Ern. Frid. Car. Rosenmülleri, teol. ... Scholia in Vetus Testamentum. Volumen primum undecimum Partis sextae, Ezechielis vaticinia continentis volumen primum

521쪽

Nn' pro Nn , reeta es, positum observat. LXX: ου κατευθυνεῖ AIex. κατορθοι oδος Κυρίου. Vulgatust nones aequa Mia Domini. Syrus: mu i ol unon sunt bonas vias Domini. Chaldaeus: M, .

V Q d n N non fune expositao nobis Diae bonitalia Domini.

α6. M u7 6v nni Te in iis moritur. LXX: καὶ μο- Θανν ἐν τῆ παραπτώματι - ἐποβσεν, ἐν αυτω αποθανε ι. Non expresserunt di:yddi , sed 1,NR n i conjunxerunt, et in sino Versus videntur mor a Iegisse, coli. supra Vs. 24.

Syrus verba tin' ν nut non expressitiu8. . nNγ' Vidu onlm, intelligis, quo in statu peri-aulosissimo Versetur. Non expresserunt LXX in cod. Rom.,SΗ. et Arabe, sed in cod. Alex. : καὶ ' δεν. Vulgatus: c-

sderans enim. Syruar lina uo et I consederaDerit. Chaldaeus: mri' et Midaria. Pro Pri reperit n, , ut supra H. 19. et II., et hic scriptum Bubigantius in duobus codi

as. N' nn H hn pro didi vim η'N hI NAn Nn' N ' Norino quaequa ex Diis Dosris non es recta pEandem constructionem vid. Ind. M us. Iesaj. XIX, 4. Hos. VI, 5. singularem, didi 'U, LXX exprimunt, eundemque exhibent tres codices Kennicotti et duo do-Rossit, unus tamen a secunda manu, ipso do-Btissio probante, quod fin-gesarem Postulet verbum Nn , pro quo in codicibus et libris editis compluribus ηπnt legitur typothetae errore apud de-Rossium ' πν Oxaratum est), quod idem de-Bosii

Probat, quum contextus, ut ipse ait, pluralem postuIet. At vero qui proximo antea didiγ'n praetulerat, is non debuit verbum singulare Nn' reprobare. 3s. In verbis tonN R ω'N ordo praeposterus est pro: judiealo oos, unumquemqua fecundum Haso Praesentes, non praeteritas. ConMerlimni ergo. Chaldaeus: Uri,hab, Conperiimini ad cultum meum.

522쪽

dindidi, - nN cor Des m. CL infra Vs. 32. Alii praecedentis inust conoenimini, et hujus ha'iud a sensiam faciunt hunc: OnDertimini, resipiscite, ipsi', et reducite scit. quisque est rum , q. d. cohortate vos mutuo ad resipiscentiam. Viag tus : et agita poenitentiam ab omnibus iniquitatava Destria. Chaldaeus: N 'U Iribis ac PN' et auferta a Mobis cultum idolorum. In verbis i v h i D, nomen , Undi, quidam existimant in statu regiminis politum ut supra XΙv, 3. infra XLIV, 12.), hoc sensu: ne Iu Mobis impoenitentia vestra in os diculum iniquitatis, i. e. Cavete, ne impoenitentia vestra ita porro impingatia, ut pro sus pereatis Propter scelera vestra. Sed accentus distinctivus Tiphcha in non admittit statum regiminia cum sequenti alii. Retinenda igitur vulgo recepta interpretatio, quae ipsa etiam est simplicior: ns se Octis in ruinam ima

pietas. LXX: καὶ ουκ εσονται inis . εἰς κολα ν αδιαίας. Vulgatus: et non arte Mobis in ruinam inistiuas. Syrus:

LI, I 2., et ad en loca notata. Chaldaeua: tym h M ab cor timens soli. Deum et Apiritum timoris. 3 a. nun Mortuum Vocat a fine, ut ait Κimcbi, i. e. qui, nisi resipiscat, moriturus est, sicuti Deut. XVII, 6. nun rint , quod Onhelos recte Vertit bladi arm qui Ggnus est morte. Verba tram Conoertimini igitur et Mi trii. e. ut vivatis, non exprimunt LXX, cod. Rom., SII., Araba; lad Theodoretus: ἐπιστρέψασθε ουν, καὶ Duiligod by Corale

523쪽

C a P. XIX. A R G U AI E N T V i M.

