장음표시 사용
461쪽
RETUS : Tot 1ν τῆ παρεφέτασιν ου κατα μόνην ποιεῖται τῆν τῆς αααρτίας ποιοτητα, αλλα τῆν τῆς κηδεμονίας ' εὶ ταρκαὶ ἐφημαρτε, καὶ μνρία παρανο αα η Σαμαρεια τετόλμηκεν, αλλα πο ριο ην του θείου νεω καὶ εἶχε σμικραν γουν τινα συγγνωμην, υφ' ετερον si ἐν τελουσα βασιλεα, ἐπιτελειν δε ἐν τω Θεο νεω τα νοαιαα ιαε μαμένην ' συ δὲ καὶ νομον χουσα, καὶ ἰερέας, καὶ προφήτας, καὶ τον θεῖον νεων, καὶ τ νDνοαον λατρείαν, τῆν ἐκείνων ασέβειαν ἐπετ δευσας. Hanc comparationem facit non facundum solam peccati, Daese cundum curationis quiadumtem. Nam tames peceasset, et in ita facinora ausa esset Samaria, tamen Procia aberat a Dei terito, et Dei aliquam certe habebat Meniam, cum et fiab alius regis imperio degeret, et in Dero Dei templo legitima perscere nequires. Tu Mera et legem habem, et faceydotes, et prophetas, et facrum Dei templum Legitimumque cultum, illarum impietatem consectata st . Adde, quod Samaria idola quideM coluit, sed in sano pr sano; Hierosolyma vero ipsum tempIum Jovae dicatum, sanctissimum, sordibus idolorum contaminavit. D 4 nano ann aetin Sed muti licasi abominasiones tuas prasilus, i. e. Samaria et filiis, i. e. urbibus suis, Vs. 46. VQ-gatus: sed inrisi eas sceleri a tuis. Pro nanu eorum codicum, quibus Ηubigantius usua est, unus, a Kennicottonum. 356. signatus, exhibet naUD, Frao illa, quocum con sentit alius quidam de - Rossit codex. isScriptio melior, inquit liubigantius, quia supra nominata est Samaria una, Non ceterae urbes. EN ar n av n Vn Nna An ivv Iusi casi forores tuas sagulis a ta perPecratis, i. e. . comparatione ini Iecisti Eas probas videri. Syrus:
res tuas peccaIis tuis, contaminasi is plus quam i ae, et illae to justores sum. Pro et nini: m4 exhibent In rit Aororem tMam, DKennicottiani triginta duo, mei quadraginta et unus. luter hos hispanici multi; sed piorique, seu
462쪽
Ezechiel. Cap. XVI, 51. β a. 441
triginta et amplius, habent ad marginem Κeri Vn 'N. Quod Procul dubio et de Kennicottianis dicendum est. Consentiunt editiones non paucae, quae et ipsae, si unam ve1 ulteram ex antiquis excipis, exhibent illud marginalo Keri. Veteres sane omnes in plurali legunt DR-ROssI. 52. - - N da Ergo etiam tu vid. R. 43. Iustus confusonsm tuam, volo seras poenam cum ignominia conjunctam. In 'N, seu nivN Qtiam acyudicas isorori tuas, dicendo, Sodomam et decem tribus julte punitas esse. verbum quod alias cui Genes. XLVIII, 11. Ps. CVI, 3o. judicara significat, h. I. condemnare, aIioa juste mulctatos iudicare, notare apparet. LXXr 'Eν ν φθειρας τας αδελφας σου ἐν ταις αμαρτΔας σου. Qualimbari legissent. Vulgatuar quae Micisi forores tuoε pe orata tuis. Chaldaeus: V a ria n ira 'n quaa d pracata es forores ιMas Peccatis tuis. Qui omnes Iegerunt in plurali VmnHΝ, quod in uno codico Kennicottiano et in alio quodam Rossiano reperitur. Nunn 'et N'UU napnxn Inn Paccatis tuis, quibus to, magia quam luas , abominabilem reddidisti , fusiores fiant pras is, id os eisti, ut illae te justiores appareanti CL G. 51. η'p'Na in 'riis Pro eo quod jusi cinti forores tuas. Insinitivus PieI eum ras paragogico in Thata ob susiixum mutato, ut nurian et in appropinquando eos. Exod. XL, 32. Pro 'in' va habet athraca forma Infiniti regulari codex unus do-Bossi a prima manu. Pro In 'riri exhibent in nurire eum sussixo regulari plurali duo codicea Kennicotti, alius 'quidam de in Bossit a prima manu, et alius ex emendatione. AIius , et alius In nN a prima manu. Syrus Potio rem hujus Versus partem non expressit, sed tantummodo inde a verbis 'ui I nN hoc modo: ago -δὴ -
tu erubesca, et fer ignominiam tuam, quod sorores tuas Iustiores eo fuerint.
