Ern. Frid. Car. Rosenmülleri, teol. ... Scholia in Vetus Testamentum. Volumen primum undecimum Partis sextae, Ezechielis vaticinia continentis volumen primum

511쪽

49o Ezechiel. Cap. XVIII, a - 4.

vΚi ucui observat, hujus dicterii occasionem suisse prophetarum frequentem comminationem, Iudam delendam ess e ob peccata Manasses, sicut Israel ob peccata Ierqboami sublatus orat. Ob id Deum insimularunt injustitiae . non advertentes, Deum illos minime puniturum fuisse, si patres suos in scoloribus non sui II ut imitati. Cf. not. ad VS. I9. Unde asserit Deus, unumquemque poenam peccatorum suo rum luiturum.' 3. De sormnla 'IN 'ri vid. supra XX, 16. XVII, 16. Quod illud adagium negat amplius esse usurpandum, Vel ginnuit, paulo post futurum esse, ut ab ipso edocti sua delicta et divinam justitiam in puniendo agnoscarit; vel, brevi ipsos supplicio interituros esse, cs. Jarchii not. ad Versum

superior m. 4. nan 'b niosari 32 Omnes animae, i. e. homines

usitata synecdoctio partis, cs. supra XVII, 17. mihi, mea fiant, eadem phratis infra XXIX, 3. Ps. L, io. Exod. XIII, u., Tuetur Deus cauiam suam, et ab impiorum criminatione suam justitiam vindicat, dicens se est e communem Omniqm parentem, atque adeo eN aequo omnibus Prospicere, omnium curu tangi, se quoquo esse supremum judicem, quem dedeceat, iniquam serre seu thntiam. Ac si dicat, quod olim Abraham, Genes. XVlli, ab . Abst, ut commillas, ut

perdas bonos cum malis. Abse, ut qui totum orbem terrarum aequilais moderatur, is aequitate nora utatur. nan ' γ lan EAad' 2Nn eis Iz Sicut anima patris, ita et

anima illi mea es, cur igitur patiar, ut filius, qui non peccavit, poenas luat Θ Πoniae et illo meus est utrique ut pro merito rependam par est. In phrasi hebraica n est re duplicatum, ut supra XIV, io. Jos. XIV, D. Iesaj. XXIV, 2. mon hon Imurin .s I Anima, quae peccat, ipsa, sivo patris sit, sive filii, morietur, quisque suorum delictorum poenas ipso luet, id enim hoc Capit mori denotat. Bene I. D. MI ; HALLIA in Suralemm. P. I 492. ontra Mori, Ege-ehieIi saepe pro omni supplicio graviori ponitur, ut Cap. III, 18: etc. Nou enim de morte, quam recentiores habent,

512쪽

Ezechiel Cap. XVIII, 4. 5. 6. 4 si

spirituali, cogita Iss arbitrer, sed per aliquem Aramaeismum

omnia graviora supμ icia mortis nomino complecti. Coaevus Ezechielis, Jeremias, semel eodem modo ponere videtur XXX l, So. nM an a quisque ob culpam suam morietur, et utroque antiquior Uoseas XIlI, I. Ephraimus Uim 'brara retis factus es Etialis cultu, et mortutis est, statim pergens, et nunc addunt peccare. Hic nec de vera morte,' nec de ea, quam aeternam, nec de spirituali quam dicunt, quisquam Cogitaverit. In cod. Alex. τῶν LXX nec non ad margin. SII. addita sunt haec verba Καὶ ου φαγοντος τονομφακα . αἱμωθιασουσιν οἱ os οντες αυτα. 5. Explicantur hinc usque ad Vs. I 8., quod dictum Vs. 4., non plecti nili peecatorem ipsum. Uzora nox'

G secorit iudicium et jusiliam, i. e. quod est rectum et justum sequatur, quomodo eadem pliralis capienda infra Vs.19. vi. XX I, 14. I9. Genes. XVIII, 19. quo loco non est diversa ab eo quod proximo praecessit, inam a Deo Praescriptam seroareb, a Sam. Vii I, 35. Proverb. I, 3. II, 9.

XXI, 4.

6. AIM HA di 'rin AN Super momibus, in quibus passim allaria idolis erecta erant vid. Iupia VI, 13. infra XXII, 9. , non comedae scit. idolothyta, nam post sacrificia epulari mos erat, et quidem iisdem in locis, tibi sacrifica tum fuerat. Vid. ΕXOd. XXXII, 6. Jud. IX, 27. I Cor. VIII,

4, 1 O. X, 7. Recto Chaldaeus: ι N 'VU, ri,s N, N, mira Amontibus non feroierit idolis. Ceteri intersp. hebraea ad verbum eXprimunt. - Te oculos suos non solvae cum siducia ot adorandi causa, is enim gestus -est precantium et auxilium exspectantium, vid. Ps. CXXI, 1.