Deplorat regum de stirpe Iosino miseram sortem, atque domus regiae universae excidium, duplici usus parabola, Primo leonum, qui ob serocitatem capti et catenis vincti, atque caveis inclusi asportantur Vs. 3 -9.), tum imagine itis pulcherrimae et in solo optimo laeto virentis, sed a Deo indignanto avulsae et in terram incultam et sitientem transplantatae, ibique eXarescentis Vs. Io-I4.).

a. Tu vero tolle lamentum in Israelitarum A. principes, et dicito: Quam mater tua, Ieaena, cubans inter leones, in medio juve 5. num leonum enutrivit suos catulosi Quorum unum evexit, ut in leonem adolesceret, qui doctus Praedam rapere, homines comedit. 5. Quod quum de eo audirent gmtes, eum sua fovea captum duxerunt in Aegyptiam terram. 5. At illa quum videret eum infirmatum, et suam exspectationem pereuntem, sumsit unum suorum Catulorum leonemque esseCit, 6. qui inter leones versatus, factus et ipse leo, praedam rapere didicit hominesque Comedit, et

524쪽

et eorum viduas stupravit, atque urbes deso- . lavit, sic devastata est terra, et quod ea Continebatur sonitu sui rugitus. Hunc undique . 8. Mortae gentes ex provinciis rete suum ei obtenderunt, suaque fovea Captum dederunt in s. custodiam, catenisque constrictum ad Bab loniae regem adduxerunt, et in munitiones Conjecerunt, ne VOX ejus amplius audiretur in montibus Israeliticis. Tua Io. mater similis est viti, ad aquas Plantatae, quae frugi sera pampineaque fuit ex aquarum copia. Virgas habuit validas ad sceptra im- II. Peratoria, quae quum inter frondes in eam surrexissent proceritatem, ut altitudino sua in palmitum copia apparerent, ea larenter I . eruta humi prostrata est, ejusque fructum arefecit eurus, evullasque et arefactas ejus sortes virgas consumsit ignis. Nunc autem 15. in inculto plantata est loco, in arida et siticulosa terra. Et struptus ignis Θ trunCO ra- 14. morum ejus seuCtum ejus consumsit, nec est in ea virga potentiae, baCulus ad dominandum. Hoc est Iamentum, eritque lamentum.

525쪽

J. D. MIo1rAELI in Supplemm . P. II 84. proprie idem esse,

quod Syriacum canticum, coli. arab. 'ν Can-

ιrix, sicina, ut primo cantici carminisque generatim nommen suerit, sed quod usus Hebraeorum solis reliquit canti- cis Iugubribus, vid. supra II, io. infra XXVI, 17. XXVII, a. XXVlli, Ia. XXXII, a. Unde vbrbum nominativum Ia p, lamentatus es . Super, G, ut supra XVII, a , ad quem Ioc. cf. not., et infra Vs. 4. hae iv 'Meia irincipes Israelia Vocat tres do Iosiae stirpe reges, Ioachasum Vs. 5. I Jecboniam sVs. b.), et Zedekiam ra. 14. 7. Pro ettho solet Noster H in usurpare; vid. not. supra ad XII, 1 o. Regnum Iudae, quod everso decem tribuum regno solum supererat, appe Di antiquo nomine, atque ante tempora Reboami communi Universis tribubus, videlicet Israelis. CL supra XVII, 2. Pro bN UA-- ,ἐM LXX habent ἐπὶ τον αρχοντα του 'Iσρα)λ, quasi legissent in singulari, 'O' Moa hN , Probante Hubigantio, quod numerum singularem postulet assixum sin--gulare, quod additum est nomini RUN, mater tua, '. u. Sed bene se habet Ieetio recepta. Nam deplorat haec naenia non unius regis, sed plurium regum miseram sortem. Sussixum vero in ad Jojachinuin regem est reserendum, ad quem solum, utpote una cum vate in exsilio commorantem, ejus oratio dirigi potuit. Particulam bH Vulgatus recte sipar, atquo Syrus et Chaldaeus hv reddiderunt. HIERONYMus, postquam monuisset, se plures hujus Ioci explanationea legisse, sed tantis obscuritatibus impeditas, ut

non tam aperuerint, quam involverint lectionem, atque ex illis unam alteramve commemorasset, isNOs autem, Pergit, Mistiusmodi explanationes lectoris arbitrio relinquentes, dicemus, captivitate Vicina Prophetam non tam futura vaticinari, quam norrare praeterita. Post sextum enim Sedeciae

annum siquidem statim in consequentibus DCap. XX, I. JIegimus i Ed factum est in anno septimo, in. quinto mense, decima menses) assumitnx planctus super principes, Omnes videlicet, qui de Iosiae stirpe generati sunt.