463쪽
ducam captiνuatem earum, Sodomas videlicet et Iliaetrum euus. Phrasis nyae, aqui saepius in V. Τ. Occurrit de re- ctions captiQOrum in terram patriam, vid. infra XXIX,
14. Jerem. XXX, 3. XLVIII, 47. Amos. IX, 34. Joel. IV, 1. Sed h. I. dissicultatem creat, quod Sodomitae, igno coelesti consumti, reducendi dicuntur. Hinc quidam per Sodomgmintelligunt duas tribus cum dimidia, trans dordanem in Gilead et Basan habitantes, tum ob parem soli selicitatem, tum etiam ob morum et vitiorum similitudinem illo nomino nuncupatas. Alii totam pentapolin cum pagis suis, et Praeterea vicinos Ammonitas Et Moabitas, origine Sodomitas, intelligunt. Ita GROTIus e DRedibitis quidem aliquando, Ted et vobiscum redibunt Ammonitas et Moabitae, et quidam ex decem tribubus, quotquot so correxerint. Vid. Ierem. XLVIII, 47. et XLIX, SO. Alii intelligunt genιea Sodomitarum smiles. coII. Deut. XXX, 32. Iesaj. I, 1 o. Jerem. XXllI, 14. Apoc. XI, 8., posita una exterorum civi tate impiissima pro omnibus, et facto ita transitu a Sodoma illa ad aliam. Sed quum Samaria et Hierosolyma proprie sint intelligendae, idem et de Sodoma statuendum videtur. Planus tamen tibi siet hic locus, si memineris, non solum captiDitatem 'notare, sed de omni miseria et damno
usurpari, ut Iob. XLlI, 1 o. a m mnis nN 'Nυ reduxit capti itatem Iobi, restituit eum iu integrum, ad quem Ioc. vid. not. Deut. XXX, 3. ηn is r m n m reducet Dominus Deus tuus cutiritalem tuam, jacturas, damna, reparabit, resarciet. Jam quoniam Ezechiel do
Samariae et Hierosolymae captivis loquitur, etiam de Sodoma, quam cum illis conjungit cs. R. 46. , ea phrasi utitur, quamvis Sodomitae non fuerint captivi. Quod autem L. I. Dhua dicit se restiturum Sodomam in pristinum statum cs. Vs. 55.), explicandum est ex opinione illa,
omnibus sere antiquitatis Populis communi, de rerum omnium αποκατάστασει, revolventibus sese et redituris aetatibus. Qua de xo Servius ad VHic ILII Eclog. IV. quae et ipsa
464쪽
ipsa tota ad istam sententiain est intelligenda ad ri. 4.:
Dixit etiam jῖnilis omnibus seculia rursus eadem reno-Mari' quam rem etiam philosophi hac disputations colagunt , completo magno anno Omnia saera in suos ortus redire, et referri rursus eodem modo. Quod F es idem sederum motus, nacesse est, ut omnia, quas fuerunt, Rabeant iterationem; uniGema enim ex Urorum motu Pen re manifestum est. Noo sequutus Virgiatus, dixit aurea. secula rex erti, et itKrari omnia, quas Derunt.