QU, π,Σ - ΝΜ Ad idola domus I malis i. o. ut Jarchi explicat Mad ceterum cultum idololatricum, videlicet Baalis, qui fuit Samariae, et vitulorum , qui erant in Bethel et in Dan. LXX: ΓΙρος τα ἐνθυμηματα οἴκου 'Ισραὴλ. vulgatus: ad Mola domus Israel. Syrus: Adsmulacra et deos Israelitarum. Chal

513쪽

daous: hi 'lu' n'a n vla in , , ad cultum idolorum domus Israel. NU: N' Non polluam, vitiet, ut Genes XXXIV, 5.

M 1 nna ne N bro Et ad muliersm menstruaιam non appropinquet. Concubitus cum tali muliere lege velitus Levit. XVIII, I9. XX, 18. isPer singulos menses gravia atque torpentia mulierum corpora immundi sanguinis effusione relevantur; quo tempore si vir cum muliere coierit, dicuntur concepti 1oetus vitium seminis trahere, ita tit Ieprosi, et elephantiaci ex hac conceptione nascantur, et foeda in utroque sexu corpora Parvitate vel enormitate membrorum sanies corrupta degeneret. Praecipitur ergo viris, ut non solum ab alienis abstineant uxoribus, sed in suis quoque certa concubitus norint tempora. II iERONYMus. 7. nm' Et Miriam ullum non opprimal putvoxet, eX lege Lerit. XXV, a 4. 17. IV 2 rc n,diri Pignus ejus, pignus scit. Jebiti cf. similem constructionem supra XVI, u7. et ibid. not. P. 417. , ejus caussa acceptum, resi suae. Hoc intelligendum est secundum legem do pignore necessario, quo debitor sine gravi incommodo carere non possit, Exod. XXlI, 25. Deut. XXIV, 6. IO. seqq., et pendet hoc ex praecedenti: seminam Mexabit. Nam pauperi pignus necessarium non restituere, est Pauperis Vexatio. hoctavum est: Pignus debitori reddiderit. Non omni debitori, alioquin multis occasio recipiendorum Pignorum, fiot divitiarum materia: sed ei debitori, de quo in lege scribitur, quod pauper sit, et Proprium opposuerit vestimentum, et ante solis occasum operimentum recipere debeat, ne cruciatus frigore clamet ad Dominum, qui ultor est ejus injuriae.

8. 3n' κ, ηwaa In foenus non det, Dent. XXIII, ΩO. II. coli. God. XXII, u4. rri ' Η' Et usuram, excessum lucri, non capiat, LeVit. XXV, 36. MSequitur: D amplius non acceperie. Putant quidam, usuram tantum ello in pecunia. Quod praevidens Scriptura divina, omnia rei aufert superabundantiam, ut plus non recipi , quam dedisti. Solent in agris frumenti et milii, vini et olei, co-

514쪽

leraruntque specierum usurae exigi, sive, ut appellat sermo divinus, abundantiae; verbi gratia, ut hyemis tempore

demus decem modios, et in messse recipiamus quindecim, hoc est, amplius partem mediam. HIERONYMUs. m N UPUD nindi, Iudicium Deritatis faciet, i. e. verum, sincerum, non

corruptum, ut Zachar. FlI, 9.-tΡ'N Inter duos, sive judex constitutus, sive lectus arbiter. s. Pro nnN-LXX habent του ποιησαι αυτα. DLegerunt zmN per literarum metathesin, si sic etiam 1egitur in hodierno codice infra Vs. I9., unde id huc translatum videtur. CAPI EI LUs i t. Gil. ad h. L mn p ηου Iustus, inquam, ius est. Hic demum est apodosis, cujus prolasis incepit Vs. 5. n' ri Ideoque omnino OiDee, sciΙ. bona ac seliciter, florebit ac vigebit, ut supra III, u I. o. γ''in 32 ' , m Quod si vero is genuerit Alium praefractoris, i. e. VioIentum, ut supra VII, 2I., ve ein nem , qui nullis Vinculis in repagulis contineri potest, sed omnes Ioges divinas humanasque perrumpit. LXX: οῖον λοιμον. Vulgatus: Alium Atronem. isPro latrone in Hebraieo scriptum habet Pharis, quod Aquilae secunda editio peccatorem, Symmachus tran3gressorem, Septuaginta ot Theodotio pestietatem interpretati sunt. Quomodo autempestilentia morbos creat, et passim regiones, in quibus incubuerit, vastare consuerit; sic Pelli lens homo universa