526쪽

i Ezechiel. Cap. XIX, a. 5o5

a. nn Quam ' Interjectio plangentis et Iamentantis, Kimchio observante, ut supra XVI, 3O. Aliis exprobrantis et expostulantis, ut XII, 22., q. d. quid mater tua, Ieaena, secit 3 - cubuit - educavit. LXX: D; Vulgatus: quare P

Syrus i quid es p qvN Masra intelligunt quidam

familiam regiam Davidis degenerem; nonnulli, uti Hieronymus et Theodoretus, HierosoIymam, quod illino reges pyoficiscerentur. Rectius interpretes Hebraei, Chiadaeo Praeeunte, gentem Iudaicam, colI. 2Reg. XXIII, 5o. , ubi γ Nn zv, i. e. populus uniMersia, Ioacha sum, de quo hic sermo, regem constituisse dicitur. N:2, dictum volunt pro

mininum est nN'Ia , terminatione seminini Aramaeis usitata. ut infra XXVI l, 3 i. rima calpui pro rimi , et XXXI, 5. Nnna excelsa fuit, pro nn A. BocHARTUS Hieroa. P. I. L. Ill. Cap. l. Tom. II. p. II. edit. Lips., nomen nostrum hebraicum esserendum putat, cui Malarethae ea puncta vocalia subdiderunt, quae nomini seminino conveniunt, quod ignorarent ipsum N'28 leaenam significare, non obstante terminatione, quae Proprio Masculinorum ust, quum alia multa oecurrunt animalium nomina, ut equa, tu, cura, , , oMis, etc. quae genere feminina sunt, quamvis masculina terminatione. LXX, cod. Rom. et AIex., Arabs, SH.: i μητηρ σου, σκυμνος. Ita et Hieronymi interpretatio latina: mater tua catulus. Convenit Syrus: ol , quod Gabri Sionita in Vocativo vertit: mater tua, catule leonis. Sed Theodoretus, i μαπυ σου λέανα. Chaldaeus: Hir Ur Rru n'm Nneian coseus Israel, qui factus Amilia leaenae. Lutertiones, i. e. inter reges et Populos Vicinos, Potentes et cru- dolea. nudi Nacubuit, secura, et Viribus suis nixa, atque ..imperterrita sedem suam tuter alios populos obtinuit. ΚiMcui: AQuamdiu secerunt quae DBo Placerent, cubabant leonis instar Isine timore φ Alluditur ad loca Gonos.

XLIX,

527쪽

5o6 Ezechiel. Cap. XIX, 2- 4. XLlX, s. Numer. XXIII, a4. XX sv, s. LXX: ἐν μέσω λεον-

των ἐγενηθη , quae verba Arabs non expressit. Chaldaeus: Nan NQbra inter regss crsiat. 'ν nr m na In medio leonum. Sensu convenit cum 'l'a in hemistichio priori. Proprie ''sa significat leonem jupenem, sed adolescentem, qui a lacte depulsus praedari incipit et sibimet victum quaerero sine matris opera, uti apparet e nominum reta et Oza usus G. seqv. nn2 E eaoit cattilos Dos, i. e. principes juvenes, silios dυsae, regni succe res. LXX:cu μέσω λεοντων ε λ Θυνε σκυανους αυτῆς. Chaldaeus: Nndia nN 'a' NM U- λιer principes nutrioia uelios suos. 3. hvm quidam male furrexie Vertunt, quum Potius a xit reddendum sit, est enim tertia seminini suturi Hiphia, ut 1 Sam. I, u4. coli. u mala. Jon. II, 7. LXX, cod. BOm., , Si ., Theodoretus, Hieronymi latina versio: καὶ α πεοπηδνσεν.