Allex erit Tiphys Vs. 34. J. Videtur hic Deus diolus
κατ' αποκαταστασιν, id es, Per Omnium rerum Dorubii talem ex sedarum rations Meniemem, ut diximus supra. Inde enata opinio da mille annorum regno, in quo Judaei Hieronymi aetate, ut ipse in Commentario ad Vs. 55. refert, somniarunt, is Sodomam esse restituendam in antiquum
statum, ita ut sit quasi paradisus Dei, et quasi terra Aegypti,
et Samariam pristinam recipere felicitatem, ut da A1Iyriis revertantur in terram Judaeam. Jerusalem quoque tuncello fabricandam, ex omnes filias ejus, urbes videlicet, et urbes, et castella, quae sub ipIius sint potestate, norituras ut prius storuerunt, et ipsam Jerusalem auro et argento, et pretiosa lapidibus exstruendam, de qua et de jas vaticisnetur I, 26. : Confisuam judices tuos sco prius, ει eonssiliarios tuos scut a principio, et pos haeo Docaberistaritas justitiae, mater ciMitatum, indelia Sion. Persarum quoque veterum erat opinio, absoluIa IIOoo annorumperiodo rerum omnium reditum fore, hominum etiam, qui singuli quae vel recto vel prave ab ipsis olim facta fuerunt, tunc sint visuri. Vid. I. F. KLEUTER A hau gum Zen Desa, Vol. I. p. I. p. a 82. De Veterum Aegyptiorum ἀποκαταστασει vid. MARsIIAM Gn. Chron. P. 9. Rationes ivero astronomicas, quibus omnis ista opinio nititur, omnium
diligentissime excussit Dupuis in Dissertatiora fur lea granda olea et fur ias catos phes, qui les terminolent, in opero quod inscripsit Origiua de totis les Cultes, T. V. p. 453. seqq. Ceterum nostri versiculi sensum bene expressit II1Ε-
465쪽
RONYMUS: hQuoniam comparatione scelerum ejus f Hieroso-Iymae J justificata est Sodoma et Samaria, quarum alterua dextris, altera a sinistris est ; primum restituitur captivitas Sodomae, secundo captivitas Samariae, et noMissma resti uetur Ierusalam, quae majore fuerat iniquitate depressa, et peccatrices λrores comparationa sui justas esse monstraverat. CL Rom. XI, u5. LXX: Καὶ α ποσυεψω τας -ο- στροφὰς αυτων, τῆν αποστροφῆν Σοδομων και των θυγατέρωνα-ῆς. Vulgatus: et conoertam restauens ecta conse tona
Sodomorum cum Iliabus Dia. Syrus: emta nox a tar o NO.αὶ leatam se raducam captiνitatem earum, scilicet evi vatem Sodomas Et suarum ejus. Chaldaeus:
Populum earum, Populum Sodomas, et Diuarum 6 . Pro con orsione, qua voce Hieronymus reddidit hebraicum dies, Aquilam et Symmachum sutiritatem, ut ceteri ii terpretes, posuisse, ipso in Commentario observat. Proeti tridies habent ait 'mei in singulari aliquot codicea Kenni- cotti et de-ROIlli, ut veteres omnea. Pauci codices Kemnicotti 'nine, cum Schureh. nana nae tiro in ina in media illarum, inter illas, cum Hs ventheιico, ut proi Reg. VII, 37. Vel potius est integrum Pronomen,
unde ortum Iusfixuui alias contractum.
54. ivrgh Equidem hanc sententiam in
e pronuntiavi, ut Portarσε ignominiam suam, nUhna , atqua ita pudore Vel ignominia fustiandereris, ut infra Us. 61. Jerem. XXu, aa. XXXI, 39. 'UM V2D Ob omnis illa sagitia, quas fecisi. 'Uria a Dum L eo quod foliatio eis eras, ut quasi laetarentur, quod te invenirent semet ipsis priorem. CL. XIV, 23. Alii in suturordum consolatura Is eas, sciL ignominia, qua assicieris. Ita Η1ERONYΜUs: OUt Ierusalem, sororibus ante conversia at restitutis in priitinum statum , portet ignominiam suam, et confundatur, et erubescat super his, quae Peccaverat, et in omnibus consoletur sorores suas, dum graviora sustinet.