populatur. HIERONYΜus. Syrus: p . Uium sceleratum. Chaldaeus: nae inlium impium. Symmachus SII.: ι cista transgressus est foedus. riN nivv n,No 'nNn D quod fecerit smira quid ex tuis. 'N h. I. quibusdam unum significat, quasi pro 'riri positum sit per apocopen. Alii, Chaldaeo auctore, Praefixum S subaudiendum putant, ut vertendum sit: qui feberie friarei unum existis. Sed videtur in genera confortem, consociatum, coniunctum significare, q. d. fi fecerit socium quid ex lacinoribus illis. Similiter femininum supra I, 23. nn nN ,N ng N, una ad alteram. nisis et 'NU De ullo isorum cui Levit.

515쪽

494 Ezechiel. Cap. XVIII, IO-I 2.

IV, 2 nanu rimqu), nempe peccato En, quae ante recensita sunt Vs. 6. 7. 8. LXX: Και ποιουντα άμ. τημα τα . Vulgatu3:. . ν ,. et secarie unum da i D. Syrus: f ao et fecerit unum ex isis. Qui omnes nomen ritet non eX- presserunt. Sed Expressit Chaldaeus: hJrim 'nines, Maurii, di et fecerit fratri suo unum ex his. is At enim Vero tunc, monet DATH1Us, oscriptum esse deberet 'N' . Duplex vero ellipsis, praefixi et assi xi, durior mihi videtur. In altero codice Regiomoniano nN oinissum fuit, sed in marg no additum. Mihi quoquo videtur omittondum atqucterrore scribae ob sequentem vocem similem proclivi inse tum. CAPPEI.I.US I. C. pro riN censet D N legendum, ut sensus sit, Si gignat silium praedonem, est undentem sanguinem, otiamsi unum de illis modo memoratis Praeceptis feterit, verum omnia Non secerit etc., moris morietur c Vs. I 3.1 'nempe juxta illud: qui in uno Pecca erit, Omnium reus

est, et juxta id quod dicit Va. au. , Omnas i ιus justitias

non commemorabuntur. Sed nihil eIre mutandum, vidimus.

I ro 'ribio in codicibus pluribus Kenni cottianis et de-Rossit, nec non in libris impressis Iegitur Demininum nn No.1 i. nesv NΝ n i ', N Nin' Te s ipse non fecerit omnia illa scit. bona, quae et ipsa enum crata sunt Vs. 5. 8. 9. et quae fecit pater ipsius. LXX : 'Εν τῆ όξαἰ του πατροιο

αυrου του δικαίου ο υκ επορευθη. Vulgatus: et haec quidem omnia non jacientem. Syrus verba hebraea plane non ex

pressit, quod ea cum illis, quae sub sinem Vs. Io. leguntur, pugnare credidit. Chaldaeus verba singula reddidit. nati, nn - N Si etiam in montibus comederit. Clavl-

516쪽

Ezechie L Cap. XVIII, 13. 14. 495

dominis Dis. ndiv n Abominando innui videtur congressus cum muliere Velito tempore, cs. supra Vs. 6.13. 'n' Numquid ille Diνα p ut infra H. 24. Ita 'saepius interrogationi inservit, ut supra XVII, 15., nec non1 Sam. XX, II. nan' An e cep Et nnN' An tu, dud. XI, 23. Je j. XXXVII, D. Jerem. XLIX, 12. ri 'ri' N , Non Diraestob patris merita aut justitiam, coli. Vs. 17. LXX : OIrοοου se σεται. Vulgatus: numquid Misere' Non DiDet. Sio etiam Syrus et Chaldaeus, nec non Symmachus S Ln Nn n div nn I rim Qui, vel quia omnia tua sagitia feoia, subaudito 'EN, ut supra VII, I 3. et alias saepe. nrri' 2 Dm Sanguis ejus in eo erit, i. e. sua culpa peribit,' ut Levit. XX, 9. ad quem Ioc. Vid. not. . 14. N',' Et si Diderit. JAncΠI bene ita explicat. ἡSi animadvertat, non bonum esse, ista lacore, i. q. gallico

apperpote.' Pro N Masora n '' Iegendum praecipit, quod in textu habent plurimi codices, nec non aliquot editiones veteres, quos de - Bolli enumerat, qui tamen lectionem Masorellii cam improbat, quum LXX et Vulgatus M ' ita enim literas in textu exstantes e nunciandas existimat)expresserint. Nam illi και φοβηθῆ verterunt, lito, et timuerit. Syrus plane non eXprcssit. is Masora mutat in nν η', inotat hic Hubigantius, semel ins sic mu tali et prius N '', quod Tecto Graeci interpretes converterunt καὶ 'Ap. Sed culpa haec sorsan suerit, non Masorae, sed ejus descriptorum, qui asixerint posteriori N '' emendationem, qua Pertine

