De fato Sophocleo, particula prior

71쪽

easibus moderandis Ac quod edipus Τυχ' deae filium

se esse jactat, quam parvi hoc sit laetendum neminem fugiet, nedum recordantem ejuSdem Vocem, qua calamitates suas a diis deductas vult. Ad Arην vero si jam pergere placet, non invenimus eam apud Sophoclem tanta vi ornatam, quanta Homerica illa utebatur, cujus eam esse potentiam Agamemnoni quidem persuaSum erat, ut non

dum sit, cum jam saepius significaverimus, quo pro Veris malorum suorum auctoribus habuerit, non est quod quaeramus. Ite ni de jacis et ης ' origine omnem supra Stu

eum laees ἄτη posita esset in r . δακρυων' eorum, quibus Hereules triperetur in hujusque omo, is est in miseriarum acerbitate, quae consequebantur raptam Jolam, quoniam earundem virginum haec est vox ): δ' ἀμφίπολος Κυπρις ναυδος φανερα τωνδ' ἐνήνη πρώκτωρ, ne ille quidem locus, quominus nostra de ἄτης vi opinio probetur. impedimento esse lotest AT 7 ea, mi quam

72쪽

spectat chorus in Antigona ), non irruit, nisi poena, siqui Jovis summa in potentiam stulte audebit contemnere. Et quid multa cum θεός sit, qui αγε προ αταν'), cum haec inveniantur chori verba ):ola γαρ αν σεμ ii θεοθεν doli0ς, ατας

ου δε ελλείπει γενεας επὶ πλῆθος ερπον quod uno loco Sophocleo Tαι ποικιλομ Tιδες memorantur ), quae homines omni malorum genere veXent, in quibus vel divina quaedam gravitas inesse videatur, ea Vendum erit, ne quis tantopere labatur, ut has munere ipsarum proprio ac singulari langentes inductas esse arbitretur, praesertim cum et ' τη Homerica Agamemnone teste a

Jove patre de coelo in terram dejecta sit ac detrusa, et duppiter Aeschyleus eam de coelo ad ulciscenda scelera in terram demiserit'). 0dem modo etiam ' λύσεορα ovis arbitrio Servire consentaneum est, siquidem πιυς ἀλύσζωρ passim nominatur ), ut non abhorrere videatur a Veri Similitudine, attributum illud a Jovis ornamentis decerptum in singularis numinis notionem abiisse Loci certe Sophoclei, quibus exhibetur λασιωρ sive λύστορες, de numine valente singulari vi prorsus non ut cogitetur permittunt. Etenim de leone e meae ἀλύσι ooι, deque Phinidarum ἀλαστοροισιν ὀμμάτων κυκλοι δε quid statuendum Sit, cum Satis pateat, tum te ni scholiasta recte judicandi aperit rationem, oso illam εξ ἀλαοιορων, quae Hylli animo obversabatur, nihil esse dicens nisi μανίαν et θεηλασίαν, neque Oedipi ἀλάστωρ Thebanos in perpetuum

73쪽

VeXaturus, quoniam idem deos saepe, ut ulciscantur injuriam ac turpitudinem, qua assectus patria careret, precibus adit, potuit suo arbitrio, sed tantum a diis immissus Oedipo obsequi. ec δαίμων ille etsi quibusdam locis b, θ εο ῖς oppositius invenitur bona et mala impertiens, tamen pro sua libidine nullas potest asserre fortunae vicissitudines, quem supra ' viderimus tum demum valere ad pervertendum πέμΠλου ro ὁλβον, orαν θεοῖς δοκῆ τήλ. Denique Moῖραν sive μοίρας, cum imprimis satis distribuendis praeesse vulgo crederentur, quam parvi fecerit Sophocles vel ex eo intelligitur, quod bis' tantum ab eo memorantur nulla earum numeri singularumque nominis saeta significatione. Ac malam, quam hae impertiunt μοῖραν, accidere ut poenam a diis constitutam ex his pereepimus chori verbis'): εἰ δε τις περ orer χερσι, trior πορευεται, δίκας ἀφύβητος, Dd da ιμονων δη σεβων, κακά νιν ευ ο ιτ μοῖρα υς τριου χάριν χλιδος, Paeterea asserre placet hoc fragmentum 'i: πάντο)ν αριστον tu λ βιέζεσθαι θεους, σιεργειν δε μοιραν, quippe quae a diis impertita sit. Itaque et fio e nilo illudes deorum tonsilio raptum esses dicatur necessae e St, ' nec Μοῖραι illae μακραίωνες in Cleopatram irruentes Su arbitrio vexabant innocentem B0reae filiam, immo ipse dup-