466쪽
Et LacriI : hQuando super te ven et malum, illae sororea tuae) solatium capient, dicendo: non punitae nos 1 Olaesumus. Nimirum juxta illud: Solamen miseris socios habuisse malorum. LXX: 'Κν τω σε παροργίσαι με. Ita
et Syrus: ut mo ad iracundiam proMocarest. Sed Vulgatust consolans . eas. Chaldaeus: Inn Pn unanaeum con laria ea .
55. Vid. not. ad Vs. 33. Pro anni ' habent in em aliquot codices Kennicotti et de-Rossi, sed ex his quinquacum Keri mrori ad marginem. Singularem et LXX, Vu gatus et Syrus exprimunt. Verba r En nyn adt trices inuni in cod. Rom. των LXX et, quod mireris, in Theo idoreto, non sunt expressa, sed in cod. Αlex., consentientibus Arabo, SII. et Hieronymi Versione latina: καὶ Σαμαρειακαι' αἰ θυγατέρες αυτῆς αποκασταὼ ἐσονται καθως ἔσαν απ.
Sodoma, soror tua, in auditum, i. e. in sermonem quod .is auribus percipiti . , ut Iesai. XXVIII, 9. LIII, a. in ora tuo, quod quidam ita intelligunt: non cogitabas aut loquebare de exempIo poenarum ipsius; non es recordata peccata et poenas Sodomae, ut de metu supplicii a sceleribus revocares. Sio et HIERONYMus : In diebus superbiae tuae, quando Peccabas, non es recordata Sodomae sororis tuae.
Sed dictione hebraica, rem aliquam in ora alicuius se monem esse, id potius significari videtur, rei alicujus nomen ora usurPare, aut illius mentionem facere, ut bio sit sensus r tempore, quo degebas in summo otio ac tranquill late, ob quae superbiebas admodum, non dignabaris vel ore usurparo nomen Sodomae, quod tu temet ipsam justiorem haberes. In hune sensum Gnoviust ri Adeo despectui habuisti Ammonitas et Moabitas, de suis Iocis Expulsos, ut ne dignos quidem arbitrareris, quos nominares. A LXX: Καὶ
467쪽
446 Erechiel. Cap. XVI, 56. 57.
ata Garum neque enim fuit foror tua Sodoma infamam, L 1amosa in ora tuo, die arrogantirasitiae. Chaldaeus: 'a I Nina I nrire mn N σι non fuit Sodoma foror tua in doctrinam in ora tuo die fuerbias tuae. Symmachus ex versione Hieronymi: Quia non fuit Sodoma foror tua in auditu peros tuum in die fuerbiae tuae, antequam re laretur ignominia tua. Theodotio itidem ex versione Hieronymi: Ednon erat Sodoma foror tua in auditu oris tui in die fu- perbiae tuas. Ceterum addit Hieronymus, editioni Aquilae congruere suam ipsius, i. e. Vulgalam versionem huius Veselas et versiculorum duorum, qui proxime sequuntur. Pro 'au a babent quinque codices Kennicotti et duode - Rossit a prima manu. Singularem veterea omneS e primunt. 5 7. Inrm n an di ea Antequam re laretur malitia tua, i. e. antequam malitiae tuae poena appareret. Eadem phrasis, sensu tamen paulo diverso infra XXI, u9. Proverb. XXVI, us. QN n 22 nimn rν 'uai Meus patefacta est tempore opprobrii Iliarum Syriae, i. e. quo te assecerunt