Bat ad prius. Videlicet Nnt , quod in hemistichio priori exsat, possit pro sorma apocopata suturi Dipli ii set ostendit)haberi, quomodo tamen semel tantummodo in V. T. , I Rog. II, 4. est capiendum. Locis reliquis omnibus est formanpocopata suturi Kal, Didia, pro Nn ' sive ro , quum Reschmobile, in sine vocis positum, ut literae gutturales, pro praecedente Zero aut Segol saepe Pathach atrumat, ut nauPro 'ad, 'd ' pro 'di'. Quare prorsus supervacanea est crisis IIubigantiana.

517쪽

496 Ezechiel. Cap. XVIII, 17- I9.

17. 'ir I n 'IvU Ab inope, misero, retraxerit morium suam, nempe ne eum laedat, opprimat, cs supra H. lLXX: Καὶ ἀπο αδικίας ἀπεσπρεψε τὴν χεῖρα σου. Vulgεlus: a paveris injuria a Merterit manum suam. QueCappellus Rivo legisse putat. Dathius sola levi punctorui vocalium mutationc legendum censet, quod passiVe accipit de miseria, qua alter asscitur: respondent enim hae verba Versui 8., tibi est 3'vc. Syrus et Chaldaeus insertNegandi particula vertunt: ',i ma P tatim o iactn Uzd TR a pavere non assertae manu suam, intelligo, a benefaciendo ei. Nomen, De Syrus non expressit.

18. Πτv pv v 'γ Si oppresserit oppressone. LXIἐαν θληει-Vulgatus : quia calumniatus 62. Syrui propterea q&υd oppressione oppressChaldaeus verba hebraea retinuit. nN LXX tioia expresse

Dero dixeritis Syrus: quod dicunt ) qum non ferret suus culpam Patris p respondeo etc. LXX: do τι otra ἔλαβεν την αξικίαν o υίος του πατρός; Vulgatur Quare non porta it inlitia iniquitatem patris p Syrui. louiso l .Q-B cicias Quo pacto non rependerentur Ilio peccata patris fui Z Chaldaeus: Myr im NNIM 'nina 'h, Quare non Mapulat Ilius pro peccati patris p Oppoli tuan potius objecerant: quare filiorum dertes Obstupuerunt ob rarentum intempexantiam 2 Verul

518쪽

Ezechiel. Cap. XVIII, γ 9. 497

non repetuntur nuuo Judaeorum verba quernia, sed per prolepsin solvitur quaestio, ut recte notavit HIERONYMUS, quam poterat auditor opponere, ac si dical: quod si rogelis: cur non sustinet hic filius poenam delictorum patris grassatoris Videlicet quoniam non eandem viam, quam Pater, insectatus est, sed mea praecepta patris institutis anteposuit. Justumque est, ut quomodo peccator in suo scelere moritur,

se justus suis vivat virtutibus. Viae autem dubium, quin vates respiciat essatum illud Jovanum Exod. XX, 5. repetitum ibid. XXXIV, 6. et Jerem. XXXII, I 8. de poenis a filiis sumendis, quorum patres peccarunt, quod quum adversari vidori possit divinae justitiae, Noster verum illius

sensum explicati HIERONYMus, praefatus, se ex verbis

Exodi alioqui scandalum esse pallum, quod injustitia vid

retur Dei, alium peccare, et alium luere Peccata, nostrum locum cum isto es fato recte hunc in modum conciliat: isSed

ex eo, quod sequitur fin Exodi loco J: his, qui me oderunt, comminationis, sive praecepti scandalum sorvitur. Non enim ideo puniuntur in tertia et quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum, quum Patres potius, qui fuerunt peccatores, puniri debuerint, sed quia patrum exstiterunt

aemula lores, et Oderunt Deum , haereditario malo, et im pietate in ramos quoque de radice crescente. Coacta quam