Sed cod. Alex. : καὶ ἀπεδημησεν. Arabs: et adole Die. VuIgatus: et eduxit unum de leunculis suis. Chaldaeus e NI 2D 'ri DN 'an' et evexit unum de Iliis suis. n' an 'irim Vnum de eatulis Dis, significat Ioachasum,. Josiae filium, vid. v Reg. XXIII, 3o. seqq. I Parat. XXXVI, I. ri ,ri ''na Leo eras . Chaldaeus: n' i N2hra rex fuit.

Joachasi malos mores de quibus a Reg. XXIII, 32. designat eo quod addit, b N π didicia praedari,. homines etiam de raGu, i. e. expilationibus, latrociniis et caedibus injustis in civos saeviit. Chaldaeus: vhN hel -Α ΣΠ et didicis occidere occisonem, Eominem occidit. HIERONYMUs : o Postquam Ierusalem eduxit de stirpe regia Joachaz, filium Josiae, et constituit in regem, tam crudelis in brevi exstitit tempore, ut tropologice cepisse praedas, et homines devorasse memoretur. 4. di, a D,M--dioere SN ut supra ri. I. et eodem sensi cum verbo 'PRU I Sam. XXXI, II. eo gentes, tanquam de seroci atque ad bella procIivi. Ita LXX:i και εκουσαν κατ' αυτου ὀθνη. Vulgatus: et audiseerunt da

528쪽

Ezechiel. . Cap. XIX, 4. 5. 5o 7

famam ejus genses. Chaldaeus: Nix Eu 'n hv MPUφη et audierum da eo populi. Aliis est conliructio, quam VO-Caut praegnantem, vel sic explicanda: quum autem id au- Hrene in eum intenta o gent s. Attentam enim auscultationem haec constructio in genere inseri, Vid. e. c. ΕXOd. VI, 9. 12. I Reg. XII, 16. sive ut sequatur obsequium, uti Genes XXXIV, a 4. Exod. Vll, I 3. au. dud. II, 17. , Vel auxiliuin, ut Genes. XVI, tr. XXI, II., sive etiam ut noceas alteri, ut hoc loco, ad capiendum eum. Vel: Audientes Concurrerunt ad s. in eum,' ut alludatur ad morem hominum, qui, quum audiunt. leonem, sive truculentam aliquam bestiam tu agro grassari, facta manu conveniunt, ut illam occidant aut capiant. Euria C m dia D fOMea eorum captus

es, netripe duce Pharaone Nechone, a quo Joacha sus Biblam vocatus in terra Hagiath, quae Graecis Epiphania, captivus in Aegyptum deductua est, labi supremum diem obiit, vid. a Reg. XXIII, 33. 34. De modo capicndi leoyes foveis, vid. Bochartum l. c. Cap. IV. T. II. p. 68. seqF edit. Lips. LXX: ἐν τῆ διαφορα αυτων Theodoretus et Arabs αυτου συνελήφθη. Quos sequutus Vulgatus: et non issetus Muta neribus suis ceperunt eum, siguificans, illum ad instar Iconis in fovea iaculis sauciatum vix suisse ab hostibus captum. HIERONYΜus in Commentar. ad h. I.: ,, Cepit eum enon absque Mulneribus, 'sive in D Mea, ut proprie in Hebraico

p. 712. LXX: ἐν κημῶ. Vulgatus: in calanis. Syrus: cum capsero. Chaldaeus: l isa in catenis. 5. Quum autem Mideret scit. Ieaena, i. e. gens Iudaea. nbri a 'at plures vertunt: quod Aperasset L ex

spectasset scit. diu, sed frustra, sive, quum Aps aluisset fossi

a rad. hnr, unde Genes. VIII, 12. se exspectabat. Sed mallem cum Jarchio ad radicem nAn, aeger, in mus fuit mixta forma, ex Niphat, si literam servilem, et ex no-

529쪽

tit vertendum sit: quod in matus esset Ieo iuVenis, i. e. . Tex in Aegyptum deductus, et ad impotentiam redactus. Eodem sensu nostram dictionem cepit Syrus interpres, ita tamen, ut eam ad matrem reserret: misi Go

quum Didisset mater Da ire mam se redditam. Chaldaeus: pqn ' γε nin' et Mida quod cessaret exspectatio sua . LXX, cod. Bona ., Theodoretus, Su., Arabs: καὶ εἶδεν οτι ἀπωστω cod. Alex. μοσπαται) απ' αυτῆς. Vulgatus: quae quum Midisset

quoniam in mala es. in lapi IN Et quod perissset Dasi ut iusta XXXVII, 13. , de Mii reditu, quum non

redderetur suis precibus ab Aegratio Ioachasus. 'nN 'iam di,' adi opia unum alium G catulis Dia, non Io Fimum, ut Grotius aliique VoIunt, sed δε Minum, is enim a maue