Syri, active accipiendum, ut infra XXXVI, 15. Ps. XXXIX, 9. Alludit ad ἱrruptiones Syrorum, Ahaso regnante, de quibus I Reg. XV, 37 coli. aesaj. XI, 1i. I Reg. XVI, 6. cossu Parat. XXVIII, 5. Sunt, qui partieula lex h. l. tempus notari putent, ut Latino quum, neuti Genes. XIX, 15.n ν 'mon DV es quum aurora' adscenderet. Ita hic Versus πρόrae τιν, proximus απόλι ιν essiciet, hoc modo lquum autem tempus ellet, quo te Syri ac Philistiset hixeliqui vicini opprobrio affecerunt, scelerum inorum sag tiorumque poenas luisti. vel potest hoc Veiisu solo senatantia absolvi: antequam revelaretur malitia tua, quum scilicet tempus esset, quo te Syri etc. opprobrio assecerunt. Gnoxius nu propnnv nune accepto, sensum sedit hunc r
468쪽
quod nunc ita siet sui videlicet tua poena omnibus patefiat J, ut sicut tu sprovisti Ammonitas et Moabitas, ita lodespectui sint habituri tam Syri, quam Philisthini, qui sunt plano αλλοφυλοι. LXX: 'Oν τροπον νυν ονειδος EI .Hγατέρων Συρίας. Videntur pro nu Iegisse m P. Vulgatuarsioue hoc tempore in opprobrium Iutarum Syriae. Syrus:
mors A i ir l. M seas quale erat probrum Iliarium Edom. Legit χ'N, quod ipsum liodionum in pluribus codicibus
brii ueliarum Sstriae. Theodotio: scut tempus opprobrii Filiarum Θriae. d'nei A n an h m omniumquaquae circa i iam, Hierosolymam, fuerunt, friarum H Iishaeorum svid. Vs. 27. ). De impressionibus a Philisthao a regnante Aliam in tractum meridionalem Judaeae factis vid. x ParaI. XXVIII, 18. D UNCI Spernantium, a UNiti verbo irregulari, origine Chaldaico, nam Viri Chaldaeis usurpatur pro Hebraeo n di, siremi, contem , Ps. XV, 4. et Genes. XXV, 34., in utroque Iargum, Onhelosi et Ionathanis. Habet N epentheticum, ut distinguatus a V ei, discurrere, percurrere, Num. XI, 8. Job. I, 7., quasi h sit loco modiae quiescentis ', more Aramaeorum , apud quos media radi- ealis Uau in Participio Benoni Cal in F mutatur, sic et in Hebracto ran, excelsae, pro nitari, Proverb. XXIV, 7., neo non in Praettrito, ut EM P eι εαfunget, Hos. x, 14., 'UN' et exaualitur, Zachar. XIV, Io. Alii nostiam dictionem a diis, sagellum , scutiere, vertunt Agagellantium , alii: quae diacurrunt, i. e. grassantur, depopulantur. Sed de contenuta, cum fastu et insolentia conjuncto, nomen ENe manifesta dicitur infra apud Nostrum XXXVI, 5., cs. XXV, 6. IS. XXVIII, 24. x5. LXX: Tων . περιεχουσῶν σε. Vulgatus: quas ambiunt M. Ita et Symmachus et Syrtis:
es om qtias circumdant eam. Chaldaeus in
Polygi. Londin. Un: hicin qui diripuerunt ιε. Sed in
469쪽
4ntverp. et in Buxtorsit Lex. Galae p. 279. 'n' Nan quiore runt te, a verbo n I. Ita et Iarchium legisse, indoapparet, quod is Verbum hebraicum Etes a Chaldaeo interprete Jhernendi significatu acceptum fuisse mouet. Theodotion: quas abominantur te.