74쪽

piter eruciatus, quo in ejus integritate in saevierat scelestus conjuX, aliquando repetiit poenam. Ita quod μακραίωνεcillae appellantur, ex Sophoclis sententia, si quid video, in ea positum est ratione, quod cum divinam satorum distribuendorum exprimant facultatem, quoniam dii ea ex

aeterno tempore constituerunt, etiam illa horum numinum vis aeterna valuerat. o Stremum l/εγύλλὶ quae Vocatur, MOD non commutasset mentem et consilium Philoctetae,

nisi adjuvante Jove, πανδαμ cli 0ρι illo μιμ0νι, cujus βουλευρια Mesa Hercules de coelo demissus erat interpres. Jam vero eum sine huic de Mosocii quaestioni imposito eo processerit disputatio nostra, ut de iis numinibus, quorum munus potissimum in poenis repetendis positum erat, ite ac dico, ' ρὰ c, Mi ιεσιν, Θερ ιν Αίκην, Ἐρινυν videndum sit, si dii Sophoclei gravissimi scelerum ultores inventi erunt, ab his puniendi munus ad illa delatum esse recte et vere existimabitur. Atque haec ita sese haberediisque, quippe qui Vocentur , κολαO G κἀπιτιμηταὶ κα- κων 'V homines improbos invisos esse vel e eo perspicitur, quod Philoctetes Uli Xem, quem propter nefariam, quae ipsi videbatur, astutiam in divinum odium incurrisse arbitraretur, , θεοι ε χθιο tot' ' compellat' et Oedipus Lajiintersectorem, qui propter sceleris atrocitatem μίασμα sit χώ)ρας'), ut alia inittam, jubet ):ριθι ἐν θεων ευχαῖσι μήτε Diu ac ιν

Idem poeta Cre0ntem inducit cli 0ro hanc proponentem quaestionem ):

75쪽

τους κακον τιμωνιας ς0ρας θεους; Et quam certam homines collocatam habeant diaetam in deorum justitia nullum scelus impunitum esse patiente, Philoctetae docemur exemplo. Pui eos, quos pro inimicissimis sibi habebat, quibusque auctoribus quin in atro eissimam miseriam detrusus esset nullus ei relinquebatur dubitationis locus, eum vidisset non solum impunitos, sed etiam florentes, neque eventum habitura esse viderentur, quae iis imprecatus erat mala '), etsi acerbe perstrin X erat hoc deorum consilium a rationem, tamen ab iisdem inimicis se desiderari coeptum esse ubi primum cogno Vit, tandem aliquando deos a socordia inerti ad gravem justitiam re Vocatos esse colligit, haec enim facit verba ):

εἰ μὴ et κεντρον θεῖον ῆγ' μας μου. quare tales addit preces'):αλλ', ω πατρωα γῆ θεοί τ' ἐποφιοι,

His do eis quibus citi proponuntur injuriarum omnino

vindices seelerumque ultores, quod alios eandem illustrantes virtutem addamus, eo minu esse putamus, quo magis

jam cli, qui allati sunt salis videntur locupletes AES Se . Ceterum quibus singularium scelerum illi praedicantur ultores, Ut βρευος, υς σεβείας, eos praemittemus quaestionide numinibus suscipiendae, quibus haec vitia persequenda tribuebat vulgaris opinio. qua in quaestione priusquam

76쪽

pro virili nostra parte elaborare tentemus, de Κηρων videamus auctoritate necesse est tuam quale me unque se praestet, a diis totam tributam esse mihi quidem persuadet Trachiniarum quidam locus, ubi chorus, quem intuentem in casus vitae humanae non fugiat, neminem inveniri mortalium, qui in eadem perpetuo versetur fortunae Onditione, postquam harum vicissitudinum Jovem ipsum significavit auctorem, illam sententiam sic pergit explicare ): μενε γαρ υτ' ἰυλα νυξ βροτοῖσιν, Ουε Ιἐρες . . i. Vo idonea sane quae probet unicuique, quam inanis sit fit nulla aucta divina gravitate. Neque illo loco, quo Κῆρες interfectorem persequentes inducuntur'), suo arbitrio, sed duce Apolline hanc agunt rem, atque illud quoque pro certo habeo quod δειναὶ ἀναπλάκyro appellantur, in hunc modum eas ornata esse a Poeta, quo magi e0nvenirent ad ducem , πυρι καὶ σι εροπαῖς cirmatum elariusque et disertius illustraretur supplicii de parricida sumendi gravitas. Exsecrationes vero ut ratas faciant, cum dii invocen