Gnoetius dedit hujus loci interpretatio: Attamen dicitis e Cur 2 i. e. cur hoc ita generaliter assirmas Nonne portae silius iniquitatem patris Dip i. e. nonne ob parentum de licta nos vapulamus 2 Respondet huic objectioni Deus. Neque ΗUBIGANTII PIacet explicatio, uperaram interrogativo sumentis, pro nn DNn an dicitis p in hanc sententiam: non

displicet vobis, quod filius, qui j ultus est, non ferat iniqui tatem patris, si quando videritis parentum impiorum non plecti filios; ergo non debet displicere, quod filii patrum

impiorum impii plectantur, quoniam, ut mox sequitur, anima, quae peccaraerit, ipsa moriecur. Verba Eze o ian

nisu narata LXX sc reddunt: οτι o Mος δικαιοσυν ηλ καὶ ἔλεος πεποίηκε. Vulgatus: indelicet, quia sitius judicium meta. , , Ii et

519쪽

ει justiatam. Chaldaeus: 'av di Sadfiitis iudicium et aequitatem et jusitiam fecit. Verbatinis et fecit ea Syrus non expressiutio. Redit ad thesin supra Vs. 4. postarn, eamque nunc confirmat. et san Chaldaeus recte homo reddidit. nrnn ',3 l PS ni IN JMsitia, i. e. merces justitiae, fusi erit, manebit super ipso, nec auferetur ab eo propter Pa- rem aut silium peccatorem, nec contra, ut sequitur. II. MIn tanturia, ait, Peccata patrum ad filios non redundant, nec justum silium sceleratus praegravat pater; neque alii pro aliorum sceleribus puniuntur, ut ipse unus atque idem, qui prius impius fuerit atque peccator, si postea egerit poenitentiam, et ad meliora conversus, pristina peccata delevest, non judicetur vetustate peccati, sed in meum suscipiatur gregem, innovatione Virtutis. HIERONYMus. verba niti v 'eiN quidam ad sequentia reserunt, hoc sensu: isti ut facias et obferpes etc.; sed nulla causa est, cur non capiamus pro rei tim pronomine, ut sit: quas scit. peccata iecit. Pro nmr H, habent nmr H Ut pxaemillaeopula codicea aliquot et versiones Veteres omnes, Praeter Chaldaeum, qui tamen cum ceteris interpretibus consentit in cod. 737. de-Rossimo. 'ua. 3, M', Non in recordationem Deniant ei. , LX tr οὐ μνησθησονται, non expresso h. Vulgatus: non recordalor. Pro nrri' est mri' nyn, ut G. II., in uno Codice Kennidottiano, et in aIio quodam de-Rossit, a prima

manu.

mora impii 2 Syrus: indarum ut ira, 9 non

520쪽

Eaec iel. Cap. XVIII, 23 - 25. 499

obtictor moris peccatoris. Chaldaeus: N:'v' Nurim inum Molens OOD mortem impii 8 Pro n D codices

scriptum legitur loco parallelo infra XXXIII, tr. , ita etiam ultimo Verrii hujus iptius Capitis. a diu A Dia sua, si consonas respicis, quod LXX, Syrus et Chaldaeus exprimunt; sed Keri ''d diu a Miis fuis, quod in textu sistunt

plurimi codices utriusque collationis, a de-ROllio enumerati, et Vulgatus quoque expressit. u4. 'EU pDiac I . at Contra cum aDemus fueris probus, Vere lalis a fua probitate, non externa tantum

specie probus, Vel sua aliorumque opinione talis intelligendus est, vi oppositionis ad improbum vere talem, Vs. 23. , ut de vere probo sermo est Vs. 5. 9. IO. Verba 'n' nov' s Iscerit, numquid ille Di tῖ omittunt LXX et Syrus, quae quidem Lud. Cappello lapεrvacanea videbantur et impedire sente tiam; isquam tamen, inquit Hubigantius, ,, non impedient, si antea pro 32 legitur 322', et fecundum Omnia, mπν', fecerit, et si 'n' enuntietur per interrogationem, an OiDelps ut supra Vs. i5. J. Nam ' interrogat aliquando, si non est collocatum initio sententiae. n: zr Syrus vertiti

m,. .P ag nora csmmemorabitur ei, quasi', ut supra Us. diu. , additum Iegisset. isSicut justum antea peccatorem Don paeaogravant antiqua delicta; sic peccatorem, qui priua justus fuerit, non juvant veteres justitiae. Unusquisque enim tu quo. invenietur, in eo judicabitur HIEnos us. u5. I in Non recta est Dia Dae. Verbum ran significat ad trutinam vel pondus iliu uia, libra Oil. Quando igitur insimulant, Diam Domini non esses

neque libratam, hoc volunt, Deum plus punire, quam ad missa mereantur, et aequabilitatem nori servari inter poenam et peccatum; aut Deum. unum Hus punire, quam alium, aut uni admissa remittere, alteri imputare. JΛncur

라틴어 텍스트