L populo, inconsulto Babylonio, at ille Iojakim non a matre, sed ab Aegyptio sa Reg. XXIII, 34. rex constitulus est; cs. et not. infra ad Vs. 9. Intercedit xegnum δε--himi. id videtur comprehendi eo colo, quo dicitur, quod portisset exspectatio fua. Nam leaena, h. e. Populus, Potorat exspectare sub Jojaximo regni iustaurationem et con-srmationem, quia 'b eo Nebucadnegar repulit Aegyptium, et ipsi ademit omnia, quae habebat a Rhinocoruris usque ad uphratem, a Reg. XXIV, 7. Nam videbantur sub Babyloniae rege Vires aliquando recuperare posse, quippe quum is Iongius abel Ieti Verum quum ille mortuus ellet, et idoneum successbrem non haberet, sussectus est in ejus I cum puer Jojachin. CoecEIUs. Inno 'visu Leonem δε--nem, L e. Tegem, consuuia eum. Pro 'ina habent LXXαλ λον, i. e. 'mi, quod Uubigantius in textu reponendum ebulat. Sed interpretes celeri omnes expresserunt. Chaldaeus hemistichii posterioris sensum ne expressit: mus νγ rq N:ὶ 3υ 'n nroa N educarit unum do Atiis suis, regem consituit eum.

pro rega se sollit, et cum riziuis regibus, Aegyptio puta, et

530쪽

Babylonio, pacis laedera contraxit. Quod additnr, tuum didicissse praedam ruere, et Morara hominos, significara patet ojus impietatem et crudelitatem, de qua I Reg. XXIV, ci. Chaldaeus: mn MAU HU3n Dabirp, Meta M , Dp ΝΣpta, D ambulaDit inter reges, rex fulta et didicit oceidero occisonem, hominem Occidit. 7. Et cognoμι i. e. stupravit Diduas εμε, i. e. uniuscujusquo eorum classixum est distributive. s. collective sumendum , scit. hominum c d N Vs. 6.) quos devoraverat L occiderat, rem habuit cum viduis, quarum i maritos occiderat, ut illas pro voto opprimeret. Verbum' i Imr de nouu dici, notum, Vid. Genes. IV, I.; dicitur autem non tantum de venere licita, verum etiam de illicita, e. de stopro, quod intentabant Sodomitae hospitibus Lothi Genes. XIX, 5., Gibeonitae, Levitae, Jud. XIX, ua. ejusquis. Pellici, G. 25. Nitatus est sermo, quia nunc sine sgura doriduis et urbibus quas nec ingredi nec vastari solent leones loquit , mox vero ad metaphoram redit. Alii ve horum cognopia induas eorum sensum hunc esse volunt. εimpium rogem vidisse miseras Viduas eorum, quos per vim et fraudem necari secerat, earumque audiisse querelas et Iamentationes. Sunt, qui ''n 2DAN pro Pn ara in palatia oortim 31 et ' inter se permutatis, ut in eadem voce MDj

XIII, auo capiant, et verbo v significationem Fbi Dinae eandi, Fbi adferibendi tribuant quam et Genes XXXIX, Seidem verbo, sed sine idonea ratione, accommodant , ut hie prodeat sentas e vindicavit sibi palatia eorum, quoacontra fas damnaverat. LXX: καὶ ἐνέμετο ἐν πιυ Θράσει αυτου, quasi a nam Iegissent, et Nur adi 1N ab v 1M deduxissent, quod Chaldaeis significat fortis, robusua fuitu iVudatust didicit induas facere, scilicet intersectis maritis.

Syrus: mo et incessi cum fortitudine, qualieti, ' legisset. Chaldaeust mnraria ' SN' et diruia palatis ejus, et hic, ut LXX, legit sed retulit ad PD, quod Chaldaice fregit, contrioa significat, et, ad aedificia trans