77쪽

cernitur, ut ne δεινοπodo illam De in qua parentes edipum devoverunt, invitis diis nihil agere potuisse appareat. Et Electra licet Diras et Furias invocet, tamen una cum his domum Dido υ καὶ Περοεφονης et χθο- νιον Ἐρμην adit, ut ultores sibi auxilio veniant orans i. μεσιν, de qua jam sequitur quaestio, quod Sophocles, etsi graviter νβρεως vitium ubique perstringit, semel tantum induxit numen superbiam et insolentiam frangens, secit nimirum eam ob caussam, quia penes deos ipsos hanc esse potentiam maluit credi quare eoptolemus a choro ut Obsequatur supplicis hiloctetae precibus admonetur

loctetam arcessendum curantibus, ex illo quaerit '): τίς ὁ ποθος αυτους οἴκε ' i λεων βία καὶ νεμεσις, οἷπερ ερ; ' μυνουσιν κακά; Haud magni igitur facimus εμεσιν mortui, quemadmodum simulabatur. Orestis ab Electra invocatam, iam cum mater utilio mortui filii allato impie gavisa et hujus tantae insolentiae it conjugis occisi poenas daret easque diis Orestis consiliis faventibus, summa horum Spectatur vis Denique magna vel propria et singulari potentia praeditam si sibi finxisset ει εm Sophocles. idoneum sane habuit locum quo non solum ejus vim celebraret, sed si placeret, etiam agentem eam induceret, illam dico sabulam, quae inscribitur Ajax. Contra hic cum es θεων cele-

78쪽

producitur jaeis serociam deprimens. Ad Θεμιν igitur et ad Λίκην interdum conjunctam cum Furiis y eum jam convertendus sit inimus si justitiae omnisque pietatis leges ab ipsis diis constitutas et sancitas esse demonstratum erit, retiam horum numinum enucleata esse ratio videbitur Atque illud ita esse et profecto exsistere ejusmodi leges docent tales voces: ψεων νορκος δίκα ' et αι ιυνων δίκη 'λ in qua posita sunt illa Gγραπτα κἀσφαλῆ θεων νομιμα )de quibus Antigona ):

Itaque diis δίκης μελειν ne Philoctetam quidem fugerat '), et Polynicis hae deorum virtute retus ad sorores respiciens:

79쪽

α νύξιαι ct πασίν ἐστε dicetvχειν. duapropter Θέμις illa i ρανία ' cum non sola sed una cum ιυς σι ραπα memorata sit et Λίκην ξυνε deo Zλῖνος αρχαίοις νομοις 'iquoniam hi otio sunt ipsae illae leges justitiae et pietatis, quas modo illustravimus, quin utrumque numen ovi ut ministras ad exornandam hujus dei summa justitiae notionem additum sit, mihi certe non videtur dubium esse, ad eandemque rem spectat D θηλος ille Λίκης θρονος memoratus ). En Clytaemnestra Agamemnonis occisi caussam in 1, 7 conserens, deorum quandam sibi fingit justitiam, qui Agamemnoni talem paraverint X itum propter Dianam

Pietatis vero leges cum item Furiae tueantur, etiam hae sub eandem cadent alionem atque Θεμις et Λίκη. μου enim illos a diis prosectos esse et modo vidimus, et ex aliis quoque loeis perspicitur, quantopere, quam ad rem potissimum spectat Furiarum munus ευ σέβεια servanda diis ordi sit. am ex olao et cher haec exhibet verba ): O τις δε ους τεκοντας εν βίω σέβει, δν ἐστὶ καὶ ζων καὶ θανων θεοῖς φίλος. Tum Oedipus ad Coloniatesq):

80쪽

μ Πω γενέσθαι cycoro ἀνοσίου. Tales cum omnes ad unum crederent esse deos, quamlibet rem jurejurando confirmaturis si cordi est, ut quanta maxima ipsis habeatur des. θεόν ' vel θεους invocant μύρτυρας ') sive ξυνίσιορας' qui mentientem punituri sint. Et quid multa tenes solos deos omnem juri urandi

esse religionem et sanctitatem tuendam, etiamsi nulla alia exstarent indicia, tamen certum argumentum Suppeditarentilla Jocastae verba, quibus adhortatur Oedipum ne Creonti, qui ut ab omni crimine se defenderet vel se ipsum de-VOVerat, parricidae notam inurat'):

Licet igitur Sophocles multis ornamentis illustraverit Furiarum numen easque solas ex omnibus deabus satalibus θεὰς ' sive δαίμονας' appellaverit diserteque deseripserit, qua iis ratione sacra sint facienda, tamen poetam etiam has deorum, qui proprie Sic vocantur, Summo subjecisse arbitrio, eo minus negare licet, quod memorantur, ubi de νςσεβεία in deos inferos admissa agitur, , Ardoi καὶ θεων Ἐριννες') quae alio loco' appellantur , θεων ποδωκεις βλύβαι, ut quod θεαί sive