58. nn au n nN' tinis Grotio est εν διά δυο ν, Belua tuum et ignominiam, pro, portatis ignominiam, quas U Iceleris poena. Sed mav n non tam ignominiam, quam potius abominanda , flagitia notare constat. Portarepeocata s. scelera sua est Iuere poenas suis peccatis promeritas, vid. Levit. XXIV, 15. Num. XIV, 34., infra XVIII, dici. Pro Inv nN exhibent annm me codices aliquot de - Rossit. PIuralom et LXX, Syrus et Chaldaeus exprimunt. Inu N , praemissa copula, habet cod. Ross. 26. hispanua a prima manu ac Syrus. In PV1NUI, quod alii portast ea, alii perlaturum portabis ea Vertunt, redundat pronomen. Illulautem non esse primam personam, sed securidam seminini,
ML Α'Nitidi cum Iod otiante, forma Syrissante, ut supra Us. 19. -nna , et dedisi iuud, arguit contextus. Gelporea juxta Septuaginta, Ves portast, juxta Aquilam et Theodotionem, Vel portatura es, juxta Symmachum Nomini n n praemittunt 'rin cut in Vs. seqv. exstat pl res eodices Et libri aliquot Veteres typis exscripti. Vulgatus: Dominus Deus. Syrus: lao O Dominus Do
59. 'UNI 'nim n'. ' Oigus faciam tecum es. lan N nivvN VII, a7. justa talione, fecundum id quod tu fecisi. ra'ων prima persona, deficiente Iod, ut 'Id aedissicari, I Reg. VIII, 48., nu ', Di, Ps. CXL, IS. Iob. XLII, 2. Η1LLERΠs de Aeri et Miata p. 386. pro secunda persona habet, et locum hoc modo vertit: et comparassi es facundum id, quod patrassi, i. e. iacinoribus tuis ipsa tibi
calamitatem Creasti. Sententia parum concinna. Magia
sunt probandi, qui hunc Versum vertunt, ut sequenti Versui jungatur: Ego quidem agerem tecum, Acut tu facisi etc. Seia
470쪽
Sed recordabor etc. Verba Chaldaeus amarii 'inata et Dindictam a te fumam reddidit. nAN 'Ma NQuas contem Zi, susque steque litibuisti jusjurandum eadem pli rasis infra XVlI, a 6. I9. I9. , quo te disvovisti paciscens cum Deo, vid. Deut. XXIX, II. 12. nAN Propr. est jusjurandum addita imprecatione mali, quod in perjuxum cadat, quale Deut. XXVII, 15. seqq. n ' I ris ab Irritum faciendo foedus,' quod tecum pepigi, supra Vs. 8.LXx: 'SZς τίμωσας ταυτα. Legerunt n N pro n*N. Vulgatus : scue despexist juramentum. Syrus: Aa,
propterea quod ApreMeris jusjurandum meiam. Chaldaeus: 'D U ,π nne an quod ApreMisi ju3 ranaeum.
foederis mei tecum initi, certis documentis Ostensurus, moejus non oblitum esse, uti promissum Levit. XXVI, 42. Irrim 'o a In diebus ju Mentutis tuae, i. e. foederis cum Abrahamo initi, Genes XV, 17. XVII, 7. seqq., et sub Moso instaurati, Exod. XlX, 5. XXIV, 6. seqq. Chaldaeus: 'T 'a i ia in diebus antiquitatis. nh ν nr 2 'n ip U Eriagamque tecum foedus aeternum, nurnquam abolendum; innuit restitutionem reipublicae Israeliticue ejusque amplificationem aliarum genitum, Jovae cultui sese addicentium, accelsu Vs. 6i.), sub magno aliquo rege Egente Davidica Oriundo, suturam, quam et noster disertius infra XXXVlI, 26., et alii vales, ut Iesai. L, 3., et Jerem. XXX JI , XXXII, 4o., . eodem se feris aeternum saturi nomino praenuntiant. Quod autem populi Israelitici cum Deo necessitudo foedus Nuncupatur, ratio haec est, quod quemadmodum duae di Versae partes conveniunt, et inter se certis conditionibus et Pactis foedus ineunt, quibus utraque sese alterr obligat; ita Deus Israelitis promisit, se velle esse eorum Deum, ipsisque propitium, et illi vicissim Deo, quod eum solum Pro suo Deo velint agnoscero ot colere atque ab eo solo omnia bona petere et exspectare velint. Quod foedus quum
superioribus temporibus ab Israelitis saepius sui iret viola Mech. F i tum;