma a dextris sua es, m avsralior, a Fnisetria Dero maria, magis Mergens ad Aquilonem. CL not. ad I 4. 5. et X, 3. atque C. B. Micu ELis Dissertat. Ea locorum d erantia rations amicae, Posicae, dextras, sinis ag. XXIV. in Sylt. Commentati. Vol. V. p. Iul. EPHREIs Sodomae nomine tribus trans Jordanem fluvium sitas intelli- igendas docet, quem sequatus Severus Antiochenus, cujus Scholion Commentario Ephremiano li. I. additum ex B. Benedicti interpretatione ita sonat: isDecem tribus in duas discrevit partes, alteram ad dextram posuit, alteram ad sinistram. Sodomit antem dicit Hebraeos ultra Iordanem politos, ubi habitarunt tribus Ruben, Gad, et dimidia tribus Manasse, et quoniam Sodomis confines orant, urbem Galaad, ipsorum metropolin, Sodomam appellat, de qua Iloseas VI, 8. : Galaad ciMitas, quae oportatur Mana. Cujua etiam peccatum lxibui Judae commune suille dicit. 47. 'n'Qν-nn, n im rima H ' Nee tamen in Diis tantummodo tuarum tDisti et earum abominanda es imitata, sed eas etiam sceleribus sit perasti, ut statim in sine versiculi addit, imὸ 'nnuin', magis perdua Mixi tiquam illas. JARcuI particuIam N, h. I. utinam vertendum

XX, 14. 'n NA' utinam tantisper, donee Dixero et u Reg. V, 17. NI In N'r minam detur fer suo. Ita sensus foret: utinam in inis earum ambularisses, ineo te magis, quam istae, abominabilem fecillosi Nee aliter h. I. Chaldaeus videtur accepisse, cujus haec est interpretatior Ta n n a I dri 'nu i nnam η ndhn i nnin MSi enim in Diis eorum ambulasses, et juxta abominationes earum facissas, tolerabilo est Pecmιum tuum. Sed N , pro η, illis Iocis poni, perquam inceitum, quum negandi

siguificatus particulae N, proprius iis retineri possit.

459쪽

458 Eaeo hi et Cap. XVI, 47. 49.

aron div rtat LXX reddunt ουδε κατα τας ανομίας α των. Vulgatus e neque fecundum fissera earum. Syrus est,m lom po nec fecundum abominationem earum. Expresserunt N D quod ipsum exhibet codWx Romanus 38o. a prima manu. MSed in communi lectione subintelligi commode potest praecedens particula ne aliva, quam Contextus requirit, et ab interpretibus in eorum versionibus exprimi. DE-Rossi. Ea Quin parum illud esset, quod earum mores imitareris, fas

dium. s. fasidio scit. tibi, vel, si Ea pro tertia Prael

xiii cal capias, taeduit is, scit. sceleribus pares habuisse, exempla malitiae exsuperare etiam studuisti. A. Scnc TENs in Anima erss. Philologg. ad h. l. nostrum Ep pro particula capi posse observat, quae congruat cum ara- . to . bico duntaxat, ut vertendum sit: parum id dura-itaxat. Ipse tamen non dissitetur, taedendi notionem facile admitti posse, ii vertas: Parum id erat, pertaesum os; vel, quum VPUB saepe ad tempus reseratur, hoc pacto: hrasei partaesum es. l49. insim di d 3 v mn nr nan Eni haec es -- pietas Sodomae, fororis tuae. Mi mas nomine GROTHIs h. I. Ammonitas et Moabitas comprehendi putat, quod ho-Tum proprium vitium esset superbia, vidi Iesaj. XVI, i6. Jerem. XLVIII, &6. XLIX, .. isSi enim inquit) de veteri

bus Sodomitis egisset, adjecisset nefarias libidiues Sed non fuit necesse illas nominatim producere, quippe quae luxuria et mollitiei quarum proxime sit mentio, comprehenduntur. Fona autem istorum scelerum erat superbia, animus eIatua et insolens, Ieges omnes divinas humanasque sontemnens. nn re mala Saιuruas Panis, i, e Viptus popia, et rerum omnium deliciosarum abundantia, hancque sequutua luxus et intemperies - , nrn di id robem Dirianquillitas otii s. quietis nomen formae na u Sam. I, .. Nebem. IV, 4. mu et ejusqua Aliabus , i. e. summa tran-

quillitas:

460쪽

quillitas: signiscat, eos in prosperitate et felicitato omnium rerum securos et otiosos fuisse. LXX: 'Εσπαταλων αυτηκαὶ αἰ θυγατερες αυτῆς, quibus addunt r. τουτo υπῆρχεν αυri καὶ ταῖς θυγατρασιν αυrης. hQuod posuere LXX: hoc habebat i a et uellae ejus, in Hebraico non habetur.

Ni ERONYΜus. ni Mnn N , t atri Et manum pauperis et egeni non avrehendit L coni maias, non subvenit inopiae pauperum. CL Levit. XXV, 35. ΤΠEODORETUs:

φανέαν καὶ ἀλαζονείαν ἐgωκειλαν, καὶ υπερεωρων τους ἐν ἐνδεία οι παρος χλιδῆς απολαυοντες ' ΟΘεν εἰς τἀiν ἐσχατηνακολασιαν ἐξεπεσαν, καὶ δίκας υπεμειναν των ασεβημάτωναείας. Circum antes, inquit, nimia boarum Mundantia, in superbiam et arrogantiam prolapsae sunt, et eos, qui egerent, daspiciebant, ipse omnibus deliciis pars entes 'λino in extremam lasciriam inciderunt, et poenas impiis facinoribus Eignaa Pertulerunt. 5Ο. n 'naan' Unde elatas sunt facess, ita idem verbum infra XXVIII, u. 5. i 7. Jesaj. III, 16. Jerem. XIII, IS. Intumuerunt rebus secundis. vnnN 'DdM Et remorat eas a conspecta meo, pluviam igneam iis immittendo, Genes. XIX, 24. α 5. Chaldaeus: ν nr et transmigrara feci eos. Viram 'aeo Cum indi 1lagilia eorum, excidio

digna; alludit ad Genes. XVIII, a I. Vulgatus: seM M disti, quasi ny 'tim legi Iset, quod ipsum in codice Κεnnicotti au6. reperitur. Duo alii Kennicottiani 'n N2scus feci. Syrus totum Versum sic vertit: pl

5 I. nrreri et ni Un I 'DE' Samaria, i. e. decem tribus, se dimidium quidem os similem exaggerationem a Paral. IX, 6. peccarit comparationa Hierosolymae, quod quanam ratione intelligi debeat, explanat THRODO-

라틴어 텍스트